II SA/Sz 675/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 11 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. B. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 czerwca 2017 r. odmawiającego zmiany postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 sierpnia 2016 r. o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. Nr [...] przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 675/16 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz podał, że dochód (miesięczny) rodziny skarżącego wynosił [...] zł, a wydatki i opłaty związane z utrzymaniem mieszkania wynosiły około [...] zł. Wnioskodawca podnosił także wydatki wynikające ze spłaty dwóch kredytów (łącznie [...] zł miesięcznie) oraz kosztów utrzymania samochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, postanowieniem z dnia 29 września 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Sąd podzielił stanowisko referendarza sądowego z ww. postanowienia, że opłacenie przez skarżącego wpisu od skargi nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla niego i jego rodziny. Wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę G. B. na ww. decyzję organu odwoławczego z dnia [...] r. W ustawowym terminie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku i w odpowiedzi na zarządzenie Sądu uiścił opłatę kancelaryjną od wniosku. W dniu 11 marca 2017 r . skarżący wystąpił ze skargą kasacyjną od ww. wyroku. Skarżący, wezwany do uiszczenia wpisu należnego od skargi kasacyjnej, kolejny raz zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku, wypełnionym na urzędowym formularzu PPF wskazał, że jego gospodarstwo domowe składa się z trzech osób. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu wykonywanej pracy w wysokości [...] zł netto, jego żona z tytułu renty chorobowej z ZUS otrzymuje miesięcznie kwotę [...] zł, córka z tytułu umowy na zastępstwo otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł miesięcznie. Określając stan majątkowy członków rodziny, skarżący wskazał na posiadanie mieszkania o powierzchni 44,09 m2 oraz samochód osobowy [...] rok prod. 2002 o wartości szacunkowej [...] zł. Oświadczył, że całość dochodów trzyosobowej rodziny jest przeznaczana na comiesięczne, niezbędne wydatki: spłaty raty w wysokości [...] zł z tytułu zaciągniętego kredytu w wysokości [...] zł na remont kapitalny kuchni i łazienki; spłaty raty w wysokości [...] zł z tytułu zaciągniętego kredytu w wysokości [...] zł na zakup samochodu; czynszu za mieszkanie [...] zł; telefonu, telewizji i internetu [...] zł; prądu i gazu (co drugi miesiąc) [...] zł; żywności i ewentualnego uzupełniania zużywającej się odzieży i obuwia. Dodał, że u żony została wykryta poważna choroba, której charakter i przebieg wymaga nieprzerwanego i bezustannego leczenia, a w konsekwencji przejęcia przez skarżącego znacznej części obowiązków domowych, co wykluczyło możliwość podjęcia przez niego dodatkowej pracy. Ponadto skarżący podniósł konieczność ponoszenia wydatków: na paliwo w związku z dojazdem do miejsca pełnienia służby (w Ś.); wynikających z kosztów rehabilitacji i leczenia żony wynoszących [...] zł miesięcznie; zakupu opału na zimę (około [...] zł) raz w roku; związanych z eksploatacją, użytkowaniem, naprawami, ubezpieczeniem, przeglądem technicznym, wymianą płynów i elementów zużywających się auta o wartości około [...] zł rocznie; zakupu telewizora – miesięczna rata w wysokości [...] zł. Wskazał, że kupno auta było życiową koniecznością w związku z potrzebą dojazdu do pracy. Powołał także okoliczność ponoszenia wydatków, których kierując się doświadczeniem życiowym, nikt nie jest w stanie przewidzieć. Postanowieniem z dnia 16 maja 2017 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w S. odmówił zmiany postanowienia z dnia 22 sierpnia 2016 r. W uzasadnieniu postanowienia referendarz wyjaśnił, iż skarżący nie wykazał okoliczności, które mogłyby zostać ocenione w taki sposób, że uzasadniałyby wzruszenie prawomocnego postanowienia z dnia 22 sierpnia 2016 r. Uznał bowiem, że z porównania złożonych w sprawie wniosków o prawo pomocy w zakresie częściowym, wynika, że zarówno stan majątkowy, sytuacja rodzinna, jak też wysokość dochodów skarżącego i członków jego rodziny nie uległa zmianie, co stanowi przeszkodę do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 22 sierpnia 2016 r. W ustawowym siedmiodniowym terminie skarżący złożył sprzeciw od wskazanego wyżej postanowienia. Skarżący stwierdził, że podnoszone w kwestionowanym postanowieniu argumenty, zostały wyjaśnione w sposób bezsporny i niebudzący wątpliwości w jego pismach z dnia 9 oraz 16 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej: "P.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie Sądu, prawidłowe jest stanowisko wskazane w kwestionowanym sprzeciwem postanowieniu starszego referendarza sądowego, iż skarżący w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wykazał okoliczności, które mogłyby zostać ocenione w taki sposób, że uzasadniałyby zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 22 sierpnia 2016 r. Postanowienia w przedmiocie prawa pomocy należą do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które stosownie do art. 165 P.p.s.a., mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W przypadku zmiany okoliczności sprawy sąd może uchylić i zmienić postanowienie. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć zmianę zarówno okoliczności faktycznych, jakie stanowiły przesłankę rozstrzygnięcia, jak również okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które wcześniej zapadło. Jeżeli mowa o okolicznościach faktycznych to zmiana postanowienia w przedmiocie prawa pomocy powinna być tego rodzaju, aby wpływała w istotny sposób na sytuację materialną strony i jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. W ocenie Sądu, skarżący w ponownym wniosku nie powołał okoliczności, które w istotny sposób wpływałyby na odmienną od dotychczasowej, ocenę jego sytuacji materialnej i rodzinnej, co uzasadniałoby zmianę wydanego uprzednio postanowienia odmawiającego przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Analiza kolejnego wniosku w przedmiotowym w zakresie, wskazuje, że ani miesięczny dochód rodziny, jak również sytuacja majątkowa oraz rodzinna skarżącego nie uległa istotnej zmianie, w stosunku do wskazanych w pierwszym wniosku skarżącego. Okoliczności uzasadniających odmienną ocenę Sądu, skarżący nie powołał również w sprzeciwie. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 199 P.p.s.a., każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Prawo pomocy jest instytucją o charakterze szczególnym, która winna być stosowana wobec osób o wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też zwiększać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia i jest obiektywnie niemożliwy. Sąd stwierdza, że skarżący powołuje w nowym wniosku, okoliczności poddane już ocenie sądowej w prawomocnym orzeczeniu, dotyczące utrzymania rodziny i ponoszenia kosztów spłaty kredytów, doprecyzowane aktualnie wskazaniem wydatków dotyczących dojazdu do pracy, utrzymania auta, kosztów rehabilitacji i leczenia żony. Wydatki te ocenione w całokształcie okoliczności sprawy, zestawione ze stałym miesięcznym dochodem, którym rodzina skarżącego dysponuje na utrzymanie gospodarstwa domowego ([...] zł), przy uwzględnieniu przewidywanych dalszych kosztów postępowania sądowego (które obecnie zamykają się kwotą należnego wpisu do skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł), nie świadczą o tym, że sytuacja skarżącego uległa zmianie i aktualnie znajduje się on w sytuacji wyjątkowej, tj. nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 260 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 16 maja 2017r. i stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 1 i 3 ww. ustawy, orzekł jak na wstępie.