II SA/Sz 676/25

WyrokWSA w Szczecinie2026-01-15

Skład orzekający: Renata Bukowiecka-Kleczaj, Joanna Świerzko-Bukowska, Joanna Wojciechowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządca sukcesyjny przedsiębiorstwa może złożyć wniosek o wydanie decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, oraz czy organy administracji prawidłowo ustaliły krąg stron i zakres przedmiotowy postępowania?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracyjne naruszyły przepisy postępowania przez nieustalenie w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy, co było skutkiem braku pełnego zebrania materiału dowodowego. W szczególności, organy nie zweryfikowały statusu prawnego skarżącego jako zarządcy sukcesyjnego oraz nie zbadały, czy posiada on legitymację procesową do złożenia wniosku. Ponadto, organy niezasadnie rozszerzyły krąg stron i zakres przedmiotowy postępowania wyznaczony wnioskiem skarżącego, a także nie zgromadziły wymaganych dokumentów dotyczących własności działek.
Stan faktyczny
Skarżący, J. S., zarządca sukcesyjny przedsiębiorstwa Z. w spadku, złożył wniosek o wydanie decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, wskazując na zalewanie jego działki wodami opadowymi z sąsiednich gruntów, co miało być spowodowane remontem ulicy. Organ I instancji odmówił wydania decyzji, uznając brak związku przyczynowo-skutkowego między remontem a szkodą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, wskazując na istotne naruszenia przepisów postępowania przez organy.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Koszalina i zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędziowie Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi J. S. zarządcy sukcesyjnego przedsiębiorstwa Z. w spadku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 27 czerwca 2025 r. nr SKO.4173.458.2025 w przedmiocie odmowy wydania decyzji nakazującej przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Koszalina z dnia 13 lutego 2025r. Nr GKS-III-3.6331.10.2024.RK, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie na rzecz strony skarżącej J. S. zarządcy sukcesyjnego przedsiębiorstwa Z. w spadku kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 104, art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej "k.p.a."), art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm.; dalej "u.p.w.") wydał w dniu 13 lutego 2025 r. decyzję nr [...], w której odmówił wydania decyzji nakazującej właścicielom działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w obrębie [...] miasta K., przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód, w sprawie dotyczącej zalewania działki nr [...] w obrębie [...] przez wody opadowe z gruntów sąsiednich działek przylegających do działki nr [...] w obrębie [...] przy ulicy [...] w K.. Organ I instancji podał, że w dniu 22 stycznia 2024 r. wpłynął wniosek J. S., zarządcy sukcesyjnego przedsiębiorstwa Zakład [...] "T. " [...] w spadku, ul R. [...] [...] (dalej "skarżący") o wydanie decyzji z art. 234 u.p.w. w sprawie zmiany stanu wody na gruncie działki nr [...] w obrębie [...] przy ulicy [...] w K., na której znajduje się budynek z budowlą ochronną, tzw. schronem w jego części piwnicznej. Skarżący wskazał, że powodem zalewania budowli ochronnej, w jego ocenie, jest źle wykonany remont ulicy [...], który był inwestycją miejską. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie pismem z dnia 21 marca 2024 r. poinformowało, że nie ma podstaw materialnoprawnych do wyłączenia organu - Prezydenta Miasta K. od procedowania w sprawie. Organ I instancji uznał, że w sprawie konieczne jest zajęcie stanowiska przez biegłych. Wyjaśnił również, że w trakcie trwającego postępowania administracyjnego skarżący wskazał kolejnych właścicieli działek, tj. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], jako sprawców zalewania jego działki tj. działki nr [...]. W dniu 23 sierpnia 2024 r. przeprowadzone zostały oględziny na terenie działki nr [...] w obrębie [...] przy ulicy [...] w K. w trakcie, których skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów świadczących o realnym uszczerbku majątkowym w jego aktywach. Oględzinom poddano stan piwnic budynku przy ulicy [...] oraz wszystkie studzienki rewizyjne wokół budynku. Biegły wykonał dodatkowo pomiary rzędnej wysokości terenu sąsiedniej działki nr [...]. Zapoznano się dokładnie z terenem wszystkich wymienionych w postępowaniu administracyjnym działek. Z powyższych oględzin został sporządzony protokół, który został po jego odczytaniu podpisany przez obecnych, w tym przez skarżącego. W dniu 22 listopada 2024 r. biegły przedłożył ekspertyzę, zaś organ I instancji powiadomił strony o możliwości zapoznania się z jego treścią, z czego skarżący skorzystał. Biegły stwierdził, że podtopienia na działce nr [...] mają charakter długotrwały i pierwsze zalania powyższej działki miały miejsce latem 2021 r. a potem w lutym 2022 r., a kolejne zalanie odnotowano w dniu 29 lipca 2023 r. W dniu 29 lipca 2023 r. w trakcie prowadzonej przebudowy ul. [...] zanotowano bardzo silny opad deszczu wynoszący 18 mm/h. Powyższe zdarzenia miały miejsce przed oddaniem do użytku ul. [...], której remont zakończono w dniu 20 sierpnia 2024 r. Biorąc pod uwagę aktualny stan infrastruktury drogowej ul. [...] i [...] biegły wskazał, że w okresie 5 lat od złożenia wniosku przez skarżącego nie zaszły istotne zmiany w zakresie stosunków wodnych na terenie ul. [...], a infrastruktura kanalizacyjna na ul. [...] uległa poprawie po remoncie. Wobec czego, biegły nie stwierdził zmian stosunków wodnych w wyniku działań prowadzonych na wyżej wymienionym terenie ze szkodą dla działki nr [...]. Biegły podał, że główną przyczyną podtopień na działce nr [...] jest jej niekorzystne położenie na kierunku spływu wód z terenów silnie przekształconych w procesach urbanizacyjnych (zabudowa, uszczelnienie powierzchni zlewni). Jednakże podtopień nie należy wiązać ze zmianami jakie zaszły na badanym terenie w ostatnich latach, gdyż ich wpływ miał także miejsce w okresach wcześniejszych. Główną zmianą wpływającą na stosunki wodne jest intensywność jednostkowych opadów. Na terenie wszystkich badanych (wymienionych w ekspertyzie) działek w okresie roztopów i długotrwałych opadów dochodzi do podtopień. Lokalne podtopienia pochodzą od wód spływowych. Ze względu na utwardzony teren wykorzystywany głównie do celów przemysłowych wsiąkanie wód opadowych w podłoże jest utrudnione. Na stan wód stagnujących na przedmiotowych działkach mają wpływ czynniki naturalne w postaci intensywności opadów atmosferycznych, przebiegu procesu topnienia pokrywy śnieżnej, parowania terenowego (średnie temperatury dobowe), warunki geologiczne. Na powyższe nakładają się warunki antropogeniczne, takie jak: utwardzenie powierzchni okolicznych terenów przemysłowych, brak wystarczającej infrastruktury kanalizacji deszczowej. Biegły uznał, że okresowe zmiany stanu wody (podtopienia) na działce nr [...] następują pod wpływem wód opadowych i roztopowych w najmniej korzystnym okresie roku i nie są bezpośrednim efektem przebudowy ul. [...]. W ekspertyzie wykazano brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy przebudową ulicy, a zwiększeniem natężenia odpływu wód w kierunku działki nr [...]. Biegły stwierdził, że w rozumieniu art. 234 u.p.w. przebudowa ulicy [...] nie spowodowała naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla terenów sąsiednich, tj. na działce nr [...]. Ponadto biegły podał, że brak jest jednoznacznych danych dotyczących unieczynnienia systemu kanalizacyjnego odprowadzającego ścieki przez działki nr [...] i nr [...], a także prawnych zobowiązań dla właścicieli tych działek do utrzymywania tego systemu w sprawności. Unieczynniona infrastruktura nie ma ustalonego prawnie właściciela. Brak także szczegółowej informacji o urządzeniach podłączonych do systemu wodno-kanalizacyjnego na działce nr [...]. Organ I instancji nie stwierdził zatem, żeby doszło do zmian na gruncie w wyniku prac na ul. [...] oraz by właściciele działek przyległych do działki nr [...] dokonali zmian stanu wody na swoim gruncie, które szkodliwie wpłynęły lub wpływają na grunty sąsiednie, w tym na działkę nr [...]. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych, niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem a szkodą. Organ I instancji wyjaśnił, że niemożliwe jest nakazanie wykonawcom ulicy [...] i właścicielom działek przyległych do działki nr [...] przywrócenia stanu poprzedniego, gdyż nie został on przez nich zmieniony oraz nie jest możliwe nakazanie wykonania urządzeń zapobiegających szkodom właścicielom działek przyległych do działki nr [...] i wykonawcom przebudowy ulicy [...], jeżeli szkód tych nie wyrządzili. Organ I instancji podniósł, że właściciele przyległych działek do działki nr [...] podkreślali złe użytkowanie obiektu budowlanego na działce nr [...] oraz wskazywali na zapis notarialny o służebności instalacji kanalizacyjnej na działce nr [...] na rzecz właścicieli działek nr [...], nr [...], mimo, iż to właściciel działki nr [...] odprowadza obecnie wody deszczowe na ich teren. Organ I instancji podał, że za zmianę stanu wody na gruncie w rozumieniu art. 234 ust. 1 u.p.w. nie mogą być uznane zmiany będące następstwem legalnie wykonanych robót budowlanych (legalnie wykonanej przebudowy ulicy). Na działkach nr [...] i nr [...] (ulica L. i R.) nie wykonano prac budowlanych, które mogłyby jednoznacznie zmienić na niej stan wody na gruncie, a przez to wpłynąć na grunt sąsiedni powodując szkodę. Zastosowanie art. 234 ust. 3 u.p.w. w ocenie organu I instancji, nie jest zależne od dokonywania prac budowlanych na terenie w/w ulic, wadliwej infrastruktury kanalizacyjnej na działkach nr [...] i nr [...], podwyższonego terenu na działce nr [...], lecz od ustalenia faktu zaistnienia niekorzystnych zmian stosunków wodnych powodujących udokumentowane szkody wobec nieruchomości sąsiednich. Potencjalne powstanie szkody nie może być przesłanką do orzekania o nałożeniu obowiązków określonych w art. 234 ust. 3 u.p.w. Organ I instancji wskazał, że skarżący nie udokumentował powyższego w jakikolwiek sposób, a jedynie przedstawił zdjęcia z zalanej na kilka centymetrów podłogi piwnicy, która jak wykazał miejscowy PINB i ubezpieczyciel skarżącego (w swych pismach skierowanych do skarżącego) nie jest od kilku lat prawidłowo zabezpieczona w celu jej użytkowania. Do wydania oczekiwanej przez skarżącego decyzji na mocy art. 234 u.p.w., konieczne jest stwierdzenie jednocześnie wszystkich trzech elementów, tj.: przyczyny, skutku i szkody wywołanej zmianą stosunków wodnych na gruncie, a także wskazania sprawcy tych zmian, co według organu I instancji nie nastąpiło. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym zarzucił organowi niewyjaśnienie stanu faktycznego w sprawie oraz jego niewłaściwą ocenę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wydało w dniu 27 czerwca 2025 r. decyzję nr SKO.4173.458.2025, w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art. 234 u.p.w. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zmiana stanu wody na gruncie ujęta została jako każde działanie, którego efektem jest zmiana ilościowa wody (zwiększenie się bądź zmniejszenie ilości wody na gruncie) oraz zmiana w zakresie jej przepływu przez grunt. Jest to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związany z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi. Zmiana ta może polegać na zmianie kierunku odpływu znajdującej się na gruncie wody opadowej i roztopowej bądź kierunku odpływu ze źródeł poprzez np. wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich zgodnie z naturalnym kierunkiem odpływu, nawiezienie ziemi w celu podwyższenia terenu, usunięcie ziemi w celu obniżenia terenu, wykopanie rowu, zasypanie istniejącego rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie murowanego ogrodzenia, czy wykopanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która spowoduje obniżenie poziomu lustra wody na gruntach sąsiednich. Organ odwoławczy podał, że zastosowanie ww. przepisu nie jest uzależnione od tego, czy szkoda nastąpiła w wyniku działania legalnego czy nielegalnego. Organ odwoławczy wskazał, że działka nr [...] zlokalizowana jest przy skrzyżowaniu ulic R. i L. w K.. Na działce znajduje się jednokondygnacyjny budynek biurowo-produkcyjny, wybudowany ok. 1955 r. W piwnicy ww. budynku znajduje się schron. Teren wokół budynku od strony SW i SR stanowi parking utwardzony nawierzchnią betonowo-bitumiczną. Na działce nr [...] znajduje się hala centrum handlowego B. oraz parkingi. Działka nr [...] jest niezabudowana i stanowi nieużytek porośnięty w części NW krzakami, a na pozostałym terenie trawami. Wody z płaskiego dachu budynku na dz. nr [...] odprowadzane są do kanalizacji deszczowej w ul. [...]. Skarżący podał, że wokół budynku na działce nr [...] znajdują się kamionkowe rury o średnicy ok. 150 - 200 mm, których złącza nie zostały spojone zaprawą, a pozostawione luźno, aby woda gruntowa wypływała przez te spoiny i grawitacyjnie była odprowadzana do umiejscowionej na narożniku budynku studzienki. Rurami odprowadzane były ścieki z toalet znajdujących się w schronie (piwnicy). Ze studzienki na terenie dz. nr [...] dalej rurami odpływ następował do kolejnej studzienki na dz. nr [...] i dalej przez teren, na którym obecnie znajduje się market B. (M. sp. z o.o.), aż do zbiorczej studni przy ul. [...]. Opaska ceramiczna pełniła rolę odprowadzenia sanitarno-deszczowego i odprowadzała ścieki z sanitariatów w piwnicy budynku. Organ odwoławczy podał, że w sprawie powołano biegłego, który wskazał, że napływ wód na działkę nr [...] odbywa się od północy poprzez ulicę R. . Pas drogowy ulicy położony jest obecnie ok. 0,2 m niżej od północnej części dz. nr [...]. Najniższym punktem w północnej części dz. nr [...] jest wjazd na parking (rzędna 30,76 m n.p.m.) i jest on położony 0,04 m wyżej od poziomu pasa drogowego. Zachodnia część działki nr [...] charakteryzuje się niewielkim nachyleniem w kierunku ul. [...] (ok. 0,04 m różnicy). Ulica [...] posiada spadek z kierunków SW i NE, a najniższy punkt usytuowany jest przy zachodnim wejściu na dz.nr [...]. Takie ukształtowanie terenu powoduje, że w okresach niekorzystnych warunków atmosferycznych wody napływają pasem drogowym do miejsca najniżej położonego i mogą się wlewać na teren parkingu dz. nr [...]. Potwierdzają to NMT, gdzie widać że uprzywilejowany odpływ wód odbywa się poprzez parking w kierunku południowym. Dodatkowo wody napływają na ulicę R. z południowej części ul. [...] (zlewnia obejmująca ok. 1800 m˛ terenu utwardzonego). Kulminacja ul. [...], wyznaczająca lokalny wododział, znajduje się ok. 1,7 m wyżej od ul. [...]. Nawierzchnia południowego odcinka pasa drogowego ul. [...] utwardzona jest trelinką). Biegły nie stwierdził zmian zagospodarowania tego obszaru od ponad 5 lat przed złożeniem wniosku przez skarżącego o naruszenie stosunków wodnych. W ramach przebudowy ul. [...] przeprowadzonej w 2023 r. wykonano przebudowę systemu kanalizacji oraz wykonano nowe chodniki i pas drogowy. Wzdłuż pasa drogowego znajdują się betonowe krawężniki o wysokości 0,12 m. Na odcinku ulicy wzdłuż dz. nr [...] wykonano 4 spusty kanalizacyjne odbierające wody z pasa drogowego do kanalizacji deszczowej. Brak jest spustów w okolicy wjazdu na parking dz. nr [...]. Obecny stan ulicy i sytemu kanalizacyjnego uległ poprawie, kiedy wody odbierane były przez 2 spusty kanalizacyjne. Organ odwoławczy podał, że także uprzedni właściciel dz. nr [...] zgłaszał problemy zalewania parkingu przez wody napływające z ul. [...] w 2022 r., tj. przed przebudową ulicy. W trakcie przeprowadzonych oględzin biegły ustalił, iż w piwnicy budynku stwierdzono kilkucentymetrową warstwę wody na podłodze, a ściany piwnicy wskazują na długotrwałe odziaływanie wód na substancję budynku i zawilgocenia. Na podłodze piwnicy gromadzi się nanoszony przez wodę osad. Cześć wody odpompowywana jest z zagłębień w podłodze. Organ odwoławczy podał, że dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego i stwierdził, że przebudowa ulicy [...] nie spowodowała naruszenia stosunków wodnych ze szkodą dla terenów sąsiednich, tj. na działce nr [...]. Ponadto na działkach nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] nie doszło do zmian stosunków wodnych. Organ odwoławczy podniósł, że już przed remontem drogi przy ul. [...] regularnie dochodziło do lokalnych podtopień ww. działki, co wskazuje, że problem nadmiernego gromadzenia się wód opadowych istniał już wcześniej i nie jest skutkiem prac remontowych. Remont drogi nie doprowadził do zmiany kierunku odpływu wód ani nie wpłynął istotnie na ukształtowanie terenu w sposób mogący pogorszyć stosunki wodne. Skarżący złożył skargę na ww. decyzję i wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organowi naruszenie: 1. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., przez: a) niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, w tym zaniechanie zbadania stanu technicznego kanalizacji deszczowej na działkach nr [...] i [...]; b) błędne i nieuzasadnione twierdzenia autorów ekspertyzy, znajdującej się w aktach sprawy, na której oparto zaskarżoną decyzję, że okresowe zmiany stanu wody (podtopienia) na działce nr [...], pojawiające się zwłaszcza w najmniej korzystnym okresie roku (tj. przy roztopach),nie są bezpośrednim efektem przebudowy ul. [...]. 2. art. 234 ust. 3 u.p.w., przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezkrytycznym uznaniu sporządzonej w sprawie opinii za fachową i obiektywną, podczas gdy zawiera ona liczne sformułowania ocenne, niepełne i niepoparte rzetelną analizą, co skutkowało bezzasadnym przyjęciem, że nie doszło do zmiany stanu wody na gruncie sąsiednim ze szkodą dla działki nr [...]. Zarzuty zostały uszczegółowione w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W piśmie z 5 listopada 2025 r. skarżący podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów do niego dołączonych. Na rozprawie Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej "p.p.s.a.") przeprowadził dowód z ww. dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W ocenie Sądu, organy administracyjne naruszyły w istotny sposób przepisy postępowania przez nieustalenie w sposób dokładny stanu faktycznego sprawy, będące skutkiem braku pełnego zebrania materiału dowodowego. Wskazać należy, że skarżący wystąpił do organu z wnioskiem o wydanie decyzji na mocy art. 234 ust. 3 u.p.w. Stosownie do art. 234 ust. 1 u.p.w., właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 234 ust. 2 u.p.w.). Na podstawie art. 234 ust. 3 u.p.w., jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. Nakaz, o którym mowa w ust. 3, nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego albo dokonania zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane (art. 234 ust. 4 u.p.w.). Postępowania w sprawie decyzji, o której mowa w ust. 3, nie wszczyna się, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt (art. 234 ust. 5 u.p.w.). Z wnioskiem o wszczęcie postępowania na podstawie art. 234 ust. 3 u.p.w. może wystąpić wyłącznie strona postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Niewątpliwie z wnioskiem na podstawie art. 234 ust. 3 u.p.w. może wystąpić właściciel zalewanego gruntu lub jego użytkownik wieczysty, zaś inne osoby tylko w sytuacji wykazania praw do rozporządzania terenem jak właściciel na podstawie odrębnych przepisów. Według Sądu, organy winny zbadać w pierwszej kolejności czy skarżący jest uprawniony do złożenia przedmiotowego wniosku oraz czy dysponuje on prawem do rozporządzania nieruchomością, której ochrony się domaga. W aktach sprawy brak jest bowiem aktualnych dokumentów poświadczających własność działki nr [...]. Skarżący wywodzi swoje prawo do złożenia ww. wniosku z faktu bycia zarządcą sukcesyjnym przedsiębiorstwa Zakład [...] "T. " [...] w spadku. Tej okoliczności organy administracyjne w ogóle nie zweryfikowały w toku postępowania administracyjnego. Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2021 r. poz. 17; dalej "u.z.s.p.") reguluje m.in. zasady tymczasowego zarządzania przedsiębiorstwem po śmierci przedsiębiorcy, który we własnym imieniu wykonywał działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zwanej dalej "CEIDG", oraz kontynuowania działalności gospodarczej wykonywanej z wykorzystaniem tego przedsiębiorstwa (art. 1 ust. 1 u.z.s.p.). Składniki przedsiębiorstwa w spadku określa art. 2 u.z.s.p., zaś w ich skład może wchodzić własność nieruchomości. Warunki i chwila ustanowienia zarządu sukcesyjnego zawarte są w art. 6 i art. 7 u.z.s.p. Zgodnie z art. 18 u.z.s.p., zarząd sukcesyjny obejmuje zobowiązanie do prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku oraz umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa w spadku. Status prawy zarządcy sukcesyjnego określa art. 21 u.z.s.p. Dokonywanie przez zarządcę sukcesyjnego czynności zwykłego zarządu i przekraczających zwykły zarząd reguluje art. 22 u.z.s.p. Stosownie do art. 29 u.z.s.p., od chwili ustanowienia zarządu sukcesyjnego zarządca sukcesyjny wykonuje prawa i obowiązki zmarłego przedsiębiorcy wynikające z wykonywanej przez niego działalności gospodarczej oraz prawa i obowiązki wynikające z prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku. Zdarzenia skutkujące utratą możliwości wykonywania zarządu sukcesyjnego wymienia art. 53 u.z.s.p. Przesłanki odwołania i rezygnacji z pełnienia funkcji zarządcy sukcesyjnego zawarte są w art. 55, art. 56 i art. 57 u.z.s.p. Przesłanki wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego określa art. 59 u.z.s.p. Zdaniem Sądu, z powyższych przepisów wynika, że co do zasady zarządca sukcesyjny przedsiębiorstwa w spadku uprawniony byłby do złożenia wniosku z art. 234 ust. 3 u.p.w. w ramach swoich uprawnień zmierzających do zachowania składników przedsiębiorstwa w stanie niepogorszonym. Z aktu notarialnego z [...] marca 1997 r., zawartego w aktach sprawy wynika, że użytkowanie wieczyste nieruchomości w postaci działek gruntu nr [...] i nr [...] zostało zakupione przez A. S. i jego żonę w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej pod nazwą Zakład [...] "T. " w K.. W niniejszej sprawie organ administracyjny winien ustalić czy skarżący posiada status prawny zarządcy sukcesyjnego ww. przedsiębiorstwa. Ponadto w czasie trwania całego postępowania administracyjnego skarżący powinien posiadać legitymacje procesową. Jest to związane z możliwością wystąpienia przesłanek z art. 53, art. 55, art. 56, art. 57, art. 59 u.z.s.p. Podkreślić należy, że zarząd sukcesyjny wygasa m.in. z dniem dokonania działu spadku, obejmującego przedsiębiorstwo w spadku (art. 59 ust. 1 pkt 6 u.z.s.p.) i z upływem dwóch lat od dnia śmierci przedsiębiorcy (art. 59 ust.1 pkt 7 u.z.s.p.). Jednakże Sąd z ważnych przyczyn może przed dniem wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego przedłużyć okres zarządu sukcesyjnego na czas nie dłuższy niż pięć lat od śmierci przedsiębiorcy (art. 60 ust. 1 u.z.s.p.). Wskazać należy również, że wniosek z art. 234 ust. 3 u.p.w. zakreśla ramy postępowania administracyjnego. Wnioskodawca winien wyraźnie wskazać na czym polega zmiana stanu wody na gruncie, wpływająca szkodliwie na grunt wnioskodawcy oraz właściciela gruntu, który dopuścił się ww. zmiany. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o wydanie decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 u.p.w., w którym zarzucił Gminie [...] naruszenie stanu wody na jego gruncie w związku z remontem ulicy [...]. W aktach sprawy brak jest dokumentu wskazującego na rozszerzenie wniosku skarżącego o innych właścicieli sąsiednich gruntów oraz podania innych przyczyn zalewnia działki nr [...]. W ocenie Sądu, organ I instancji w sposób nieuprawniony dokonał rozszerzenia kręgu uczestników postępowania oraz zakresu przedmiotowego postępowania, wyznaczonego wnioskiem skarżącego. Nastąpiło to już w zawiadomieniu z 29 marca 2024 r. o przystąpieniu do procedury wyboru biegłego hydrologa, gdzie organ I instancji podał, że wniosek skarżącego dotyczy szkód na działce nr [...] powstałych na skutek wykonania remontu ulicy [...] w ramach inwestycji miejskiej oraz zniszczenia kanalizacji deszczowej na działce nr [...]. Kolejne nieuprawione rozszerzenie podmiotowe i przedmiotowe wniosku skarżącego przez organ I instancji wystąpiło w postanowieniu organu I instancji z 6 sierpnia 2024 r. o powołaniu biegłych, gdzie określono zakres opinii jako ocenę występujących nieprawidłowości związanych ze zmianą stosunków wodnych na gruncie działki nr [...] w związku z wykonanymi pracami polegającymi na remoncie ulicy [...] oraz w wyniku prawdopodobnego przerwania kanalizacji deszczowej na działce nr [...] lub nr [...], a także wpływu przebudowy ul. [...] w K. zrealizowanej w 2024 r. i wpływu podniesienia terenu na działce nr [...]. W konsekwencji doszło do wydania przez organ I instancji decyzji z dnia 13 lutego 2025 r., w której odmówił wydania decyzji nakazującej właścicielom działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] w obrębie [...] miasta K., przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód, w sprawie dotyczącej zalewania działki nr [...] w obrębie [...] przez wody opadowe z gruntów sąsiednich działek przylegających do działki nr [...] w obrębie [...] przy ulicy R. w K.. Decyzję, w tym kształcie, utrzymał w mocy organ odwoławczy. Zdaniem Sądu, w istocie nie wiadomo jak organ I instancji ustalił strony postępowania w sytuacji gdy wniosek skarżącego obejmował wyłącznie naruszenie stosunków wodnych na działce nr [...] przez Gminę [...] przez przebudowę ulicy [...]. Jak wskazano powyżej, to wnioskodawca określa we wniosku właściciela gruntu, który zmienił stosunki wodne oraz przywołuje okoliczności, z których wywodzi zaistnienie zmiany stosunków wodnych, powodujących szkody na jego nieruchomości. Organ I instancji nie może sam rozszerzać kręgu stron, ani prowadzić szerzej zakrojonego postępowania niż we wniosku, gdyż nie jest to postępowanie prowadzone przez niego z urzędu bez zgody wnioskodawcy. Oczywiście nie jest wykluczona sytuacja, że wnioskodawca rozszerzy swój wniosek, lecz nie wynika to z akt sprawy. Ponadto organ winien również zwrócić uwagę na treść art. 234 ust. 5 u.p.w. Powyższe wiąże się również z kwestią braku w aktach sprawy wypisów z ewidencji gruntów i ksiąg wieczystych odnośnie działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], które organ I instancji przywołał w decyzji z 13 lutego 2025 r. Na ten brak zwracało uwagę już Kolegium w piśmie z dnia 21 marca 2024 r., w którym odmówiło wyłączenia organu I instancji od rozpoznania sprawy. Brak tych dokumentów nie pozwala dokonać Sądowi sprawdzenia czy wskazane w decyzji organu I instancji podmioty są właścicielami ww. działek oraz czy ich udział w postępowaniu został prawidłowo zabezpieczony przez organ. Podkreślić należy, że w postępowaniu z art. 234 ust. 3 u.p.w. dla wydania decyzji konieczne jest wykazanie zmiany stanu wód na gruncie. Zmiana stanu wód na gruncie to naruszenie naturalnego przepływu wód opadowych lub roztopowych, które prowadzi do szkód na sąsiednich działkach (np. podtopienia). Kwestia zaś utrzymania urządzeń wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów na podstawie art. 205 u.p.w. Definicja "urządzenia wodnego" zawarta jest w art. 16 pkt 65 u.p.w. Zgodnie z art. 206 u.p.w., jeżeli obowiązek, o którym mowa w art. 205, nie jest wykonywany, właściwy organ Wód Polskich ustala, w drodze decyzji, proporcjonalnie do odnoszonych korzyści przez właścicieli gruntów, szczegółowe zakresy i terminy jego wykonywania. Zdaniem Sądu, na tym etapie postępowania brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania sprawy z uwagi na wyżej wskazane nieprawidłowości związane z brakiem pełnego materiału dowodowego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić wskazania Sądu, analizując raz jeszcze wniosek skarżącego oraz prowadzić postępowanie zgodnie z przepisami k.p.a. i u.p.w. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art.135 p.p.s.a. uchylił decyzje wydane przez organy administracji obu instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1964). Na rzecz skarżącego zasądzono od organu odwoławczego 697 zł tytułem kosztów postępowania, w tym 200 zł – wpisu sądowego, 480 zł - wynagrodzenia pełnomocnika i 17 zł - opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło