II SA/Sz 677/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-11-27
Skład orzekający: Wiesław Drabik, Marzena Iwankiewicz, Joanna Świerzko-Bukowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy o likwidacji szkoły podstawowej została podjęta z naruszeniem prawa, w szczególności w zakresie procedury zawiadomienia rodziców o zamiarze likwidacji oraz zapewnienia możliwości kontynuowania nauki przez uczniów?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że uchwała rady gminy o likwidacji szkoły podstawowej została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym ustawą Prawo oświatowe oraz ustawą o samorządzie gminnym. Sąd stwierdził, że organ dopełnił obowiązku zawiadomienia rodziców o zamiarze likwidacji szkoły w ustawowym terminie, a likwidacja była uzasadniona względami demograficznymi, organizacyjnymi i finansowymi. Skarga została oddalona jako niezasadna.Stan faktyczny
Rada Gminy Bierzwnik podjęła uchwałę o likwidacji Szkoły Podstawowej w Zieleniewie z dniem 31 sierpnia 2025 r. Skarżący, rodzice uczniów tej szkoły, zarzucili naruszenie przepisów prawa, w tym niewłaściwe zawiadomienie o zamiarze likwidacji, brak analizy skutków społecznych i edukacyjnych oraz niewystarczające zapewnienie warunków kontynuacji nauki, zwłaszcza dla uczniów z niepełnosprawnościami. Organ wskazał, że dopełnił obowiązków proceduralnych, a likwidacja była uzasadniona względami demograficznymi i finansowymi.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę na uchwałę Rady Gminy Bierzwnik z dnia 18 lipca 2025 r. nr uchwała XVI/109/25 w przedmiocie likwidacji Szkoły Podstawowej w Zieleniewie.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. Z.. i M. Z. na uchwałę Rady Gminy Bierzwnik z dnia 18 lipca 2025 r. nr uchwała XVI/109/25 w przedmiocie likwidacji Szkoły Podstawowej w Zieleniewie oddala skargę .
Rada Gminy, dalej "organ", 18 lipca 2025 r. działając na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. h ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm., dalej: "u.s.g."), art. 89 ust. 1, ust. 3 i ust. 6 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2024 r., poz. 737 ze zm., dalej: "u.p.o.") oraz art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1530 z późn. zm.) podjęła uchwałę nr [...] w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej w Z.
Na powyższą uchwałę skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w S., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyli M. Z.1 i M. Z. (dalej: "skarżący").
W petitum skargi skarżący zarzucili naruszenie:
art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie przez organ w sposób należyty i niebudzący wątpliwości okoliczności sprawy oraz aprioryczne uznanie, że ogólnikowe wskazanie przyczyn podjęcia uchwały o likwidacji placówki jest wystarczające, przy jednoczesnym:
informowaniu rodziców uczniów likwidowanej szkoły o przedmiotowym postępowaniu w sposób nienależyty i nieprowadzący do skutecznego zawiadomienia wszystkich uprawnionych osób w odpowiednim terminie;
zaniechaniu dokonania rzetelnej analizy skutków społecznych i edukacyjnych likwidacji szkoły, w tym w szczególności: dezorganizacji życia lokalnej społeczności oraz zerwania więzi środowiskowych, co miało swój wyraz między innymi w podjęciu uchwały w sposób nagły, pochopny (niespełna trzy dni po wpłynięciu odmiennej od poprzednio wydanej opinii Z. Kuratora Oświaty) i już po zakończeniu roku szkolnego, co uniemożliwiło uczniom przyjęcie do wiadomości informacji o likwidacji szkoły i odpowiednie przygotowanie do zmiany placówki, a także znacząco utrudniło im i ich rodzicom lub opiekunom organizację edukacji w sytuacji likwidacji pierwotnej placówki;
nadrzędnym kierowaniu się przez organ względami finansowymi, z pominięciem rzeczywistego interesu uczniów i społeczności lokalnej;
zaniechaniu poinformowania zainteresowanych podmiotów (rodziców oraz opiekunów uczniów likwidowanej szkoły) o szczegółach organizacji dowozu uczniów do nowej placówki, co narusza obowiązek zapewnienia uczniom bezpiecznego i darmowego transportu, a dalej zaniechaniu zapewnienia odpowiednich warunków do kontynuacji nauki przez uczniów, w tym z niepełnosprawnościami lub szczególnymi potrzebami;
art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, poprzez jego niezastosowanie
i zaniechanie zawiadomienia przez organ, zgodnie z dyspozycją ww. przepisu, wszystkich uprawnionych podmiotów o zamiarze likwidacji szkoły w ustawowym terminie (tj. co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji), a w tym przynajmniej kilkorga rodziców uczniów uczęszczających do Szkoły Podstawowej w Z. (a w tym m.in. skarżącego M. Z.), w tym poprzez m.in. skuteczne poinformowanie o zamiarze likwidacji szkoły (podjęciu uchwały intencyjnej), co uniemożliwiło udział w konsultacjach i zgłoszenie uwag na odpowiednim etapie procedury likwidacyjnej przez wszystkich zainteresowanych, a nadto stanowiło naruszenie obowiązku prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do organów władzy publicznej (wynikający z treści art. 8 § 1 k.p.a.);
art. 70 ust. 4 w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zaniechanie zapewnienia przez organ - w ramach jego ustawowych obowiązków - powszechnego i równego dostępu do wykształcenia poprzez stworzenie i wspieranie funkcjonalnego systemu infrastruktury oświatowej w Gminie i zapewnianie adekwatnej pomocy organizacyjnej dla uczniów, zwłaszcza zmagających się z niepełnosprawnością lub posiadającymi szczególne potrzeby edukacyjne, a to poprzez podjęcie pochopnej i nieuzasadnionej okolicznościami sprawy uchwały o likwidacji placówki, nadto bez faktycznego przygotowania i organizacji pomimo zbliżającego się początku roku szkolnego;
art. 1 pkt 1, 6 i 7 ustawy Prawo oświatowe przez jego niezastosowanie i podjęcie uchwały w przedmiocie likwidacji placówki pochopnie, po zakończeniu roku szkolnego i bez uwzględnienia konieczności zapewnienia uczniom i ich rodzinom odpowiedniego przygotowania i organizacji zmiany placówki edukacyjnej, zwłaszcza w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami lub szczególnymi potrzebami, co jest sprzeczne
z realizacją celu systemu oświatowego polegającą na:
zapewnieniu możliwości pobierania nauki we wszystkich typach szkół przez dzieci i młodzież niepełnosprawną, niedostosowaną społecznie i zagrożoną niedostosowaniem społecznym, zgodnie z indywidualnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi oraz predyspozycjami;
zapewnieniu opieki nad uczniami niepełnosprawnymi przez umożliwianie realizowania zindywidualizowanego procesu kształcenia, form i programów nauczania oraz zajęć rewalidacyjnych.
W oparciu o powyżej przedstawione zarzuty skarżący wnieśli m.in. o stwierdzenie nieważności uchwały w całości, ewentualnie, w braku wystąpienia zarzutów o charakterze rażącym, stwierdzenie wydania zaskarżonej uchwały z naruszeniem prawa oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały jak i przeprowadzenie dowodów z dokumentów (oświadczeń i kserokopii wybranej korespondencji osób trzecich).
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że sprzeciwiają się twierdzeniom organu, jakoby planowana reorganizacja sieci szkół, obejmująca między innymi likwidację Szkoły Podstawowej w Z. , nie prowadziła do pogorszenia warunków nauki ani nie ograniczała dostępu do edukacji. Przeciwnie - podjęta uchwała w sposób oczywisty prowadzi do naruszenia fundamentalnych praw przedstawicieli lokalnej społeczności - uczniów i ich rodzin, pogarszając zarówno warunki nauczania, jak i dostępność szkoły w wymiarze organizacyjnym, społecznym oraz psychologicznym.
W wyniku likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. jej uczniowie zostaną pozbawieni bezpiecznego, znanego im środowiska edukacyjnego, co w szczególności uderza w dzieci młodsze oraz uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, dla których brak przewidzianych i zorganizowanych środków wsparcia oznacza realne zagrożenie dla ich rozwoju i dalszej nauki.
Nadto, w ocenie skarżących, zamieszczenie w uchwale wyłącznie ogólnikowych stwierdzeń co do przyszłej organizacji edukacji dzieci uczęszczających dotychczas do Szkoły Podstawowej w Z. nie jest wystarczające. Samo zaś podjęcie uchwały w sposób pochopny, już po zakończeniu roku szkolnego (więc bez możliwości przekazania uczniom oficjalnej informacji przez dyrektora szkoły w ramach zakończenia roku szkolnego oraz oficjalnego powiadomienia ich rodziców i opiekunów), zaledwie trzy dni po uzyskaniu przez organ pozytywnej opinii Z. Kuratora Oświaty o likwidacji, nie stwarza poczucia postępowania transparentnego i pozwala wątpić
w słuszność motywów podjętego rozstrzygnięcia.
W zakresie organizacji likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. przez organ Gminy B. skarżący zwracają uwagę, że nie tylko została ona nieprawidłowo przeprowadzona, ale treść samej uchwały (decyzja o likwidacji placówki) nakazuje uznać, że w niedostatecznym stopniu uwzględniono stanowisko zainteresowanych osób, przedkładając interesy finansowe gminy ponad dobro lokalnej społeczności, a w tym skarżących i ich małoletnich dzieci. Szkoła Podstawowa w Z. stanowi bowiem aktywny ośrodek życia kulturalnego i oświatowego mieszkańców Z. i okolicznych miejscowości, a jej utrzymanie sprzyja integracji społeczności lokalnej. Nie bez znaczenia pozostaje, że o likwidowaną szkołę (budynek, pomieszczenia, wyposażenie) dotychczas z zaangażowaniem i dobrowolnie dbali rodzice jej uczniów, sami uczniowie, nauczyciele i pracownicy, a także pozostali zainteresowani mieszkańcy. Podejmując zaskarżoną uchwałę organ nie uwzględnił tych aspektów w stopniu wystarczającym.
Skarżący stoją na stanowisku, że podjęcie przez organ uchwały nie jest związane z faktyczną koniecznością zwiększenia efektywności realizacji zadań własnych z zakresu prowadzenia placówek oświatowych na terenie Gminy, ale motywowane jest wyłącznie względami ekonomicznymi, którym organ przy podejmowaniu uchwały niesłusznie nadał nadrzędne znaczenie. Kwestia sytuacji ekonomicznej Gminy rzekomo miałaby uzasadniać potrzebę jednoczesnej likwidacji aż dwóch szkół na jej terenie.
Skarżący zdając sobie sprawę, że zaskarżona uchwała podlegać będzie ocenie właściwego Sądu tylko w zakresie zgodności z prawem powszechnie obowiązującym uważają, że fakt wadliwości przedmiotowej uchwały (jej nieadekwatności do rzeczywistej sytuacji ekonomicznej organu prowadzącego placówkę), wpływa, ich zdaniem, bezpośrednio na legalność tego aktu, co powinno implikować stwierdzenie nieważności uchwały jako podjętej z rażącym naruszeniem prawa.
Według skarżących okoliczności podjęcia przez organ zaskarżonej uchwały wskazują, że doszło do naruszenia przez ten organ szeregu zasad postępowania (wynikających z art. 7 k.p.a. z art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.), a w tym zasady celowości i proporcjonalności działania organów administracji. Decyzja
o likwidacji szkoły została podjęta wyłącznie ze względów finansowych, co zostało otwarcie przyznane przez przedstawicieli Gminy. Wskazany aspekt finansowy przesądził o konieczności likwidacji placówki przez organ, co w obecnej sytuacji ekonomicznej Gminy jest dla skarżących niezrozumiałe. Interes finansowy nie może być bowiem uznany za wystarczający do likwidacji placówki oświatowej, jeżeli nie przeprowadzono rzetelnej analizy skutków społecznych, psychologicznych i organizacyjnych. Motyw finansowy, wskazywany przez władze Gminy jako główny powód likwidacji, nie może być nadrzędny wobec dobra dzieci i obowiązków państwa i samorządu w zakresie zapewniania odpowiednich i równych warunków edukacyjnych. Ograniczenie liczby szkół w gminie (z trzech do jednej) - bez wnikliwej analizy skutków społecznych takiego postępowania - godzi w podstawowe prawa mieszkańców Z. i dzieci pozostających pod ich opieką, dla których szkoła jest nie tylko miejscem nauki, ale też centrum życia społecznego. W konsekwencji, zaskarżona uchwała jawi się jako rażąco sprzeczna z interesami lokalnej społeczności.
W świetle przytoczonych okoliczności, działania organu (podjęcia uchwały o likwidacji placówki na terenie Z. ) nie sposób uznać za proporcjonalne i celowe.
Nadto, zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem procedur wynikających z przepisów ustawy Prawo oświatowe. Nieprawidłowości o których mowa sprowadzają się do błędów w zakresie przebiegu procedury likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. . Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe, szkoła publiczna może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest na mocy wskazanego przepisu obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich - tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu.
Według skarżących M. Z., a także przynajmniej kilkoro innych rodziców czy opiekunów uczniów likwidowanej placówki, nie została powiadomiona w ustawowym terminie o zamiarze likwidacji tej szkoły, co stanowi rażące naruszenie przepisów art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe. W rezultacie zaniechań organu podmioty te nie mogły zająć stanowiska ani wziąć udziału w konsultacjach w terminie adekwatnym dla planowanej likwidacji. Uchwała o likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. została więc podjęta bez skutecznego i udokumentowanego zawiadomienia wszystkich uprawnionych do tego podmiotów o zamiarze jej likwidacji (w tym np. poprzez poinformowanie o podjętej uchwale intencyjnej). Według wiedzy skarżących co najmniej kilkoro rodziców nie miało żadnej wiedzy o planowanej likwidacji ani nie zostało poinformowanych o możliwości wyrażenia swojej opinii w stosownym terminie. Wskazani rodzice uczniów (w tym sam skarżący [...]) nie zostali poinformowani w sposób rzetelny i zrozumiały o toczącym się procesie decyzyjnym, co pozbawiło ich prawa do udziału w sprawie i zabrania głosu. Gmina ograniczyła się do formalnych działań bez realnego włączenia społeczności lokalnej w tak istotną dla jej funkcjonowania sprawę. Działanie organu stanowiło przejaw ograniczania obywateli w procesie współdecydowania o sprawach lokalnych.
Skarżący stoją na stanowisku, że organ nie dochował obowiązujących wymogów procedury likwidacji placówki oświatowej. Zaniechano bowiem właściwego powiadomienia wszystkich zainteresowanych i uprawnionych podmiotów o podjęciu przez organ uchwały intencyjnej (nie zachowano terminu ustawowego).
Zaniechanie organu jest sprzeczne z treścią art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe. Powyższe - chociaż zostało zgłoszone organowi wraz z szeregiem innych argumentów o niezasadności podjęcia uchwały o kwestionowanym przedmiocie - nie przyniosło oczekiwanych rezultatów.
W ocenie skarżących przebieg czynności prowadzących do podjęcia uchwały likwidacyjnej i okoliczności poprzedzające te czynności nakazują uznać, że zaistniałe uchybienia uniemożliwiały wydanie przez organ uchwały w przedmiocie likwidacji tej placówki w terminie do 31 sierpnia 2025 r. Dostrzeżone nieprawidłowości, które miały wpływ na legalność procedury, powinny zaś skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
Według skarżących istotnym dla rozpoznania niniejszej sprawy jest także nakreślony już aspekt terminu podjęcia zaskarżonej uchwały przez organ. W dniu 15 lipca 2025 r. wpłynęło do organu postanowienie Z. Kuratora Oświaty opiniujące likwidację Szkoły Podstawowej w Z. pozytywnie. Rozstrzygnięcie to zapadło więc już na długo po tym, jak uczniowie i kadra pracowników placówki oficjalnie zakończyli naukę w roku szkolnym 2024/2025. W konsekwencji, nawet mimo wcześniejszych zapowiedzi możliwości likwidacji placówki - wobec dotychczasowych negatywnych opinii o zamiarach organu ze strony właściwych organów - podmioty te nie mogły przygotować się na podjęcie uchwały o likwidacji placówki w terminie do 31 sierpnia 2025 r.
Podjęcie przez organ zaskarżonej uchwały już po zakończeniu roku szkolnego (w drugiej połowie lipca) wskazuje, zdaniem skarżących, na próbę uniknięcia społecznego sprzeciwu i ograniczenia możliwości zorganizowanego działania ze strony między innymi rodziców uczniów likwidowanej szkoły. Uchwałę podjęto już po tym, jak uczniowie zakończyli naukę i rozstali się na okres wakacji letnich, co pozbawiło ich adekwatnego do okoliczności sprawy przygotowania, w tym pożegnania (zwłaszcza z rówieśnikami z innych obwodów). Moment podjęcia uchwały nie tylko pozbawił uczniów możliwości przyjęcia informacji o likwidacji placówki w adekwatnym dla powagi sprawy terminie, ale również odebrał ich rodzinom realny wpływ na decyzje i podjęcie działań nakierowanych na organizację dalszej edukacji w innej szkole. To postępowanie organu nosi cechy celowego uchylenia się od społecznej odpowiedzialności oraz lekceważenia zasad jak nadrzędne zabezpieczenie interesów mieszkańców i dobra wychowywanych przez nich dzieci.
Co więcej, według skarżących, rodziców i opiekunów uczniów, już po podjęciu uchwały, zobowiązano do zadeklarowania placówki, do której wraz z początkiem roku poślą swoje dzieci. Jak wynika z informacji pozyskanych przez skarżących - znaczna część zainteresowanych osób (zwłaszcza rodziców uczniów) przebywa obecnie (i będzie nieprzerwanie we wskazanym okresie) na urlopie wypoczynkowym, a nadto - wobec zakończenia roku szkolnego w sposób niewskazujący jednoznacznie na zamiar likwidacji przez organ - nie spodziewała się likwidacji placówki i nie podjęła żadnych czynności organizacyjnych związanych ze zmianę szkoły w tak nieodległym czasie. Zaskarżona uchwała została więc podjęta w sposób sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania obowiązującymi organ, co nie tylko pozbawiło społeczność realnego wpływu na kwestionowana decyzję, ale także uniemożliwiło odpowiednie przygotowanie się do wprowadzanych zmian.
Co więcej, zdaniem skarżących zaskarżona uchwała prowadzi do wystąpienia nierówności w dostępie do edukacji dzieci pochodzących z miejscowości, w której szkoła ma zostać zlikwidowana (a także z jej okolic). Szczególnie dotyczy to dzieci
z niepełnosprawności, które - w związku z pochopna likwidację Szkoły Podstawowej
w Z. - nie będę miały zapewnionych odpowiednich warunków kontynuowania nauki w nowej placówce (brak jest bowiem jakichkolwiek oficjalnych informacji o zapewnieniu specjalnych środków transportu, asysty czy terapii). W ramach likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. nie zapewniono bowiem odpowiednich warunków (a przynajmniej nie powiadamiano o powyższym) dla jej uczniów z niepełnosprawnościami, co może stanowić przejaw dyskryminacji i zarazem naruszenie zasady równości szans w dostępie do edukacji.
Największe obawy budzi u skarżących właśnie fakt, że uchwałę podjęto bez względu na konieczność zabezpieczenia potrzeb uczniów w najcięższym położeniu,
ze szczególnymi wymogami edukacyjnymi i terapeutycznymi, zaspokajanymi jak dotąd z powodzeniem właśnie w likwidowanej placówce. Takie postępowanie organu - jako naruszające podstawowe zasady konstytucyjne - nie może zaś zyskać aprobaty.
Według wiedzy skarżących, jeden z uczniów Szkoły Podstawowej w Z. zmaga się z niepełnosprawnością i mimo zamieszkiwania w innym obwodzie
(w rozumieniu rejonizacji), dowożony jest z miejsca zamieszkania przez rodzica właśnie do wskazanej placówki, gdzie jego potrzeby są zaspakajane w sposób satysfakcjonujący i przynoszący wymierne rezultaty w postaci postępów edukacyjnych. Wskazany uczeń nie jest jedyną osobą, dla której likwidowana placówka jest w ocenie jej opiekunów najdogodniejszym miejscem dla realizacji obowiązku nauki, chociaż każde z dzieci pochodzi z innej miejscowości niż ta, w której znajduje się likwidowana placówka.
Poza powyższym, według skarżących, Gmina nie zapewniła jak dotąd rzetelnego planu dowozów, nie przedstawiła żadnych więżących rozwiązań organizacyjnych dotyczących opieki, godzin dojazdu czy warunków integracji uczniów w nowej szkole, a podjęcie uchwały w drugiej połowie lipca, całkowicie pozbawiło uczniów możliwości pożegnania się ze szkołę, rówieśnikami, nauczycielami i pozostałymi pracownikami, co jest dla nich szczególnie dotkliwe i z pewnością (w razie wykonania uchwały) nie do odwrócenia. Uchwała zawiera bowiem wyłącznie ogólne informację o konieczności organizacji dowozów, co należy uznać za niewystarczające w świetle tego, jak krótki okres pozostał do rozpoczęcia roku szkolnego 2025/2026. Powyższe jest zaś niezgodne z obowiązkiem organizacji przez Gminę dowozów i transportu do placówek edukacyjnych. Organ prowadzący nie podał zaś żadnych więżących informacji ani nie udostępnił dokumentów potwierdzających, że dzieci - szczególnie z terenów wiejskich - będę miały zorganizowany bezpłatny i bezpieczny transport do nowej szkoły. Uchwała nie zawiera w tym zakresie nawet ogólnego planu. Skarżący obawiają się braku przygotowania placówki, która zgodnie z podjęte uchwałę miałaby przyjęć ich dzieci wraz z rozpoczęciem kolejnego roku szkolnego.
Kolejną istotną z perspektywy rozstrzygnięcia niniejszej skargi kwestią jest,
w ocenie skarżących, nieuwzględnienie przez organ - przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały - wyników nauczania w likwidowanej szkole oraz społecznych skutków zlikwidowania placówki. Jak dotąd uczniowie placówki osiągali wysoce satysfakcjonujące rezultaty nauczania, a liczebność poszczególnych klas (aspekt demograficzny) z roku na rok ulegała nawet zwiększeniu. Organ, w ocenie skarżących, nie wziął w wystarczającym stopniu pod uwagę wyników nauczania osiąganych jak dotąd przez uczniów likwidowanej szkoły ani ich osiągnięć w zakresie indywidualnych terapii.
Nadto, organ nie tylko zaplanował (w sposób satysfakcjonujący lokalną społeczność) wykorzystania budynków przeznaczanych jak dotąd na potrzeby Szkoły Podstawionej w Z. , a jej likwidacja odbierze mieszkańcom możliwość korzystania z tych pomieszczeń w dotychczasowych celach, istotnych z perspektywy ich interesów.
Konkludując, zdaniem skarżących, w świetle przedstawionych okoliczności - wbrew deklaracjom organu - planowana centralizacja edukacji nie jest konieczna ani nawet dostatecznie uzasadniona. Podjęcie zaskarżonej uchwały motywowane jest wyłącznie rachunkiem ekonomicznym, co stanowi naruszenie nadrzędnej w przypadku zadań z zakresu oświaty zasady dobra dziecka i równego dostępu do edukacji, wynikających wprost z przytaczanych w ramach zarzutów przepisów Konstytucji RP i ustawy Prawo oświatowe, a także podstawowych przepisów postępowania obowiązujących organ.
Niezależnie od powyższego skarżący wskazali, że posiadali legitymację skargową do złożenia niniejszej skargi na zasadzie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Jednocześnie, jako rodzice uczniów uczęszczających do likwidowanej placówki, ich zdaniem, mieli interes prawny w zaskarżeniu tego aktu, jako że bezsprzecznie jej treść wpływa bezpośrednio i konkretnie na sferę potencjalnych uprawnień skarżących, do których obowiązków należy organizacja wykonywania przez ich dzieci obowiązku szkolnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi w całości z uwagi na fakt, iż skarżący w żaden sposób nie wykazali bezpośredniego naruszenia interesu prawnego zaskarżoną uchwałą. Ewentualnie w sytuacji nie podzielenia przez Sąd wskazanego powyżej zarzutu, wniósł o oddalenie skargi w całości jako bezzasadnej.
Organ wniósł o przeprowadzenie dowodów z dokumentów przekazanych wraz ze skargą:
- uchwały Rady Gminy nr [...] z dnia 26 listopada 2024 r.
w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. wraz z jej uzasadnieniem oraz dowodów uprzedniej konsultacji projektu ww. uchwały w sprawie zamiaru likwidacji z organizacjami związkowymi na wykazanie zgodności z prawem zaskarżonej uchwały o likwidacji szkoły tj. jej zgodności z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2025r. poz. 1043 ze zm.) poprzez poddanie projektu uchwały o zamiarze likwidacji szkoły zaopiniowaniu przez związki zawodowe; zapewnieniu uczniom likwidowanej szkoły możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, w tym w zdecydowanie lepszych warunkach;
- pisemnych zawiadomień kierowanych do rodziców uczniów likwidowanej szkoły wraz z dowodami doręczeń wszystkich powiadomień, w tym skutecznego zawiadomienia skarżących M. Z.1 oraz M. Z., oraz innych rodziców których oświadczenia zostały dołączone do skargi tj. P. J. i A. J. na wykazanie zachowania sześciomiesięcznego terminu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2025r. poz. 1043 ze zm.) na powiadomienie o zamiarze likwidacji szkoły rodziców uczniów likwidowanej szkoły;
- pisemnych wyjaśnień Dyrektora Szkoły Podstawowej w Z. z dnia 19 sierpnia 2025 r. w przedmiocie zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły przed 28 lutym 2025r. M. D. (niebędącego skarżącym w niniejszej sprawie), jednakże będącego rodzicem jednego z uczniów Szkoły Podstawowej w Z. - N. D., na wykazanie faktu zawiadomienia ww. rodzica o zamiarze likwidacji ww. szkoły w ustawowym sześciomiesięcznym terminie tj. zachowania procedury, o której mowa w art. 89 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe.
- postanowienia Z. Kuratora Oświaty w S. z dnia 15 lipca 2025 r. znak: [...], którym kurator wyraził pozytywną opinię w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. z dniem 31 sierpnia 2025 r., na wykazanie wypełnienia przez Gminę B. wymagań określonych w art. 89 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo oświatowe.
W motywach uzasadnienia organ wskazał, że na dzień sporządzenia i przekazania niniejszej odpowiedzi na skargę, zaskarżona uchwała Rady Gminy nr [...], z dnia 18 lipca 2025 r., w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. weszła już w życie, a na dzień 31 sierpnia 2025 r. skutek w postaci likwidacji szkoły już nastąpił. Z dniem bowiem 31 sierpnia 2025 r. zakończone zostały czynności likwidacyjne szkoły, w tym rozwiązaniu uległy stosunki pracy nauczycieli, jak i pracowników niepedagogicznych, majątek szkoły został zinwentaryzowany i jest w trakcie przekazania do Gminy B., zaś uczniowie uczęszczający do ww. placówki kontynuują od dnia 1 września 2025 r. naukę w Zespole Szkolno-Przedszkolnym im. D. w B. (dalej również jako: "ZSP
w B. ", "nowa szkoła") oraz innych szkołach podstawowych spoza obwodu Gminy B., według wyboru dokonanego przez ich opiekunów prawnych.
W ocenie organu wszystkie wymogi formalne, jakie powinna spełniać treść uchwał w sprawie likwidacji szkoły określone zostały w art. 89 ust. 1 i 3 ustawy Prawo oświatowe. Powszechnie obowiązujące przepisy nie wskazują jako elementu koniecznego uchwał w przedmiotowych sprawach skutków finansowych dokonania likwidacji szkoły, niemniej organ prowadzący wskazał je szczegółowo w uzasadnieniu uchwały intencyjnej tj. o zamiarze likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. . W dniu 26 listopada 2024 r. Rada Gminy podjęła uchwałę intencyjną Nr [...] w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. Wszyscy rodzice i opiekunowie uczniów (osobno ojciec i matka) Szkoły Podstawowej w Z. zostali powiadomieni o zamiarze likwidacji szkoły z dniem 31 sierpnia 2025 r. listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (za wyjątkiem jednej osoby - M.D., poinformowanej w sposób wskazany szczegółowo w dalszej części odpowiedzi na skargę - przy czym również skutecznie). Organ prowadzący szkołę pismem znak : [...] z dnia 4 grudnia 2024 r. zawiadomił też Z. Kuratora Oświaty w S. o zamiarze likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. i zasięgnął opinii w tym przedmiocie. Zachodniopomorski Kurator Oświaty w S. dopiero w dniu 15 lipca 2025 r., działając w trybie art. 89 ust. 1, 4 i 5 ustawy Prawo oświatowe wydał opinię pozytywną w przedmiocie likwidacji z dniem 31 sierpnia 2025 r. Szkoły Podstawowej w Z. Stosownie do treści z art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 440 z późn. zm.) dopełniono także obowiązku zasięgnięcia opinii związków zawodowych.
Odnosząc się zaś do zarzutów podniesionych w skardze, organ wskazał,
że wbrew twierdzeniom skarżących podjęcie zaskarżonej uchwały o likwidacji szkoły poprzedzone zostało gruntowną analizą aspektu społecznego, w tym przede wszystkim dobra uczniów, w tym uczniów z niepełnosprawnościami, analizą posiadanych zasobów kadrowych, warunków nauczania, jak i aspektu finansowego oraz analizą ewentualnych zagrożeń. Podejmując działania zmierzające do likwidacji szkoły kierowano się wbrew zarzutom skargi głównie dobrem dzieci, poprawą warunków nauki i wychowania, stworzeniem lepszych warunków lokalowych, edukacyjnych, wyrównaniem szans edukacyjnych, małą liczbą uczniów w poszczególnych klasach, i równie istotnymi w sprawie czynnikami ekonomicznymi.
W ocenie organu większość zarzutów skargi o stwierdzenie nieważności uchwały Rady Gminy Nr [...] z dnia 18 lipca 2025 r. w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. sprowadza się do polemiki z przyczynami, z powodu których organ prowadzący podjął decyzję o likwidacji placówki tj. polepszenia warunków nauki, względów finansowych czy kwestii demografii, a także do następstw likwidacji szkoły, nie zaś do kwestii jej legalności.
Zdaniem organu w świetle wskazanego poglądu sądów administracyjnych dotyczącego zakresu przeprowadzanej przez te sądy kontroli, tj. kontroli legalności zaskarżonej uchwały, jedynie część z podnoszonych przez skarżącym zarzutów podlega badaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny tj. zgodność z prawem kwestionowanej uchwały oraz zachowanie procedury z art. 89 ust. 1 i ust. 3 Prawa oświatowego tj. kwestii:
czy likwidacja szkoły została poddana zaopiniowaniu przez właściwego kuratora oświaty;
czy projekt uchwały intencyjnej tj. o zamiarze likwidacji szkoły lub projekt uchwały o likwidacji szkoły został poddany zaopiniowaniu przez związki zawodowe;
- czy organ prowadzący szkołę zapewnił uczniom likwidowanej szkoły możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu.
W niniejszej sprawie, w ocenie organu, w pierwszej kolejności podjęta została uchwała Rady Gminy nr [...], z dnia 26 listopada 2024 r., w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. , której projekt został uprzednio poddany konsultacjom z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi, zgodnie z treścią art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych. Spełniona została zatem wymagana przesłanka poddania zaopiniowaniu projektu uchwały w sprawie zamiaru likwidacji przez związki zawodowe, przy czym, co należy podkreślić, wyrażone przez te związki opinie, nie miały charakteru więżącego dla organu prowadzącego szkołę. Organ zrelacjonował wymianę pism z właściwymi podmiotami i wymienił uzyskane opinie.
Zdaniem organu spełniony został przez organ prowadzący szkołę również warunek zapewnienia uczniom likwidowanej szkoły możliwości kontynuowania nauki w innej szkole tego samego typu. Podjęcie działań zmierzających do likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. i scentralizowanie uczniów w placówce oświatowej, tj. w ZSP w B. (w której oddziały szkolne też obecnie nie są liczne), w ocenie organu, nie doprowadzi do pogorszenia warunków, w tym w odniesieniu do uczniów
z niepełnosprawnościami, a ich polepszenia, zapewniając wszystkim uczniom możliwość kontynuowania nauki.
Według organu ta nowa szkoła, to szkoła doskonale wyposażona w sprzęt, pomoce dydaktyczne, posiadająca wyremontowane pomieszczenia spełniające wymagania również dla dzieci z niepełnosprawnościami i zatrudniająca wykwalifikowaną kadrę pedagogiczną oraz wsparcie psychologiczne. Jest to jedyna ze szkół w Gminie B., która spełnia wymagania dla dzieci z niepełnosprawnościami zgodnie z Raportem dostępności wykonanym na potrzebę udziału w Projekcie "Dostępna szkoła". Z ww. audytu ZSP w B. wynika, że placówka spełnia tzw. kryteria dostępności i w dużej mierze zapewnia realizację indywidualnych potrzeb edukacyjnych uczniów. Szkoła Podstawowa w Z. z kolei została wykluczona z udziału w projekcie, gdyż nie spełnia obszarów dostępności dla uczniów niepełnosprawnych, choćby ze względu na trzy kondygnacje budynku i brak windy.
Organ podniósł istotność opisanych w treści uzasadnienia uchwały intencyjnej w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. , warunków nauki, wychowania i opieki, w tym warunków w zakresie bhp, w jakich będą spełniać obowiązek szkolny i obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego uczniowie po likwidacji Szkoły w Z. , które ulegną, jego zdaniem, zdecydowanej poprawie.
Organ sporządził wyliczenie czynników i wyposażenia, które jego zdaniem dowodzą o doskonałych warunkach nauki w nowej szkole, a także wskazał, że jednostka ta zatrudnia wykwalifikowaną kadrę pedagogiczną. Nauczyciele są specjalistami
z wiodącego przedmiotu i najczęściej posiadają uprawnienia do nauczania innych kierunków, zależnie od potrzeb placówki. W 2024 r. placówka zdobyła certyfikat "Szkoły doskonalącej się".
Organ podkreślił również, że w ramach przeprowadzonych kontroli z uwagi na podjętą uchwałę w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. , organ nadzoru pedagogicznego tj. Zachodniopomorski Kurator Oświaty nie zakwestionował odpowiednich warunków pod tym względem w jakich uczniowie będą mieli możliwość kontynuowania nauki, a jakimi się cechuje ZSP w B. , co potwierdziła m.in. przeprowadzona kontrola doraźna w siedzibie tej szkoły.
Skoncentrowanie zatem nauki w jednej placówce na terenie Gminy B., spowoduje także, według organu, racjonalizację i optymalizację wydatków oświatowych, dzięki czemu możliwe będzie stworzenie bogatszej oferty edukacyjnej dla uczniów. Ponadto ostatnio wprowadzone reformy prawa oświatowego nakładają na dyrektorów placówek oświatowych obowiązek dodatkowego zatrudnienia takich specjalistów jak pedagog szkolny, pedagog specjalny, terapeuta pedagogiczny, nauczyciel wspomagający, psycholog. Z uwagi na rosnące wymagania systemu oświaty, w szkołach w Gminie B., jak i całej Polsce, przy braku ww. specjalistów na rynku pracy, słusznym i zasadnym będzie zapewnienie zatrudniania ww. specjalistów w jednej placówce tj. w nowej szkole, w której uczniowie będą mieli zapewnioną kontynuację nauczania.
Dalej organ nadmienił, że od 1 września 2025 roku uczniom zlikwidowanej szkoły Gmina zapewniła bezpłatny dowóz. Uczniowie dowożeni wysiadają z autobusu bezpośrednio przed szkołą. Teren jest monitorowany co stanowi dodatkowe bezpieczeństwo uczniów. Szkoła Podstawowa w Z. jest oddalona od miejscowości B. o 9 km. Obie miejscowości łączy droga wojewódzka nr [...], która w ostatnich latach została wyremontowana. Co oznacza, że dojazd uczniów do szkoły w B. wydłuży się zaledwie średnio o 10 minut.
Organ podkreślił, że do zlikwidowanej szkoły uczęszczało 34 uczniów zamieszkałych w Z. , a pozostali uczniowie dojeżdżali zgodnie z planem sieci szkół prowadzonych przez Gminę B. tj. z miejscowości [...] oraz spoza obwodu Gminy B.. Najdalej położona miejscowość od B. to [...], która znajduje się w odległości 10 km. Czas przejazdu zatem do placówki w B. jest dłuższy niż do Szkoły Podstawowej w [...] zaledwie o kilka minut.
Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi jakoby likwidacja szkoły pogorszała warunki stworzone uczniom o szczególnych potrzebach, organ wskazał, że warunki te będą lepsze, niż w Szkole Podstawowej w [...]. Potwierdzeniem powyższego, jego zdaniem, mogą stanowić wyniki egzaminów ósmoklasisty dzieci
z niepełnosprawnością w roku szkolnym 2023/2024 w Szkole Podstawowej im. D. w B. :
Ponadto wychowankowie z orzeczeniem o niepełnosprawności i z opiniami,
są otoczeni opieką, zaangażowani w życie szkoły, czują się bezpieczne, odnoszą sukcesy na miarę swoich możliwości. Nauczyciele specjaliści prowadzą zajęcia rewalidacyjne, logopedyczne, korekcyjno-kompensacyjne, rozwijające kompetencje emocjonalno-społeczne, dydaktyczno- wyrównawcze. Spośród stałej kadry 31 nauczycieli ZSP w B. : 19 nauczycieli posiada dodatkowe kwalifikacje do pracy z dziećmi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, a kolejnych 2 nauczycieli realizuje studia "Edukacja i terapia osób z zaburzeniami spektrum autyzmu", 1 z nauczycieli kontynuuje studia w zakresie psychologa szkolnego. Kadra pedagogiczna Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w B. stale się doskonali. W ubiegłym roku szkolnym nauczyciele szkolili się w następujących kierunkach: Formy pracy z dziećmi autystycznymi, w tym z zespołem Aspergera, Nadpobudliwość u dziecka, Zachowania lękowe i stany depresyjne u dzieci, Jak sporządzać dostosowania dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, praca nauczyciela w chmurze. Dzięki temu szkoła ZSP w B. po raz czwarty uzyskała tytuł "Szkoły doskonalącej się". W nowej szkole prowadzone są zajęcia rozwijające zainteresowania w różnych dziedzinach pracy metodą projektów z wykorzystaniem innowacji (wyposażenie pracowni "Laboratoria przyszłości").
Dzieci w ZSP w B. objęte są funkcjonującą pomocą psychologiczno-pedagogiczną, trzech pedagogów specjalnych i pedagoga szkolnego. W szkole funkcjonują 2 kąciki wyciszeń oraz sala do nauczania indywidualnego z aktywną tablicą. Placówka dysponuje licznymi pomocami dydaktycznymi do pracy z dziećmi ze specjalnymi potrzebami. W pełni wykorzystywana jest dotacja podręcznikowa na zakup materiałów dedykowanych tym dzieciom. Raz w tygodniu, w środy, odbywają się spotkania/konsultacje potrzebujących uczniów i rodziców z psychologiem, co jest efektem współpracy z Regionalnym Centrum Kryzysu Społecznego. Dzieci na bieżąco są diagnozowane pod kątem ich potrzeb, a nauczyciele otwierają się na te potrzeby. ZSP w B. współpracuje z Poradnią Psychologiczno-Pedagogiczną w C. oraz Centrum Psychologiczno-Pedagogicznym w S..
Stworzony arkusz organizacji ZSP w B. zakłada oddziały integracyjne dla uczniów niepełnosprawnych, by zapewnić jak najlepszą pomoc psychologiczno-pedagogiczną i umożliwić funkcjonowanie.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu, spełniony został również warunek zapewnienia uczniom likwidowanej szkoły możliwości kontynuowania nauki w innej szkole, o którym mowa w art. 89 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe.
Zdaniem organu spełniona została także przesłanka, o której mowa w art. 89 ust. 3 ustawy Prawo oświatowe, zgodnie bowiem z postanowieniem Z. Kuratora Oświaty w S. z dnia 15 lipca 2025 r. [...] Kurator wyraził pozytywną opinię w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. z dniem 31 sierpnia 2025 r.
Odnosząc się z kolei do podnoszonej w skardze przesłanki skutkującej unieważnieniem zaskarżonej uchwały tj. do braku skutecznego zawiadomienia przynajmniej kilkorga rodziców uczniów uczęszczających do szkoły o zamiarze likwidacji szkoły, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, tj. rzekomy brak skutecznego powiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły, powołując się na oświadczenia złożone przez skarżących oraz oświadczenia innych rodziców organ wskazał, że informacja o zamiarze likwidacji szkoły została doręczona skutecznie w ustawowym terminie wszystkim rodzicom uczniów, dla których obwodem jest Szkoła Podstawowa w Z. . Zawiadomienia w tym zakresie do rodziców uczniów zostały wysłane przesyłką ewidencjonowaną, za pośrednictwem operatora Poczta Polska S.A., za zwrotnym potwierdzeniem odbioru i zgodnie z wykazem rodziców uczniów sporządzonym przez dyrektora Szkoły Podstawowej w Z. . Dowodem spełnienia ww. ustawowego warunku są przekazane wraz ze skargą a znajdujące się w aktach sprawy dowody potwierdzenia odbioru (lub domniemania odbioru przesyłek dwukrotnie awizowanych) pisemnych zawiadomień kierowanych do rodziców, a które stanowiły dodatkowo przedmiot kontroli ze strony Kuratora Oświaty, przed wydaniem pozytywnej opinii z dnia 15 lipca 2025 r., nr WWEAS.542.24.2024.KP. Korespondencja w tej sprawie ze wszystkimi rodzicami dzieci lub opiekunami prawnymi znajduje się w teczce aktowej Urzędu Gminy B. wraz z wykazem sporządzonym dla Szkoły Podstawowej
w Z. , osobno ze statusem przesyłki.
Tym samym wszyscy rodzice uczniów ww. szkoły otrzymali pisemną informację o zamiarze likwidacji szkoły, w tym skarżący i skarżąca (zadająca ponadto pytania w tym przedmiocie Wójtowi Gminy B. na sesji Rady Gminy w dniu 27 lutego 2025 r.). Powyższe potwierdza korespondencja w sprawie zawiadomienia o zamierzonej likwidacji kierowana do M. Z.1, która na sesji Rady Gminy stwierdziła, że nie została zawiadomiona – w tym miejscu organ wskazał, że pismo wysłano 18 grudnia 2024 r. - podwójnie awizowano w dniach 20 grudnia 2024 r. i 30 grudnia 2024 r.
W taki sam sposób organ prowadzący zawiadomił o zamiarze likwidacji szkoły drugiego ze skarżących tj. M. Z. tj. pismo wysłane 18 grudnia 2024 r. awizowane dnia 20 grudnia 2024 r. i 30 grudnia 2024 r. - zwrócone do rzędu w dniu 7 stycznia 2025 r.
Ponadto Organ podjął ponowną próbę zawiadomienia rodziców, pomimo, że nie miał takiego obowiązku w momencie, gdy pierwsza przesyłka była podwójnie awizowana. W dniu 15 stycznia 2025 r. ponownie nadano zawiadomienie do M. Z.1 i M. Z., którzy to tym razem odmówili przyjęcia. Świadczy o tym koperta z adnotacją listonosza zamieszczona w aktach sprawy.
Odnosząc się zaś do treści oświadczeń dołączonych do skargi innych rodziców uczniów - P. J. oraz A. J., z których wynika, że jakoby osoby te nie zostały zawiadomione o zamiarze likwidacji szkoły, w ocenie organu również jest to zarzut bezzasadny. Tak jak w przypadku skarżących, zarówno P. J., jak i A. J. zostały prawidłowo zawiadomione o zamiarze likwidacji ww. szkoły w ustawowym terminie [- przesyłka kierowana do P. J., zawierająca zawiadomienie o zamiarze likwidacji, a którą podwójnie awizowano 20 grudnia 2024 r.
i 30 grudnia 2024 r. oraz ponowna próba zawiadomienia rodzica, pomimo braku takiego obowiązku tj. nadanie przesyłki 15 stycznia 2025 r. skutkująca odmową odbioru przez adresata; - przesyłka kierowana do A. J., zawierająca zawiadomienie o zamiarze likwidacji, odebrana 20 grudnia 2024 r. z podpisem (imieniem i nazwiskiem)].
W zakresie realizacji zawiadomień rodziców uczniów o zamierzonej likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. , Gmina B., zdaniem organu, dopełniła obowiązku względem wszystkich rodziców uczniów, do dnia 28 lutego 2025 r. Procedurę zawiadomień rozpoczęto 18 grudnia 2024 r. oraz ukończono przed datą 28 lutego 2025r. Indywidualne zawiadomienia zostały wysłane listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, do każdego rodzica (opiekuna prawnego) osobno, na adresy udostępnione przez dyrektora Szkoły Podstawowej w Z. , w tym zweryfikowane w Rejestrze Ewidencji Ludności Urzędu Gminy B.. Dowodem na skuteczne powiadomienie rodziców są poświadczenia odbioru zawiadomień z Poczty Polskiej, zawarte w aktach sprawy.
Mając powyższe na uwadze, organ prowadzący uznał, że dochował również ustawowego obowiązku zawiadomienia rodziców uczniów o planowanej likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. , a o którym mowa w art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego, potwierdzają to:
dowody skutecznego zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły skarżących Michała i M. Z.1 oraz innych rodziców, których oświadczenia dołączone zostały do skargi -Patrycji Jareckiej, A. J.;
dowody skutecznego zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły wszystkich rodziców uczniów likwidowanej placówki;
wykaz zawiadomień do rodziców/opiekunów prawnych uczniów Szkoły Podstawowej w Z., do których wysłano pisma o zamiarze likwidacji szkoły, wraz ze statusem przesyłki.
W odniesieniu zaś do zarzutu braku zawiadomienia M. D. zgodnie z art. 89 ust. 1 Prawa oświatowego na 6 miesięcy przed terminem likwidacji ww. szkoły
o zamiarze likwidacji, organ wskazał, iż jego syn nie został ujęty w wykazie uczniów tej szkoły, sporządzanym i to trzykrotnie przez dyrektora likwidowanej placówki
i przekazanym do organu prowadzącego, jak również rodzic ww. ucznia nie został ujęty w wykazie rodziców, mimo, iż organ prowadzący zwracał się do dyrektora Szkoły Podstawowej w Z. o wykazy rodziców i uczniów tej szkoły trzykrotnie.
Wskazując na poglądy prawne orzecznictwa sądowego korzystne dla organu wyjaśnił, że w niniejszej sprawie, co prawda dyrektor Szkoły Podstawowej w Z. trzykrotnie nie ujął dziecka i rodzica w wykazach przekazywanych do organu prowadzącego celem dokonania zawiadomienia na piśmie ww. rodzica o zamiarze likwidacji, niemniej jak wynika z treści oświadczenia z 19 sierpnia 2025 r. złożonego na piśmie przez M. L. - Dyrektora Szkoły Podstawowej w Z. , M. D. był przed dniem 28 lutego 2025 r. ustnie zawiadamiany przez dyrektora szkoły o zamiarze jej likwidacji, był ponadto przed tym terminem zawiadamiany również o tym fakcie przez wychowawcę - syna - P. K.. Pan M. D. miał ponadto pełną wiedzę w zakresie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. , przed 28 lutym 2025r., gdyż czynnie uczestniczył we wszystkich spotkaniach w sprawie likwidacji ww. szkoły, w protestach przeciwko likwidacji, w tym również uczestniczył w spotkaniu, które odbyło się w listopadzie 2024 r. z Wójtem Gminy B., z udziałem pracowników urzędu, radnych, sołtysów, przedstawicieli rady rodziców i związków zawodowych.
Z ostrożności jednakże, odnosząc się do zarzutów skargi, które jak argumentowano powyżej nie stanowią przesłanki stwierdzenia nieważności aktu ani jego niezgodności z prawem, w podsumowaniu organ prowadzący podtrzymał podniesioną argumentację leżącą u podstaw zamiaru likwidacji dotyczącego szkoły wiejskiej na terenie gminy, z powodu utrzymującej się, malejącej liczby urodzeń na terenie Gminy B., małej ilości dzieci w poszczególnych klasach, wysokich kosztów funkcjonowania szkoły, stworzenia lepszych warunków do nauki dzieci w szkole przejmującej, zapewniającej dzieciom o wiele lepsze warunki do nauki i bardzo dobre warunki lokalowe, oraz posiadającej bardzo dobrą kadrę nauczycielską. Organ podkreślił również, że wszystkim dzieciom Gmina zapewniła bezpłatny dowóz do szkoły, oraz naukę na jedną zmianę. Dzieciom likwidowanej szkoły zapewniono możliwość kontynuowania nauki w lepszych warunkach niż w likwidowanej szkole.
Następnie, nie zgadzając się z zarzutem skargi podjęcia reorganizacji w sposób pośpieszny, mając na uwadze wydaną pozytywną opinię Kuratora Oświaty w dniu 15 lipca 2025 r. organ wskazał, że czynności w sprawie likwidacji placówki były podejmowane co najmniej rok wcześniej, mając na uwadze podjętą uchwałę Rady Gminy nr [...] w dniu 26 listopada 2024 r. w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. Powyższe przeczy zarzutowi, aby podejmowane czynności były wykonywane w sposób pośpieszny, jako, że proces podjęcia uchwały w sprawie zamiaru likwidacji, nastąpił co najmniej rok wcześniej, a projekt uchwały przed podjęciem, został zgodnie z przepisami podany do publicznej wiadomości poprzez ogłoszenie projektu uchwały w BIP w dniu 15 listopada 2024 r., druk [...]. Wcześniej zaś Wójt Gminy B. odbywał spotkania z mieszkańcami w każdym sołectwie, gdzie był poruszany temat zamiaru likwidacji. Spotkania były protokołowane. Następnie mieszkańcy mieli możliwość wypowiedzenia się poprzez składanie wniosków i uwag za pośrednictwem poczty tradycyjnej, przesłanych drogą elektroniczną lub bezpośrednio w sekretariacie urzędu gminy. Kilku mieszkańców skorzystało z tej możliwości. Kwestie związane z zamiarem likwidacji były ponadto omawiane i przedstawiane zainteresowanym, również w terminie późniejszym. Ostatnie spotkanie w tej sprawie odbyło się w listopadzie 2024 r. z udziałem m.in. Wójta Gminy B., pracowników urzędu, radnych, sołtysów, przedstawicieli rady rodziców i związków zawodowych. Na spotkaniu przedstawiono prezentację dotyczącą bieżącej sytuacji oświatowej w Gminie B. i omówiono przyczyny zamiaru likwidacji. Odbywały się również spotkania
z radą pedagogiczną i nauczycielami, w których uczestniczyli również rodzice.
W kwestii względów ekonomicznych organ dodatkowo nie zgadzając się
z określeniem, że szkoła spełnia funkcję ośrodka życia społecznego wyjaśnił, że decyzja w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. poprzedzona została analizą również finansową, a które to względy finansowe stanowiły jedną z równie ważnych przyczyn likwidacji ww. placówki. Organ szczegółowo przedstawił uwarunkowania finansowe gminy B. i gmin sąsiednich związanych z realizacją zadań oświatowych, odnosząc powyższe do większej liczby placówek oświatowych w gminie przed likwidacją oraz ponoszonych w związku z tym większych nakładów finansowych, w porównaniu do innych podobnych gmin, posiadających mniej placówek.
Organ podkreślił, że skoncentrowanie nauki w jednej placówce na terenie Gminy B., powoduje racjonalizację i optymalizację wydatków oświatowych, dzięki czemu możliwe będzie stworzenie bogatszej oferty edukacyjnej dla uczniów. Organ zaakcentował też czynnik demograficzny, związany ze znacznym spadkiem liczby urodzeń dzieci w Gminie B., który niestety przekłada się na stale zmniejszającą się (z roku na rok) wysokością subwencji oświatowej, co skutkuje rosnącym udziałem środków własnych Gminy B. na utrzymanie wszystkich zadań oświatowych.
Według organu poniesione w odpowiedzi na skargę szeroko przedstawione okoliczności oraz dowody zebrane w sprawie pozwalają przyjąć, że nie zachodzą jakiekolwiek z poniesionych w skardze podstaw do stwierdzenia nieważności bądź niezgodności z prawem zaskarżonej uchwały. Uchwała w sprawie likwidacji szkoły podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie 18 września 2025 r. wydał postanowienie, w którym odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje.
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") właściwość tych sądów obejmuje m.in. kontrolę zgodności z prawem aktów prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego, a także innych aktów tychże organów, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie jej nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy wyznaczają przepisy u.s.g. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały, w trybie określonym w art. 90 u.s.g. (art. 91 ust. 1 zd. drugie u.s.g.).
Zgodnie z art. 91 ust. 1 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Do istotnych wad uchwały czy też zarządzenia organu jednostki samorządu terytorialnego, skutkujących stwierdzeniem ich nieważności, zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał czy zarządzeń, naruszenie podstawy prawnej ich podjęcia, naruszenie przepisów prawa ustrojowego, prawa materialnego oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał czy zarządzeń (por. np. wyrok NSA z 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OSK 1715/23, a także Z. Kmieciak, M. Stahl: Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, Samorząd terytorialny 2001/1-2, s. 102).
Będąca przedmiotem osądu w niniejszej sprawie uchwała Rady Gminy z 18 lipca 2025 r., nr [...], w sprawie likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. jest niemającym charakteru prawa miejscowego aktem organu jednostki samorządu terytorialnego podjętym w sprawie z zakresu administracji publicznej. Stanowi zatem uchwałę, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z 18 maja 2017 r., I OSK 23/17, LEX nr 2333724 oraz z 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 480/17,LEX nr 2624545).
Jak już wyżej wskazano art. 91 ust. 1 u.s.g. przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Stwierdzenie nieważności uzasadnione jest wystąpieniem istotnego naruszenia prawa. Wynika to z art. 91 ust. 4 u.s.g., który stanowi, że w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Tym samym legitymacja oparta na przepisie art. 101 ust. 1 u.s.g. ma charakter szczególny, odmienny od legitymacji, jaką trzeba się wykazać przy zaskarżaniu decyzji administracyjnych w sprawach indywidualnych. Jest to istotne zawężenie legitymacji skargowej w stosunku do zasady ogólnej wyrażonej w art. 50 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Skarga złożona w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. nie ma charakteru actio popularis i do wniesienia jej nie legitymuje ani sprzeczność z prawem zaskarżonej uchwały, ani też stan zagrożenia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia (por. wyroki NSA: z 12 marca 2013 r., I OSK 1761/12, LEX nr 1311573 oraz z 22 lutego 2017 r., II OSK 1497/15, LEX nr 2283260). Prawo do wniesienia takiej skargi przysługuje podmiotowi, który wykaże naruszenie przez zaskarżoną uchwałę jego własnego interesu prawnego lub uprawnienia, a zatem gdy zaskarżona uchwała godzi w sferę prawną podmiotu. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia to naruszenie przysługującej podmiotowi z mocy prawa ochrony, natomiast podstawą do wyprowadzenia tej ochrony są przepisy prawa materialnego, które regulują treść działania organów administracji publicznej, na mocy których kształtowane są uprawnienia lub obowiązki jednostki. Obowiązek wykazania się indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, a także zaistniałym w dacie wnoszenia skargi naruszeniem tego interesu lub uprawnienia, spoczywa na stronie skarżącej.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący, jako rodzice uczniów uczęszczających do likwidowanej szkoły, mieli legitymację do wniesienia skargi bowiem mają interes prawny w tym, aby jej likwidacja była przeprowadzana prawidłowo, w trybie określonym ustawowo, w tym z poszanowaniem gwarancji proceduralnych przysługujących im stosownie do art. 89 ust. 1 u.p.o. Z przepisu tego wprost wynika prawo podmiotowe rodzica ucznia do uzyskania informacji o zamiarze likwidacji (przekształcenia) szkoły, do której uczęszcza jego dziecko. Prawo to ma fundamentalne znaczenie jako urzeczywistniające konstytucyjną zasadę pewności prawa, wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP, a która to zasada wyklucza zaskakiwanie jednostki nagłą zmianą sytuacji prawnej, w tym kształtowanej przez normy prawa miejscowego. Ma ona szczególne znaczenie właśnie w sytuacji, gdy interesy jednostki – np. w zakresie uzyskania wykształcenia – znajdują się w toku. Art. 89 ust. 1 u.p.o. tworząc prawo podmiotowe rodziców do informacji o zasadniczych kwestiach dotyczących szkoły, do której uczęszcza ich dziecko, stanowi zatem także realizację konstytucyjnej zasady ochrony interesów znajdujących się w toku. Naruszenie zawartego w art. 89 ust. 1 u.p.o. prawa rodzica do informacji o zamiarze likwidacji czy przekształcenia szkoły przez organ ją prowadzący, może być zatem kwalifikowane jako naruszenie interesu prawnego, o którym mowa w art. 101 u.s.g. (por. wyrok NSA z dnia 18 marca 2014 r., I OSK 3045/13). Wbrew twierdzeniom skargi, do takiego naruszenia interesu prawnego skarżących w kontrolowanej sprawie jednak nie doszło.
Zasady oraz tryb likwidacji, przekształcania, łączenia szkół uregulowane zostały w ustawie Prawo oświatowe stanowiącej podstawę prawną wydania zaskarżonej uchwały.
Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.p.o. szkoła publiczna, z zastrzeżeniem ust. 2, 3 i 14-18, może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu, a także kształcącej w tym samym lub zbliżonym zawodzie. Organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich – tych uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Przepis art. 89 ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadku przekształcenia szkoły lub placówki (art. 89 ust. 9 u.p.o.). Szkoła lub placówka publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po uzyskaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty (art. 89 ust. 3 u.p.o.).
Podkreślić trzeba, że kryteria kontroli sądowoadministracyjnej są czysto prawne. Badaniu podlega wyłącznie zgodność z prawem podjęcia uchwały. Kontrolą nie może być więc objęta celowość likwidacji szkoły. Sąd nie może brać pod uwagę aspektu społecznego likwidacji szkoły. Uprawnienie gminy prowadzącej szkoły podstawowe położone na jej terenie do likwidacji małych szkół jest konsekwencją chronionej konstytucyjnie zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP), których działalność podlega nadzorowi wyłącznie z punktu widzenia legalności (art. 171 ust. 1 Konstytucji RP).
Jak wynika z art. 89 u.p.o. ustawodawca dał organowi prowadzącemu szkołę, będącemu jednostką samorządu terytorialnego, umocowanie do rozwiązania tych placówek, jednakże nie pozostawił organowi dowolności w tym zakresie stanowiąc, że likwidacja tychże placówek jest możliwa po przeprowadzeniu sformalizowanej i bezwzględnie obowiązującej procedury. Zgodnie z powołanym wyżej przepisem ustawy Prawo oświatowe procedura likwidacji szkoły składa się z dwóch równorzędnych etapów. W pierwszej kolejności organ prowadzący szkołę podejmuje uchwałę o zamiarze likwidacji placówki opiekuńczo-wychowawczej, która ma charakter intencyjny. W dalszej kolejności organ jest zobowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkoły danego typu. Jednocześnie wymagane jest uzyskanie przez organ pozytywnej opinii kuratora oświaty i dopiero po wypełnieniu tej procedury możliwe jest podjęcie kroków prowadzących do realizacji likwidacji szkoły. Opinia kuratora oświaty w przedmiocie likwidacji szkoły ma istotne znaczenie dla prowadzonego postępowania, bowiem ogranicza dowolność organu w decydowaniu o zamiarze likwidacji placówki edukacyjnej.
Ocenę zasadności zarzutów dotyczących prawidłowości przeprowadzonej procedury likwidacyjnej szkoły należy rozpocząć od opisania harmonogramu działań podejmowanych w przedmiotowej sprawie. 26 listopada 2024 r. Rada Gminy podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. W § 1 tej uchwały wskazano, że zamiar likwidacji zostanie zrealizowany z końcem roku szkolnego [...]. W § 3 zawarto zobowiązanie i upoważnienie Wójta Gminy B. do dokonania czynności niezbędnych do przeprowadzenia likwidacji, w szczególności do zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły rodziców uczniów oraz do wystąpienia do Z. Kuratora Oświaty o opinię o likwidacji szkoły. 4 grudnia 2024 r. Wójt Gminy B. zwrócił się do Z. Kuratora Oświaty z prośbą o wydanie opinii w sprawie zamiaru likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. Postanowieniem z 15 lipca 2025 r. nr [...] Zachodniopomorski Kurator Oświaty wyraził opinię pozytywną w przedmiocie zamiaru likwidacji z dniem 31 sierpnia 2025 r. Szkoły Podstawowej w Z.
Opiniując pozytywnie zamiar likwidacji ww. placówki Zachodniopomorski Kurator Oświaty przytoczył argumenty organu gminy wskazujące na niekorzystną sytuację demograficzną, niski wskaźnik urodzeń oraz zachodzące procesy migracyjne, które rzutują na małą liczbę uczniów uczęszczających do Szkoły Podstawowej w Z. Konsekwencją powyższego jest sposób funkcjonowania Szkoły, tj. konieczność prowadzenia zajęć w małolicznych oddziałach, co wpływa negatywnie na rozwój umiejętności społecznych wśród uczniów oraz generuje wysokie koszty utrzymania szkoły w relacji do liczby uczniów co dodatkowo nie znajduje uzasadnienia w lepszych wynikach edukacyjnych i wychowawczych uczniów w stosunku do uczniów szkół z terenu Gminy B..
Z usług edukacyjnych Szkoły Podstawowej w Z. korzystało 71 uczniów pobierających naukę w klasach łączonych. Liczba uczniów podzielonych na 8 oddziałów co daje średnią 7,1 uczniów na klasę W szkole było zatrudnionych 18 nauczycieli, z których 7 na niewielką część etatu i 5 pracowników niepedagogicznych. W obwodzie szkoły mieszka 61 uczniów, wszyscy uczniowie mają możność kontynuowania nauki Zespole Szkolno-Przedszkolnym w B. . Placówka w B. ma dobre warunki lokalowe, zaplecze techniczne, bazę materiałową oraz nowoczesne pomoce dydaktyczne. Jej obiekt jest monitorowany, co stanowi o dodatkowym bezpieczeństwie uczniów.
Po uzyskaniu pozytywnej opinii Z. Kuratora Oświaty, zawartej w postanowieniu z 15 lipca 2025 r., wydano zaskarżoną uchwałę z 18 lipca 2025 r.
Kluczowym zarzutem skargi jest niepoinformowanie M. Z. oraz przynajmniej kilkorga rodziców dzieci z likwidowanej szkoły o zamiarze jej likwidacji. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że czynność zawiadomienia rodziców o zamiarze likwidacji nie jest czynnością prawną, lecz tzw. czynnością materialno-techniczną, która polega na tym, że ma ona charakter faktyczny, a jednak pośrednio wywołuje skutki prawne, gdyż warunkuje prawidłowość procedury likwidacyjnej. Powyższa czynność mieści się w zakresie wykonania uchwały intencyjnej a zawiadomienie o zamiarze likwidacji jest dokonane skutecznie wówczas, gdy dotarło do wszystkich osób lub organów, które powinny były zostać poinformowane o zamierzonej likwidacji, najpóźniej w terminie, o którym mowa w tym przepisie.
Zawiadomienie rodziców o zamiarze likwidacji szkoły ma walor protekcyjno-informacyjny. Zabezpiecza ono możliwość uzyskania przez rodziców wiedzy o likwidacji placówki oświatowej, do którego uczęszczają ich dzieci odpowiednio wcześniej, tak aby mieli możliwość przedstawienia swoich racji za bądź przeciwko takiemu zamiarowi, samodzielnie lub poprzez stosowne ciała (Rada Rodziców), względnie, aby zdecydowali o kontynuacji nauki dziecka w placówce przejmującej. Innymi słowy, chodzi o to, by rodzice dzieci uczęszczających do szkoły posiedli informację o jego likwidacji i mieli zapewnioną możliwość podjęcia stosownej reakcji, jeżeli uznają, że jest to konieczne.
W ocenie Sądu zarzut niepoinformowania skarżących o zamiarze likwidacji szkoły pozostaje w sprzeczności ze zgromadzoną dokumentacją w tej sprawie. Potwierdza to korespondencja wytworzona w związku z zawiadomieniem o zamierzonej likwidacji adresowana do M. Z.1, która na sesji Rady Gminy stwierdziła, że nie została zawiadomiona – w tym miejscu organ wskazał, że pismo wysłano 18 grudnia 2024 r., a podwójnie awizowano w dniach 20 grudnia 2024 r. i 30 grudnia 2024 r.
W taki sam sposób organ prowadzący zawiadomił o zamiarze likwidacji szkoły drugiego ze skarżących tj. M. Z. tj. pismo wysłane 18 grudnia 2024 r. awizowane dnia 20 grudnia 2024 r. i 30 grudnia 2024 r. - zwrócone do urzędu w dniu 7 stycznia 2025 r.
Ponadto brak jest podstaw prawnych co do oceny Sądu w zakresie braku zawiadomienia pozostałych rodziców o zamiarze likwidacji placówki oświatowej.
W ocenie Sądu oświadczenia innych rodziców uczniów zlikwidowanej szkoły były bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia skargi skarżących. Celem postępowania przed sądem administracyjnym nie jest ustalenie lub zmiana stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena prawidłowości działania organu z punktu widzenia reguł obowiązujących w procedurze administracyjnej w odniesieniu do konkretnej skargi.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje wyrażony w wyroku WSA w Rzeszowie z 25 stycznia 2022 r., II SA/Rz 1554/21, LEX nr 3334099 pogląd, według którego zawiadomienie o likwidacji przedszkola, skierowane do rodziców uczniów może być dokonane w dowolnej formie, choć oczywiście powinno ono do nich rzeczywiście dotrzeć i to w przewidzianym w ustawie terminie (np. w formie pisemnej, poprzez powiadomienie na zebraniu, na którym rodzice podpisali listę obecności lub poprzez złożenie przez rodzica oświadczenia, że powyższy fakt jest mu wiadomy). Zawiadomienie o zamiarze likwidacji jest dokonane skutecznie wówczas, gdy dotarło do wszystkich osób lub organów, które powinny były zostać poinformowane o zamierzonej likwidacji, najpóźniej w terminie, o którym mowa w art. 89 ust. 1 u.p.o. Przy czym przyjąć należy, że liczy się realna możliwość zapoznania się z zamiarem likwidacji, np. poprzez awizowanie listu, a nie to, czy dany adresat – organ lub osoba – faktycznie z tej możliwości skorzystał.
Oceniając prawidłowość zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły nie można pominąć, że skarżący pomimo nieodebrania adresowanych i awizowanych przesyłek listowych, zawierających pismo o zamiarze likwidacji Szkoły Podstawowej w Z. mieli pełną wiedzę o planie jej likwidacji z racji tego, że skarżąca była obecna na sesji na Rady Gminy w dniu 27 lutego 2025 r., na której oświadczyła, że nie została zawiadomiona o zamiarze likwidacji szkoły, a jednoczenie była zatrudniona jako nauczycielka w likwidowanej placówce.
W sytuacji gdy skarżąca M. Z.1 była zatrudniona w likwidowanej szkole, to trudno byłoby przyjąć, że mieszkając i działając w relatywnie niewielkiej kilkuset osobowej społeczności nie wiedziała ona o zamiarze likwidacji jednej z kilku funkcjonujących na terenie gminy placówek oświatowych – tj. Szkoły Podstawowej w Z. tym bardziej, że uczęszczały do niej jej dzieci a sprawa zamiaru likwidacji ww. szkoły była przedmiotem uchwały Rady Gminy w B. z 26 listopada 2024 r.
W tym stanie rzeczy za niecelowe należało uznać dodatkowe skierowanie przez organ zawiadomień do skarżących drogą pocztową.
Zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych przewidziane w art. 89 u.p.o. postępowanie informacyjne z jednej strony służy zebraniu opinii rodziców w przedmiocie zamierzonej likwidacji szkoły, do której uczęszczają ich dzieci (przy czym decydent nie jest związany ich stanowiskiem). Z drugiej natomiast, służy powiadomieniu rodziców, by w związku z zamierzoną likwidacją placówki, w której uczą się ich dzieci, zawczasu podjęli stosowne działania związane z nową organizacją nauki dziecka. Mogą to być działania związane z opieką, zapewnieniem transportu, a także dotyczące wyboru innej szkoły – jeżeli uznają, że wskazana placówka nie spełnia ich oczekiwań edukacyjnych. Zawiadomienie służy więc przede wszystkim temu, by rodzice mogli decydować w sprawach edukacyjnych dziecka (por. wyrok NSA z 20 października 2021 r., III OSK 4261/21).
Podkreślenia wymaga, że przepis art. 89 ust. 1 u.p.o. nakłada na organ prowadzący szkołę ogólny obowiązek zapewnienia uczniom szkoły przekształcanej lub likwidowanej możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej. W tym przepisie chodzi o gwarancję możliwości kontynuowania nauki a nie o gwarancję porównywalnych lub lepszych warunków kontynuowania nauki. Jednak należy zauważyć, że Zespół Szkolno-Wychowawczy w B. , dysponuje lepszymi warunkami do realizacji podstawy programowej ośmioklasowej szkoły podstawowej, niż niewielka Szkoła Podstawowa w Z. , co wynika wprost z treści uzasadnienia uchwały intencyjnej. Dla oceny tej okoliczności nie mają znaczenia przyczyny, dla których taki stan rzeczy ma miejsce. Organ prowadzący, wskazując na potrzebę likwidacji szkoły powołał się na względy demograficzne, bardzo małą ilość dzieci uczęszczających do Szkoły Podstawowej w Z. i perspektywę utrzymania się tego stanu w kolejnych latach. Wskazał, że w Szkole Podstawowej w Z. , o strukturze organizacyjnej klas I-VIII funkcjonuje 8 oddziałów szkolnych oraz jeden oddział przedszkolny oraz, że w poszczególnych oddziałach szkolnych uczy się od 6 do 13 uczniów, w oddziale "0" – 22 dzieci w tym 9 dzieci 6-letnich, a zatem łącznie 80 dzieci.
Zdaniem Sądu tak mała ilość uczniów uczęszczających do Szkoły (a nie dzieci uczęszczających do Punktu Przedszkolnego), czego odzwierciedleniem jest chociażby konieczność prowadzenia oddziału szkolnego liczącego 6, czy też 13 uczniów, stanowi podstawę do uznania braku uzasadnienia dla utrzymywania w Zielniewie szkoły o pełnej strukturze klas dla tak niewielkiej liczby dzieci. Natomiast powoływane przez skarżących kwestia rażącego naruszenia art. 70 ust. 4 w zw. z art. 70 ust. w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Zarzut ten sformułowany jest zbyt ogólnie i nie konkretyzuje naruszonego ich interesu prawnego. W świetle powyższego zrzut skarżących jawi się jako pozbawiony podstaw.
Likwidacja Szkoły w Z. w ocenie Sądu nie była arbitralna i bezpodstawna, lecz została racjonalnie uzasadniona zarówno względami organizacyjnymi i demograficznymi (bardzo mała liczba dzieci uczęszczających do Szkoły w Z. jak i uczących się w poszczególnych oddziałach oraz brak perspektywy znaczącej zmiany tej sytuacji), jak również dbałością o prawidłowy rozwój psychofizyczny uczniów poprzez zapewnienie im możliwości nauki w klasach o średniej liczebności, a także dostępnością do edukacji (w tym bazy lokalowo-dydaktycznej i sportowej), jak też - a nie jedynie - względami budżetowymi związanymi z koniecznością optymalizacji wydatków na realizację zadań oświatowych.
Na marginesie warto dodać, że organ likwidujący placówkę oświatową w Z. także wykazał, że zabezpieczył potrzeby uczniów z niepełnosprawnościami, którzy to uczniowie będą wspierani przez wykwalifikowaną kadrę nauczycielską i mają możliwość uzyskania m.in. dodatkowego wsparcia psychologicznego.
Skarżący w ramach motywów skargi nie przedstawili argumentów podważających racje, które legły u podstaw likwidacji szkoły. Podsumowując powyższe należy uznać zarzuty kierowania się przez organ tylko nadrzędnymi celami finansowymi należy uznać jako nieuzasadnione.
Sąd wskazuje odnośnie zarzutów naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, że przy podejmowaniu uchwał nie mają one zastosowania, a więc nie mogły one zostać naruszone.
W ocenie Sądu organ prowadzący przedstawił w uzasadnieniu uchwały powody likwidacji, które wskazują, że była ona uzasadniona. Ponadto zaskarżona uchwała zawiera wszystkie wymagane prawem elementy oraz została podjęta przez właściwy organ w prawidłowym trybie.
Stwierdzenie powyższego oznacza, że zarzuty skargi przedstawiają się jako niezasadne, co obligowało Sąd do oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło