II SA/Sz 680/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędziowie: Sędzia WSA Marzena Kowalewska Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi K. i R. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia I. u c h y l a zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] r. ,Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. z a s ą d z a od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących K. i R. R. kwotę [...]złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...]wydanym na podstawie art. 2 § 1 pkt 1a i art. 119 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz. U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm./ nałożył na zobowiązanych K. i R. R. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...]zł z powodu uchylenia się przez zobowiązanych od wykonania obowiązku określonego w decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. znak: [...]. W zażaleniu na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia, K. i R. R. podnieśli, że na podstawie art. 34 ustawy z dnia 17 czerwca 1996r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wnieśli zarzut do doręczonego im tytułu wykonawczego, a zatem do czasu rozpatrzenia zarzutu brak jest podstaw do obciążenia ich grzywną w celu przymuszenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...]r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art.144 kpa po rozpatrzeniu zażalenia - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego wynika, że zaskarżone postanowienie organu I instancji wydane zostało z powodu niewykonania obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nakazującej K. i R. R. współwłaścicielom budynku mieszkalnego przy ul. [...] wykonanie rozbiórki pomieszczenia łazienki, wydzielonej samowolnie z części korytarza w przedmiotowym budynku. Zobowiązani nie wywiązali się z nałożonego obowiązku. Organ powiatowy upomnieniem z dnia [...]. wezwał Ich do wykonania tego obowiązku w terminie 7 dni od daty doręczenia upomnienia, czego również zobowiązani nie wykonali. W tym stanie sprawy organ II instancji uznał postępowanie Inspektora Nadzoru Budowlanego za zasadne i zgodne z prawem. Wyjaśnił, że przedmiotowa grzywna została nałożona dla wyegzekwowania obowiązku orzeczonego w ostatecznej decyzji administracyjnej, którego zobowiązani nie wykonali dobrowolnie, pomimo upomnienia. Ustalona wysokość grzywny jest zgodna z przepisem art. 121 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ustosunkowując się do zarzutu odwołania organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji postanowieniem z dnia [...]. wniesiony przez stronę zarzut do tytułu wykonawczego uznał za niezasadny. Wyżej opisane postanowienie ostateczne z dnia [...]. zaskarżyli do sądu administracyjnego K. i R. R. domagając się uchylenia decyzji organu nadzoru budowlanego obu instancji nakazujących rozbiórkę, jak i postanowień w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia strony wyjaśnili, że z powodu braku środków nie byli w stanie wykonać nakazu rozbiórki i nie zdawali sobie sprawy z konsekwencji ponieważ nie byli obeznani z prawem. Organ odwoławczy odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł , co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane. Z treści skargi wynika, że skarżący nie rozumieją istoty postępowania egzekucyjnego, w toku którego wydane zostało zaskarżone postanowienie. Wyjaśnić zatem trzeba na wstępie, że wniesienie skargi do Sądu administracyjnego na ostateczne postanowienie wydane w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /tekst jedn. Dz.U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm. dalej określonej jako p.e.d./ nie otwiera drogi do sądowej kontroli zgodności z prawem ostatecznej decyzji administracyjnej nakładające na stronę obowiązek egzekwowania w tymże postępowaniu egzekucyjnym. Innymi słowy, decyzja ostateczna Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. nakładająca na skarżących obowiązek rozbiórki samowolnie wykonanego pomieszczenia łazienki jest dla Sądu wiążąca i nie może być przedmiotem rozstrzygnięcia przez Sąd na obecnym etapie sprawy. Dlatego wywody skargi dotyczące tej decyzji są bezprzedmiotowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach rozstrzygania Sądu określonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. określonej dalej jako P.p.s.a.) doprowadziła do stwierdzenia, że akt ten nie jest zgodny z prawem z przyczyn dostrzeżonych przez Sąd z urzędu. Zgodnie z art. 35 ust.1 ustawy p.e.a. wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Tak więc organy egzekucyjne nie naruszyły prawa orzekając w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania określonego w tytule egzekucyjnym obowiązku mimo wcześniejszego zgłoszenia przez zobowiązanych na podstawie art. 33§ 1 tej ustawy zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Co do zasady, organ egzekucyjny wobec ustalenia - że obowiązek podlegający egzekucji, mimo doręczenia zobowiązanym upomnienia, nie został wykonany - był uprawniony do zastosowania środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia, jako środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Zgodnie bowiem z art. 119 § 1 ustawy p.e.a., grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełniać inna osoba za zobowiązanego. Ustawa o p.e.a. w art. 121 określa zasady nakładania i sposób ustalania wysokości grzywny w celu przymuszenia. W ocenie Sądu organy obu instancji nakładając na skarżących tę grzywnę w wysokości [...]zł. naruszyły przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mianowicie z art. 121 § 5 ustawy o p.e.a. wynika, że wysokość grzywny, o której mowa w § 4 /a więc dotyczącej spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego m.in. przepisów prawa budowlanego/, w przypadku obowiązku przymusowej rozbiórki budynku lub jego części stanowi "iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszonej przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów do obliczania premii gwarancyjnej dla posiadaczy oszczędnościowych książeczek mieszkaniowych". Nie wystarczy zatem stwierdzić - tak jak uczynił to organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu, że ustalona wysokość grzywny jest zgodna z art. 121, bowiem uregulowania zawarte w art. 121 § 5 ustawy o p.e.a ma charakter przepisu lex specjalis w stosunku do normy ogólnej z art. 121 § 2 przewidzianej, że zastrzeżeniem § 5 zd. 1 każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać 5.000 zł. /co do osób fizycznych/. Tak więc przy stosowaniu środka egzekucyjnego jakim jest grzywna w celu przymuszenia wykonanie wynikającego z przepisów prawa budowlanego obowiązku przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części nie ma mowy o uznaniowości, lecz należy dokonać obliczeń matematycznych będących konsekwencją ustaleń o jakich mowa w art. 121 § 5 ustawy o p.e.a. Organy obu instancji uchyliły się od zebrania materiału dowodowego i ustalenia takich okoliczności jak powierzchni zabudowy łazienki objętej nakazem rozbiórki, 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego ogłoszonego w sposób określony w powyższym przepisie. Zaniechane ustalenia tych okoliczności narusza ar. 7, 8, 77 § 1 i 107 § 3 kpa i prowadzi do naruszenia art. 121 § 5 ustawy o p.e.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym jej rozpatrzeniu rzeczą organu orzekającego będzie ustalenie wskazanych wyżej okoliczności stanowiących przesłanki wysokości wymierzenia grzywny na podstawie art. 121 § 5 ustawy o p.e.a. i dokonanie na tej podstawie jej obliczenia z jednoczesnym uwzględnieniem zakazu reformationis in peius /art. 139 kpa w związku z art. 134 § 2 zd. 1 P.p.s.a/. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 P.p.s.a.