II SA/Sz 680/17

WyrokWSA w Szczecinie2017-08-31

Skład orzekający: Katarzyna Sokołowska, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Patrycja Joanna Suwaj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie warunków zabudowy, gdy strona postępowania zmarła, a jej następcy prawni nie zostali jeszcze ustaleni?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieprawidłowo umorzyło postępowanie odwoławcze. W przypadku śmierci strony w toku postępowania, gdy nie jest możliwe wezwanie jej spadkobierców, a postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej powinien zawiesić postępowanie, a nie je umorzyć. Umorzenie postępowania było przedwczesne, naruszało przepisy k.p.a. dotyczące zawieszenia postępowania i zasadę zaufania do organów.
Stan faktyczny
Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie warunków zabudowy, ponieważ strona wnosząca odwołanie, F. J., zmarła, a jego następcy prawni nie zostali ujawnieni. Skarżący, będący spadkobiercami F. J., zarzucili organowi naruszenie przepisów k.p.a. poprzez umorzenie postępowania zamiast jego zawieszenia, niedopełnienie obowiązku informowania i zapewnienia czynnego udziału w postępowaniu, a także błędne ustalenie stanu faktycznego i prawnego. Podkreślili, że dopiero po wydaniu decyzji przez SKO ustalono krąg spadkobierców.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. i zasądzono solidarnie od SKO na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi N. S.-J. i M. J. reprezentowanego przez opiekuna prawnego N. S.-J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie warunków zabudowy I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. solidarnie na rzecz skarżących N. S.-J. i M. J. reprezentowanego przez opiekuna prawnego N. S.-J. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Burmistrz M., po rozpoznaniu wniosku pana K. K., ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na rozbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na terenie dz. nr. [...] obr. M., gm. M. 2. W dniu [...] r. odwołanie od powyższej decyzji wniósł pan F. J., współwłaściciel sąsiedniej działki nr [...], który jak wynika z akt administracyjnych zmarł w dniu [...] r. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji Organ wskazał, że działka nr [...] w M. bezspornie się znajduje w obszarze oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia inwestycyjnego na działce nr [...] w M. należącej do pana K. K. W związku z tym, każda zmiana po stronie osób uprawnionych do nieruchomości, na którą rozciąga się wpływ wnioskowanej inwestycji, wpływa również na krąg podmiotów, którym przysługuje przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Zgodnie z treścią art. 30 § 4 k.p.a., w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych - a takich dotyczy sprawa niniejsza, jak wskazał Organ - w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania, na miejsce dotychczasowej strony, wstępują jej następcy prawni. Następstwo prawne, spowodowane śmiercią strony, powstaje z chwilą jej śmierci. Organ II instancji wskazał, że Kolegium, ustalając krąg stron postępowania, zawiadamia o wszczęciu postępowania lub o toczącym się postępowaniu, spadkobierców strony (ustawowych względnie testamentowych). W rozpatrywanej sprawie, następcy prawni pana F. J. nie zostali ujawnieni. Jak podkreślił Organ, w myśl utrwalonego orzecznictwa sądowo administracyjnego, zdolność prawna strony będącej osobą fizyczną, wygasa wraz z jej śmiercią, co oznacza, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. W przypadku zaś, gdy dojdzie do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej, należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 października 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 661/07, LEX nr 340391).  Dalej Kolegium podniosło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że prowadzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie żyje i wydanie w stosunku do niej decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 S 1 pkt 2 k.p.a. Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (por.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99 Lex nr 82653; z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/02 OSP 2004/3/33, Lex nr 83698; z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I OSK 1959/06, Lex nr 505429, czy też z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt I OSK 1429/08. Lex nr 595138). Omawiana wada postępowania stanowi także przesłankę nieważności postępowania administracyjnego określoną w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., w którym to przepisie jest mowa wprost o nieważności decyzji skierowanej do osoby zmarłej. Oznacza to, że śmierć wnioskodawcy uniemożliwia podjęcie w sprawie decyzji merytorycznej - status osoby subiektywnie zainteresowanej ma charakter wyłącznie osobisty. Tym samym śmierć wnioskodawcy powinna prowadzić do umorzenia postępowania administracyjnego, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. W tym stanie rzeczy Organ uznał, iż postępowanie odwoławcze wszczęte wnioskiem pana F. J. należało umorzyć. Utrzymanie w mocy decyzji Organu I instancji względnie uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Organ I instancji, byłoby rozstrzygnięciem merytorycznym, należącym do numerus clausus rozstrzygnięć podejmowanych przez organ II instancji (Kolegium) na podstawie art. 138 § 1 i 2 k.p.a. 4. Niezadowoleni z treści rozstrzygnięcia, spadkobiercy pana F. J. N. S.-J. i M. J. reprezentowany przez opiekuna prawnego N. S.-J. (dalej przywoływani jako: "Skarżący"), złożyli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) naruszenie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez umorzenie postępowania odwoławczego w sytuacji, gdy krąg spadkobierców po zmarłym F. J. nie został ustalony i postępowanie winno zostać zawieszone do czasu ustalenia kręgu spadkobierców; 2) naruszenie art. 9 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niedopełnienie obowiązku należytego informowania następców F. J. o okolicznościach istotnych dla sprawy i uchronienia ich od poniesienia szkody oraz poprzez poinformowanie ich, iż w przypadku gdy ustalenie kręgu spadkobierców po F. J. nie będzie możliwe, postępowanie zostanie zawieszone; 3) naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niedopełnienie obowiązku zapewnienia następcom prawnym F. J. czynnego udziału w niniejszym postępowaniu; 4) naruszenie art. 105 § 1 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez umorzenie postępowania pomimo, iż postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe ponieważ dotyczy praw dziedziczonych przez spadkobierców jako współwłaścicieli nieruchomości; 5) naruszenie art. 107 k.p.a. i z art. 6 k.p.a., 7 k.p.a. i 8 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia sprawy, błędne zastosowanie podstawy prawnej jak i błędne określenie stanu faktycznego w niniejszej sprawie oraz podjęcie decyzji wbrew obowiązującym przepisom prawa sprzecznie ze słusznym interesem obywateli; 6) naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez naruszenie słusznego interesu obywateli tj. N. S.-J. i małoletniego M. J., jak i naruszenie interesu społecznego, W uzasadnieniu skargi Skarżący podnieśli, iż bezspornie działka nr [...] w M. znajduje się w obszarze oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia inwestycyjnego na działce nr [...] w M., na co słusznie wskazał Organ. Nadto Skarżący wskazali, że trafnie Kolegium w zaskarżonej decyzji stwierdziło, że następcy prawni F. J. do dnia decyzji nie zostali ujawnieni. Niemniej jednak w sytuacji takiej SKO winno zwiesić postępowanie do czasu ujawnienia tych spadkobierców, a nie umarzać postępowanie, szczególnie, że jak podnieśli Skarżący, takie właśnie pouczenie SKO w K. wysłało do żony zmarłego N. S. - J. w piśmie z dnia [...] r., w którym jednocześnie zawarto prośbę o wskazanie następców prawnych F. J. W piśmie tym pouczono żonę zmarłego, iż w przypadku gdy krąg spadkobierców nie może zostać ustalony na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., postępowanie ulega zawieszeniu do czasu ustalenia kręgu spadkobierców. Dlatego też żona zmarłego pozostawała w przekonaniu, iż do czasu ustalenia kręgu spadkobierców postępowanie będzie zawieszone. W tym kontekście, jak wskazano w skardze, zaskakująca pozostaje decyzja SKO w K. z dnia [...] r. o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie. Skarżący podkreślili, że wskazywane pismo SKO w K. z dnia [...] r. zostało wysłane do N. S.-J. na niewłaściwy adres ponieważ mieszka ona pod adresem [...] (adres działki nr [...]), a nie przy ul. [...] w K., na który to adres Organ wysłał pismo. Dlatego nie była ona w stanie zachować 7-dniowego terminu wskazanego w tym piśmie. Przede wszystkim jednak, co podkreślili Skarżący, termin ten nie był zawity, a wysłane pismo nie miało formy wezwania. Najistotniejszym jednak, w ocenie Skarżących pozostaje, iż w dacie wysłania pisma z dnia [...] r. i po tej dacie krąg spadkobierców po zmarłym F. J. nie był jeszcze ustalony i nie było wiadomo czy zmarły postawił testament. Dlatego też N. S.-J. nie mogła udzielić SKO stosownej odpowiedzi, na dowód czego dołączono protokół dziedziczenia z dnia [...] r. oraz akt poświadczenia dziedziczenia z dnia [...]r. Skarżący podnieśli, iż dopiero w dniu [...] r. przed notariuszem doszło do ustalenia kręgu spadkobierców po zmarłym F. J. Zgodnie z protokołem dziedziczenia oraz aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia [...] r., spadek po zmarłym F. J. na podstawie ustawy dziedziczy z dobrodziejstwem inwentarza żona N. S.-J. oraz małoletni syn M. J. Dopiero od tego dnia osoby te mogły zatem zgłosić się do niniejszej sprawy w charakterze strony, co, jak wskazano w skardze niniejszym czynią. Dalej w skardze wskazano, iż wolą spadkobierców jest dalsze prowadzenie niniejszego postępowania ponieważ planowana inwestycja znacząco wpłynie na działkę będącą ich współwłasnością i jednocześnie miejscem zamieszkania. Ponadto błędna i krzywdząca decyzja SKO o umorzeniu postępowania dotyka nie tylko praw N. S.-J., ale także małoletniego syna zmarłego, który jest współwłaścicielem nieruchomości w części ułamkowej po ojcu i mieszka na tej nieruchomości. Nadto, w ocenie Skarżących istotnym pozostaje, iż zmarły F. J. włożył dużo pracy i emocji w przygotowanie odwołania, w którym zawarł wiele istotnych dla rozstrzygnięcia argumentów ponieważ wydana przez Organ decyzja jest krzywdząca dla współwłaścicieli działki nr [...]. Skarżący wskazali, iż w całości podtrzymują wszystkie dotychczas zgłoszone do sprawy twierdzenia i wnioski zmarłego F. J. W dalszej kolejności w skardze podniesiono, iż SKO w K. nie wyjaśniło w sposób należyty całokształtu okoliczności faktycznych zaistniałych w niniejszej sprawie, naruszając tym samym w sposób rażący przepisy art. 107 k.p.a. i z art. 6 k.p.a., 7 k.p.a. i 8 k.p.a. SKO w K. w sposób całkowicie dowolny przyjęło, iż istnieją podstawy do umorzenia postępowania odwoławczego. Przedmiotowe postępowanie nie stało się bezprzedmiotowe ponieważ dotyczy praw dziedziczonych przez spadkobierców jako współwłaścicieli nieruchomości. Dlatego też, w ocenie Skarżących nie było podstaw do jego umorzenia. 5. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., wniosło o odrzucenie skargi. Zdaniem Kolegium, w sprawie, wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu było możliwe i nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a. Ponieważ spadkobiercy zmarłej strony nie zostali ujawnieni, postępowanie podlegało umorzeniu. W ocenie Kolegium zatem osoby skarżące nie są stroną w niniejszej sprawie. Stąd wniosek o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. 6. Na wstępie wywodu należy nakreślić ramy prawne sprawy. Zgodnie z treścią art. 30 § 4 k.p.a., w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania, na miejsce dotychczasowej strony, wstępują jej następcy prawni. Na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a., a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). 7. Trafnie wskazuje G. Łaszczyca, że regulacja skutku procesowego śmierci strony w toku postępowania administracyjnego (art. 97 § 1 pkt 1) ma w k.p.a. charakter złożony (tak: G. Łaszczyca, komentarz do art. 97 k.p.a., w: G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. LEX 2010). O zaistnieniu podstawy zawieszenia postępowania decyduje łączne wystąpienie czterech następujących przesłanek: 1) nastąpiła śmierć strony lub jednej ze stron w toku postępowania; 2) nie jest możliwe wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu; 3) nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5; 4) postępowanie, ze względu na śmierć strony lub jednej ze stron, nie podlega obligatoryjnemu umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 § 1). 8. Śmierć strony, co wynika z jej istoty, to śmierć osoby fizycznej. Dokumentem stwierdzającym śmierć strony (fakt zgonu) jest akt zgonu sporządzony przez kierownika urzędu stanu cywilnego w rejestrze stanu cywilnego. Stanowi dowód, że zgon osoby wymienionej w akcie nastąpił w określonym miejscu i czasie (art. 9 w zw. z art. 2 ust. 3 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego, t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2064, dalej przywoływana jako: "p.a.s.c."). Jego moc dowodowa jest jednak szczególna, bowiem niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w odrębnym postępowaniu sądowym (art. 3 p.a.s.c.). 9. Przesłanka niemożliwości wezwania spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu wymaga analizy łącznie z regulacją art. 30 § 4 k.p.a.. W sytuacjach w nim określonych, w toku postępowania ulega zmianie podmiot działający jako strona oraz treść jego tytułu do udziału w sprawie. Norma ta ma zatem wyłącznie charakter procesowy i reguluje tylko dalszy tok postępowania (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 września 1992 r., IV SA 594/92, ONSA 1993, nr 3, poz. 64; wyrok NSA z dnia 5 listopada 1997 r., I SA/Lu 1373/96, niepubl.). Obligatoryjność wstąpienia następców prawnych, która wynika z treści art. 30 § 4 k.p.a., z reguły nie skutkuje natychmiastowym udziałem w czynnościach postępowania konkretnych spadkobierców. Wynika to z charakteru następstwa procesowego mortis causa będącego rezultatem następstwa prawnego. To ostatnie bowiem nie ma w pełni charakteru prawnego: "ze względu na możliwość odrzucenia spadku (art. 1012 k.c.) i inne zaszłości po otwarciu spadku, które mogą wyłączyć spadkobiercę od dziedziczenia, ma ono do pewnego stopnia charakter prowizoryczny" (M. Pazdan (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. II, red. K. Pietrzykowski, s. 696). Do momentu zatem wydania przez sąd deklaratywnego orzeczenia (postanowienia) o stwierdzeniu nabycia spadku zachodzi dla organu administracji publicznej niemożliwość wezwania spadkobierców strony do udziału w postępowaniu. Spadkobiercy zmarłej strony nie są w tym wypadku ustaleni. Obok przeszkód natury prawnej, niemożliwość wezwania może wynikać z przyczyn faktycznych. Chodzi tu o sytuacje, gdy spadkobiercy są ustaleni, lecz są nieznani organowi administracji publicznej. 10. Trzecia z przesłanek wymaga, by nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a. W rozumieniu art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. okolicznością, o której mowa w przepisie art. 30 § 5, nie jest "sprawa dotycząca spadku nie objętego". Jeśli bowiem sprawa nie dotyczy takiego spadku, wskazana przesłanka zawieszenia postępowania ma charakter bezprzedmiotowy i nie wymaga podjęcia przez organ administracji publicznej ustaleń w kwestii działania wskazanych w przepisie podmiotów (osób sprawujących zarząd majątkiem masy spadkowej, a w ich braku - kuratora wyznaczonego przez sąd). Wynikający z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. wymóg, by nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a., oznacza, aby w sprawach dotyczących spadków nieobjętych: po pierwsze - nie działały osoby sprawujące zarząd nad majątkiem masy spadkowej; po wtóre - w braku takich osób, nie działał kurator wyznaczony przez sąd na wniosek organu administracji publicznej. 11. Przesłanka czwarta to wymóg, by postępowanie, ze względu na śmierć strony lub jednej ze stron, nie podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). Zawarte w art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. odesłanie do całego art. 105 nie jest precyzyjne (na co słusznie wskazuje G. Łaszczyca; powinno się odnosić tylko do § 1). Organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe (art. 105 § 1). W tym wypadku nie chodzi jednak o jakąkolwiek przyczynę, lecz wyraźnie wskazaną w art. 97 § 1 pkt 1, czyli o śmierć strony lub jednej ze stron. Jak podkreśla G. Łaszczyca jest to zatem podmiotowa przyczyna bezprzedmiotowości postępowania (G. Łaszczyca, op. cit.). Nie każdy przypadek śmierci strony w toku postępowania nakłada obowiązek umorzenia postępowania. Skoro w sprawach dotyczących praw dziedzicznych w razie śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni (art. 30 § 4 k.p.a.), to skutek taki podlega wyłączeniu, jeżeli sprawa, w znaczeniu materialnoprawnym, "dotyczy praw niedziedzicznych". Chodzi tu zatem o sytuacje, gdy przedmiot sprawy dotyczy wyłącznie osobistych uprawnień lub obowiązków, które nie przechodzą na spadkobierców. 12. Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy wskazać należy, iż z akt administracyjnych wynika, że pan F. J. zmarł w dniu [...] r. Jak ustalił Organ, działka nr [...] w M. bezspornie się znajduje w obszarze oddziaływania zamierzonego przedsięwzięcia inwestycyjnego na działce nr [...] w M. należącej do pana K. K. W związku z tym, każda zmiana po stronie osób uprawnionych do nieruchomości, na którą rozciąga się wpływ wnioskowanej inwestycji, wpływa również na krąg podmiotów, którym przysługuje przymiot strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy. Pismem z dnia [...] r. (bez tytułu), Organ II instancji, kierując to pismo pod jeden z ujawnionych w odwołaniu adresów, poinformował Skarżącą N. S.-J. o toczącym się przed Organem postępowaniu. Poinformował także o treści art. 30 § 4 k.p.a. oraz o tym, iż w sytuacji gdy ustalenie spadkobierców zmarłej strony jest niemożliwe, organ powinien na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. zawiesić postepowanie. Organ jednocześnie zwrócił się "z prośbą o wskazanie w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego zawiadomienia – następców prawnych pana F. J., którzy byliby gotowi przystąpić do wspomnianego na wstępie postępowania odwoławczego oraz czy do tego postępowania odwoławczego przystępują". Wobec braku odpowiedzi na tak sformułowane pismo Organ postepowanie odwoławcze umorzył. 13. Podkreślić ponownie należy, iż niemożliwość wezwania do udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłej strony ma miejsce wtedy, gdy spadkobiercy nie są ustaleni. Ustalenie to powinno nastąpić na podstawie prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia mającego skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (obowiązujący od dnia 2 października 2008 r. art. 95j ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - tj.: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 z późn. zm.). Stosownie do art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego, domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia, jest spadkobiercą, natomiast zgodnie z art. 1025 § 3 k.c. przeciwko domniemaniu wynikającemu ze stwierdzenia nabycia spadku nie można powoływać się na domniemanie wynikające z zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. I choć spadkobierca nabywa spadek z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 925-926 k.c.), to jednak dopiero prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia wykazują jego dziedziczenie (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 czerwca 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 313/13). Bowiem względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 k.c.). 14. Rozstrzygnięcie Organu II instancji umarzające postępowanie odwoławcze było zatem w ocenie Sądu co najmniej przedwczesne, postępowanie natomiast należało zawiesić. Podkreślić bowiem należy, iż co prawda śmierć strony w świetle postanowień art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. nie nakłada na organ administracyjny bezwzględnego obowiązku zawieszenia postępowania w każdym przypadku, to jednak gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe, co miało miejsce w sprawie i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a., a postępowanie nie stało się wobec śmierci strony bezprzedmiotowe, organ administracyjny zawiesza postępowanie (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 360/17 ) 15. W tej sytuacji można skutecznie postawić Organowi zarzut naruszenia przepisów prawa, w szczególności w zakresie w jakim orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego miast o zawieszeniu postępowania administracyjnego wobec ustalenia braku możliwości skutecznego jego prowadzenia, szczególnie, że Organ informował Skarżącą o następstwie w postaci zawieszenia postępowania. Takie działanie Organu z pewnością nie sprzyja budowaniu zaufania do organów administracji publicznej i stanowi o naruszeniu normy art. 8 i 9 K.p.a. Rozpoznając ponownie sprawę Organ weźmie zatem pod uwagę ujawnionych następców prawnych i rozpatrzy sprawę z uwzględnieniem ich jako stron postępowania. Zwróci także uwagę na prawidłowość adresu kierowanej do strony korespondencji, wobec wskazania przez Skarżącą, że prawidłowym adresem jest ul. Ż., M., nie zaś ul. W., K. Sąd nie podziela jednocześnie zastrzeżeń Skarżącej w zakresie nieprawidłowości adresu skierowanego do Skarżącej pisma z dnia [...] r., gdyż jest to jeden z adresów nieżyjącego Odwołującego się, jaki widnieje na odwołaniu wniesionym od decyzji wydanej w I instancji. 16. Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania art. 97 § 1 pkt 1, art. 8, art. 9, art. 7 oraz art. 105 § 1 k.p.a. Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c skargę należało uwzględnić. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło