II SA/Sz 683/25
WyrokWSA w Szczecinie2026-01-08
Skład orzekający: Katarzyna Sokołowska, Wiesław Drabik, Joanna Świerzko-Bukowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy niedostateczna ogólna ocena w opinii służbowej, uzyskana przez żołnierza zawodowego przebywającego na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, może stanowić podstawę do obligatoryjnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 226 pkt 6 ustawy o obronie Ojczyzny?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest władny do badania zasadności i rzetelności ocen sformułowanych w opinii służbowej żołnierza zawodowego. W postępowaniu o zwolnienie ze służby na podstawie niedostatecznej oceny, sąd bada jedynie, czy opinia została wydana przez właściwy organ, czy podlega wykonaniu i czy zawiera negatywną ocenę ogólną. Fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim nie stanowi podstawy do odstąpienia od corocznego opiniowania służbowego, gdyż stosunek służbowy nie wygasa ani nie jest zawieszony, a żołnierz nadal zajmuje stanowisko służbowe.Stan faktyczny
Skarżący, żołnierz zawodowy, otrzymał niedostateczną ogólną ocenę w opinii służbowej, mimo że przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim. Po przeprowadzeniu procedury odwoławczej od opinii, która zakończyła się utrzymaniem oceny w mocy, organ I instancji wydał rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Organ II instancji uchylił rozkaz w części dotyczącej daty zwolnienia, ustalając ją na późniejszy termin, ale utrzymał w mocy decyzję o zwolnieniu. Skarżący zaskarżył decyzję do WSA, argumentując, że nie podlegał opiniowaniu służbowemu z uwagi na długotrwałe zwolnienie lekarskie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.), Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dowódcy [...] Dywizji Zmechanizowanej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy pasywnej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z 3 lipca 2025 r., nr 23, Dowódca [...] Dywizji Zmechanizowanej w S. (dalej: "organ odwoławczy" "organ II instancji"), działając na podstawie art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 – dalej: "k.p.a."), w zw. z art. 123, art. 226 pkt 6 w zw. z art. 229 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 ze zm. dalej: "ustawa", "u.o.O.") oraz § 4, § 15 ust. 1 w zw. z § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 2023 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz.U. z 2023 r., poz. 433, dalej: "rozporządzenie MON zwol."), po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego odwołania st. szer. M. K. (dalej: "opiniowany" "żołnierz", "strona", "skarżący"), od rozkazu personalnego Dowódcy [...] Brygady Obrony [...] w S. (dalej: "organ I instancji") z 24 lutego 2025 r. nr "18 (pkt 3)", dotyczącego zwolnienia z dniem 30 kwietnia 2025 r. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do pasywnej rezerwy wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej - uchylił zaskarżony rozkaz w części dotyczącej ustalenia daty zwolnienia z zawodowej służby wojskowej (pkt 1 rozstrzygnięcia) i w tej części ustalił nową datę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej na dzień 31 lipca 2025 r. (pkt 2 rozstrzygnięcia); - w pozostałej części zaskarżony rozkaz utrzymał w mocy(pkt 3 rozstrzygnięcia).
Zakwestionowana decyzja została podjęta w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:
Skarżący pełnił zawodową służbę wojskową na stanowisku służbowym jako elektromechanik od 2 października 2017 r. do 23 września 2024 r. przełożony żołnierza dowódca plutonu remontu pojazdów kołowych chor. R. P. wystawił stronie ogólną ocenę niedostateczną w opinii służbowej. Kopia opinii służbowej została doręczona żołnierzowi drogą pocztową za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 26 września 2024 r. Opiniowany skorzystał 8 października 2024 r. z przysługującego prawa do złożenia odwołania od wydanej opinii służbowej do Dowódcy Kompanii Remontowej por. L. P., który w wyniku rozpatrzenia odwołania zmienił opinię służbową w ten sposób, że w rubryce " Uzasadnienie niewłaściwej oceny i postawy poza godzinami służby " wykreślił zapis " żołnierz karany dyscyplinarnie". Ponadto w rubryce "Uzasadnienie oceny ogólnej " dopisał uzasadnienie ogólnej oceny niedostatecznej, nie dokonując zmian w zakresie punktacji. Kopia rozpatrzonego odwołania została doręczona opiniowanemu drogą pocztową, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 12 listopada 2024 r. Pismem z 18 listopada 2024 r. żołnierz złożył do właściwego dowódcy wniosek o uchylenie opinii służbowej oraz powołanie komisji, o której mowa w art. 127 ust. 11 ustawy, zarzucając sporządzonej opinii:
1) naruszenie § 3 ust. 2 rozporządzenia Min. Obr. Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy (Dz.U. z 2024 r., poz. 461 dalej: "rozporządzenie MON opn."), poprzez sporządzenie opinii służbowej w sytuacji, gdy w 2024 r. nie podlegał opiniowaniu służbowemu;
2) naruszenie § 12 ust. 2 w zw. z § 12 ust. 4 rozporządzenia MON opn. poprzez niezapoznanie odwołującego się z opinia służbową w sposób przewidziany przepisami prawa;
3) naruszenie § 13 ust. 4 rozporządzenia MON opn. poprzez niepoinformowanie odwołującego się o sposobie rozpatrzenia złożonego odwołania w sposób przewidziany przepisami prawa.
5 grudnia 2024 r. organ I instancji, odpowiadając na złożony wniosek, odmówił uchylenia wydanej opinii służbowej, uznając postawiony zarzut wydania opinii służbowej bez podstawy prawnej za bezzasadny. W części obejmującej powołanie komisji, o której mowa w art. 127 ust. 11 ustawy, organ i instancji uznał złożony wniosek za wniosek o dokonanie weryfikacji opinii służbowej, zawierającej ocenę niedostateczną, a następnie za wniosek o powołanie komisji. Korzystając z przysługujących uprawnień, odmówił powołania komisji, weryfikując 4 grudnia 2024 r. wydaną w stosunku do strony opinię służbową, "utrzymując ją w mocy". Tym samym, z dniem 4 grudnia 2024 r. wydana w stosunku do żołnierza opinia służbowa stała się ostateczna. Kopia zweryfikowanej opinii służbowej została doręczona adresatowi za pośrednictwem Poczty Polskiej, za zwrotnym potwierdzeniem odbioru 14 grudnia 2024 r.
W następstwie powyższego, na podstawie art. 61 § 4 k.p.a., organ I instancji zawiadomił pełnomocnika strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia opiniowanego żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania ogólnej oceny niedostatecznej w opinii służbowej.
Konsekwencją powyższego było wydanie rozkazu personalnego nr "18 (pkt 3)" z 24 lutego 2025 r. Dowódcy [...] Brygady Obrony [...] w S. (Jednostki Wojskowej Nr [...]), którym opiniowany żołnierz - [...] z dniem 30 kwietnia 2025 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy pasywnej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
W odwołaniu od powyższego rozkazu pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie:
I. przepisu prawa procesowego - art. 226 pkt 6 ustawy poprzez wydanie decyzji
o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, której nie można uznać za podstawę do zastosowania wymienionej przesłanki zwolnienia strony z zawodowej służby wojskowej, ponieważ w roku kalendarzowym 2024 r. nie podlegał on opiniowaniu służbowemu.
II. przepisów prawa procesowego:
1. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu
i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu żadnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego oraz załatwienia sprawy, w tym pominięcie takich okoliczności jak toczące się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia Dowódcy JW. [...] nr 34/2025 z 15 stycznia 2025 r., odmawiającego umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia opiniowanego z zawodowej służby wojskowej;
2. art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego rozkazu personalnego, w tym niewyjaśnienie podstawy prawnej oraz przeprowadzoną przez organ interpretację przepisów prawa prowadzącą do rezultatów niemożliwych do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i nadużycie prawa przez organ wojskowy, polegające na zastosowaniu prawa dla celów innych niż cele zamierzone przez ustawodawcę, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także uniemożliwia dokonanie pełnej i rzetelnej kontroli zaskarżonego rozkazu personalnego pod kątem jego zasadności;
3. art. 11 k.p.a. poprzez uchybienie zasadzie przekonywania, a mianowicie niewyjaśnieniu jakimi przesłankami kierował się organ wojskowy przy załatwieniu sprawy, w tym pominięciu decydującego elementu decyzji administracyjnej jakim jest należyte uzasadnienie przyczyn wydania decyzji o zwolnieniu strony z zawodowej służby wojskowej, w szczególności przyczyn uznania, że opinia służbowa wydana w stosunku do składającego odwołanie z naruszeniem zasad opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych spełnia warunki formalno-prawne do uznania jej za legalną przesłankę zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej.
W uzasadnieniu decyzji z 3 lipca 2025 r. organ odwoławczy wskazał, że materialnoprawną podstawą toczącego się postępowania w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej strony stanowi norma art. 226 pkt 6 ustawy, zgodnie z którą żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej.
Na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji, organ odwoławczy przedstawił ustalony stan faktyczny.
Odnosząc się do postawionego przez pełnomocnika strony zarzutu nierozpatrzenia wniosku z 1 marca 2025 r. o stwierdzenie nieważności Postanowienia Nr 34/2025 z 15 stycznia 2025 r. organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia odwołującego się z zawodowej służby wojskowej, wskazał, że Dowódca [...] Dywizji Zmechanizowanej w drodze postanowienia nr 18 z 29 kwietnia 2025 r., doręczonym pełnomocnikowi 20 maja 2025 r., stwierdził nieważność wydanego przez organ I instancji postanowienia, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Przechodząc do analizy podniesionych przez pełnomocnika strony zarzutów naruszenia prawa materialnego tj. art. 226 pkt 6 ustawy, organ odwoławczy stwierdził, że w zakresie zarówno subsumpcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego o mających zastosowania w sprawie norm prawa materialnego, jak również wykładni mających zastosowanie w sprawie uregulowań prawnych, prezentuje biegunowo odmienne stanowisko stosunku do zaprezentowanego przez pełnomocnika strony w złożonym odwołaniu.
W ocenie organu odwoławczego, żołnierz podlegał w 2024 r. ponad wszelką wątpliwość corocznemu procesowi opiniowania służbowego, ze wszelkimi tego konsekwencjami, a jego pełnomocnik pomija, iż zgodnie 127 ust. 2 pkt 1 ustawy opiniowanie służbowe przeprowadza się corocznie - w przypadku żołnierza zawodowego. Ustawa nie zawiera jakiejkolwiek regulacji stanowiącej podstawę do odstąpienia od procesu opiniowania służbowego żołnierza zawodowego, w tym również przebywającego na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, kwalifikowanym jako zaprzestanie pełnienia służby. Wskazał w tym miejscu na poglądy prawne zawarte w wyroku WSA w Warszawie z 5 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Wa 1476/24 dotyczące przepisów art. 127 ust. 1 i 2 i § 3 ust. 2 rozporządzenia MON opn.
Jednocześnie, organ odwoławczy zwrócił uwagę na brzmienie art. 127 ust. 18 ustawy, stanowiącego delegację ustawową dla Ministra Obrony Narodowej do wydania rozporządzenia wykonawczego. W ocenie organu wskazana delegacja ustawowa nie zawiera upoważnienia dla Ministra Obrony Narodowej do określenia w akcie wykonawczym do ustawy przesłanek odstąpieniu od corocznego opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych, wobec jednoznacznego brzmienia zapisów ustawowych, w zakresie normującym proces opiniowania służbowego.
Dalej organ II instancji powołał brzmienie § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MON opn. oraz art. 228 ust. 1 pkt 11 u.o.O. i wskazał, że opiniowany żołnierz, jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym pozyskanego, w związku ze złożonym przez pełnomocnika wnioskiem dowodowym z 25 czerwca 2025 r., dokumentu z wydruku kadrowego "SEW-online", przebywał w poszczególnych miesiącach okresu 2023-2024 na długotrwałych zwolnieniach lekarskich. Niemniej jednak, w ocenie organu odwoławczego, nie można w jego przypadku mówić o zaprzestaniu pełnienia służby, jako przesłance odstąpienia od opiniowania służbowego, ponieważ w przedmiotowej sprawie występują przesłanki, o których mowa w art. 18 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, co czyniło zasadnym, a zarazem koniecznym przeprowadzenie w stosunku do strony procesu opiniowania służbowego.
Jak wynika z dokonanych w przedmiotowej sprawie ustaleń faktycznych, w wyniku kierowania strony, na wniosek organu I instancji przed oblicze Rejonowej Wojskowej Komisji Morsko - Lekarskiej w G., celem orzeczenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, która trzykrotnie orzekała wobec odwołującego się o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego (orzeczenia Nr [...]/22 z 18 maja 2022 r, nr [...]/23 z 11 października 2023 r. oraz nr [...]/213 z 6 maja 2024 r.). Według organu odwoławczego słusznie zwrócił uwagę organ I instancji, zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2024 r., poz. 466) wojskowa komisja lekarska, orzekając o potrzebie udzielenia urlopu zdrowotnego ocenia m.in. rokowania odzyskania stanu zdrowia umożliwiającego pełnienie obowiązków na stanowisku służbowym, na którym żołnierz odbywa służbę wojskową, oraz możliwość wykonywania przez niego zadań służbowych. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie nie można mówić o zaprzestaniu pełnienia przez żołnierza służby, stanowiącego, zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MON opn., warunek sine qua non odstąpienia od procesu opiniowania.
W ocenie organu odwoławczego, z uwagi na fakt, że odwołujący się od dnia sporządzenia ostatniej opinii służbowej - do 15 sierpnia 2024 r. przez okres co najmniej 6 miesięcy pełnił zawodową służbę wojskową oraz nie zaprzestał jej pełnienia w przypadku, o którym mowa w art. 228 ust. 1 pkt 11 ustawy, podlegał procesowi opiniowania służbowego. Natomiast organ I instancji wydając, w następstwie powyższego, rozkaz personalny nr 18 (pkt 3) z 24 lutego 2025 r. zwalniający żołnierza z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, był do tego zobligowany, wobec zaistnienia przesłanki zwolnienia w postaci art. 226 pkt 6 ustawy, ujętego w katalogu stanowiącym numerus clausus podstaw obligatoryjnego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej.
Jednocześnie organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uznania za uzasadnione podniesionych przez pełnomocnika skarżącego zarzutów naruszenia prawa procesowego, kwalifikując je jako przejaw tylko i wyłącznie realizowanej strategii procesowej. Natomiast zarzucana przez pełnomocnika skarżącego, przeprowadzona przez organ interpretacja przepisów prawa prowadząca, w ocenie pełnomocnika, do rezultatów niemożliwych do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i nadużycie prawa przez organ wojskowy, polegające na zastosowaniu prawa dla celów innych niż cele zamierzone przez ustawodawcę, jako całkowicie gołosłowna, wysoce subiektywna, a tym samym wymykająca się spod jakichkolwiek, nawet elementarnych standardów.
Końcowo organ II instancji wskazał, że odwołanie nie zasługuje więc na uwzględnienie w części dotyczącej zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy, a jedynie należy ustalić nowy termin zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, ponieważ nie może być on wcześniejszy niż data wydania ostatecznej decyzji w tym przedmiocie.
W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję organu odwoławczego M. K., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił jej naruszenie art. 226 pkt 6 u.o.O w zw. z § 3 ust. 2 rozporządzenia MON opn. poprzez wydanie decyzji o zwolnieniu strony z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej, której nie można uznać za podstawę do zastosowania wymienionej przesłanki zwolnienia strony z zawodowej służby wojskowej, ponieważ skarżący w roku kalendarzowym 2024 r. nie podlegał opiniowaniu służbowemu.
Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego go rozkazu organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów.
W uzasadnieniu skargi wnoszący ją wskazał, że w opinii służbowej wydanej 26 września 2024 r. uzyskał ocenę ogólną niedostateczną. Jednak w jego ocenie nie podlegał jej, albowiem intencją ustawodawcy przepisu § 3 ust. 2 rozporządzenia MON opn. było uniknięcie sytuacji, w której przełożony będzie zobowiązany do oceniania żołnierza zawodowego, który z przyczyn usprawiedliwionych nie wykonuje obowiązków służbowych według kryteriów zakreślonych w powołanym akcie wykonawczym.
Dalej cytując brzmienie § 4 rozporządzenia MON opn. skarżący wskazał, że ocenienie żołnierza według kryteriów wymienionych w tym przepisie bez jego obecności w służbie jest niemierzalna i dlatego rzetelne opiniowanie służbowe w tych przypadkach jest niewykonalne, co przewidział ustawodawca wyłączając określone przypadki nieobecności w służbie w okresie przekraczającym 6 miesięcy z obowiązku oceniania w ramach opiniowania służbowego.
Według skarżącego z użycia przez ustawodawcę zwrotu "zaprzestanie pełnienia służby", który występuje w przepisach § 3 ust. 2 rozporządzenia MON opn. i art. 228 ust. 1 pkt 11 u.o.O. wynika, że przesłanka określona w ostatnim z wymienionych przepisów, stanowiąca odesłanie do art. 18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 501, dalej: "ustawa z 25 czerwca 1999 r.") ma zastosowanie wyłącznie do fakultatywnych podstaw zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, ponieważ nie określa w swojej istocie żadnego przypadku zaprzestania pełnienia służby.
Zdaniem strony skarżącej odesłanie to łącznie z pozostałą treścią art. 228 ust 1 pkt 1 pkt 11 ustawy stanowi, że żołnierza zawodowego można zwolnić z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania pełnienia służby z powodu choroby lub pobytu w szpitalu albo innym podmiocie leczniczym wykonującym działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne oraz niewystępowanie przesłanek, o których mowa w art. 18 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r., a dokładnie treść ust. 7 i 8 tegoż przepisu.
Przekładając powyższe wyjaśnienia na treść § 3 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia MON opn., według skarżącego, trzeba stwierdzić, że opiniowaniem służbowym obejmuje się żołnierzy, którzy nie zaprzestali pełnienia służby na stanowisku służbowym przez okres co najmniej sześciu miesięcy - nie zaś 12 miesięcy jak twierdzi organ, gdyż § 3 rozporządzenia MON opn. określa własny termin, na użytek wyłącznie tego aktu prawnego. Dlatego z uwagi na fakt "zaprzestania pełnienia służby na stanowisku służbowym przez okres co najmniej sześciu miesięcy" uznać trzeba, że w 2024 roku skarżący nie podległ opiniowaniu służbowemu, co w konsekwencji prowadzi do braku podstawy zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko i argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w szczecinie zważył, co następuje:
Kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.) wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 226 pkt 6 u.o.O. Zgodnie z jego treścią żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. Treść ww. przepisu wskazuje, że ma on charakter bezwzględny i w przypadku zaistnienia opisanej w nim przesłanki organ ma obowiązek rozstrzygnąć o zwolnieniu żołnierza ze służby zawodowej. Jedyną okolicznością mającą znaczenie z perspektywy ww. przepisu jest to, czy żołnierz otrzymał niedostateczną ocenę w ostatecznej opinii służbowej. Istniejąca w obrocie prawnym ostateczna opinia służbowa, w której wystawiono niedostateczną ocenę ogólną powoduje, że negatywnie oceniony żołnierz jest, z woli ustawodawcy, obligatoryjnie zwalniany z zawodowej służby wojskowej. Nie pozostawiono tutaj organowi, jak w przypadku okoliczności wymienionych w art. 227 u.o.O., możliwości działania w ramach uznania administracyjnego, tj. dyskrecjonalnej oceny, czy zwolnienie ze służby winno zostać - w sytuacji zaistnienia którejś z wymienionych w tym przepisie przesłanki - zastosowane wobec opiniowanego.
Postępowanie prowadzone w oparciu o art. 226 pkt 6 u.o.O. jest postępowaniem dotyczącym innej kwestii niż zasadność takiej a nie innej oceny wystawionej w opinii służbowej żołnierza. W postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 226 pkt 6 u.u.O. organ bada, czy wobec skarżącego została wydana ostateczna opinia służbowa z oceną negatywną. Jeżeli tak, to zobligowany jest on do rozstrzygnięcia o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Oceny organu wymaga jedynie, czy opinia służbowa została wydana przez właściwy organ, czy podlega wykonaniu oraz czy zawarto w niej niedostateczną ocenę ogólną o opiniowanym. Sprowadza się to w istocie do ustalenia, czy opinia spełnia prawem przewidziane warunki formalne, a tym samym, czy można jej przypisać wartość dowodu, potwierdzającego wysokość przypisanej żołnierzowi oceny ogólnej (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2732/12, jak i pozostałe powołane orzeczenia publ.: orzeczenia.nsa.gov.pl).
Do zastosowania tego przepisu, w stanie faktycznym sprawy, niezbędne było stwierdzenie istnienia wyniku podlegania opiniowaniu służbowemu (opinii służbowej żołnierza), ustalenie, że opiniowany żołnierz otrzymał ogólną ocenę niedostateczną i sporządzona opinia jest ostateczna. Wbrew przekonaniu skarżącego, organ zwalniający nie ma w ogóle obowiązku na nowo weryfikować wyniku opiniowania i wykazywać, że żołnierz rzeczywiście zasłużył na otrzymaną ocenę. Opinia służbowa wydawana jest i podlega kontroli w odrębnym, przypisanym do tego trybie, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych. Żaden przepis ustawy oraz rozporządzenia wykonawczego nie dopuszcza możliwości kolejnej, dalszej jej weryfikacji w jakimkolwiek innym postępowaniu. Tym samym, organ orzekający o zwolnieniu ze służby nie jest uprawniony do prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego, celem zbadania zasadności i rzetelności ocen sformułowanych w opinii służbowej.
We wskazanym wyroku NSA wyjaśnił, że prawa osób opiniowanych podlegają ochronie wyłącznie przez ustalony w pragmatykach służbowych tryb odwołania się od treści wydanej opinii do właściwych przełożonych wyższego stopnia bądź przez wynikające z przepisów prawa karnego i cywilnego gwarancje ochrony ich dóbr osobistych.
Natomiast sąd administracyjny, rozpatrując skargę na decyzję "wykonawczą" w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego, ustala jedynie, czy zachodzi przesłanka zwolnienia oraz czy decyzja została podjęta przez właściwy organ i we właściwym trybie. Sąd nie jest władny samodzielnie oceniać sposobu wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych. Jego kompetencje nie obejmują też badania zasadności ocen podjętych w postępowaniu opiniodawczym. Prawo opiniowania i oceniania żołnierzy oraz funkcjonariuszy innych służb mundurowych jest atrybutem właściwego przełożonego i mieści się w sferze podległości służbowej. Ten zakres władzy służbowej pozostaje poza kontrolą sądową (art. 5 pkt 2 p.p.s.a.). Zatem nie tylko literalne brzmienie art. 226 pkt 6 u.o.O., ale także rozwiązania systemowe wykluczają badanie prawidłowości (rzetelności) niedostatecznej oceny opiniowanego żołnierza zawodowego przy sądowoadministracyjnej kontroli decyzji w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Takie stanowisko ukształtowało się na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 1 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (vide: wyrok NSA z 28 lutego 2019 r., sygn. akt I OSK 1446/17; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 501/18; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Ol 240/21). Zachowało ono w pełni aktualność wobec analogicznych uregulowań obowiązującej obecnie ustawy o obronie Ojczyzny.
W okolicznościach niniejszej sprawy przesłanka z art. 226 pkt 6 u.o.O. bezsprzecznie zaistniała. Jak wynika z przedłożonych akt sprawy opinią służbową żołnierza wydaną w dniu 23 września 2024 r. skarżący uzyskał 0 punktów i ocenę ogólną niedostateczną. W uzasadnieniu powyższego wskazano, że żołnierz przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim i w związku z tym nie spełnia wymagań w zakresie wykonywania zadań i obowiązków. Na skutek odwołania złożonego przez opiniowanego pismem z 8 października 2024 r. na druku "odwołanie od opinii służbowej żołnierza" dowódca kompanii zmienił opinię 30 października 2024 r. w zakresie istotnym dla sprawy co do uzasadnienia oceny ogólnej – potwierdzając ocenę ogólną niedostateczną (dopiski odręczne w czerwonym kolorze). Z kolei 27 listopada 2024 r. do organu I instancji wpłynął wniosek skarżącego o uchylenie opinii służbowej, który został przez niego rozpoznany 3 grudnia 2024 r. Na ww. druku widnieje zaznaczenie rubryki "utrzymałem opinię służbową w mocy" i podpis rozpatrującego. Co do motywów rozpatrzenia wniosku żołnierzowi została udzielona wyczerpująca odpowiedź w piśmie z 4 grudnia 2024 r.
Powyższe, w ocenie Sądu, wskazuje na wyczerpanie trybu odwołania się od treści wydanej opinii do właściwych przełożonych wyższego stopnia oraz trybu rozpoznania wniosku o zweryfikowanie tej opinii, o których mowa w art. 127 ust. 6-9 i ust. 11 u.o.O. regulujących sposób realizacji uprawnień procesowych żołnierza wobec wydanej opinii służbowej żołnierza.
Przy tym z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została podjęta przez właściwy organ i we właściwym trybie, a więc w zgodzie z art. 122 u.o.O.
Natomiast odnosząc się do zrzutów skargi w pozostałym zakresie, Sąd podziela poglądy prawne orzecznictwa sądowego z których wynika, że przebywanie na zwolnieniu lekarskim nie stanowi podstawy do odstąpienia od opiniowania żołnierza zawodowego. Wbrew twierdzeniom skarżącego, przebywanie na długotrwałym zwolnieniu lekarskim nie uniemożliwiało przeprowadzenia opiniowania służbowego. Zgodnie z art. 127 ust. 1 i 2 u.o.O. żołnierz zawodowy podlega corocznemu opiniowaniu służbowemu. Opiniowanie służbowe przeprowadza się w okresie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października (§ 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy). W myśl zaś § 3 ust. 2 rzeczonego rozporządzenia opiniowaniem służbowym obejmuje się żołnierzy zawodowych, którzy od dnia sporządzenia ostatniej opinii służbowej lub powołania do pełnienia zawodowej służby wojskowej do dnia 15 sierpnia danego roku przez okres co najmniej 6 miesięcy pełnili zawodową służbę wojskową i nie zaprzestali jej pełnienia.
Z unormowań tych wynika, że pierwszemu opiniowaniu podlega żołnierz, który do dnia 15 sierpnia danego roku realizował obowiązki służbowe co najmniej przez okres sześciu miesięcy. Jeżeli do dnia 15 sierpnia nie miał jeszcze przepracowanego tego okresu, to będzie po raz pierwszy opiniowany w roku następnym. Kolejne opinie przeprowadza się corocznie, w okresie od dnia 15 sierpnia do dnia 15 października, bez względu na to, czy w badanym okresie żołnierz mógł, czy nie mógł realizować obowiązków z usprawiedliwionych przyczyn, skoro stanowisko to zajmuje. Do takiej interpretacji szczególnie przekonuje treść art. 127 ust. 2 u.o.O., zgodnie z którym opiniowanie służbowe żołnierza zawodowego ma ocenić jego wywiązywanie się z obowiązków na stanowisku służbowym. Fakt, że ustawodawca nakłada obowiązek corocznego opiniowania żołnierzy zawodowych, w określonych ustawowo terminach, wskazuje na to, że osoby pozostające w zawodowej służbie wojskowej podlegają temu opiniowaniu, a celem jego jest ustalenie aktualności przydatności do służby na danym stanowisku. Zważyć też należy, że ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków, które pozwalałyby na odstąpienie od opiniowania żołnierza w terminach ustawowo określonych. Jest to z resztą stanowisko słuszne i całkowicie zrozumiałe, bo w innym wypadku i przy podzieleniu stanowiska skarżącego, żadna osoba, która przebywa w danym roku przez dłuższy czas na zwolnieniu lekarskim nie mogłaby podlegać ocenie. Tym samym niezależnie od tego jak wykonywałaby swoje obowiązki i choćby nie była zupełnie przydatna do służby, nie mogłaby być nie tylko oceniona, ale i zwolniona (por. wyrok WSA w Olsztynie z 14 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Ol 225/24).
Nie można pominąć również tego, że żołnierz przebywający na zwolnieniu lekarskim pomimo zwolnienia z zajęć służbowych nadal pozostaje na zajmowanym stanowisku. Jak wskazał NSA w wyroku z 1 grudnia 2016 r., sygn. I OSK 2365/15: "podnoszone przez skarżącego okoliczności, iż z uwagi na zwolnienie lekarskie skarżący nie wykonywał faktycznie obowiązków służbowych, a więc okres ten nie powinien podlegać opiniowaniu, nie mają znaczenia prawnego. Sam fakt korzystania ze zwolnień lekarskich nie powoduje wygaśnięcia czy zawieszenia stosunku służbowego, jak i nie uchyla obowiązku opiniowania (...) regulację w tej materii należy interpretować w związku z innymi przepisami (obecnie - u.o.O.), wedle których pełnienie służby w ich rozumieniu, jest równoznaczne z zajmowaniem stanowiska, ale nie zawsze z faktycznym wykonywaniem zadań". Dlatego też w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego.
Mając powyższe na uwadze, jak również nie dostrzegając innych naruszeń, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę na podstawie
art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło