II SA/Sz 685/08

Dnia 30 października 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA - Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z Jej skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [..] r. Nr [...] w przedmiocie przyznania uprawnień wdowy po kombatancie p o s t a n a w i a: 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2) ustanowić radcę prawnego. Z.S. pismem z dnia (...( wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia (...(, którą skarżony organ uchylił własną decyzję z dnia (...( i przyznał skarżącej uprawnienia wdowy po kombatancie - zmarłym J.S. Wraz ze skargą skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazała, że jej sytuacja materialna jest katastrofalna i wymaga ona pomocy Państwa. Jest (...(-letnią schorowaną inwalidką I grupy, osobą bezradną, nieznającą prawa i wymagającą opieki. Aktualnie zamieszkuje u syna - Z.S., ponieważ z powodu działań sąsiadki nie może mieszkać w swoim mieszkaniu. Wnioskodawczyni otrzymuje rentę po mężu w wysokości (...( netto, posiadany majątek stanowi mieszkanie o powierzchni 80 m2 w dwurodzinnym poniemieckim domu, które jednakże jest (cyt.) "pozbawione elementarnych warunków zamieszkania tj. ogrzewania co gazowego, ciepłej wody i ma ograniczony dopływ zimnej wody". Do formularza wnioskodawczyni załączyła oświadczenie o stanie majątkowym, w którym wykazała, że: miesięczne przychody jej i syna wynoszą łącznie (...( netto (renta po mężu strony i zasiłek z ZUS otrzymywany przez syna); skarżąca ponosi miesięcznie wydatki w łącznej kwocie (...( (m.in.: średnio za wodę (...(, gaz (...(, pogotowie Tele-Cardio (...(, wywóz śmieci (...(, telefon (...(, miesięczna rata podatku od nieruchomości (...(, wieczyste użytkowanie (...(, prąd (...(, leki (...(, dojazd tramwajami do lekarza i na zabiegi (...(, dojazdy do zarządu (...(); miesięczne wydatki syna skarżącej stanowią kwotę (...( (tj.: alimenty (...(, pożyczka z kasy zapomogowo-pożyczkowej (...(, pożyczka mieszkaniowa (...(, średnio opłata za telefon (...(, czynsz (...(, fundusz remontowy (...(, średnia opłat za gaz za trzy miesiące (...(, miesięczna rata opłaty za wieczyste użytkowanie (...(, miesięczna rata podatku od nieruchomości (...(, prąd (...(, ubezpieczenie PZU (...(); łączna suma wydatków matki i syna daje kwotę (...(, natomiast wspólny dochód wynosi (...(, a zatem na życie pozostaje kwota (...( na dwie osoby. Skarżąca przedłożyła również kopie rachunków i faktur, dokumentujących ponoszone wydatki oraz kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia (...(, z którego wynika, że zaliczono ją do znacznego stopnia niepełnosprawności o charakterze trwałym, oraz że jej schorzenie w znacznym stopniu ogranicza zdolność do samodzielnej egzystencji, wymaga ona stałej, długotrwałej opieki i pomocy innej osoby. Postanowieniem z dnia (...(, referendarz sądowy odmówił Z.S. zwolnienia od kosztów sądowych, jednocześnie ustanawiając stronie radcę prawnego. Referendarz sądowy uznał bowiem, że wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem został doręczony w dniu (...(. Z.S. w dniu (...( (cyt.) "w odpowiedzi na Postanowienie (...( z dnia (...(" złożyła w Sądzie pismo, z którego wynika, że nie zgadza się ona ze wskazanym orzeczeniem. W szczególności strona zakwestionowała stanowisko referendarza co do darmowych przejazdów środkami lokomocji oraz podniosła, że w swojej ocenie nie uwzględnił on tego, że rozpoczyna się sezon jesienno-zimowy, w związku z czym zwiększy się kwota ponoszonych przez skarżącą wydatków. Kierując się treścią pisma skarżącej, Sąd zakwalifikował je jako sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia (...(. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: W związku z tym, że w ustawowym terminie strona wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia (...(, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", rozstrzygnięcie to utraciło moc, zaś sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Zwolnienie od kosztów jest instytucją nadzwyczajną, stanowiącą pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie uiścić kosztów sądowych. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, oraz które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wskazać przy tym należy, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, zaś wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia stron, Sąd poddaje ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Po przeanalizowaniu sytuacji majątkowej oraz osobistej skarżącej, biorąc pod uwagę okoliczności wskazane we wniosku i sprzeciwie oraz uwzględniając dowody przedłożone przez wnioskodawczynię, stwierdzić należy, że wniosek strony zasługuje na uwzględnienie. Pod rozwagę wzięto zarówno fakt pozostawania przez skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym z synem oraz posiadania przez skarżącą mieszkania i stałego źródła dochodów (renta po mężu), jak i to, że jest ona osobą w podeszłym wieku, schorowaną, wymagającą stałej opieki i ponoszącą stałe, znaczne wydatki na leczenie i utrzymanie. Okoliczności te dowodzą, że Z.S. nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uznając zatem, że w rozpatrywanej sprawie zachodzi podstawa do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., postanowiono jak na wstępie.