II SA/Sz 688/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu różnicy w opłatach czynszowych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego z dnia [...] Nr [...]w części dotyczącej odmowy przyznania zwrotu różnicy w opłatach czynszowych za okres od [...] do [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w C. decyzją Nr [...] z dnia [...] przyznał P. K. zwrot różnicy w opłatach czynszowych za okres od [...] do [...] odmawiając jednocześnie przyznania go za okres wcześniejszy od [...] do [...]. W uzasadnieniu stwierdził, że § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 czerwca 2002r. w sprawie wysokości czynszu najmu lokali mieszkalnych Służy Więziennej, opłat dodatkowych oraz zasad zwrotu różnicy w opłatach czynszowych (Dz.U. Nr 98, poz. 897) został uznany za niezgodny z art. 95 ust.2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz.U. Nr 61, poz. 283 ze zm.) wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 sierpnia 2006r. syn. akt P 6/06 (Dz.U. Nr 164, poz. 1165). Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, weszło w życie od dnia ogłoszenia, tj. od dnia 14 września 2006r. i wywiera skutki prawne na przyszłość, lecz nie ma mocy wstecznej. Zatem od tej daty prawo do otrzymania zwrotu różnicy w opłatach czynszowych miały wszystkie osoby uprawnione, opłacające czynsz za zajmowany lokal mieszkalny, niezależnie od tego, czy był w zasobach publicznych, czy prywatnych. Po rozpatrzeniu odwołania P. K., który powołał się w nim na przepis art. 103 § 1 ustawy o Służbie Więziennej dotyczący przedawnienia z upływem 3 lat roszczeń z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w S. na podstawie art. 104, 127 § 2 i 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 95 ust.2 ustawy o Służbie Więziennej, utrzymał mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podzielił stanowisko organu I instancji dotyczące podstawy oraz daty początkowej, od której P. K. przysługuje zwrot różnicy w opłatach czynszowych. Odnosząc się natomiast do odmowy wypłacenia zainteresowanemu wyrównania zwrotu różnicy w opłatach czynszowych przed dniem [...] podniósł, że roszczenie to nie ma podstaw prawnych. Wskazany przez funkcjonariusza niego termin przedawnienia roszczeń z art.103 ust.1 ustawy o Służbie Więziennej w ocenie organu dotyczy prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych. Tymczasem P. K. przed dniem [...] nie posiadał uprawnienia do otrzymania zwrotu różnicy w opłatach czynszowych, tym samym nie może być mowy o jego przedawnieniu. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. P. K. wniósł o jej uchylenie w części dotyczącej domowy przyznania zwrotu różnicy w opłatach czynszowych za okres [...] do [...] wynikający z art. 103 § 1 ustawy o Służbie Więziennej. W uzasadnieniu podniósł, że wniosek o przyznanie i wypłacenie zwrotu różnicy w opłatach czynszowych oraz o wyrównanie tejże należności złożył w [...] w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 sierpnia 2006r. sygn. akt P6/06 orzekającym o niezgodności § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 czerwca 2002r. w sprawie wysokości czynszu najmu lokali mieszkalnych Służby Więziennej, opłat dodatkowych oraz zasad zwrotu różnicy w opłatach czynszowych z art. 95 ust.2 ustawy o Służbie Więziennej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w S. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w szczególności przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych niż w niej podniesione. Stosownie bowiem do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W swoim wniosku skierowanym do Dyrektora Aresztu Śledczego w C., który wpłynął do organu w dniu [...], P. K., powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 sierpnia 2006r. sygn. akt P 6/06 i art. 95 ust.2 ustawy o Służbie Więziennej, domagał się przyznania i wypłacenia zwrotu różnicy w opłatach czynszowych, a także wyrównania za okres od [...]. Przedmiotowym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny orzekł o niegodności § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 czerwca 2020r. w sprawie wysokości czynszu najmu lokali mieszkalnych Służby Więziennej, opłat dodatkowych oraz zasad zwrotu różnicy w opłatach czynszowych (Dz.U. Nr 99, poz. 897) z art. 95 ust.2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002r. Nr 2007,poz. 1761 ze zm.). Trybunał wskazał w szczególności, że upoważnienie zawarte w art. 95 ust.2 ustawy o Służbie Więziennej nie uprawniało Ministra Sprawiedliwości do różnicowania kręgu osób uprawionych do zwrotu różnicy w opłatach czynszowych ze względu na status prawny zajmowanego lokalu. Należy zauważyć, że Dyrektor Aresztu Śledczego w C. decyzją Nr [...] z dnia [...], utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w S. Nr [...] z dnia [...], odmówił skarżącemu przyznania zwrotu różnicy w opłatach czynszowych z uwagi na okoliczność, że lokal przez niego zajmowany nie spełniał kryteriów § 3 ust.1 w/w rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Skarga P. K. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w S. została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalona wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...]. W tych okolicznościach zasadne było wnikliwe ustalenie jakie żądania zawarł skarżący w swoim wniosku z dnia [...] skierowanym do Dyrektora Aresztu Śledczego w C. Żądania zawarte w podaniu bywają zredagowane niezręcznie, niezrozumiale i chaotycznie. W takim przypadku, gdy treść żądania budzi wątpliwości, organ administracji publicznej nie jest uprawniony do precyzowania treści żądania, bowiem mogłoby to prowadzić do niedopuszczalnej zmiany kwalifikacji prawnej żądania, wbrew intencjom osoby wnoszącej podanie. Poza tym organ powinien udzielić wnoszącemu niezbędnych wskazówek i wyjaśnień w tym zakresie, zwłaszcza wówczas, gdy strona zwraca się z żądaniem załatwienia sprawy administracyjnej. Obowiązek taki wynika przede wszystkim z określonej w przepisie art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst. jedn. Dz.U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zasady udzielania informacji. Stanowisko powyższe jest powszechne w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku NSA z dnia 23 kwietnia 1993r., SA/Kr 2342/92, niepublikowany, przyjęto, że: "O tym, jaki charakter ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym decyduje ostatecznie strona a nie organ administracyjny, do którego strona pismo to skierowała. W razie wątpliwości, organ administracyjny mając na względzie postanowienie art. 7-9 Kpa winien zapytać stronę o wyrażenie swego stanowiska". Podobny pogląd wyrażono w wyroku NSA z dnia 17 września 1992r., III SA 949/92, niepublikowany. Wątpliwości organu co do rzeczywistego żądania skarżącego powinno wzbudzić przed wszystkim powołanie się we wniosku na wspomniany wyrok Trybunału Konstytucyjnego oraz okoliczność, iż jego sprawa administracyjna dotycząca odmowy przyznania zwrotu różnicy w opłatach czynszowych została zakończona w [...] wydaniem decyzji ostatecznej w oparciu o zakwestionowany przez Trybunał przepis rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 czerwca 2002r. Organ powinien był zatem zwrócić się do P. K. o wyjaśnienie, czy żądanie wyrównania zwrotu różnicy w opłatach czynszowych począwszy od [...] nie jest wnioskiem o wznowienie postępowania w tym zakresie, w szczególności z uwagi na złożenie w związku z ogłoszeniem powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, jak również ze względu na treść art. 145a § 1 kpa, zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Organ, do którego skierowano wniosek czyli Dyrektor Aresztu Śledczego w C. arbitralnie, nie żądając od skarżącego wyjaśnień, określił charakter jego żądania przez co dopuścił się naruszenia w szczególności art. 9 kpa. Natomiast Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w S., utrzymując w mocy decyzją wadliwą, naruszył przepis art.138 § 1 pkt 1 kpa. W tej sytuacji zasadnym było uchylenie przez Sąd decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w S., jak też utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w zaskarżonej części. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku Sąd odstąpił od zastosowania art. 152 powołanej ustawy z uwagi na okoliczność, że w uchylonej części zaskarżona decyzja nie nadaje się do wykonania.