II SA/Sz 688/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-11-20
Skład orzekający: Joanna Wojciechowska, Wiesław Drabik, Marzena Iwankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżącemu przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką, której niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez nią 25. roku życia, przy uwzględnieniu przepisów przejściowych ustawy o świadczeniu wspierającym?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował przepisy prawa. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącego nie powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. w rozumieniu przepisów przejściowych, a zakres sprawowanej przez niego opieki nie stanowił bezpośredniej przeszkody do podjęcia zatrudnienia, co jest warunkiem przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że niepełnosprawność matki powstała po ukończeniu przez nią 25. roku życia, co wyklucza przyznanie świadczenia na podstawie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.). Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, podkreślając, że skarżący podjął zatrudnienie i wyprowadził się od matki, co świadczy o braku bezpośredniego związku między sprawowaną opieką a rezygnacją z pracy. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 14 lipca 2025 r. nr SKO.KA.431.712/20258 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Burmistrz Gminy T. , działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej "k.p.a"), art. 1 ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art.2 pkt 2, art. 3 pkt 11 w związku z art. 20 ust. 3, art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 2024 r. poz. 323 ze zm.; dalej "u.ś.r."), wydał w dniu 21 stycznia 2025 r. decyzję nr [...], w której odmówił J. P. (dalej "skarżący") przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad matką K. P..
Organ I instancji podał, że w dniu 4 kwietnia 2023 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w P.. Z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania skarżącego dokumenty zostały przekazane organowi I instancji.
Organ I instancji podał, że skarżący nie ma ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna i nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Organ I instancji wskazał, że z oświadczenia skarżącego wynika, iż zaprzestał on wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym z dniem 4 kwietnia 2023 r. oraz że sprawuje opiekę nad matką, a opieka ta polega na: robieniu zakupów, wykupowaniu leków, jeżdżeniu do lekarza kilka razy w tygodniu, kontrolowaniu dawkowania leków, pomocy w życiu codziennym.
Organ I instancji podał, że z orzeczenia o niepełnosprawności matki skarżącego wynika, iż jej niepełnosprawność powstała 30 stycznia 2009 r., natomiast ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 12 czerwca 2019 r.
Organ I instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1b u.ś.r. i wskazał, że niepełnosprawność matki skarżącego powstała po ukończeniu 25 roku życia, zatem nie ma podstaw prawnych do przyznania skarżącemu przedmiotowego świadczenia.
Organ I instancji podał również, że matka skarżącego porusza się samodzielnie, gotuje obiady, sama przyjmuje leki, samodzielnie dba o higienę osobistą i sama się ubiera.
Organ I instancji przytoczył treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. i wyjaśnił, że czynnikiem wpływającym na zasadność przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest ustalenie, że sprawowanie opieki przez wnioskodawcę w sposób rzeczywisty uniemożliwia podjęcie lub dalsze wykonywanie pracy zarobkowej, gdyż wskazane świadczenie nie jest wynagrodzeniem za opiekę nad niepełnosprawnym lecz swoistą rekompensatą za brak możliwości w związku z tym podjęcia i kontynuowania działalności zarobkowej. Opieka nad osobą niepełnosprawną musi być stała lub długoterminowa. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez niewielką część doby. W ocenie organu I instancji, pomoc świadczona przez skarżącego, tj. robienie zakupów, sprzątanie, gotowanie, wożenie do lekarzy, a także czynności higieniczne, gospodarcze, towarzyszenie u lekarza, wykup recept, nie powodował konieczności niepodejmowania lub konieczności rezygnacji z zatrudnienia. Zdaniem organu I instancji, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika, żeby zaangażowanie skarżącego w konieczną i niezbędną opiekę nad matką mogło być przeszkodą w podjęciu przez niego jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Organ I instancji zwrócił uwagę, że po wyprowadzeniu się przez skarżącego z domu, matka zamieszkuje sama, co wskazuje na fakt, iż opieka skarżącego nie była niezbędna.
Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym powołał się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wydało w dniu 14 lipca
2025 r. decyzję nr SKO.KA. 431.712/2025, w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i wskazał, że od 1 stycznia 2024 r. zaczęły obowiązywać nowe przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, regulujące warunki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, które wprowadziła ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym.
Zgodnie z art. 63 ust. 2 i 3 ustawy dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.
Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem, zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.
Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie mają zastosowanie przepisy u.ś.r.
w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.
Organ przytoczył treść art. 17 ust. 1, ust.1a, ust.1b u.ś.r. i podał, że matka skarżącego na podstawie orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania
o Niepełnosprawności w P. z dnia 13 sierpnia 2021 r. została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 31 sierpnia 2023 r. Następnie orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w P. z dnia 13 grudnia 2023 r. matka skarżącego została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe. Z przeprowadzonego w dniu 25 kwietnia 2023 r. wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącego jest wdową. Choruje na reumatoidalne zapalenia stawów, nadciśnienie tętnicze, ma wymienione dwa stawy biodrowe, jest po przebytych dwóch udarach. Ustalono, że porusza się samodzielnie, sama gotuje obiady, samodzielnie przyjmuje leki, wykonuje samodzielnie higienę osobistą i samo się ubiera.
Ze złożonego w dniu 19 grudnia 2024 r. oświadczenia skarżącego wynika, że od kwietnia 2023 r. do listopada 2023 r. sprawował on opiekę nad matką, kiedy razem z nią mieszkał. Natomiast w listopadzie 2023 r. przeprowadził się do T. i w dniu 28 listopada 2023 r. podjął zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Mieszka w T. wraz ze swoją partnerką w jej mieszkaniu. Matka została w P. i mieszka tam sama. Wskazał, że ubiega się o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego do listopada 2023 r., gdyż w tym okresie sprawował opiekę nad matką. Posiada dwoje rodzeństwa, z którego siostra mieszka w A. , a brat mieszka w P.. Oświadczył, że nie zna adresu zamieszkania brata. Z zaświadczenia nr [...] wynika, że od dnia 1 kwietnia 2012 r. skarżący w zakresie emerytalno-rentowym podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Ubezpieczenie to posiada z tytułu posiadania gruntów rolnych. W oświadczeniu z dnia 18 sierpnia 2023 r. skarżący wskazał, że nie prowadzi gospodarstwa rolnego jako takiego, nie składał nigdy wniosków o dopłaty bezpośrednie, nie ubiegał się o zwrot podatku akcyzowego, nie ma nadanego numeru gospodarstwa rolnego, zaś łączna ilość ziemi rolnej jaką posiada (tj. poniżej 1 ha przeliczeniowego) nie uprania go do uzyskania dopłat.
Ostatnim jego miejscem zatrudnienia była firma A. w D. , w której pracował do dnia 28 grudnia 2022 r. w [...]. Po zakończeniu zatrudnienia zamieszkał z matką w P.. Opieka nad matką polega na robieniu zakupów, sprzątaniu, gotowaniu, wożeniu matki na wizyty u lekarza. Matka ma problem ze słuchem i pamięcią. Oświadczył również, że na stan zdrowia matki nie pozwala jej na bycie samej, gdyż ma zawrotu głowy, postępującą demencję i wymaga stałego nadzoru. Skarżący oświadczył, że opiekę nad matką sprawuje całodobowo i długoterminowo.
Organ odwoławczy wskazał, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Musi więc istnieć związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia przez opiekuna (nie podejmowania przez niego pracy), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi członkiem rodziny.
Organ odwoławczy podał, że skoro skarżący pozostawił matkę samą w domu w listopadzie 2023 r., gdyż zamieszkał i podjął zatrudnienia w województwie zachodniopomorskim, to zakres sprawowanej opieki nad matką od samego początku nie był powodem zaprzestania zatrudnienia lub uniemożliwiał mu podjęcie zatrudniania. Według organu odwoławczego, zakres sprawowanej opieki przez skarżącego nie wykraczał poza podstawowy zakres opieki nad starszą osobą. Organ odwoławczy podał, że mimo, iż skarżącemu znany był stan zdrowia jego matki, to wyjechał i pozostawił ją samą na drugim końcu Polski. W ocenie organu odwoławczego, doświadczenie życiowe wskazuje, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nie uniemożliwiał mu podjęcia zatrudnienia w okresie od kwietnia do listopada 2023 r. Organ odwoławczy podkreślił, że na dzień 19 grudnia 2024 r., jego matka nadal mieszka sama. Zdaniem organu odwoławczego, zakres sprawowanej opieki przez skarżącego nad matką nie był powodem jego rezygnacji z zatrudnienia, gdyż pracę stracił w grudnia 2022 r., a opiekę nad matką podjął w kwietniu 2023 r., kiedy z nią zamieszkał. Jak również nie sprawował jej w takim wymiarze, że nie mógł podjąć zatrudnia, gdyż już w listopadzie 2023 r. podjął zatrudnienie i przeprowadził się na drugi koniec Polski, pozostawiając matkę samą w P..
Organ odwoławczy podał, że na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki. Opieka sprawowana nad bliską osobą musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki. Okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują natomiast, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką nie uniemożliwia mu podjęcia zatrudnienia. Świadczenie nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
Skarżący złożył skargę na ww. decyzję i wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracji obu instancji i przyznanie mu przedmiotowego świadczenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzucił organowi naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r., przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Zarzut został uszczegółowiony w uzasadnieniu skargi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jego oddalenie.
Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:
Spór w sprawie dotyczy odmowy przyznania skarżącemu przedmiotowego świadczenia.
Z dniem 1 stycznia 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 lipca 2023 r.
o świadczeniu wspierającym, która w art. 43 wprowadziła zmiany w ustawie
o świadczeniach rodzinnych, w tym również w zakresie świadczenia pielęgnacyjnego. Artykuł 17 uzyskał więc nową treść, wedle której prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje określonym osobom, jeżeli sprawują one opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Bezspornie przy zastosowaniu tego unormowania skarżący nie mógłby uzyskać dochodzonego świadczenia, bowiem jego matka, nad którą sprawuje opiekę urodziła się w 1945 r, a zatem nie jest osobą małoletnią, czego wymaga nowe brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Jednocześnie w zawartym w akcie nowelizującym rozdziale 7 zatytułowanym: "Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy" ustawodawca zawarł art. 63o następującym brzmieniu w istotnym dla sprawy zakresie:
- ust. 1: W sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy,
o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.
- ust. 2: Osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4.
- ust. 3: Osoby, o których mowa w ust. 2, zachowują prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., również w przypadku, gdy osobie nad którą sprawują opiekę zostało wydane nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie o niepełnosprawności. Warunkiem zachowania prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego na zasadach określonych w zdaniu pierwszym jest złożenie wniosku o nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności w terminie 3 miesięcy od dnia następującego po dniu, w którym upłynął termin ważności dotychczasowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenia o niepełnosprawności, a następnie złożenie wniosku o ustalenie prawa odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego w terminie 3 miesięcy, licząc od wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności albo o niepełnosprawności.
Regulacja zawarta w art. 63 ust. 1 u.ś.w. dopuściła możliwość stosowania już w czasie obowiązywania nowych przepisów o świadczeniu pielęgnacyjnym, a zatem od dnia 1 stycznia 2024 r. unormowań poprzednio obowiązujących stanowiąc, że jest to dopuszczalne wówczas, kiedy prawo do tego świadczenia powstało do dnia 31 grudnia 2023 r.
W celu interpretacji tego ostatniego pojęcia, tj. powstania prawa do przedmiotowego świadczenia należy powołać się art. 24 ust. 2 u.ś.r., wedle którego, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Mając na względzie ten ostatni przepis przyjmowano w orzecznictwie sądowym, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje w tym miesiącu, w którym starający się o nie złoży w tym zakresie wniosek z wszelką potrzebną dokumentacją. Niewątpliwie podstawowym załącznikiem tego rodzaju wniosku jest orzeczenie dotyczące niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Złożenie więc wniosku z takim dokumentem w określonym miesiącu przesądza o tym, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało właśnie w tym miesiącu.
W przedmiotowej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie mu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką w 2023 r., zatem zastosowanie mają przepisy u.ś.r., obowiązujące w 2023 r.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 1a u.ś.r.).
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b u.ś.r.).
Przypomnieć należy, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. o sygn. akt K 38/13 (Dz. U. poz. 1443) w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Bezsporne było, że matka skarżącego posiada znaczny stopień niepełnosprawności.
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy w sposób ustalił stan faktyczny w sprawie, zebrał materiał dowodowy, dokonał jego oceny i wywiódł z niego logiczne wnioski.
Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że na skarżącym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki. Opieka sprawowana nad bliską osobą musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. Nie każda bowiem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, lecz wyłącznie takie, których celem jest sprawowanie opieki. Okoliczności przedmiotowej sprawy wskazują natomiast, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką nie uniemożliwia mu podjęcia zatrudnienia. Świadczenie nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
Jak wynika z akt, zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nie uniemożliwiał mu podjęcia zatrudnienia w okresie od kwietnia do listopada 2023 r. Skarżący zakończył pracę w grudniu 2022 r., a opiekę nad matką podjął w kwietniu 2023 r., kiedy z nią mieszkał już w P.. Skarżący już w listopadzie 2023 r. podjął zatrudnienie i przeprowadził się do T. , pozostawiając matkę samą w P.. Na dzień 19 grudnia 2024 r. matka skarżącego mieszkała sama.
Zgodzić należy się z organem odwoławczym, że choć matka skarżącego jest schorowana, radzi sobie samodzielnie w życiu codziennym, co skłania do przyjęcia tezy, że nawet w czasie gdy skarżący mieszkał z matką i jej pomagał to sprawowana przez niego opieka nad matką nie była przeszkodą do podjęcia przez niego zatrudnienia. Z doświadczenia życiowego wynika, że stan zdrowia starszych osób z czasem się pogarsza, a w przedmiotowej sprawie skarżący po okresie zamieszkiwania z matką, wyprowadził się do innej miejscowości w znacznej odległości o miejsca zamieszkania matki, mimo, iż twierdził, że opieka nad matką z uwagi na jej stan zdrowia była konieczna.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło