II SA/Sz 690/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF R. G. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając złożony wniosek podał, że dysponuje dochodem w wysokości [...]zł miesięcznie. Pochłaniany jest on w całości na bieżące wydatki takie jak: zakup opału na sezon zimowy, opłata energii, zakup lekarstw. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności i z tego względu nie jest w stanie ponieść opłaty od wniesionej skargi jak też skorzystać z porady adwokata. R. G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną E. G. Posiadany majątek to ½ część domu o powierzchni [...]Żona wnioskodawcy również otrzymuje rentę chorobową w wysokości [...]zł, zatem łączny miesięczny dochód małżeństwa stanowi kwota [...]zł netto. Dodatkowo wnioskodawca podał, że miesięczny koszt utrzymania domu w tym gromadzenie opału, koszt dostawy energii, wody, gazu oraz zakup leków wacha się w granicach ok. [...]zł. Pozostałe środki muszą wystarczyć na zakup żywności, odzieży i środków czystości. Wezwaniem z dnia [...]r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do złożenia w terminie 7 dni, od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanej przez skarżącego oraz jego żony renty w okresie ostatnich miesięcy ( np. decyzja przyznająca rentę), - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu ( np. gaz, prąd, woda) oraz innych niezbędnych wydatków w okresie ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych, lokat, kont oszczędnościowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2012. W wykonaniu ww. zobowiązania skarżący przedłożył kserokopie następujących dokumentów: faktury VAT za telefon w wysokości [...]zł miesięcznie, decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwocie [...]zł, asygnaty na zakup drewna na kwotę [...]zł, decyzji KRUS ustalających wysokość renty dla skarżącego oraz jego żony w kwocie [...]zł dla każdego z małżonków, faktury za prąd w wysokości [...]zł za dwa miesiące, faktur wystawionych przez aptekę na kwotę [...]zł oraz [...]zł oraz PIT -37 za rok 2011. Wnioskodawca oświadczył nadto, że nie posiada wszystkich dowodów ponoszonych wydatków, ponieważ ich nie zbierał, i tak np. miesięczny wydatek zakupu butli gazu to kwota rzędu [...]zł. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.0(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. R. G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi [...]zł. Udokumentowane miesięczne wydatki to kwota ok. [...]zł ( gaz [...]zł, lekarstwa [...]zł) Dodatkowo skarżący ponosi koszty związane z zakupem opału na sezon zimowy na dowód czego przedłożył kserokopię asygnaty na zakup drewna na kwotę [...]zł Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącej prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.