II SA/Sz 690/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Szczecinie z dnia 10 lipca 2025 r. nr GK-2.7221.1.14.2025.KO w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę Wnioskiem z 4 czerwca 2025 r. W. B. (dalej: "skarżąca", "strona") zwróciła się do Starosty [...] o dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na przywróceniu działce nr [...] położonej w obrębie S gmina B. pierwotnych granic od strony drogi gminnej stanowiącej działkę nr [...] i przywrócenie przynależnego do drogi części pasa drogowego zajętego przez działkę nr [...]. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2025 r. nr GK.660.35.2025.RL, wydanym na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024, poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 7d ust. 1 oraz art. 24 ust. 2a i art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r. poz. 1151, dalej: "p.g.k."), Starosta [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na przywróceniu działce nr [...] położonej w obrębie S gmina B. pierwotnych granic od strony drogi gminnej stanowiącej działkę nr [...]. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Starosta stwierdził, że strona nie jest podmiotem uprawnionym, o którym mowa w art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k., do wystąpienia z wnioskiem o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, gdyż nie jest właścicielem działek nr [...] i [...] położonych w obrębie S gmina B.. W. B. wniosła zażalenie na wyżej opisane postanowienie Starosty [...]. Strona wyjaśniła, że stanowiąca jej własność działka nr [...] graniczy z działką nr [...], której właściciel zajął część pasa drogowego poprzez nasadzenie krzewów, co spowodowało ograniczoną widoczność przy wyjeździe z jej działki nr [...]. Dodatkowo skarżąca zwróciła uwagę na zmianę przebiegu granicy działki nr [...] od strony drogi nr [...] w wyniku przeprowadzenia modernizacji ewidencji gruntów i budynków dla obrębu S i włączenia obszaru pasa drogowego do obszaru działki nr [...]. Rozpoznając sprawę na skutek złożonego zażalenia Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego postanowieniem z dnia 10 lipca 2025 r. GK-2.7221.1.14.2025.KO, wydanym na podstawie art. 144 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 w związku z art. 6a ust. 1 pkt 2 lit. b i art. 7d pkt 1 lit. a) p.g.k., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że w pierwszej kolejności rozważenia wymaga, czy skarżąca jest w ogóle podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o dokonanie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Przepisem stanowiącym podstawę uprawnienia do domagania się wszczęcia postępowania aktualizacyjnego jest art. 24 ust. 2a pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. Zdaniem organu, powołane przepisy samodzielnie zakreślają krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu takiego postępowania, nie odwołując się do pojęcia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że zakres podmiotowy takiego postępowania wyznaczony jest zatem w sposób autonomiczny i obejmuje właściciela, inny podmiot władający lub gospodarujący na zasadach określonych w przepisach ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, wreszcie samoistnego posiadacza nieruchomości. Wobec powyższego art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. stanowi normę lex specialis wobec art. 28 k.p.a., wyłączając ten ostatni jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego. Stroną postępowania dotyczącego zmiany danych ewidencyjnych jest zatem tylko właściciel lub inne podmioty władające lub gospodarujące konkretną działką ewidencyjną. Mając powyższe na względzie organ uznał, że skarżąca nie jest uprawniona do wnioskowania o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla działek nr [...] i [...] położonych w obrębie S. gmina B.. W. B. pismem z dnia 21 sierpnia 2025 r. wywiodła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Jednocześnie zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie jej interesu prawnego w rozumieniu art. 23 i art. 24 pkt 1 Kodeksu cywilnego w ramach art. 38 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skarżąca ponownie wskazała, że jest właścicielką działki nr [...] w S. , która bezpośrednio graniczy z działką nr [...]. Obie wymienione działki zlokalizowane są wzdłuż drogi gminnej położonej na działce nr [...]. Podniosła, że właściciel działki [...] zajął pas drogowy na zakręcie drogi gminnej obsadzając go krzewami, co utrudnia widoczność przy wyjeździe z działki skarżącej. Za niedopuszczalne uznała zasiedzenie pasa drogowego działki drogowej nr [...] przez właściciela działki nr [...]. Mając powyższe na względzie wniosła o przywrócenie pierwotnych granic działce nr [...], czyli zwolnienia zajętego pasa drogowego, co zapewni w pełni bezpieczne korzystanie z należącego do niej wyjazdu z działki. W odpowiedzi na skargę Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie. Na marginesie organ podniósł, że w ramach nadzoru wystąpił odrębnym pismem do organu ewidencyjnego o przeanalizowanie sprawy pod kątem ustalenia, czy przeprowadzona modernizacja ewidencji gruntów i budynków nie spowodowała przeniesienia prawa własności do części działki nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uchylenie decyzji administracyjnej następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby doszło do naruszenia przepisów prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Odmowa wszczęcia postępowania następuje zatem z przyczyn o charakterze procesowym, które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym. Organ na tym etapie postępowania bada czy zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania, dokonując oceny, czy istnieją przesłanki procesowe uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku. Oznacza to, że odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce jedynie w sytuacjach oczywistych, nie wymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi bowiem postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Przepisem stanowiącym podstawę do domagania się wszczęcia postępowania aktualizacyjnego co do informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków jest norma art. 24 ust. 2a pkt 2 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. Norma ta samodzielnie zakreśla krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu takiego postępowania, nie odwołując się do pojęcia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Stosownie do art. 20 ust 2 pkt 1 p.g.k. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. W świetle powołanych przepisów należy stwierdzić, że podmiotami uprawnionymi do żądania wszczęcia postępowania aktualizacyjnego odnośnie informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków jest właściciel lub samoistny posiadacz nieruchomości. W orzecznictwie wyrażone zostało stanowisko, że w takich sprawach przymiot strony nie przysługuje właścicielowi sąsiedniej nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. o sygn. akt I OSK 666/07). W sprawie bezsporne jest, że skarżąca jest właścicielką działki nr [...] położonej w obrębie S. gmina B.. Natomiast jej wniosek z dnia 4 czerwca 2025 r., inicjujący niniejsze postępowanie, o aktualizację danych w ewidencji gruntów i budynków odnosił się do działki sąsiedniej o numerze [...], której skarżąca nie jest właścicielem, ani samoistnym posiadaczem. Wobec powyższego zgodzić się należy ze stanowiskiem organów, że skarżąca nie należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 20 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k., a w rezultacie uprawnionych do wystąpienia z wnioskiem o aktualizację danych. Oznacza to, że nie można przyznać jej status strony w postępowaniu o zmianę danych w ewidencji i nie jest legitymowana do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Stosownie do dyspozycji art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, obowiązkiem organu jest wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W świetle powyższych wywodów za prawidłowe należy uznać stanowisko organów, bowiem skoro skarżąca nie mogła być uznana za stronę niniejszego postępowania w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., zatem uprawnione było wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w trybie powołanego przepisu. Mając na względzie stanowisko skarżącej podnoszącej fakt zajęcia pasa drogowego (działki nr [...]) przez właściciela działki nr [...] w S. , gmina B. podkreślić należy, że zaistnienie jakichkolwiek, uzasadnionych wątpliwości co do stanu prawnego nieruchomości, w tym dotyczących przebiegu granic, wyklucza prowadzenie postępowania, służącego aktualizacji zapisów widniejących w ewidencji. W takiej sytuacji zachodzi bowiem konieczność wszczęcia odpowiedniego postępowania przed sądem powszechnym i dopiero ten sąd władny jest rozstrzygać spory na tle stanu prawnego nieruchomości. W postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów nie można ustalać ani rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego. Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można w rzeczywistości dążyć do rozstrzygnięcia spornych kwestii pomiędzy właścicielami działek ewidencyjnych, a dotyczących np. przebiegu granicy, a więc w rzeczywistości sporu dotyczącego zasięgu prawa własności. Organ ewidencyjny nie jest bowiem właściwy do rozstrzygania takich sporów, a w konsekwencji prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, oceniania dowodów. Modernizacja ewidencji nie ma również prawotwórczego charakteru i nie rozstrzyga sporu granicznego. Należy zwrócić uwagę, że dla rozstrzygania sporów dotyczących przebiegu granicy służy postępowanie rozgraniczeniowe, a nie postępowanie ewidencyjne, i właściwe postępowania przed sądem powszechnym (por. wyrok NSA z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 3312/18). Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia dóbr osobistych skarżącej, o których mowa w art. 23 i art. 24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2025, poz. 1071), a w szczególności zdrowia oraz prawa do życia określonego w art. 38 Konstytucji RP, należy ponownie wskazać, że ewidencja gruntów jest zbiorem informacji o gruntach i pełni jedynie funkcje informacyjno – techniczne, co oznacza, że ze swej istoty, wbrew odmiennemu przekonaniu skarżącej, dane tam zawarte nie rozstrzygają sporów o prawach dotyczących gruntów, ani nie nadają tych praw, a w rezultacie dane zawarte w ewidencji nie mogą mieć wpływu na kwestie bezpiecznego wyjazdu z nieruchomości skarżącej. Podsumowując stwierdzić należy, że nie doszło do zarzucanego skargą naruszenia przepisów prawa, gdyż organy w należycie ustalonym stanie faktycznym sprawy prawidłowo uznały brak podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.