II SA/Sz 691/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska /spr./ Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi L. N. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie akt stanu cywilnego I. u c h y l a zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia [...]r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zastępca Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego decyzją z dnia [...] r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. -Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. Nr 36, poz. 180 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku L. N. (złożonego za pośrednictwem Konsula Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej w [...]) wpisał do księgi małżeństw roku [...] r. Urzędu Stanu Cywilnego w [...]akt małżeństwa sporządzony w [...]Nr [...], w którego treści jako nazwisko noszone po zawarciu małżeństwa przez wnioskodawczynię wpisano "N.". W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podstawę jej wydania stanowi odpis aktu małżeństwa wydany w języku [...]oraz jego urzędowe tłumaczenie na język polski. Wyjaśniono, że na podstawie art. 73 ust. 1 Prawa o aktach stanu cywilnego akt stanu cywilnego sporządzony za granicą może być wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 października 1998 r. (§4 ust. 2) nazwiska zakończone na -ski, -cki, -dzki wpisuje się z zachowaniem rodzaju żeńskiego lub męskiego w zależności od tego czy nazwisko dotyczy kobiety czy mężczyzny. Od decyzji tej odwołała się L. N. podnosząc, że jest ona niezgodna z aktem małżeńskim wystawionym przez USC w [...]ponieważ zawiera zmianę końcówki Jej nazwiska, które nosi od ponad [...]lat. Odwołująca się podniosła, że zawarła związek małżeński według prawa [...]z obywatelem [...]pochodzenia polskiego i zgodnie z tym prawem przejęła nazwisko męża. Zarówno jej mąż, jak i córki noszą nazwisko N. i Ona sama od [...]r. jest zameldowana w [...]gdzie stale mieszka i pracuje pod nazwiskiem N. Wojewoda decyzją z dnia [...]r. Nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. Nr 36, poz. 180 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia decyzji wynika, że Wojewoda ustalił stan faktyczny sprawy tak jak zostało to wyżej przedstawione. Odnosząc się do tego stanu sprawy organ odwoławczy wskazał, że art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego - reguluje możliwość wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego - na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu - aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą. Zdaniem Wojewody transkrypcja zagranicznego aktu stanu cywilnego oznacza wierne zapisanie Jego treści w polskiej księdze stanu cywilnego. Dostosowywanie brzmienia imion i nazwisk do polskiej pisowni jest niedopuszczalne z wyjątkiem wypadków wynikających z postanowień § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego, sposobu prowadzenia ksiąg stanu cywilnego, ich odpisów, zaświadczeń i protokołów (Dz. U. Nr 136, poz. 884 z późno zm.). Zasada ta odnosi się wyłącznie do obywateli polskich, a skoro odwołująca się jest obywatelką polską, to podlega prawu polskiemu. Zgodnie z § 4 ust. 2 w związku z § 4 ust. 4 wyżej wskazanego rozporządzenia wykonawczego), nazwiska zakończone na -cki wpisuje się do aktów stanu cywilnego z zachowaniem rodzaju żeńskiego lub męskiego w zależności od tego, czy nazwisko dotyczy kobiety czy mężczyzny. Powyższą argumentację Wojewoda uzupełnił powołaniem się na przepisy art. 4 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 7 października 1998 r. o języku polskim (Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.) oraz na art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo prywatne międzynarodowe (Dz. U. Nr 6, poz. 290 ze zm.) i stwierdził, że decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Wyżej opisaną decyzję ostateczną zaskarżyła do sądu administracyjnego L. N. wnosząc o "ponowne rozpatrzenie sprawy" i przytaczając zarzuty i argumenty podobne jak wcześniej podniesione w odwołaniu. Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest zasadna. Wobec sformułowanego w niej wniosku na wstępie wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2003 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej według kryterium zgodności z prawem. Z kontrolnej kompetencji sądu wynika, że nie zastępuje on właściwych organów administracji publicznej w merytorycznym rozstrzyganiu, lecz bada czy decyzja ostateczna odpowiada prawu materialnemu i przepisom procedury administracyjnej. Stwierdzenie, że decyzja narusza prawo w sposób wymieniony wart. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej określonej jako P.p.s.a., skutkuje - w zależności od rodzaju uchybienia - uchyleniem wadliwej decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności. Rozstrzygając w granicach danej sprawy sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art.134 P.p.s.a). Analiza zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia dokonana według kryterium zgodności z prawem i w granicach zakreślonych wart. 134 P.p.s.a. doprowadziła do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja wydana została z istotnym naruszeniem prawa materialnego. Postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek L. N. o wpisanie do księgi małżeństw Urzędu Stanu Cywilnego w [...]treści aktu małżeństwa sporządzonego w urzędzie stanu cywilnego w [...]. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, który to przepis stanowi materialno-prawną podstawę zaskarżonej decyzji, akt stanu cywilnego sporządzony za granicą może być wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu. Z akt administracyjnych wynika, że wnioskodawczyni będąca obywatelką polską w dniu [...]r. w [...]przed urzędnikiem [...]urzędu stanu cywilnego zawarła związek małżeński z obywatelem [...]polskiego pochodzenia. Małżonkowie - zgodnie z prawem [...] - przyjęli nazwisko brzmiące "N.". Spór powstały w niniejszej sprawie dotyczy pisowni nazwiska wnioskodawczyni. Organy orzekające stanęły na stanowisku, że przy transkrypcji [...]aktu małżeństwa do polskiej księgi stanu cywilnego, w zakresie pisowni nazwiska kobiety będącej obywatelką polską stosuje się zasady określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 26 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad sporządzania aktów stanu cywilnego, ich kontroli, przechowywania i zabezpieczania oraz wzorów aktów stanu cywilnego, ich odpisów, zaświadczeń i protokołów (Dz. U. 136, poz. 884 ze zm.). W ocenie Sądu pogląd ten jest błędny. W zaskarżonej decyzji powołano się na § 4 ust. 2 w związku z ust. 4 tego rozporządzenia, w myśl którego nazwiska zakończone na: -ski, -cki, -dzki wpisuje się z zachowaniem rodzaju żeńskiego lub męskiego w zależności od tego czy nazwisko dotyczy kobiety, czy mężczyzny. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 sierpnia 2003 r. (sygn. akt VCK6/02, OSNC 2004/7-8/131) stwierdził, że art. ,,13 Pr.a.s.c., czyni wyraźne rozróżnienie między "wpisaniem" treści aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą do polskich ksiąg stanu cywilnego (czyli transkrypcją), a "zarejestrowaniem" w nich określonych zdarzeń, które wystąpiły za granicą. Przepis ten przy zastosowaniu wykładni językowej wyłącza zatem traktowanie transkrypcji jako szczególnej formy rejestracji zdarzenia zaistniałego za granicą (...). Transkrypcja powinna odpowiadać treści zagranicznego aktu małżeństwa" (art. 13 i 73 ust. 1 Pr.a.s.c.) przy zastosowaniu wymagań przewidzianych przez prawo polskie dla danego rodzaju aktu stanu cywilnego, w przedmiotowym wypadku - aktu małżeństwa (art.. 62 ust 1-4 Pr.a.s.c.) oraz języka polskiego (art. 4 pkt 5 i art. 5 ust 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, Dz. U. Nr 90, poz. 999 ze zm.)". Z powyższego wynika, że przepis § 4 ust 2 w związku z ust 4 rozporządzenia z dnia 26 października 1998 r. nie mógł mieć zastosowania w sprawie. Zważyć należy, iż rozporządzenie jest aktem wykonawczym wydanym na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Zawarte w tej ustawie upoważnienie dla Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w swym zakresie obejmuje zasady "sporządzania" aktów stanu cywilnego natomiast nie przewiduje uregulowania zarządzeniem zasad "wpisywania" aktów stanu cywilnego sporządzonych za granicą. Rozporządzenie to zatem, w zakresie odnoszącym się do zasad "wpisywania" brzmienia (pisowni) nazwisk przy transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego wykracza poza zakres delegacji wynikającej z art. 27 ust. 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, a wobec tego jest sprzeczne z art. 92 ust. 1Konstytucji i jako takie nie może stanowić rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Z tego powodu oraz z pozostałych względów przytoczonych w wyżej wskazanym postanowieniu Sądu Najwyższego, w pełni zgodzić się trzeba z kwintesencją, że "przy wpisywaniu do polskich ksiąg stanu cywilnego aktu małżeństwa sporządzonego w [...]nie podlega zmianie brzmienie (pisownia) nazwiska małżonków przyjęta w tym akcie (art. 73 ust. 1 Pr.a.s.c.)". Dlatego Sąd uznał, że zaskarżona decyzja w zakresie pisowni nazwiska skarżącej jest wadliwa, bowiem przytacza to nazwisko niezgodnie z brzmieniem wskazanym w zagranicznym akcie stanu cywilnego, co stanowi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy i wymaga naprawienia przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wobec powyższego należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 orzec jak w sentencji.