II SA/Sz 692/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego K. S. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...]r. znak [...], wydaną na podstawie art. 104 Kpa (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) w związku z art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 z późn. zm. – dalej "Kkw") oraz art. 43 § 2 ustawy z dnia 2 sierpnia 1997r. Kodeks karny (Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553 ze zm. – dalej "Kk"), Prezydent Miasta cofnął K. S. uprawnienia do kierowania pojazdami kat. [...] - na okres [...] lat, -tj. od dnia zatrzymania prawa jazdy - [...]r. do dnia [...]r. z uwzględnieniem kary pozbawienia wolności odbytej w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji podał, iż wpłynął do niego wyrok Sądu Rejonowego [...] Wydział [...] sygn. [...] z dnia [...]r. celem wykonania wobec K. S. środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres [...] lat. Zgodnie z art. 182 § 2 Kkw organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. W dniu [...]r. w Kancelarii Urzędu Miasta [...] został złożony min. dokument w postaci świadectwa zwolnienia K. S. z Aresztu Śledczego w [...], w którym podane zostały ramy czasowe pozbawienia wolności w stosunku do K. S., co stanowiło podstawę do obliczenia końcowej daty zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zgodnie z art. 43 § 2 Kk zakaz nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności. Od powyższego rozstrzygnięcia pełnomocnik K. S. – adw. M. C. wniosła odwołanie, w którym podniosła, że wydając przedmiotową decyzję i określając w niej okres zatrzymania prawa jazdy K. S. do dnia [...] r. organ administracji naruszył art. 43 § 2 Kk przez przyjęcie, że do czasu kary pozbawienia wolności, w czasie której nie biegnie środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, wlicza się okres stosowanego wobec skazanego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, wskazując, iż decyzja ta wydana została w oparciu o art. 182 § 2 Kkw, w myśl którego organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. W sprawie niniejszej kwestią nie budzącą wątpliwości jest fakt prawomocnego skazania K. S. za czyn z art. 177 § 2 Kk w związku z art. 178 Kk. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] - [...] Wydział [...], z dnia [...] r. o sygn. akt [...], orzeczono wobec skarżącego, obok kary [...] lat pozbawienia wolności, środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres [...] lat, przy czym na poczet zakazu zaliczono okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] r. Z punktu [...] wyroku wynika, że na poczet wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności Sąd zaliczył skarżącemu okres tymczasowego aresztowania od dnia [...] r. Karę pozbawienia wolności K. S. odbywał w Areszcie Śledczym w [...] w okresie od [...] r. do [...] r., skąd został warunkowo przedterminowo zwolniony. Dokumentuje to świadectwo zwolnienia z dnia [...] r. Wobec tak stwierdzonego stanu faktycznego w sprawie znajduje zastosowanie art. 43 § 2 Kk, w myśl którego zakaz orzeczony przez Sąd obowiązuje od uprawomocnienia się wyroku, lecz okres, na który zakaz orzeczono, nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności. Skoro okres tymczasowego aresztowania Sąd zaliczył K. S. na poczet kary pozbawienia wolności, to oczywiste jest, że odbywanie kary pozbawienia wolności trwało od [...] r. do momentu zwolnienia, tj. do dnia [...] r. Okres ten należy zatem wyłączyć z biegu okresu obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zakazy orzekane przez Sąd w postępowaniu karnym obowiązują od uprawomocnienia się wyroku (art. 43 § 2 Kk). Od pojęcia "obowiązywania" zakazów należy odróżnić pojęcie "biegu okresu" wykonywania tych środków. Okres ten nie biegnie do chwili wykonania obowiązku zwrotu prawa jazdy, nie biegnie także w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo (art. 43 § 3 Kk). We wszystkich wymienionych sytuacjach zakaz obowiązuje, mimo że okres, na jaki go orzeczono, nie biegnie. W związku z tym okresy "obowiązywania" zakazu oraz "biegu" zakazu nie muszą się pokrywać. Decyzje wydawane na podstawie art. 182 § 2 i art. 184 Kkw muszą określać ramy czasowe wyznaczone datami - od wskazanej przez sąd daty początkowej okresu wykonywania środka karnego do jego daty końcowej, obliczonej przez organ administracji publicznej występujący w postępowaniu karnym wykonawczym jako organ postępowania wykonawczego (art. 2 pkt 9 Kkw), zgodnie z art. 123 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 1 § 2 Kkw. Okres tymczasowego aresztowania K. S. należy wliczyć do okresu odbywania kary pozbawienia wolności, bo tak zadecydował Sąd. Uwzględniając przywołane i obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji przepisy organ odwoławczy uznał, że organ I instancji prawidłowo ustalił daty i okresy, w których biegnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczony wobec skarżącego. Niezaliczenie do biegu terminu zakazu okresu tymczasowego aresztowania może nastąpić tylko wtedy, kiedy okresu tego Sąd nie zaliczył na poczet kary pozbawienia wolności. W związku z tym interpretacja przepisów dokonana w odwołaniu przez pełnomocnika strony postępowania nie może mieć wpływu na treść decyzji z dnia [...] r. Powyższą decyzję ostateczną K. S., reprezentowany przez pełnomocnika adw. M. C., zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jej uchylenie, a także uchylenie decyzji organu I instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie art. 43 § 2 Kk przez przyjęcie, że do czasu kary pozbawienia wolności, w czasie którego nie biegnie środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, wlicza się okres stosowanego wobec skazanego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania; 2. naruszenie art. 13 § 1 Kkw, poprzez zaniechanie wystąpienia przez organ wydający decyzję do Sądu Karnego o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia lub zarzutów co do obliczenia kary. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wywiódł, iż artykuł 43 § 2 Kk stanowi, że pozbawienie praw publicznych, obowiązek lub zakaz obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia; okres, na który środek orzeczono nie biegnie w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, chociażby orzeczonej za inne przestępstwo. Ustawa wyraźnie mówi o karze pozbawienia wolności, a więc o sankcji z art. 32 pkt 3 Kk. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny faktyczne pozbawienie wolności, w postaci zatrzymania lub tymczasowego aresztowania nie wstrzymuje biegu orzeczonego zakazu, ponieważ nie jest odbywaniem kary pozbawienia wolności. W świetle powyższej wykładni art. 43 § 2 Kk nieprawidłowo została ustalona data końcowa obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów na dzień [...] roku. Faktycznie bieg okresu obowiązywania zakazu rozpoczął się w dniu [...] roku, tj. w dniu zatrzymania prawa jazdy skarżącemu, a następnie uległ zawieszeniu od dnia [...] roku, (tj. uprawomocnienia się wyroku) do [...] roku (data warunkowego przedterminowego zwolnienia skarżącego z odbywania reszty kary pozbawienia wolności) czyli w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności. Tym samym prawidłową datą końcową okresu obowiązywania zakazu wobec skarżącego jest dzień [...] r. W żadnej mierze nie można się zgodzić by okres tymczasowego aresztowania, stosowany wobec skarżącego od dnia [...] r. do dnia [...] r. został zaliczony do okresu zawieszającego bieg obowiązywania zakazu. Skarżący nie miał wówczas statusu osadzonego w zakładzie karnym, a jedynie przebywał - jako tymczasowo aresztowany - w areszcie śledczym. Okoliczność ta również przemawia za tym, iż okres, kiedy skarżący przebywał w areszcie śledczym, nie może być utożsamiany z karą pozbawienia wolności, tj. sankcją z art. 32 pkt 3 Kk, a tym samym nie może być wliczany do okresu zawieszającego bieg obowiązywania zakazu, zgodnie z treścią art. 43 § 2 Kk. Instytucja tymczasowego aresztowania, unormowana w kodeksie postępowania karnego, służy jako środek zapobiegawczy i ma na celu zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania karnego. Natomiast kara pozbawienia wolności, unormowana w kodeksie karnym, jest jedną z kar w zamkniętym katalogu i nie sposób wobec dwóch tak odmiennych instytucji prawa postawić znaku równości tylko dlatego, iż zgodnie z art. 63 § 1 Kk na poczet orzeczonej kary zalicza się okres rzeczywistego pozbawienia wolności. Te instytucje są odmienne i zgodnie z literalnym brzmieniem art. 43 § 2 Kk nie można rozszerzać wykładni przepisu poprzez utożsamianie odbywania kary pozbawienia wolności ze stosowaniem wobec skarżącego tymczasowego aresztowania. Zdaniem skarżącego organ administracyjny, zarówno Prezydent Miasta jak również SKO, oparł swoje rozstrzygnięcie o świadectwo zwolnienia wystawione przez Areszt Śledczy w [...], które nie jest miarodajnym dokumentem pozwalającym właściwie określić okres rzeczywistego odbywania kary pozbawienia wolności. W przedmiotowym świadectwie mowa jest jedynie o tym, w jakim okresie skarżący był faktycznie pozbawiony wolności. W tym okresie skarżący w pierwszej kolejności był tymczasowo aresztowany, a dopiero od [...] roku rozpoczął odbywanie kary pozbawienia wolności. W tej dacie upadł stosowany wobec niego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania i rozpoczęło się odbywanie kary pozbawienia wolności. Decyzje wydawane przez organ administracji publicznej, występujący w postępowaniu karnym wykonawczym jako organ postępowania wykonawczego, na podstawie art. 182 § 2 i art. 184 Kkw, muszą określać ramy czasowe wyznaczone datami: od wskazanej daty początkowej okresu wykonywania środka karnego do jego daty końcowej, obliczonej zgodnie z art. 123 Kodeksu postępowania karnego w zw. z art. 1 § 2 Kkw, (wyrok WSA z [...]). W związku z tym, iż pojawiły się wątpliwości co do biegu okresu wykonywania zakazu prowadzenia pojazdów, w szczególności jego daty końcowej, organ administracyjny winien wystąpić do sądu karnego na podstawie art. 13 § 1 Kkw o rozstrzygnięcie wątpliwości w powyższym zakresie, co zostało w toku postępowania administracyjnego zarówno na etapie wydawania decyzji przez Prezydenta Miasta, jak również na etapie procedowania SKO, zaniechane, mimo kierowanego przez pełnomocnika skarżącego wniosku w tym zakresie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W związku z zaistniałą rozbieżnością stanowisk skarżącego oraz organów administracyjnych, skarżący samodzielnie wystąpił z pytaniem w tej sprawie do sądu karnego w trybie art. 13 § 1 Kkw. Postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...], którego odpis dołączono do akt sprawy, Sąd Rejonowy [...] wyjaśnił, że zaliczeniu na poczet środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, orzeczonego wobec skazanego K. S. wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]r., sygn. akt [...], podlega okres zatrzymania prawa jazdy od dnia [...]r., a jego bieg był wstrzymany w okresie od dnia [...]r. do dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), sądowa kontrola zaskarżonych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 tej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym wyeliminowaniu z obrotu prawnego podlegał będzie taki akt wydany przez organ administracji publicznej, który – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 p.p.s.a. – narusza przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepis postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też poprzez naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania, jak również gdy obarczony jest wadą nieważności. Dokonana według wskazanego wyżej kryterium sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała zasadność skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dotyczącym cofania przez organy administracji uprawnień do kierowania pojazdami w wyniku wyroku sądu karnego, orzekającego karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, zgodnie wskazuje się, iż organy administracji nie są uprawnione do samodzielnego rozstrzygania wątpliwości co do określania okresu obowiązywania pozbawienia prawa prowadzenia pojazdów, wyznaczającego daty cofnięcia uprawnień. Zasada ta nie może budzić żadnych wątpliwości. Zgodnie bowiem z art. 3 § 1 Kkw sąd, który wydał orzeczenie w pierwszej instancji, jest właściwy również postępowaniu dotyczącym wykonania tego orzeczenia. Sąd karny, który orzekł karę dodatkową pozbawienia prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych, uprawniony jest również do wyjaśnienia zasad wykonania tej kary, w tym wykładni wydanego wyroku. Zatem w razie wątpliwości w zakresie wykonania orzeczonej kary zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych organ administracji powinien zgodnie z art. 13 § 1 Kkw wystąpić do sądu, który wydał wyrok, z wnioskiem o wyjaśnienie sposobu wykonania tego orzeczenia (por. wyroki w sprawach sygn. [...]). Podjęcie decyzji w tym zakresie przez organ administracyjny samodzielnie, mimo wątpliwości co do tego czy orzeczony w wyroku karnym zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych biegnie w okresie tymczasowego aresztowania, zaliczonego do okresu kary pozbawienia wolności, stanowi naruszenie art. 182 § 2 w związku z art. 184 Kkw, mające wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. Jednoznacznie przemawia za tym załączone przez skarżącego do niniejszej sprawy postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia [...]r. sygn. akt [...]. Jednocześnie wydanie przez sąd karny postanowienia wyjaśniającego zasady wykonania orzeczonej kary zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, skutkującej orzeczeniem przez organ administracji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami, wskazuje na naruszenie prawa przez organ administracji dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 7 kpa, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a także utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Orzeczenie w pkt II oparto na art. 152 p.po.s.a., zaś w pkt III – na art. 200 p.p.s.a.