II SA/Sz 694/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie WSA Barbara Gebel Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Klimek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego I uchyla zaskarżoną decyzję, II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 71 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255), po rozpatrzeniu odwołania Z. P. od decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia [...]r. znak: [...], stwierdzającej wygaśnięcie z dniem [...]r. decyzji nr [...]w sprawie przyznania ww. zasiłku pielęgnacyjnego od [...]r. do [...]r., orzekło o umorzeniu postępowania odwoławczego jako bezprzedmiotowego. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podał, że wskazaną powyżej decyzją z dnia [...]r. organ pierwszej instancji stwierdził wygaśnięcie z dniem [...]r. swojej decyzji z dnia [...]r. o przyznaniu Z. P. zasiłku pielęgnacyjnego w wymienionym powyżej okresie na podstawie art. 14a ust. 3 ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych wobec uzyskania informacji, że postanowieniem z dnia [...]r. został on tymczasowo aresztowany. Od decyzji tej Z. P. odwołał się podnosząc, że jest chory i posiada pierwszą grupę inwalidzką, a zasiłek pielęgnacyjny zaspokaja jego najniezbędniejsze potrzeby. W dalszym ciągu uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazano, że rozpoznając powyższe odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanęło na stanowisku, że z uwagi na fakt, iż organ odwoławczy rozpoznając odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji jest zobowiązany uwzględnić zmianę stanu faktycznego i prawnego jaka nastąpiła od chwili wydania zaskarżonej decyzji, zasadne jest umorzenie postępowania odwoławczego. Następnie Kolegium wyjaśniło, że z dniem [...]r. nastąpiła istotna zmiana stanu prawnego ponieważ weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255). Zgodnie z treścią art. 71 pkt 2 ww. ustawy, z tym samym dniem utraciła moc dotychczasowa ustawa o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych z dnia 1 grudnia 1994 r. (Dz. U. z 1998 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), a zatem stracił moc przepis, na podstawie którego została wydana zaskarżona decyzja. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie. Z. P. w dniu [...]r. wniósł skargę na ww. decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, w której nie zgodził się z umorzeniem postępowania odwoławczego oraz wniósł o wydanie pozytywnego dla niego rozstrzygnięcia z uwagi na trudną sytuację finansową i osobistą. Ponadto, podobnie jak w odwołaniu, skarżący opisał swoje problemy ze zdrowiem wskazując, że w przypadku nie przyznania zasiłku pozostanie bez środków do życia. W dniu [...]r. do tut. Sądu wpłynęła także prośba skarżącego o przyznanie zasiłku oraz wydanie dyspozycji by cała kwota tego świadczenia była wpłacana na tzw. "żelazna kasę" Aresztu Śledczego w [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) Sąd dokonuje kontroli zgodności ostatecznych decyzji administracyjnych z prawem. Natomiast, jak stanowi art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W przypadku nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151). Mając na uwadze powyższe, odnosząc się do wniosku skarżącego o uwzględnienie jego prośby i przyznanie zasiłku, podkreślić zatem należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest władny do orzekania merytorycznego w kwestii przyznania lub odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego czy też innych świadczeń, gdyż sądowa kontrola zaskarżonych decyzji ostatecznych sprowadza się jedynie do kontroli tych decyzji pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Stosowne do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). A zgodnie z § 2 tego przepisu, Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według ww. kryterium dostarczyła podstaw do uznania skargi za skuteczną, choć z innych przyczyn niż w niej przytoczone. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), wywodząc taką treść rozstrzygnięcia z zapisu art. 71 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255), który stanowi, że z dniem wejścia w życie ww. ustawy traci moc ustawa z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U z 1998 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stanął na stanowisku, że wobec utraty mocy ww. ustawy, w tym przepisu 14a ust. 1, ustawy na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję, postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe, a zatem podlegało umorzeniu. Takie rozstrzygnięcie organu odwoławczego należy uznać za nieprawidłowe. Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji na podstawie art. 162 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 ze zm.), następuje w formie decyzji, która stanowi rozstrzygnięcie wydane w nowej sprawie w pierwszej instancji. Tak więc, w rozpatrywanej sprawie, decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...]r., wydana z powołaniem się na art. 162 § 1 pkt 1 Kpa wobec zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wypłacanie skarżącemu zasiłku pielęgnacyjnego, podlegała zaskarżeniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, że organ odwoławczy jest obowiązany uwzględniać zmiany stanu prawnego i faktycznego, jakie zaszły w sprawie po wydaniu zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji. Kompetencje orzecznicze organu odwoławczego nie sprowadzają się zatem jedynie do kontroli zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji. Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 grudnia 1999 r., IV SA 2079/97 (LEX nr 48737), organ administracyjny pierwszej instancji stosuje przepisy prawa materialnego, obowiązujące w dniu wydania przezeń decyzji; organ odwoławczy powinien, z kolei, ocenić sprawę według przepisów prawa materialnego, obowiązujących w dniu wydania przez ten organ decyzji odwoławczej. Oznacza to, że jeśli przepisy prawa materialnego ulegną zmianie w czasie między wydaniem decyzji w pierwszej instancji a rozpatrzeniem odwołania, organ odwoławczy - zachowując tożsamość sprawy - obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego. W dniu 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych wobec czego, zgodnie z treścią art. 71 ust. 2 utraciła moc ustawa z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych. Zgodnie z art. 16 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. "zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie przybywającej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, jeżeli pobyt osoby i udzielane przez tę instytucję świadczenia częściowo lub w całości finansowane są z budżetu pastwa albo z Narodowego Funduszu Zdrowia." A zatem, mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że nowy stan prawny nie uzasadniał uznania postępowania odwoławczego za bezprzedmiotowe i jego umorzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze winno bowiem, uwzględniając nowe uregulowanie, rozpatrzyć odwołanie wniesione przez Z. P., a następnie wydać stosowną decyzję na podstawie art. 138 Kpa, mając na względzie, że decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...]r. była decyzją deklaratoryjną - potwierdzającą jedynie, wynikający z mocy ustawy fakt, że zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie przebywającej w zakładzie karnym, która wywołała skutki prawne od dnia, w którym powstały przesłanki jej wygaśnięcia. Z powyższych względów stwierdzić zatem należy, że zaskarżona decyzja Kolegium narusza przepisy postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało ograniczenie badania jej legalności wyłącznie do omówionych kwestii proceduralnych. W tych okolicznościach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji. O niewykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 ww. ustawy.