II SA/Sz 695/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Joanna Wojciechowska /spr./ Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę Kierownik Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. decyzją z dnia [...], na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2005r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr 6, poz. 40 z późn. zm.), art. 138 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców (Dz. Urz. z UE, Nr L 345 z 20 listopada 2004r.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku Spółki z o.o. z siedzibą w R. z dnia [...], odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 z tytułu: 1. jednolitej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 2268,26 zł, która będzie potrącana z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych, w którym stwierdzono niezgodności; 2. uzupełniającej płatności obszarowej i nałożył sankcję w wysokości 2573,42 zł, która będzie potrącana z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych, w którym stwierdzono niezgodności. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 5 maja 2006r. Spółka z o.o. z siedzibą R. złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych-łąk o powierzchni 8,21 ha. Organ przeprowadził kontrolę w terenie w dniu [..], w wyniku której stwierdzono, że na łąkach nie była prowadzona działalność rolnicza i tym samym powyższe działki wykluczono z przedmiotowych płatności. Zgodnie z § 1 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej, koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie na łąkach powinno odbyć się co najmniej raz w roku w terminie do 31 lipca. Organ podał, że podstawą odmowy przyznania płatności bezpośrednich i nałożenia sankcji był art. 138 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50% powierzchni stwierdzonej lub różnica ta wynosi ponad 20% i wynika z nieścisłości popełnionych umyślnie, za dany rok nie przysługuje żadna pomoc. Kwota nałożonych sankcji jest odejmowana z płatności, do których producent rolny byłby uprawniony w okresie trzech lat kalendarzowych. Spółka z o.o. z siedzibą w R. złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wyjaśniła, że opóźnienie w skoszeniu łąk wyniknęło z niewywiązania się przez Zakład Komunalny z przyjętego zlecenia. Zdaniem spółki, koszenie łąk zgodnie z rozporządzeniem powinno odbyć się w terminie do 31 lipca, ale nie jest to jednoznaczne z zakończeniem koszenia w tym terminie. Strona wskazała, że posiada protokoły kontroli z dnia 17 sierpnia 2006r. i z tego samego dnia z poprawkami naniesionymi w dniu 1 sierpnia 2006r., zaś w widoczna w nich różnica świadczy o fałszowaniu dokumentu. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...], na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, § 1 ust. 1 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, art. 138 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców, art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, po rozpatrzeniu odwołania Spółki z o.o. od decyzji Kierownika Biura Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] w decyzji błędnie wskazano datę 13 marca 2007r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w trakcie kontroli w dniu 18 lipca 2006r. obecny przy niej J. Ż. i prezes Spółki z o. o. wskazał kontrolerom działki zadeklarowane we wniosku spółki o przedmiotowe płatności. Z uwagi, że w trakcie wewnętrznej weryfikacji stwierdzono rozbieżności przeprowadzono ponowną kontrolę gruntów rolnych i wówczas ustalono nieprawidłowości w związku z brakiem koszenia okrywy roślinnej na tych gruntach, co zostało udokumentowane zdjęciami. Obecny w trakcie kontroli J. Ż. złożył do protokołu oświadczenie, iż w ciągu 7 dni łąki zostaną skoszone. Organ podał, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne, zaś warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha i grunty rolne utrzymywane są w dobrej kulturze rolnej oraz przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. W przypadku spółki nie został zachowany warunek utrzymania gruntów w dobrej kulturze rolnej, gdyż na gruntach kontrolerzy nie stwierdzili śladów prowadzenia działalności rolniczej. W związku z tym został użyty kod nieprawidłowości DR 18 skutkujący wykluczeniem działek rolnych z płatności bezpośrednich na dany rok. Organ wskazał, iż producent rolny ma możliwość zmiany wniosku bez konsekwencji zmniejszenia płatności lub wykluczenia działek rolnych z płatności. W związku tym, iż stwierdzona różnica pomiędzy działkami zgłoszonymi do płatności a uprawnionymi do niej / w przypadku spółki nastąpiło wykluczenie wszystkich działek, czyli różnica wyniosła 100%/ przekroczyła 50% nieprawidłowości, płatność nie została przyznana i producent został wykluczony z przywileju uzyskania płatności w ciągu kolejnych trzech lat oraz nałożono na niego sankcje administracyjne, zgodnie z art. 138 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców i art. 51 ust. 2 / w decyzji błędnie podano ust. 1/ rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Organ przedstawił również sposób wyliczenia sankcji, która zostanie potrącona z płatności, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych, w którym stwierdzono niezgodności. Spółka z o.o. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. na powyższą decyzję. Wskazała, że prace związane z koszeniem łąk zostały zakończone w dniu 5 sierpnia 2006r. i podtrzymała wątpliwości dotyczące rozbieżności protokołów kontroli. Wniosła także zarzut co do braku kompetencji kontrolujących i zaprzeczyła, aby w lipcu 2006r. J. Ż. wskazał im niewłaściwe działki. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor [..] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Organ podał, że przyznanie pełnej kwoty pomocy bezpośredniej musi być powiązane ze spełnieniem zasad odnoszących się do warunków przyznawanej pomocy. Sam fakt o wykoszeniu łąk / po terminie przeprowadzenia kontroli i zakreślonym w rozporządzeniu / nie może być okolicznością łagodząca. Organ podał, że w kontroli terenowej bierze udział zespół inspektorów, którzy zostali przeszkoleni i wyposażeni w sprzęt pomiarowy. Odnośnie poprawek w protokole kontroli, organ wyjaśnił, że do protokołu z dnia 18 lipca 2006r. /17 lipca 2006r. jest datą poinformowania o kontroli producenta rolnego / naniesiono poprawki z uwagi na ponowną kontrolę w dniu 1 sierpnia 2006r., która była niezbędna w celu wyjaśnienia wątpliwości związanych z działkami wymienionymi we wniosku na skutek wewnętrznej weryfikacji. Organ podkreślił, że spółka nie wniosła zastrzeżeń do powyższego protokołu, godząc się z jego zapisami. W uzupełnieniu skargi dnia 10 lipca 2007r., spółka wniosła o uznanie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z obowiązującym prawem unijnym i dołączyła kopię materiału informacyjnego z ARiMR. Na rozprawie w dniu 14 listopada 2007r. przedstawiciel spółki oświadczył, że przekroczenie w terminie skoszenia łąk było niewielkie, dlatego też płatności winny być obniżone bez nałożenia sankcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 53 ust. 1 stawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej / Dz. U. Nr 35, poz. 217/, do postępowań w sprawach przyznania płatności lub płatności cukrowej, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, tj. 27 lutego 2007r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Dlatego też rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie zostało oparte o przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej. Zgodnie z art. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru, osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. Płatności obejmują: 1) jednolitą płatność obszarową; 2) płatności uzupełniające do powierzchni uprawy: chmielu i innych roślin. Wysokość płatności w danym roku kalendarzowym ustala się jako iloczyn deklarowanej przez producenta rolnego powierzchni gruntów rolnych i stawek płatności na 1 ha gruntu rolnego. Producent rolny składa wniosek o przyznanie płatności na formularzu udostępnionym przez Agencję (art. 3a w/w ustawy). W pkt IX wniosku A. Ż. złożyła oświadczenie, że znane jej są skutki składania fałszywych oświadczeń z art. 297 § 1 Kodeksu karnego oraz zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a także zobowiązała się m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne przyznanie płatności bezpośrednich; o każdej zmianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy - wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego; utrzymywania gruntów rolnych, zgłoszonych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych wymagań utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej, utrzymywaniem gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska jest, min.: uprawa roślin lub ugorowanie - w przypadku gruntów ornych; koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku łąk; wypasanie zwierząt w okresie wegetacyjnym traw lub koszenie okrywy roślinnej i jej usunięcie co najmniej raz w roku w terminie do dnia 31 lipca - w przypadku pastwisk. W niniejszej sprawie stwierdzono, że zgłoszone przez spółkę działki nie są wykorzystywane rolniczo / brak wykoszenia okrywy roślinnej/, co spowodowało wykluczenie tych działek w całości z przedmiotowych płatności, a tym samym różnica pomiędzy obszarem deklarowanych przez stronę we wniosku działek a obszarem działek uprawnionych do otrzymania w/w płatności przekroczyła 50 %, dlatego też organ odmówił przyznania płatności bezpośrednich i nałożył sankcje. Spełnione zostały przesłanki z art. 138 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1973/2004 z dnia 29 października 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady zastosowania rozporządzenia Rady (WE) NR 1782/2003 w sprawie systemów wsparcia przewidzianych w tytułach IV i IVa tego rozporządzenia oraz wykorzystania gruntów zarezerwowanych do produkcji surowców i art. 51 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiające wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. W ocenie Sądu, sankcje wyliczono prawidłowo, mnożąc różnicę pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku a ustalonym, która wyniosła cały obszar zgłoszonych działek, czyli 8,21 ha, a stawką płatności obszarowej do jednego ha wynoszącą na rok 2006 - w przypadku stawki jednolitej płatności obszarowej 276,28 zł oraz 313,45 zł w przypadku stawki uzupełniającej płatności obszarowej. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organ działał prawidłowo i nie naruszył prawa. Poczynione przez organy ustalenia w zakresie ustalenia różnicy areału gruntów zgłoszonych we wniosku a uprawnionym do otrzymania w/w płatności oraz nieutrzymywania przez skarżącą gruntów w dobrej kulturze rolnej znajdują potwierdzenie w protokole kontroli jak i w dołączonej doń dokumentacji oraz zdjęciach. Z opisanych co do czasu i miejsca ich wykonania zdjęć wynika, że na wskazanych gruntach nie znajdują się uprawy i nie wykonano na nich zabiegu koszenia. Zarzut związany z poprawkami w protokole kontroli, został przez organ wyjaśniony wewnętrzną weryfikacją protokołu kontroli i koniecznością przeprowadzenia ponownie kontroli w celu wyjaśnienia wątpliwości związanych z działkami wymienionymi we wniosku. Zwrócić należy uwagę, że spółka nie wniosła zastrzeżeń do powyższego protokołu, godząc się z jego zapisami. Ponadto przedstawiciel spółki na rozprawie oświadczył, że sprawa związana z tym protokołem została umorzona przez Prokuraturę Rejonową w C. Powyższe okoliczności nie miały, więc znaczenia przy rozpoznaniu niniejszej sprawy. Zaznaczyć należy, iż Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa winna zwrócić uwagę na sposób wypełniania przedmiotowych protokołów kontroli przez swoich pracowników, które są dowodem w sprawach o przyznanie płatności / m.in. winny być czytelne, skreślenia omówione/. Zarzut związany z niekompetencją osób prowadzących kontrolę jest niezasadny, bowiem spółka nie kwestionuje pomiarów gruntów, ani ustalenia kodów dotyczących działek rolnych. Mając na uwadze powyższe rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm./ orzekł jak w sentencji.