II SA/Sz 695/11

WyrokWSA w Szczecinie2012-01-25

Skład orzekający: Henryk Dolecki, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Iwona Tomaszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z czynnej służby wojskowej przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby, który został mu należny za pełnienie dodatkowych dyżurów w czasie przekraczającym ustawowy wymiar czasu służby?
Ratio decidendi
Żołnierzowi zawodowemu zwolnionemu z czynnej służby wojskowej nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany czas wolny od służby za pełnienie dodatkowych dyżurów w czasie przekraczającym ustawowy wymiar czasu służby. Przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz akty wykonawcze przewidują rekompensatę za ponadnormatywny czas służby wyłącznie w formie czasu wolnego, a nie ekwiwalentu pieniężnego. Katalog należności pieniężnych przysługujących żołnierzowi przy zwolnieniu ze służby, określony w art. 95 ustawy, jest zamknięty i nie obejmuje takiego ekwiwalentu.
Stan faktyczny
Skarżący, K. M., żołnierz zawodowy, domagał się przyznania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, który przysługiwał mu za pełnienie dodatkowych dyżurów w latach [...] w wojskowym areszcie dyscyplinarnym. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania należności, wskazując na brak podstaw prawnych. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że przepisy nie przewidują ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny, a jedynie czas wolny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 stycznia 2012r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby, przysługującego za pełnione dodatkowo dyżury oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...], działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 60 w zw. z art. 95 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 122, poz. 786) po rozpatrzeniu odwołania K. M. od decyzji Nr [...] z dnia [...] r. Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] odmawiającej przyznania należności za niewykorzystany czas wolny za służby oraz dodatkowe dyżury - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że K. M. złożył do Dowódcy Jednostki Wojskowej [...] wniosek o wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej prawo oraz wysokość należności za niewykorzystany czas wolny od służby przysługujący za pełnienie przez wnioskodawcę dodatkowych dyżurów w latach [...] w wojskowym areszcie dyscyplinarnym wraz z ustawowymi odsetkami za nieterminową wypłatę, podając, iż w okresie pełnienia służby pełnił nadliczbowe dyżury, które wykraczały poza obowiązujący go ustawowy czas służby, za które nie otrzymał czasu wolnego, ani ekwiwalentu przy zwalnianiu ze służby. Organ I instancji - Dowódca Jednostki Wojskowej [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] r. odmówił K. M. przyznania należności za niewykorzystany czas wolny od służby, przysługujący za pełnione przez wnioskodawcę dodatkowe dyżury w latach [...] w ramach etatowych dyżurów w wojskowym areszcie dyscyplinarnym, wskazując na brak podstaw prawnych do wypłaty takiego ekwiwalentu, powołując się w tym zakresie na przepisy art. 94 i 95 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, które nie wskazują na obowiązek wypłaty tego rodzaju ekwiwalentu. Od tej decyzji odwołanie złożył K. M. domagając się jej zmiany oraz orzeczenia zgodnie z treścią złożonego wniosku. Organ II instancji odnosząc się do treści odwołania stwierdził, że zawarte w nim zarzuty dotyczą naruszenia ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, regulujących czas służby (art. 60 ustawy) oraz należności przysługujące żołnierzom przy zwalnianiu ze służby (art. 95 ustawy) i przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych z dnia 26 czerwca 2008 r. Skarżący wskazał nadto na naruszenie przepisu art. 75 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej. Jego zdaniem z treści powołanych przepisów wynika nie tylko obowiązek udzielania czasu wolnego za służbę pełnioną w czasie przekraczającym wymiar ustawowy, ale również obowiązek przyznania ekwiwalentu przy nie udzieleniu czasu wolnego w przewidzianych przepisami okresach rozliczeniowych. W ocenie organu II instancji zarzuty zawarte w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ nie uwzględniając żądania skarżącego nie naruszono obowiązujących przepisów. Kwestie czasu służby żołnierzy zawodowych uregulowane zostały w art. 60 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz w aktach wykonawczych, mianowicie w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych z dnia 26 czerwca 2008 r. (Dz. U. Nr 122, poz. 786). Z tym, że powołane rozporządzenie obowiązuje od dnia 25 lipca 2008 r., a poprzednio kwestie te regulowało rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych z dnia 29 sierpnia 2006 r. (Dz. U. Nr 161, poz. 1138). W myśl art. 60 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wymiar czasu służby żołnierzy zawodowych jest określony ich zadaniami służbowymi. Zadania służbowe żołnierzy zawodowych powinny być ustalane przez przełożonych w sposób pozwalający na ich wykonywanie w ramach czterdziestu godzin służby w tygodniu. Wykonywanie zadań służbowych nie może przekraczać przeciętnie czterdziestu ośmiu godzin w tygodniu, w czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym. W zamian za czas służby przekraczający czterdzieści godzin służby w tygodniu, żołnierzowi zawodowemu przysługuje czas wolny od służby w takim samym wymiarze (art. 60 ust. 2). W art. 60 ust. 5 ustawodawca upoważnił Ministra Obrony Narodowej do określenia, w drodze rozporządzenia, dodatkowych dni wolnych od służby, rozkładu czasu służby w tygodniu, sposobu udzielania czasu wolnego oraz sposobu prowadzenia ewidencji czasu służby, a także okoliczności powodujących przekroczenie tygodniowego czasu służby, wskazując, iż rozporządzenie powinno w szczególności tak określić rozkład czasu służby w tygodniu, aby ustalać zadania służbowe w ramach czterdziestu godzin w pięciodniowym tygodniu służby. Kwestie te reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych z dnia 26 czerwca 2008 r. (Dz. U. Nr 122, poz. 786), a poprzednio obowiązywało rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych z dnia 29 sierpnia 2006 r. (Dz. U. Nr 161, poz. 1138). W przepisach rozporządzenia z dnia 29 sierpnia 2006 r., obowiązującego do 24 lipca 2008 r. przewidziano rekompensowanie ponadnormatywnego czasu służby dniami wolnymi, co znalazło odzwierciedlenie w treści § 6, 9, 10 rozporządzenia. W obecnie stanie prawnym, w rozporządzeniu z dnia 26 czerwca 2008 r. kwestie te regulują § 8 – 10. W przepisach poprzednio obowiązującego rozporządzenia, jak i w obecnie obowiązującym przyjęto zasadę, iż ponadnormatywny czas służby rekompensowany jest czasem wolnym. W żadnym z przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i wydanych na jej podstawie aktach wykonawczych nie przewidziano możliwości rekompensowania ponadnormatywnego czasu służby dodatkowym wynagrodzeniem, takiego alternatywnego rozwiązania powołane przepisy nie przewidują. Brak również podstaw do przyjęcia, iż tego rodzaju zamiana dopuszczalna jest przy zwalnianiu żołnierza ze służby w sytuacji, gdy do daty zwolnienia ponadnormatywny czas służby nie został mu zrekompensowany czasem wolnym. Takiej możliwości nie przewidują ani powołane wyżej przepisy, ani też przepisy regulujące kwestie wypłaty należności przy zwalnianiu ze służby. Artykuł 95 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wskazuje na należności, jakie wypłacane są przy zwalnianiu ze służby. Zgodnie z tym przepisem żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługują następujące należności pieniężne: 1/ przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby; 2/ ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za trzy lata; 3/ dodatkowe uposażenie roczne za rok, w którym nastąpiło zwolnienie ze służby; 5/ gratyfikacja urlopowa niewykorzystana w roku zwolnienia ze służby; 6/ zwrot kosztów jednorazowego przejazdu żołnierza i członków jego rodziny oraz zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju - w wysokości i na zasadach określonych jak dla żołnierzy zawodowych przeniesionych do pełnienia służby w innej miejscowości. Jest to katalog zamknięty przysługujących żołnierzowi zwalnianemu ze służy należności, który nie obejmuje ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny za służbę w ponadnormatywnym czasie. Mając na uwadze fakt, iż ustawodawca tego rodzaju ekwiwalent przewidział jeżeli chodzi o niewykorzystany urlop wypoczynkowy, w tym dodatkowy urlop wypoczynkowy, przyjąć należy, iż gdyby wolą ustawodawcy była zamiana także niewykorzystanego czasu wolnego na ekwiwalent pieniężny, to tego rodzaju należności byłyby wskazane w przepisach. Wbrew stanowisku wyrażonym w odwołaniu brak jest jakichkolwiek podstaw do stosowania przez analogię przepisów dotyczących niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego do niewykorzystanego czasu wolnego za ponadnormatywny czas służby, albowiem przepisy ustawy takiego odesłania nie zawierają, a kwestie te ustawodawca we wcześniejszych przepisach ustawy traktuje odrębnie, regulując kwestie czasu wolnego w art. 60, a urlopów w art. 61 i art. 62. Treść art. 95 ustawy wprost wskazuje na urlopy, i określeniem tym nie można obejmować czasu wolnego z innego tytułu. Byłoby to bowiem niczym nieuzasadnione, dowolne poszerzanie zakresu tego przepisu. Czym innym jest urlop wypoczynkowy, a czym innym czas wolny udzielany w zamian za służbę w ponadnormatywnym czasie, a obowiązek wypłaty ekwiwalentu przy zwalnianiu ze służby ustawodawca przewidział tylko w tym pierwszym przypadku. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył K. M. wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 60 ust. 2 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych, oraz § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych przez nierozpoznanie istoty sprawy i nieokreślenie w decyzji czy skarżący miał prawo domagać się udzielenia czasu wolnego od służby za wykonywanie zadań służbowych w wymiarze przekraczającym w danym tygodniu czas służby, oraz naruszenie art. 95 ust. 2 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych przez jego niezastosowanie. Skarżący wskazał, że pełnił w okresie [...] nadliczbowe dyżury w areszcie dyscyplinarnym jednostki, które w łącznej liczbie [...] godzin wykraczały poza obowiązujący go, ustawowy czas służby. Za godziny nadliczbowe nie udzielono mu ekwiwalentnego czasu wolnego od pracy, do czego miał prawo. Nigdy też nie wydano decyzji lub rozkazu, wskazanych w § 11 i § 12 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 roku w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych, które stwierdzałyby prawo do czasu wolnego. Poza tym przy ustalaniu należności związanych ze służbą, przy zwalnianiu go ze służby, nie ustalono ekwiwalentu pieniężnego za czas wolny, należny za wypracowane dyżury nadliczbowe, który w związku z § 11 ust. 2 cyt. rozporządzenia należało potraktować jako czas równoważny urlopowi wypoczynkowemu, niewykorzystanemu. Skarżący wskazał, że w podaniu z dnia [...] r. zwrócił się z żądaniem ustalenia w formie decyzji administracyjnej, iż przysługiwało mu prawo do ekwiwalentnego czasu wolnego od służby za wykonywanie zadań służbowych w wymiarze przekraczającym w danym tygodniu czas służby, określenie wymiaru tego czasu za lata [...], oraz ustalenie ekwiwalentu pieniężnego za przysługujący czas wolny, w wymiarze, jaki organ powinien wskazać. Żądanie ustalenia w decyzji wymiaru czasu wolnego przysługującego za wykonywanie zadań służbowych przekraczających wymiar czasu pracy jest jego nabytym prawem podmiotowym. Stwierdzenie prawa i wymiaru czasu wolnego od służby ma dla skarżącego istotne znaczenie. Z uwagi na zwolnienie ze służby nie może domagać się rozliczenia czasu wolnego z czasem służby, jednak nie oznacza to utraty prawa do rekompensaty z tytułu pracy wykonywanej ponad obowiązujące go limity. Nierozpoznanie sprawy w zakresie ustalenia prawa do czasu wolnego powoduje, że skarżący nie może w sposób jednoznaczny ocenić swojej sytuacji prawnej jak również ustalić wysokości należnego mu świadczenia. Brak w decyzji stwierdzenia czy czas wolny rzeczywiście skarżącemu się należał prowadzi do wniosku, że pozostałe rozstrzygnięcie zawarte w decyzji jest bezpodstawne, albowiem orzekanie o prawie do ewentualnej rekompensaty byłoby zasadne dopiero po pozytywnym przesądzeniu podniesionej kwestii. Brak ekwiwalentu w postaci czasu wolnego lub rekompensaty finansowej, narusza przede wszystkim art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, co znajduje odniesienie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym czasu pracy wszystkich służb mundurowych (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 II 2010 r., K 1/08), który należy odnieść do sytuacji w jakiej znajduje się skarżący. Zdaniem skarżącego wejście w życie z dniem 1 lipca 2004 r. przepisów ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179 poz. 1750 ze zm.) spowodowało, między innymi, nową sytuację faktyczną i prawną w odniesieniu do czasu służby żołnierzy zawodowych. Artykuł 60 ust. 1 ustawy wskazuje, że wymiar czasu służby żołnierzy zawodowych jest określony ich zadaniami służbowymi. Natomiast art. 60 ust. 2 zastrzega, że zadania służbowe żołnierzy zawodowych powinny być ustalane przez przełożonych w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach czterdziestu godzin służby w tygodniu, z uwzględnieniem trzymiesięcznego okresu rozliczeniowego dla czasu służby ponad tę normę. Pomimo, że przepisy poprzednio obowiązującego rozporządzenia w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych przewidywały dobową normę czasu służby, to nie były one przestrzegane. W ocenie skarżącego brak w przepisach pragmatyki służbowej przepisu dającego prawo do świadczeń pieniężnych "za nadgodziny" nie wyklucza możliwości zastosowania przez sądy wobec żołnierza przepisów analogicznych powszechnie obowiązujących. Przykładem tego typu działań mogą być zasądzane odsetki ustawowe od zaległych świadczeń zanim wprowadzono do ustawy o uposażeniu żołnierzy obowiązek ich wypłacania. Prawo żołnierza do rekompensaty za przesłużone "nadgodziny" będzie miało swoje umocowanie w zasadzie równości wobec prawa, zawartej w Konstytucji RP oraz wynikającego z prawa międzynarodowego - obowiązku równego traktowania żołnierza, jako "obywatela w mundurze". Ustawy regulujące ustrój innych służb mundurowych np. Straży Granicznej, czas wolny od służby traktują na równi z urlopem wypoczynkowym i w tym zakresie przewidują wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny. Dlatego nawet, jeśli w ustawie o służbie żołnierzy zawodowych brak jest wyraźnego odniesienia do ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany czas wolny od służby nie znaczy to, że prawo do tego ekwiwalentu nie powstało. W tej sytuacji, reguły interpretacji pozwalające na bezpośrednie stosowania przepisów Konstytucji RP oraz analogiczne stosowanie ustaw normujących służbę innych formacji mundurowych, niewykorzystany czas wolny od służby należy traktować jak dodatkowy urlop wypoczynkowy, o jakim mowa w art. 95 ust. 2 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych, za który należy się gratyfikacja finansowa. W obszernej odpowiedzi na skargę organ odniósł się szczegółowo do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego wskazując na wstępie na zakres rozstrzygnięcia, ponieważ przedmiot sprawy został określony treścią wniosku złożonego przez K. M., datowanego na dzień [...] r., dotyczącego wydania decyzji ustalającej wysokość należności za niewykorzystany czas wolny od służby przysługujący za pełnienie dodatkowych dyżurów w wojskowym areszcie dyscyplinarnym. Uznając podniesione przez skarżącego zarzuty za nieuzasadnione organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesione przez skarżącego zarzuty są bezzasadne. Przedmiot niniejszej sprawy został określony przez K. M. w piśmie z dnia [...] r. (data wpływu [...] r.) zawierającym wniosek o wydanie decyzji administracyjnej stwierdzającej prawo oraz wysokość należności (wraz z odsetkami) za niewykorzystany czas wolny od służby przysługujący za pełnienie dodatkowych dyżurów w latach [...] w wojskowym areszcie dyscyplinarnym. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji odnoszą się do tak zakreślonego żądania. Dokonując oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że organ odwoławczy trafnie wskazał, iż przepisy prawa materialnego nie dają podstaw do przyjęcia, że skarżącemu przysługuje prawo do należności pieniężnej za niewykorzystany czas wolny od służby za pełnienie dodatkowych dyżurów. Artykuł 60 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (t. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) stanowi, że wymiar czasu służby żołnierzy zawodowych jest określony ich zadaniami służbowymi. Zgodnie z art. 60 ust. 2 cyt. ustawy zadania służbowe żołnierzy zawodowych powinny być ustalane przez przełożonych w sposób pozwalający na ich wykonywanie w ramach czterdziestu godzin służby w tygodniu. Wykonywanie zadań służbowych nie może przekraczać przeciętnie czterdziestu ośmiu godzin w tygodniu, w czteromiesięcznym okresie rozliczeniowym. W zamian za czas służby przekraczający czterdzieści godzin służby w tygodniu, żołnierzowi zawodowemu przysługuje czas wolny od służby w takim samym wymiarze. Działając na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego art. 60 ust. 5 Minister Obrony Narodowej określił, w drodze rozporządzenia, dodatkowe dni wolne od służby, rozkład czasu służby w tygodniu, sposób udzielania czasu wolnego oraz sposób prowadzenia ewidencji czasu służby, a także okoliczności powodujące przekroczenie tygodniowego czasu służby, wskazując w szczególności jak wyznaczyć rozkład czasu służby w tygodniu, aby ustalić zadania służbowe w ramach czterdziestu godzin w pięciodniowym tygodniu służby. Kwestie te, w obecnym stanie prawnym, reguluje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych z dnia 26 czerwca 2008 r. (Dz. U. Nr 122, poz. 786), które zastąpiło poprzednio obowiązujące rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych z dnia 29 sierpnia 2006 r. (Dz. U. Nr 161, poz. 1138). W poprzednich przepisach rekompensowanie ponadnormatywnego czasu służby następowało przez udzielenie dni wolnych od służby (§ 6, 9, 10 rozporządzenia). W obecnie stanie prawnym, rozporządzenie z dnia 26 czerwca 2008 r. reguluje te kwestie w § 8 – 10. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że w przepisach poprzednio obowiązującego rozporządzenia, jak i w obecnym stanie prawnym przyjęta została zasada, że ponadnormatywny czas służby rekompensowany jest czasem wolnym. Żaden przepis ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak i akty wykonawcze nie przewidują możliwości rekompensowania ponadnormatywnego czasu służby dodatkowym wynagrodzeniem. Poza tym nie ma również podstaw do przyjęcia, iż taka zamiana dopuszczalna jest przy zwalnianiu żołnierza ze służby w sytuacji, gdy do daty zwolnienia, za ponadnormatywny czas służby nie udzielono mu czasu wolnego. Takiej możliwości nie przewidują też przepisy regulujące wypłatę należności przy zwalnianiu ze służby. W myśl art. 95 cyt. ustawy żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej, niezależnie od odprawy, niezależnie od odprawy, o której mowa w art. 94, przysługują następujące należności pieniężne: 1/ przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby wypłacane co miesiąc świadczenie pieniężne w wysokości kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby, 2/ ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie, nie więcej jednak niż za trzy lata, 3/ dodatkowe uposażenie roczne za rok, w którym nastąpiło zwolnienie ze służby, 5/ gratyfikacja urlopowa niewykorzystana w roku zwolnienia ze służby, 6/ zwrot kosztów jednorazowego przejazdu żołnierza i członków jego rodziny oraz zwrot kosztów przewozu urządzenia domowego do obranego przez żołnierza miejsca zamieszkania w kraju - w wysokości i na zasadach określonych jak dla żołnierzy zawodowych przeniesionych do pełnienia służby w innej miejscowości. Organ odwoławczy zasadnie też przyjął, że skoro przepis ten jednoznacznie wskazuje na należności przysługujące żołnierzowi zwalnianemu ze służby i nie przewiduje ekwiwalentu za niewykorzystany czas wolny za ponadnormatywną służbę, to uwzględniając fakt, iż ustawodawca taki ekwiwalent przewidział za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, w tym dodatkowy urlop wypoczynkowy, można stwierdzić, iż gdyby ustawodawca miał taki zamiar, tj. zamiany także niewykorzystanego czasu wolnego na ekwiwalent pieniężny, to tego rodzaju należności byłyby wskazane w przepisach. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego należy stwierdzić, że stanowisko organu dodatkowo wzmacnia to, że również we wcześniejszych od powołanych przez organ aktach prawnych, a mianowicie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 stycznia 2002 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych oraz zasad udzielania czasu wolnego za wykonywanie zadań służbowych poza normalnymi godzinami służby (Dz. U. Nr 10, poz. 100) oraz Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 stycznia 2004 r. w sprawie dodatkowych dni wolnych od służby oraz rozkładu czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 161), również nie przewidywano możliwości zamiany niewykorzystanego czasu pracy na ekwiwalent pieniężny. W niniejszej sprawie nie ma też, wbrew zarzutom skargi, żadnych podstaw do przyjęcia unormowań zawartych w innych pragmatykach służbowych. Wskazuje na to wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 IV 2009 r., I PK 221/08, Lex 653425 w którym stwierdzono, że uprawnienie oraz sposób wykorzystania czasu wolnego w zamian za czas ponadnormatywnej służby podlegają różnej regulacji w pozapracowniczych stosunkach służbowych, co oznacza, że regulacje pragmatyk dotyczących danej grupy funkcjonariuszy nie mogą być wprost ani w drodze analogii stosowane do funkcjonariuszy podlegających innym pragmatykom. Nie ma też podstaw, wbrew zarzutowi podniesionemu w skardze, do bezpośredniego zastosowania w niniejszej sprawie, przepisów Konstytucji RP. W obowiązującym stanie prawnym przepisy ustawy zasadniczej mają normatywny charakter, i jest możliwe ich bezpośrednie zastosowanie, ale tylko wtedy, gdy brak przepisów regulujących daną kwestię. Taka sytuacja nie istnieje w rozpoznawanej sprawie. Kwestie czasu służby i udzielania czasu wolnego są regulowane pragmatyką służbową i przepisami wykonawczymi. Nie można więc stosować bezpośrednio przepisów Konstytucji RP. W związku z tym Sąd na art. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło