II SA/Sz 697/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego Ł. A. kwotę [...]złotych obejmującą należy podatek od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu. W dniu [...]r. M. R. wniosła ustnie do protokołu żądanie przyznania usług opiekuńczych od 1 lutego 2012 r. w wymiarze 3 razy w tygodniu po 2 godziny. Decyzją z dnia [...] wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 11, art. 50 ust. 1, 2, 3 i 6, art. 106 ust. 1, oraz art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.), oraz § 5 ust. 1, § 6 uchwały Nr LIV/1016/06 Rady Miasta Szczecina z dnia 10 kwietnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze (Dz. Urz. Woj. Zachodniopomorskiego Nr 70 poz. 1253) przyznał wnioskodawczyni odpłatne usługi opiekuńcze przez trzy dni w tygodniu od poniedziałku do piątku, w ilości 2 godziny dziennie od dnia 1 lutego 2012 r. do dnia 31 grudnia 2012 r., oraz ustalił procentową odpłatność za jedną godzinę usługi w dni robocze w wysokości 100%, co po przeliczeniu stanowi [...] zł. Organ ustalił sposób uiszczania odpłatności przez stronę, wskazał podmiot który będzie świadczyć usługi opiekuńcze, oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na wyjątkowo ważny interes strony. W odwołaniu od tej decyzji M. R. wniosła o jej uchylenie z tej przyczyny, że organ I instancji ustalił dochód strony z emerytury nie uwzględniając żadnych stałych wydatków, które wynoszą [...] zł miesięcznie. Przy uwzględnieniu stałych wydatków, na wyżywienie skarżącej pozostaje kwota [...] zł, a już w grudniu 2011 r. podrożały produkty żywnościowe, leki, a także stałe wydatki na mieszkanie. W związku z tym strona wniosła o obniżenie odpłatności za usługi opiekuńcze do minimalnej kwoty lub zwolnienie jej z opłat, oraz o wydanie decyzji obowiązującej od dnia 1 stycznia 2012 r. wstecz. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podniosło, że stosownie do art. 50 ust.1-3 ustawy o pomocy społecznej, osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w postaci usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi te mogą być też przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem. W dniu 5 stycznia 2012 r. został przeprowadzony wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania, podczas którego ustalono, że strona mieszka sama, posiada I grupę inwalidzką, ma dwóch synów zamieszkałych w [...] którzy nie utrzymują z nią kontaktu, nie interesują się jej problemami, a stronie nie jest znany ich adres zamieszkania. Wnioskodawczyni choruje na [...]. Po mieszkaniu porusza się z trudem przy pomocy balkonika, nie wychodzi na zewnątrz i wymaga pomocy w robieniu zakupów, dostarczaniu do domu gotowych posiłków, utrzymaniu czystości w mieszkaniu, zabiegach dotyczących higieny osobistej. Wnioskodawczyni ma 85 lat, a wysokość jej dochodu wynosi [...] zł (emerytura). Kolegium zauważyło, że na terenie Miasta obowiązuje uchwała Nr LIV/1016/06 Rady Miasta Szczecin z dnia 10 kwietnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, która reguluje szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze z zakresu zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym, a także szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat oraz tryb ich pobierania. Zgodnie z § 4 tej uchwały, usługi opiekuńcze przysługują nieodpłatnie osobom, których dochód osoby samotnie gospodarującej lub na osobę w rodzinie nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej, a niezależnie od dochodu osobom które ukończyły 95 lat, a w przypadku osób samotnych 90 lat. Odwołująca się posiada dochód przekraczający ustawowe kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynikające z art. 8 ustawy ([...]zł) i nie jest osobą, która ukończyła 90 lat, nie mogła więc skorzystać z nieodpłatnych usług opiekuńczych. Stosownie do § 5 uchwały, osoby nie spełniające warunków do przyznania im nieodpłatnych usług opiekuńczych, ponoszą odpłatność za każdą godzinę świadczonych usług opiekuńczych, stosownie do wskaźników określonych w tabeli. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej (m. in. ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie). Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ustalenie wysokości dochodu M. R., zdaniem której, wyliczając dochód organ winien pomniejszyć go o wydatki, jakie ona ponosi. Stosownie do treści art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W myśl art. 8 ust. 4 tej ustawy do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Wymienione wyżej kategorie wyłączeń (z dochodu) mają charakter zamknięty, co nie dopuszcza możliwości wykładni rozszerzającej. Zatem, z woli ustawodawcy, stałe wydatki osoby ubiegającej się o pomoc społeczną, nie podlegają odliczeniu od dochodu branego pod uwagę przy ustalaniu i wysokości świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W tej sytuacji organ I instancji prawidłowo przyjął, że dochód wnioskodawczyni stanowi kwota [...] zł. Kwota ta stanowi [...] kwoty stanowiącej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej ([...]). W tym stanie rzeczy, uwzględniając zasady odpłatności za usługi opiekuńcze uchwalone przez Radę Miasta, zgodnie z którymi odpłatność za usługi opiekuńcze osób samotnie gospodarujących, których dochód netto przekracza 300% kryterium dochodowego, wynosi 100%. Jednakże, ponieważ w odwołaniu M. R. wniosła o zwolnienie jej od opłaty za usługi opiekuńcze, organ I instancji rozpozna ten wniosek na podstawie § 5 ust 4 uchwały i wyda decyzję administracyjną w przedmiocie częściowego lub całkowitego zwolnienia, mając na względzie wiek M. R. oraz jej schorzenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na tę decyzję M. R. wniosła o jej uchylenie wskazując, że decyzja jest dla niej krzywdząca ponieważ od dawna jest inwalidką I grupy, ma 86 lat i cierpi na miażdżycową wadę serca, miażdżycę typu II zdekompresowaną, zwyrodnienie stawów biodrowych i kolanowych. Skarżąca oświadczyła, że nie może poruszać się samodzielnie, z trudem korzysta z balkonika, a mieszka na II piętrze. Opiekunka z pomocy społecznej przychodzi trzy razy w tygodniu po 2 godziny, a w pozostałych godzinach dnia skarżąca musi korzystać z pomocy innych osób, które nie zawsze mają czas by przychodzić z pomocą, a ponadto nie chcą pomagać bezinteresownie i chcą by ich wynagrodzić. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia [...] r. stanowiącym uzupełnienie skargi pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu zarzucił zaskarżonej decyzji oraz decyzji wydanej w I instancji naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 77 § 1, oraz art. 80 K.p.a. polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie ustalenie treści rzeczywistego żądania skarżącej oraz nie uwzględnienie jej słusznego interesu w sprawie. Wskazał, że organy orzekające w sprawie skupiły się na kwestii odpłatności przyznanych usług opiekuńczych, natomiast nie rozważyły, czy zakres przyznanej pomocy będzie wystarczający dla skarżącej. Organy rozpoznając wniosek skarżącej, skupiły się na tym, aby przyznane usługi opiekuńcze odpowiadały jej możliwościom finansowym. Organ I instancji nie ustalił całej treści żądania skarżącej, która podczas wywiadu środowiskowego podnosiła, że posiada niewielkie dochody, a zmuszona jest ponosić znaczne, comiesięczne wydatki. W tym miejscu organ powinien potraktować zachowanie strony jako złożenie ustnego wniosku, który powinien zostać wciągnięty do protokołu, bądź nie znajdując podstaw do uznania, że skarżąca taki wniosek złożyła, powinien widząc nieporadność osoby proszącej o pomoc, rozważyć możliwość wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie całkowitego lub częściowego zwolnienia z opłat za przyznane usługi. Możliwość taką daje art. 61 § 2 zd. 1 pierwsze K.p.a.. Oznacza to, że organ naruszył nakaz wszechstronnego rozważenia wszelkich okoliczności sprawy i skupiając się na kwestii możliwości uiszczenia przez skarżącą opłat za przyznane usługi, nie rozważył, czy zakres przyznanej pomocy będzie wystarczający w tym konkretnym przypadku. Nie rozważył także, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek" dający podstawę do zwolnienia skarżącej z opłat w całości lub w części. Organy naruszyły też art. 9 K.p.a., nie informując skarżącej o możliwości skorzystania z uprawnienia przewidzianego w § 4 ust. 5 uchwały, czyli o okoliczności prawnej która mogła mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków w tym postępowaniu. A informowanie o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie uprawnień i obowiązków strony, jest obowiązkiem organów orzekających. Nie wykonanie tego obowiązku, wywarło istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby skarżąca została poinformowana o możliwości złożenia wniosku o całkowite lub częściowe zwolnienie z opłat za usługi opiekuńcze, złożyłaby taki wniosek. A sytuacja skarżącej jest na tyle trudna, że można uznać ją za szczególnie uzasadniony przypadek. Jak ustalił organ I instancji skarżąca wymaga opieki i pomocy drugiej osoby w codziennym funkcjonowaniu, a przyznana jej pomoc w zakresie trzech dni w tygodniu po dwie godziny nie zapewni jej wystarczającej pomocy, o co prosiła. Organy orzekające w sprawie nie tylko nie poinformowały wnioskodawczyni o możliwości złożenia wniosku o zwolnienie z opłat, ale rozpoznając sprawę nie brały pod uwagę treści § 5 ust. 4 uchwały. Organy orzekające w sprawie naruszyły art. 107 § 3 K.p.a. sporządzając wewnętrznie sprzeczne uzasadnienie swoich decyzji. Organ I instancji ograniczył się do stwierdzenia, że skarżąca wymaga udzielenia pomocy, która będzie w stu procentach odpłatna, z uwagi na wysokość dochodów skarżącej. Uzasadnienie to jest zbyt ogólne a przez to nie spełnia wymagań określonych w art. 107 § 3 K.p.a.. Organ odwoławczy zaś rozpoznając odwołanie skarżącej, w którym podniosła kwestię uzyskiwanych dochodów i ponoszonych comiesięcznych wydatków, nie wskazał, dlaczego sytuacji skarżącej nie można uznać za szczególnie uzasadniony przypadek, uzasadniający zwolnienie z opłat w całości lub w części. Ponadto, doszło do naruszenia art. 8 oraz art. 10 § 1 K.p.a., bowiem skarżącej nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Zdaniem pełnomocnika, zaskarżone decyzje wydano także z obrazą przepisów prawa materialnego tj. art. 50 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej poprzez wydanie decyzji z mocą wsteczną. Decyzja organu I instancji z dnia [...] r. przyznała pomoc w formie usług opiekuńczych od dnia 1 lutego 2012 r. Tymczasem usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze są zaliczane do świadczeń niepieniężnych i mogą być przyznawane tylko na przyszłość. Organ I instancji przyznał usługi opiekuńcze z datą wsteczną, za które skarżąca była zobowiązana uiścić odpowiednia opłatę. Organy orzekające w sprawie naruszyły też art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej nie ustalając należycie wszelkich okoliczności uzasadniających przyznanie usług opiekuńczych. Zamiast rozważyć jaka pomoc jest dla skarżącej najbardziej odpowiednia, skupiły się na aspekcie finansowym sprawy. Przypadek skarżącej został rozpatrzony jedynie na płaszczyźnie możliwości ponoszenia przez nią opłat, na co wskazuje treść uzasadnień decyzji organów obu instancji. Organ przyznał pomoc w wymiarze trzech dni w tygodniu po dwie godziny, a z okoliczności sprawy wynika, że skarżąca wymaga pomocy codziennie. Jednocześnie postanowienia §5 ust. 4 uchwały Rady Miasta Szczecin stwarzają możliwość przyznania jej usług w zwiększonym wymiarze, przy całkowitym lub częściowym zwolnieniu jej z odpłatności za te usługi. Z powyższych względów pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, ewentualnie o stwierdzenie, że decyzje zostały wydane z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji przyznającą skarżącej odpłatne usługi opiekuńcze przez trzy dni w tygodniu od poniedziałku do piątku w ilości dwóch godzin dziennie poczynając od dnia 1 lutego 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. Organ I instancji ustalił również, że skarżąca jest zobowiązana do pełnej odpłatności za te usługi wynoszącej [...] zł za godzinę. Wskazał podmiot świadczący usługi i ustalił sposób płatności. Świadczenie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania jest zadaniem własnym gminy (miasta na prawach powiatu), co wynika z art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o pomocy społecznej. Usługi opiekuńcze są kierowane przede wszystkim do osób samotnych, które nie mogą liczyć na najbliższych. Przy czym osobą samotną jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe, niepozostajaca w związku małżeńskim i nieposiadająca wstępnych ani zstępnych (art. 6 pkt 9 ustawy). Pomoc w formie usług opiekuńczych otrzymać mogą także osoby mające rodziny, niemniej jednak w tym przypadku ustawodawca odwołuje się do zasady pomocniczości, zwracając uwagę na obowiązki opiekuńcze wynikające z więzi rodzinnych. Osobie wymagającej opieki można przyznać usługi opiekuńcze dopiero wówczas, gdy opieki nie mogą zapewnić najbliżsi członkowie rodziny. Obowiązki te ciążą na małżonku, rodzicach, dziadkach, dzieciach, wnukach, mimo że nie zamieszkują oni wspólnie z osobą wymagającą opieki. Jednakże, stosownie do art. 16 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, gmina nie może odmówić pomocy osobie potrzebującej, pomimo istnienia obowiązku osób fizycznych lub prawnych do zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb życiowych. Zatem nie można odmówić wsparcia w postaci usług opiekuńczych tylko dlatego, że osoba wymagająca opieki ma rodzinę. Usługi opiekuńcze należą do świadczeń odpłatnych, co nie oznacza jednak, że beneficjenci zawsze ponoszą koszty tych świadczeń. Warunki odpłatności i częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat określa rada gminy w drodze uchwały. Konkretyzacja postanowień uchwały następuje w decyzji przyznającej określone usługi opiekuńcze. Świadczenia w postaci usług opiekuńczych należą do tej formy pomocy społecznej, która może podlegać zwrotowi. Obowiązek zwrotu ciąży kolejno na: osobie korzystającej z usług opiekuńczych, jej spadkobiercy, małżonku, zstępnych i wstępnych beneficjenta. Zgodnie z art. 96 ustawy o pomocy społecznej, wydatki na usługi opiekuńcze podlegają zwrotowi w całości lub w części, jeżeli dochód na osobę w rodzinie osoby zobowiązanej do zwrotu wydatków przekracza kwotę kryterium dochodowego. Odpłatność usług opiekuńczych pozwala objąć ta formą pomocy wszystkich potrzebujących, także osoby będące w dobrej sytuacji materialnej. Skarżąca jest osobą samotnie gospodarującą, ale nie jest osobą samotną w rozumieniu ustawy, posiada bowiem dwóch synów. Jak ustaliły organy orzekające w sprawie, jej dochód stanowi emerytura wynosząca [...] zł miesięcznie, co przekracza ponad trzykrotnie kwotę dochodu osoby samotnie gospodarującej, uprawniającą do bezpłatnych świadczeń z opieki społecznej ([...] zł). Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z opieki społecznej, nie jest możliwe odliczenie stałych wydatków na utrzymanie mieszkania czy leki. Zgodnie z art. 8 ust 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu nie wlicza się też świadczeń wymienionych w art. 8 ust. 4 ustawy, ale nie należą do nich wydatki na utrzymanie mieszkania i leki. Zatem organy orzekające w sprawie trafnie ustaliły jaki jest dochód skarżącej. Stosownie do delegacji zawartej w art. 50 ust. 6 ustawy o pomocy społecznej, Rada Miasta Szczecina określiła, w drodze uchwały Nr LIV/1016/06 z dnia 10 kwietnia 2006 r., szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze. Zgodnie z § 3 tej uchwały, udzielenie pomocy w formie usług opiekuńczych przysługuje nieodpłatnie osobie samotnie gospodarującej, jeżeli jej dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. W myśl § 4 ust. 2 usługi opiekuńcze przysługują nieodpłatnie niezależnie od dochodu osobom które ukończyły 95 lat, a w przypadku osób samotnych – 90 lat. W pozostałych przypadkach osoby korzystające z usług opiekuńczych ponoszą odpłatność za każdą godzinę świadczonych im usług opiekuńczych w zależności od wysokości uzyskiwanego przez nich dochodu. Jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej przekracza kwotę stanowiącą kryterium dochodowe określone w ustawie ponad 300%, osoba ta ponosi odpłatność w pełnej wysokości (§ 5 ust. 1 uchwały). Dochód skarżącej przekracza stanowi [...] kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, zatem organy orzekające w sprawie właściwie zastosowały regulacje przyjęte w uchwale Rady Miasta Szczecina i ustaliły, że jest ona zobowiązana do ponoszenia pełnej odpłatności za usługi opiekuńcze. Uchwała w § 5 ust. 4 i 5 stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba korzystająca z usług opiekuńczych może na swój wniosek, lub wniosek członka rodziny albo pracownika socjalnego, być częściowo lub całkowicie zwolniona z ponoszenia odpłatności za świadczenie usług opiekuńczych. Jeżeli wniosek składa osoba korzystająca z usług albo członek jej rodziny, wniosek powinien być zaopiniowany przez pracownika socjalnego. Jednakże istnienie możliwości uzyskania całkowitego lub częściowego zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuje nie oznacza, że wystarczy samo złożenie takiego wniosku, jak sugeruje pełnomocnik skarżącej. Z art. 50 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej wynika, że usługi opiekuńcze są przyznawane osobom samotnym które wymagają pomocy innych osób, oraz osobom posiadającym rodzinę, która nie może zapewnić im zapewnić pomocy. Natomiast dochód osoby wymagającej opieki wyznacza poziom odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze. W tej sytuacji samo nie poinformowanie skarżącej przez organ I instancji, że uchwała przewiduje możliwość uzyskania całkowitego lub częściowego zwolnienia z opłat w szczególnie uzasadnionych przypadkach nie oznacza, że organy orzekające w sprawie nie ustaliły treści żądania strony, czy nie wyjaśniły stanu faktycznego sprawy, albo nie wzięły pod uwagę interesu skarżącej. Odnosząc się do zarzutu wydania decyzji z mocą wsteczną należy uznać, że nie jest on uzasadniony. Usługi opiekuńcze jako świadczenia niepieniężne przyznaje się od dnia określonego w decyzji, musi to być realna data zrealizowania świadczenia. Brak jest podstaw prawnych do przyznania usług opiekuńczych z mocą wsteczną, w sytuacji gdy nie były przez gminę uprzednio świadczone, w szczególności za okres poprzedzający złożenie wniosku o ich przyznanie. Z decyzji organu I instancji wynika, że usługi opiekuńcze były świadczone od dnia 1 lutego 2012 r., zatem przyznanie usług opiekuńczych od tej daty nie narusza prawa. Poza tym o przyznaniu usług od tej daty wniosła sama skarżąca. Odnośnie zarzutu nie zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu należy zauważyć, że zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego oraz możliwości wypowiedzenia się co do tego i składania wniosków może odnieść skutek wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Na stronie stawiającej zarzut spoczywa ciężar wykazania istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Pełnomocnik skarżącej nie wykazał by związek taki zachodził. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r. poz. 270 ze zm.), skargę oddalił. Koszty wynagrodzenia dla pełnomocnika ustalono na podstawie art. 250 tej ustawy.