II SA/Sz 698/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. sprawy ze skargi E. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 5 ust. 3 i 3 a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. N 1, poz. 7 z późn. zm.) oraz art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856), Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z up. Burmistrza Miasta przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Nr [...] r. uznającą E.R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt [...], E.R. został zobowiązany do zapłaty alimentów na rzecz dziecka B.S. w kwocie [...] zł. Według zaświadczenia Komornika Sądowego z dnia [...] r. postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie jest bezskuteczne. Na rzecz osób uprawnionych organ wypłacał świadczenie alimentacyjne w kwocie [...] zł. miesięcznie, w okresie od [...] r. do [...] r. oraz od [...] r. do [...] r. Organ pierwszej instancji, na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w związku ze złożonym wnioskiem o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, pismami z dnia [...] wezwał E.R. do stawienia się w Ośrodku w terminie siedmiu dni od daty wezwania w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, a także zobowiązał do przedstawienia niezbędnych dokumentów wymienionych w piśmie. Ze względu na brak jakiejkolwiek reakcji na wezwanie ze strony E.R., organ pierwszej instancji, po uzyskaniu zaświadczenia Komornika Sądowego z dnia [...] stwierdzającego, że do dnia wydania zaświadczenia nie wywiązał się z obowiązku uiszczania bieżących zobowiązań alimentacyjnych, decyzją z dnia [...] r. uznał E.R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu ww. decyzji organ podał, że strona, mimo posiadanych bieżących zobowiązań alimentacyjnych, przez okres ostatnich sześciu miesięcy nie wywiązywała się w każdym miesiącu z tych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Tym samym zaistniały przesłanki z art. 5 ust. 3 i 3a ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uzasadniające uznanie E.R. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. E.R. odwołał się od powyższej decyzji podając, że nie jest w stanie dokonywać wpłat na poczet spłaty należności alimentacyjnych. Utrzymuje się z prac dorywczych, zarejestrowany jest w Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy ww. decyzję uzasadniając swoje stanowisko tym, iż wcześniejsze uchylanie się od płacenia alimentów, jak i nie osiąganie żadnego dochodu z powodu trudności w znalezieniu pracy, bycie bezrobotnym, nie stwarza na przyszłość gwarancji systematycznego wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. Pismem z dnia [...] r. E.R. złożył na ww. decyzję Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazując, że znajduje się obecnie w trudnej sytuacji materialnej, nie ma pracy, ma zadłużone mieszkanie i korzysta z pomocy dzieci. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. W ocenie Sądu, skarga E.R. zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta o uznaniu skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.). W myśl art. 5 ust. 3 ww. ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił złożenia oświadczenia majątkowego, zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy albo bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Stosownie do art. 5 ust. 3a cytowanej ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich [...] miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze - argumentując wystąpienie podstaw faktycznych i prawnych za utrzymaniem w mocy decyzji uznającej skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych - stwierdziło, że wcześniejsze uchylanie się od płacenia alimentów, jak i nieosiąganie żadnego dochodu z powodu trudności w znalezieniu pracy, bycie bezrobotnym, nie stwarza na przyszłość gwarancji systematycznego wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego. W ocenie Sądu, przedstawione motywy wydania zaskarżonej decyzji, w kontekście przytoczonych wyżej, obowiązujących przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie pozwalają na uznanie, że decyzja ta jest zgodna z prawem. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie powołał się na wystąpienie którejkolwiek z okoliczności wymienionych w art. 5 ust. 3 ww. ustawy, przyjął natomiast, jak już wskazano powyżej, że za uznaniem skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych przemawia brak gwarancji systematycznego wywiązywania się przez niego z obowiązku alimentacyjnego. Przytoczenie takiego argumentu, stanowiącego zarazem jedyną przesłankę utrzymania w mocy decyzji uznającej skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, zdaniem Sądu, nie znajdowało oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Przepisy te, nie przewidują bowiem możliwości wydania decyzji o uznaniu dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wobec braku gwarancji systematycznego wywiązywania się ze zobowiązań alimentacyjnych. Z tego względu, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja - odwołując się do pozaprawnych przesłanek, które stanowić miały podstawę jej podjęcia - musiała zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Jednocześnie, wskazać należy, że organ drugiej instancji – zgodnie z zasadą ogólną prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 k.p.a., zobowiązany do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy – nie odniósł się w żadnej mierze do podniesionej w odwołaniu kwestii niewypełnienia obowiązku przez skarżącego, nałożonego wezwaniem organu pierwszej instancji, stawienia się celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Jak wynika z treści odwołania, skarżący nie mógł odpowiedzieć na przedmiotowe wezwania, bowiem w terminie od [...] r. do [...] r. był nieobecny w miejscu zamieszkania. Powyższa okoliczność nakładała na organ drugiej instancji, w świetle regulacji przywołanego wyżej przepisu art. 7 k.p.a., obowiązek uzupełnienia materiału dowodowego zebranego w sprawie poprzez ponowne wezwanie skarżącego do stawienia się celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego. Na marginesie, zauważyć również należy, że z treści ww. przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania i wydania decyzji dotyczącej uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały w sposób enumeratywny w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 ww. ustawy. Wystąpienie którejkolwiek z nich, nie może jednocześnie stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku określonym w art. 5 ust. 3a ustawy. Przyjęcie zatem, a contrario, że decyzję o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich [...] miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, bez jednoczesnego powołania się na którąś z przesłanek pozytywnych wymienionych enumeratywnie w art. 5 ust. 3 pkt 1-3 ustawy, nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa. Innymi słowy, stwierdzenie, że dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, nie może stanowić samoistnej podstawy uznania takiego dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem Kolegium będzie wydanie decyzji przy jednoczesnym uwzględnieniu przedstawionego stanowiska Sądu co do warunków umożliwiających uznanie dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od obowiązków alimentacyjnych. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.), orzekł jak sentencji wyroku.