II SA/Sz 7/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi W. Ł. na decyzję Rektora P. M. w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium dla osób niepełnosprawnych uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z 15 listopada 2024 r., nr STYP/536/2024, na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023, poz. 742 ze zm.), dalej jako "p.s.w.", art. 104 i art. 107 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", i § 17-20 Regulaminu świadczeń dla studentów Politechniki Morskiej w S., wprowadzonego zarządzeniem nr [...] Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z 30 września 2024 r. ze zm., dalej jako "Regulamin", Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii (organ), odmówił przyznania W. L., dalej jako "skarżący", stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2024/2025. Jak wynika z uzasadnienia wskazanej decyzji organ, po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 3 października 2024 r. stwierdził, że skarżący nie spełnia warunków do przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych. Zgodnie z § 8 ust. 3-4 Regulaminu - "Łączny okres, przez który przysługują świadczenia, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta (...) Do okresu, o którym mowa w ust. 3, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3 Ustawy. Z tych względów organ orzekł, jak w decyzji." W. L. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na decyzję organu argumentując, że okres przez który przebywał na urlopie dziekańskim był związany ze stanem jego zdrowia. Skarżący wskazał, że posiada niezbędną dokumentację medyczną, którą przedstawił składając wniosek o urlop dziekański. Dokumentacja medyczna jest związana z stopniem niepełnosprawności. Ponadto skarżący podniósł, iż przez cały okres nauki pobierał stypendium przez okres czterech miesięcy. Wyjaśnił, że przez czas trwania urlopu dziekańskiego nie uczęszczał na zajęcia, przebywał często w szpitalu. W związku powyższym skarżący czuje się pokrzywdzony powyższą decyzją. W odpowiedzi na skargę organ, zastępowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi w całości, jako bezzasadnej oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto organ wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj.: 1) Regulaminu, na fakt obowiązywania w Politechnice Morskiej w S. regulacji limitujących liczbę semestrów uprawniających do pobierania świadczeń; maksymalnej liczby semestrów uprawniających do pobierania świadczeń, 2) wydruków zrzutów ekranu z systemu Dziekanat na stronie Wirtualna Uczelnia, 3) wydruków zrzutów ekranu ze Zintegrowanego Systemu Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on (dalej: "ZIS") z podsumowaniem przebiegu studiów Skarżącego (x7) 4) wydruku zrzutu ekranu z systemu ZIS z informacją o wygenerowanych raportach wraz z wydrukiem raportu o liczbie semestrów studiów na potrzeby weryfikacji prawa do otrzymywania świadczeń dla skarżącego, na fakt przekroczenia przez skarżącego maksymalnej liczby semestrów uprawniających do pobierania świadczeń. Organ przywołał art. 93 ust. 4 i ust. 6 p.s.w. oraz § 8 ust. 3 i ust. 4 Regulaminu i podał, że z informacji zamieszczonych w systemach informatycznych, którymi posługują się pracownicy sekcji stypendialnej, jednoznacznie wynika, że skarżący przekroczył liczbę semestrów uprawniających go do pobierania stypendium dla osób niepełnosprawnych. W kolumnie "Liczba unikalnych semestrów na potrzeby weryfikacji dopuszczalnej liczby 12 lub 14 semestrów pobierania świadczeń" system POL-on pokazał "13". Dodatkowo organ wskazał, że w okolicznościach sprawy zastosowania nie znajdzie art. 93 ust. 7 p.s.w. (ani odpowiadający mu § 8 ust. 5 Regulaminu), ponieważ z dołączonego do wniosku skarżącego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności niezbicie wynika, iż "niepełnosprawność istnieje od 6-go roku życia", a zatem nie powstała w trakcie studiów, ani tym bardziej po uzyskaniu tytułu zawodowego przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 – j.t.), w oparciu o kryterium zgodności z prawem wykazała, że akt ten w sposób istotny narusza prawo. Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu stypendium dla osób niepełnosprawnych w roku akademickim 2024/2025. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 86 ust. 1 pkt 1 p.s.w., zgodnie z którym student może ubiegać się o stypendium dla osób niepełnosprawnych. Przyznanie świadczenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4, oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej (art. 86 ust. 2 p.s.w.). Jak wynika z art. 89 p.s.w., stypendium dla osób niepełnosprawnych może otrzymać student posiadający orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności albo orzeczenie, o którym mowa w art. 5 oraz art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44, 858, 1089 i 1165). Stosownie do art. 93 ust. 4 wskazanej ustawy, Łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: 1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; 2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Zgodnie z art. 93 ust. 6 ustawy, do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Natomiast, jak stanowi art. 96 ust.7 p.s.w., w przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2, przysługuje przez dodatkowy okres 12 semestrów. Przepisy ust. 4 i 6 stosuje się odpowiednio. W uzasadnieniu decyzji, organ I instancji wskazał jedynie, że strona nie spełnia warunków do przyznania stypendium dla osób niepełnosprawnych powołując się na § 8 ust. 3-4 Regulaminu, nie wyjaśniając wszakże ani jakie semestry skarżący rozpoczął, ani przez jaki okres i czy w ogóle pobierał w tym okresie jakiekolwiek stypendium. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że postępowanie w sprawie przyznania stypendium powinno być prowadzone w sposób rzetelny i transparentny a wynik tego postępowania powinien przybrać postać decyzji bądź uwzględniającej wniosek, bądź odmawiającej przyznania świadczenia. O ile w tym pierwszym wypadku organ może uzasadnienie decyzji pominąć, bądź w skrótowej formie przedstawić motywy rozstrzygnięcia, o tyle w sytuacji, gdy odmawia przyznania świadczenia winien rozstrzygnięcie szczegółowo uzasadnić. W szczególności decyzja taka powinna, zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Podkreślenia wymaga, że uzasadnienie decyzji pełni doniosłą rolę, bowiem z jednej strony powinno, zgodnie z zasadą przekonywania, przedstawić tok rozumowania organu i podjąć próbę przekonania adresata decyzji o słuszności rozstrzygnięcia, z drugiej zaś strony powinno umożliwić jego kontrolę instancyjną. W rozpatrywanej sprawie uzasadnienie decyzji ograniczono do przytoczenia przepisów prawa, które zdaniem organu, miały zastosowanie, nie wyjaśniono jednak skarżącemu zasad i warunków przyznawania stypendium dla osób niepełnosprawnych i nie odniesiono tychże do indywidualnej sytuacji skarżącego. Taki sposób procedowania jest niedopuszczalny, bowiem narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego. Przede wszystkim jednak uniemożliwia instancyjną i sądową kontrolę wydanego rozstrzygnięcia. W aktach postępowania znajdują się co prawda wydruki z systemów, zawierających dane dotyczące semestrów, które wzięto pod uwagę, jakkolwiek nie wynika to z uzasadnienia decyzji. Nie wyjaśniono również skarżącemu, czy okoliczność, że przebywał na urlopie dziekańskim, w związku ze stanem zdrowia ma wpływ na prawo do stypendium, a jeżeli tak to jaki. W konsekwencji skarżący nie był w stanie podjąć polemiki z decyzją, a jedyną okolicznością którą mógł podnieść było to, że się z decyzją nie zgadza. Tak sporządzone uzasadnienie nie poddaje się kontroli sądu, bowiem nie sposób prześledzić toku rozumowania organu i zestawić go z przepisami ustawy i Regulaminu. Podkreślenia wymaga, że nie jest rolą sądu administracyjnego zastępowanie organu, w szczególności ustalanie stanu faktycznego i szukanie argumentów przemawiających za słusznością rozstrzygnięcia, takich argumentów powinno bowiem dostarczyć uzasadnienie decyzji, a zadaniem sądu jest jedynie dokonanie ich oceny według kryterium zgodności z prawem. Sąd dostrzega, iż w odpowiedzi na skargę podjęto próbę wyjaśnienia z jakich względów organ odmówił skarżącemu przyznania świadczenia, odwołując się do danych z systemów informatycznych, do których uczelnia ma dostęp, jednak – co należy stanowczo podkreślić, odpowiedź na skargę nie zastępuje uzasadnienia decyzji i nie konwaliduje jego braków, zwłaszcza, że w dalszym ciągu brak w niej opisu indywidualnej sytuacji skarżącego. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz, U. z 2024 r. poz. 935 – j.t.), orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. W związku z brakiem możliwości merytorycznej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd, na obecnym etapie nie przesądza o tym, czy skarżącemu stypendium przysługuje, czy też nie ma podstaw do jego przyznania. Organ będzie zobowiązany bowiem do ponownego sporządzenia decyzji, której uzasadnienie będzie spełniało wskazane wyżej wymogi. Motywy decyzji powinny opierać się na konkretnych i weryfikowalnych danych, inaczej mówiąc organ powinien wyszczególnić kiedy i jakie semestry zostały przez skarżącego rozpoczęte, jak również odnieść się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności dotyczących okresów pobierania stypendium i przebywania na urlopie dziekańskim w z powodów zdrowotnych.