II SA/Sz 701/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi I. J. na czynność Burmistrza Miasta z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zapewnienia bezpłatnego dowozu dziecka na zajęcia integracji sensorycznej stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności Pismem z dnia [...] lutego 2021 r. I. J. zwróciła się do Burmistrza Miasta z wnioskiem o zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu na zajęcia integracji sensorycznej jej synów T. i M. do Centrum Diagnozy i Terapii Dzieci i Młodzieży [...] w G.. W odpowiedzi na wezwanie organu z dnia [...] lutego 2021 r., skarżąca w piśmie z dnia [...] lutego 2021 r. powtórzyła treść ww. wniosku, dodatkowo wskazując, że nie jest w stanie wskazać podstawy prawnej swojego żądania, gdyż nie jest prawnikiem. W dniu [...] marca 2021 r. wpłynęło do organu kolejne pismo I. J., w którym podniosła, że wnosiła o zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki dla dwójki synów, tymczasem pismo organu z dnia [...] lutego 2021 r. dotyczyło tylko jednego syna T. J.. W odpowiedzi na powyższe, organ w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] poinformował, iż w zakresie M. nie ma podstaw do zapewnienia transportu na zajęcia integracji sensorycznej do Centrum Diagnozy i Terapii Dzieci i Młodzieży [...] w G.. Dziecko bowiem jest objęte obowiązkiem szkolnym i w celu jego realizacji Gmina W. finansuje transport do Publicznej Szkoły Podstawowej w W., którego roczny koszt wynosi ok [...] zł. Wobec powyższego zarówno art. 39 ust. 4a Prawa oświatowego, który stanowi, że gmina może zorganizować dzieciom i młodzieży niepełnosprawnej, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do szkoły ponadpodstawowej oraz ośrodka, o którym mowa w art. 2 pkt 7, również w przypadkach, w których nie ma takiego obowiązku, a także art. 127 ust. 7 Prawa oświatowego zgodnie z którym gmina może zorganizować bezpłatne dowożenie dziecka objętego wczesnym wspomaganiem rozwoju i jego opiekuna z miejsca zamieszkania dziecka do szkoły lub placówki, w której to wspomaganie jest prowadzone, a w razie potrzeby także bezpłatną opiekę nad dzieckiem w czasie dowożenia, nie dają podstawy do zapewnienia bezpłatnego transportu dziecka na zajęcia integracji sensorycznej w Centrum Diagnozy i Terapii Dzieci i Młodzieży [...]. Dalej organ podkreślił, że na podstawie art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego M. ma zapewniony bezpłatny transport do szkoły, zaś dziecko nie jest objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, w związku z czym nie ma podstaw do rozpatrywania sprawy w oparciu o przepis art. 127 ust. 7 Prawa oświatowego i przyznania oczekiwanego świadczenia. I. J. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie czynność Burmistrza Miasta z dnia [...] kwietnia 2021 r. i zarzucając naruszenie art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 59 ze zm.) wniosła o uznanie tej czynności za bezskuteczną oraz zobowiązanie Burmistrza Miasta do zapewnienia [...] synowi bezpłatnego transportu i opieki na zajęcia integracji sensorycznej do Centrum Diagnozy i Terapii Dzieci i Młodzieży [...] w G.. W uzupełnieniu skargi skarżąca przysłała umowę z dnia [...] grudnia 2020 r. zawartą pomiędzy Gminą W. a Centrum Diagnozy i Terapii Dzieci i Młodzieży [...] w G. na świadczenie specjalistycznym usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi polegających na prowadzeniu integracji sensorycznej oraz decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza Miasta na mocy której przyznano jej synowi M. świadczenia, o którym mowa ww. umowie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że nie dopuścił się naruszenia prawa. Powołując się na dane zawarte w elektronicznej Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, wywiódł, że prawna forma działalności Centrum Diagnozy i Terapii Dzieci i Młodzieży [...] w G., tj. działalność gospodarcza osoby fizycznej, nie spełnia kryterium wynikającego z art. 42 ust.1 pkt 2 ustawy o statystyce publicznej. Tym samym Centrum nie jest ośrodkiem rewalidacyjno-wychowanym, wobec czego nie znajduje do niego zastosowanie art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego, a zatem nie jest możliwe zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu niepełnosprawnego dziecka na zajęcia integracji sensorycznej. Nadto organ podkreślił, że działając w zakresie swoich obowiązków zapewnia M. J. bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do Szkoły Podstawowej nr [...] w W., zgodnie z art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego. W piśmie z dnia [...] listopada 2021 r. pełnomocnik wyznaczony dla skarżącej z urzędu podtrzymał wniesioną skargę. Zdaniem pełnomocnika, odmowa spełnienia żądań skarżącej z uwagi na to, że placówka, do której uczęszczało dziecko skarżącej jest prowadzona w formie działalności gospodarczej i nie spełnia kryterium wynikającego z art. 42 ust. 1 pkt 2 ustawy o statystyce publicznej - jest rażącym nadużyciem. Bez wątpienia bowiem sytuacja dziecka skarżącej wymagała udziału w zajęciach integracji sensorycznej. Z kolei skoro istniały podstawy do skorzystania przez dziecko z tego rodzaju zajęć i placówka Centrum Diagnozy i Terapii Dzieci i Młodzieży [...] spełniała kryteria i wymogi, by je przeprowadzić, to brak jest jakichkolwiek podstaw do tego, by odmówić matce dziecka prawa do bezpłatnego transportu dziecka do tej placówki, czy zwrotu kosztów tych przejazdów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bada w pełnym zakresie treść zaskarżonego aktu lub czynność, czy też bezczynność organu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, niezależnie od sformułowanych w skardze twierdzeń i zarzutów. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona. Zasada niezwiązania sądu granicami skargi nie oznacza, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność (lub bezczynność). Przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie stanowi czynność Burmistrza Miasta polegająca na odmowie zapewnienia bezpłatnego transportu dla syna skarżącej M. J. na zajęcia integracji sensorycznej do Centrum Diagnozy i Terapii Dzieci i Młodzieży [...] w G., prowadzonym przez A. M.. Organ odmawiając skarżącej zapewnienia bezpłatnego transportu na zajęcia z integracji sensorycznej stwierdził, iż jakkolwiek w myśl art. 39 ust. 4 a i art. 127 ust. 7 Prawa oświatowego gmina może zorganizować dzieciom i młodzieży niepełnosprawnej, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 127, bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do szkoły ponadpodstawowej oraz ośrodka, o którym mowa w art. 2 pkt 7, również w przypadkach, w których nie ma takiego obowiązku jak i bezpłatne dowożenie dziecka do objętego wczesnym wspomaganiem rozwoju i jego opiekuna z miejsca zamieszkania dziecka do placówki, w której to wspomaganie jest prowadzone, a w razie potrzeby także bezpłatną opiekę nad dzieckiem w czasie dowożenia, jednakże przepisy te nie dają podstawy do zapewnienia bezpłatnego transportu dziecka na zajęcia integracji sensorycznej w Centrum Diagnozy i Terapii Dzieci i Młodzieży [...]. Organ wyjaśnił, że dziecko nie jest objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju, zaś w odpowiedzi na skargę dodatkowo zaznaczył, że ww. Centrum nie jest ośrodkiem rewalidacyjno-wychowawczym. W tym miejscu przypomnienia wymaga, że na mocy decyzji z dnia [...] stycznia 2021 r. wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W., synowi skarżącej M. J. zostały przyznane, na podstawie art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, specjalistyczne usługi opiekuńcze obejmujące terapię z integracji sensorycznej w wymiarze 3 godzin tygodniowo. W decyzji organ wskazał, że usługi opiekuńcze będą wykonywane w G. przy ul. [...]. Z treści decyzji wynika również, że skarżąca ponosi odpłatność w wysokości 11% od kwoty [...]zł za godzinę terapii, tj. [...] zł. Pozostałą kwotę opłaca Ośrodek Pomocy Społecznej w W. na podstawie faktury wystawionej przez podmiot realizujący usługi opiekuńcze. Zestawienie tej decyzji z odmową realizacji dyspozycji normy z art. 39 ust. 4a czy art. 127 ust. 7 Prawa oświatowego wskazuje, że z jednej strony Burmistrz Miasta jako organ pomocy społecznej z własnego budżetu przyznaje specjalistyczne usługi opiekuńcze, które są niezbędne w terapii dziecka autystycznego, z drugiej zaś - powołując się na przepisy Prawa oświatowego - odmawia pomocy w realizacji tych usług. Przeniesienie kompetencji orzeczniczych na kierownika ośrodka pomocy społecznej nie powoduje zmiany właściwości organu, a wydana w sprawie decyzja jest w dalszym ciągu decyzją Burmistrza. Kierownik ośrodka pomocy społecznej, wykonując zadania w zakresie pomocy społecznej kieruje się ustaleniami organu wykonawczego gminy. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy o pomocy społecznej organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych, w tym specjalistycznych, w miejscu zamieszkania, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznym jest zadaniem własnym gminy o charakterze obowiązkowym. Skoro organ przyznał synowi skarżącej specjalistyczne usługi opiekuńcze, których koszt w przeważającej części pokrywany jest z budżetu gminy, to winien jednak rozważyć, czy tak kategoryczna odmowa zorganizowania dowozu dziecka w celu wykonania tej decyzji, nie będzie oznaczała marnotrawienia środków przeznaczonych na te usługi, skoro skarżąca z racji trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej własnym staraniem dowozu nie zorganizuje. W odniesieniu się do odmowy przyznania skarżącej pomocy dla jej niepełnosprawnego dziecka w zakresie, w którym organ rozstrzygnął sprawę w piśmie z dnia [...] kwietnia 2021 r., zaznaczenia wymaga, że przepis art. 69 Konstytucji RP nakłada na państwo obowiązek odrębnego potraktowania osób niepełnosprawnych, a który to obowiązek sprowadza się do stworzenia regulacji szczególnej dla tego rodzaju grupy osób. Regulację tę stanowi ustawa o pomocy społecznej, która - aby być wykonalną - musi być dostosowana do możliwości finansowych podmiotów realizujących świadczenia. Nie można twierdzić, że osoby niepełnosprawne mają prawo do zaspokojenia wszystkich swoich roszczeń, jednakże skoro organ przyznał świadczenie to winien to robić ze świadomością, że osoba, której je przyznano będzie mogła z nich skorzystać, a tym samym środki finansowe pochodzące z budżetu gminy nie zostaną zmarnotrawione. W każdej sytuacji pomocowej organ rozdysponowując środki przeznaczone na świadczenia powinien rozważyć, czy decyzja w przedmiocie przyznania konkretnych świadczeń może być w pełni wykonana. Wykonalność decyzji dotyczących usług opiekuńczych czy specjalistycznych usług opiekuńczych zasługuje na szczególną uwagę, albowiem usługi te przyznawane są co do zasady osobom niepełnosprawnym, wymagającym opieki innych osób. Pozostawienie beneficjentów tych świadczeń samym sobie oznacza, że pomoc taka ma charakter iluzoryczny. W tej sprawie pełne skorzystanie z przyznanych decyzją administracyjną specjalistycznych usług opiekuńczych oznacza również - zdaniem Sądu - pomoc w dowozie do miejsca wykonywania świadczenia. Z tych też względów argumentowanie odmowy zapewnienia bezpłatnego dowodu dziecka na zajęcia integracji sensorycznej, brakiem spełnienia podstaw z przepisów Prawa oświatowego i godzenie się w ten sposób na pozbawienie M. J. specjalnego świadczenia opiekuńczego nie zasługuje na akceptację. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. uznał za bezskuteczną czynność odmowy zapewnienia bezpłatnego dowozu dziecka skarżącej na zajęcia z integracji sensorycznej. Organ ponownie rozpoznając sprawę z wniosku skarżącej uwzględni rozważania wynikające z niniejszego wyroku.