II SA/Sz 703/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi A. C., A. C. i G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy Sygn. akt II SA/Sz 703/14 POSTANOWIENIE Dnia 17 września 2014 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 17 września 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. i A. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. C., A. C. i G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia p o s t a n a w i a I. odmówić A. C. zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić A. C. zwolnienia od kosztów sądowych Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem A.C. i A.C. od decyzji Burmistrza określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na opracowaniu i wdrożeniu innowacyjnej technologii odzysku opon w metodzie ciągłej w ramach budowy zakładu odzysku odpadowej gumy i tworzyw sztucznych na działkach nr [...] w obrębie [...]. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na te decyzję wniosła m. in. G.S. Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Uzasadniając wniosek wskazała, że utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł miesięcznie, z której finansuje także niezbędne naprawy należącego do niej domu o pow. [...]m2. Oprócz tego wnioskodawczyni posiada budynek gospodarczy i [...] ha nieruchomości rolnej. Skarżąca podniosła, że łączna kwota wpisu sądowego w trzech wniesionych przez nią skargach w sprawach II SA/Sz 703/14, II SA/Sz 704/14 i II SA/Sz 705/14 jest dla niej bardzo wysoka. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] G.S. wyjaśniła, że okres ostatnich trzech miesięcy był szczególny w zakresie jej dochodów, oraz, że od kilku lat finansuje poważny remont swojego domu. Początkowo oszczędności i bieżące dochody pozwalały na projekt i montaż instalacji wodno-kanalizacyjnej i centralnego ogrzewania, wymianę dachu. Kolejne wydatki tj. remont elewacji, wymianę okien, malowanie wnętrza i konieczne naprawy wnioskodawczyni finansowała z kredytu bankowego który spłaciła ze środków otrzymanych tytułem odprawy emerytalnej. Umowa o pracę została rozwiązana [...], a obecnie jedynym dochodem skarżącej jest emerytura wynosząca [...] zł netto miesięcznie. Nie jest to mało, ale w chwili obecnej jedyne zasoby finansowe skarżącej wynoszą [...] zł, a sprzęt AGD jest stary i może się zepsuć, poza tym zima może być mroźna i z rozliczenia z PGNiG może wyniknąć znaczna dopłata. Jednak w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy wnioskodawczyni uiści należny wpis, bo sprawa dotyczy najbliższego otoczenia jej domu i ma znaczenie priorytetowe. Wnioskodawczyni przedłożyła kopię decyzji ZUS o podjęciu wypłaty emerytury, wykaz transakcji na jej rachunku bankowym w okresie [...], kopie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości. W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Powyższe oznacza, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Powołane unormowania winny być odczytywane w kontekście art. 199 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem regułą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, a zwolnienie od tego obowiązku jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce tylko w ściśle określonych sytuacjach. Z wniosku oraz przedłożonych dokumentów źródłowych wynika, że skarżąca od [...] utrzymuje się z emerytury wynoszącej [...] zł netto miesięcznie, nie ma nikogo na utrzymaniu, posiada własny dom, budynek gospodarczy o pow. 32 m2 i 0,43 ha nieruchomości rolnej. Jak wyjaśniła, dom wymaga wielu napraw, a łączna kwota wpisu sądowego wynosząca [...] zł, jaką zobowiązana jest uiścić od trzech wniesionych przez nią skarg, jest bardzo wysoka. Z wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawczyni wynika, że miesięczne koszty bieżącego utrzymania jej domu są stosunkowo niskie i wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Zaskarżona decyzja została wydana [...]. Z wyciągu z rachunku bankowego skarżącej wynika, że po wydaniu tej decyzji, [...], otrzymała ona odprawę emerytalną w kwocie [...] zł, a [...] świadczenie ZUS w kwocie [...] zł netto. Okoliczność, że środki te skarżąca przeznaczyła na remont domu czy spłatę kredytu bankowego zaciągniętego na ten cel nie oznacza jeszcze, że znajduje się ona w sytuacji nie pozwalającej na poniesienie częściowych czy całkowitych kosztów postępowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 lutego 2009 r. sygn. akt II OZ 127/09 (LEX nr 565704) kosztami "koniecznego utrzymania" w rozumieniu art. 246 p.p.s.a są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych należy więc bezspornie zaliczyć wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych. Do tych ostatnich należą przede wszystkim koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci. Koszty remontu mieszkania mogą być zaliczone do kosztów koniecznego utrzymania tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy remont ten jest absolutnie niezbędny do korzystania z mieszkania w sposób umożliwiający zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, a jego zaniechanie mogłoby spowodować niekorzystne skutki dla życia i zdrowia domowników np. koszty związane z podłączeniem podstawowych mediów, koszty likwidacji skutków klęsk żywiołowych. Inne remonty, polegające zwłaszcza na odnowieniu poszczególnych pomieszczeń, wymianie znajdujących się w mieszkaniu instalacji lub sprzętów nie są niezbędne dla zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, a więc nie mogą być uznane za koszty koniecznego utrzymania w rozumieniu powołanego przepisu. Wnioskodawczyni uzyskuje stałe stosunkowo wysokie dochody, ponosi niskie koszty bieżącego utrzymania domu, a w okresie bezpośrednio poprzedzającym wniesienie skargi dysponowała środkami pozwalającymi na poniesienie pełnych kosztów postępowania w sprawie zainicjowanej jej skargą, nawet przy uwzględnieniu że wniosła jeszcze dwie inne skargi. Wydatki jakie skarżąca poniosła na remont domu, nie miały charakteru wydatków niezbędnych dla zaspokojenia jej podstawowych potrzeb życiowych, a więc nie mogą być uznane za koszty koniecznego utrzymania w rozumieniu powołanego przepisu. Ponieważ przeprowadzone postępowanie nie wykazało, by skarżąca znajdowała się w sytuacji majątkowej uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek czy też częściowych kosztów postępowania, wniosek należało oddalić na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Należy mieć także na uwadze, że w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżąca będzie mogła żądać od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia jej praw, w tym zwrotu poniesionych kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego, o ile zdecyduje się skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika (art. 200 p.p.s.a.). Wniosek w tej sprawie należy złożyć Sądowi najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku, pod rygorem utraty tego uprawnienia (art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. Sygn. akt II SA/Sz 703/14 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławczego decyzją z dnia [...] nr [...] umorzyło postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem A.C. i A.C. od decyzji Burmistrza określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na opracowaniu i wdrożeniu innowacyjnej technologii odzysku opon w metodzie ciągłej w ramach budowy zakładu odzysku odpadowej gumy i tworzyw sztucznych na działkach nr [...] w obrębie [...]. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli A.C. i A.C. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, skarżący złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podali, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą ok. [...] zł miesięcznie zysku, a skarżący jest zatrudniony na ¼ etatu z wynagrodzeniem [...] zł miesięcznie. Przy czym na utrzymaniu wnioskodawców pozostaje [...] letni studiujący syn, który nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący oświadczyli, że posiadają w [...] dom o pow. [...] m2 przy ul. [...] oraz warsztat, nie posiadają innego majątku, żadnych oszczędności czy przedmiotów wartościowych. Referendarz sądowy wezwaniem z dnia [...] (doręczonym [...]) zobowiązał skarżących do przedłożenia, w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy; - dowodów potwierdzających wysokość comiesięcznych dochodów wnioskodawców, - dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie domu z okresu ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów lub wykazów z wszystkich rachunków bankowych, z okresu ostatnich trzech miesięcy, - odpisów zeznań podatkowych za 2013 r., - zaświadczenia z uczelni, że syn studiuje i czy otrzymuje stypendium, - kserokopii ostatniej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości. Skarżący na wezwanie nie odpowiedzieli. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 ww. ustawy). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Zgodnie z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Z zaskarżonej decyzji wynika, że A.C. jest właścicielką działek nr [...] położonych w obrębie ewidencyjnym [...], natomiast A.C. nie posiada żadnych nieruchomości w tym obrębie ewidencyjnym. W oświadczeniu o stanie majątkowym, rodzinnym i dochodach wnioskodawcy oświadczyli, że posiadają jedynie dom o pow. [...] m2 i warsztat. Skarżąca podała, że prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi bardzo mały zysk ([...] zł miesięcznie). Z informacji zawartych w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że A.C. od [...] przy ul. [...] w [...] prowadzi Przedsiębiorstwo zajmujące się konserwacją i naprawą pojazdów samochodowych. Informacje podane przez skarżących w urzędowym formularzu okazały się niewystarczające do oceny ich rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych, a skarżący nie przedłożyli dokumentów źródłowych określonych w wezwaniu. Tymczasem, zgodnie z cytowanym wyżej przepisem art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z pomocy. Skarżący nie wykazali, by znajdowali się w sytuacji uzasadniającej przyznanie im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podali, że siebie, [...] letniego syna, dom i warsztat utrzymują z dochodów wynoszących [...] zł miesięcznie, nie mają innego majątku ani oszczędności. Oświadczenie to budziło wątpliwości co do jego prawdziwości, a wnioskodawcy, mimo wezwania, nie przedłożyli dokumentów pozwalających na ocenę ich rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. W tej sytuacji należało uznać, że nie wykazali, że rzeczywiście znajdują się w sytuacji uniemożliwiającej uiszczenie wpisu od skargi, czy dalszych ewentualnych kosztów sądowych w sprawie zainicjowanej Ich skargą. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.