II SA/Sz 703/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego oraz jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Burmistrz B. decyzją z [...] r., nr [...], na podstawie art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1, art. 3 pkt 11, art. 20 ust. 3, art. 9 – 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, uchylił decyzję Burmistrza B. z dnia [...] r. nr [...], przyznającą E. K. zasiłek rodzinny oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko A. S.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasiłek rodzinny przysługuje jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł, a w przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności kwoty 764 zł. W przypadku rodziny skarżącej kryterium uprawniające do otrzymania świadczeń rodzinnych wynosi 674 zł. Łączny dochód całej rodziny nie może zaś przekroczyć kwoty [...]zł. Po zweryfikowaniu dokumentów, ustalono, że łączny dochód w rodzinie strony z uwzględnieniem dochodu uzyskanego w ujęciu miesięcznym wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje [...] zł. Tym samym kryterium dochodowe na osobę zostało przekroczone o kwotę [...]zł. Na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ zastosował mechanizm "złotówka za złotówkę" i po dokonaniu przeliczeń ustalono, że świadczenie w pomniejszonej kwocie również nie przysługuje od [...] r. Organ dodał, że miał na uwadze okoliczność, że mąż skarżącej P. K. jest zobowiązany wyrokiem sądu do płacenia alimentów na swoje dziecko w kwocie [...]zł miesięcznie, jednak nie mógł uwzględnić przedstawionych na tę okoliczność potwierdzeń przelewów gdyż wpłaty nie zostały dokonane tytułem alimentów. Jednocześnie w dniu [...] r. do organu wpłynął dokument potwierdzający wysokość dochodu uzyskanego za drugi miesiąc od podjęcia zatrudnienia przez P. K. w kwocie [...]zł. Na podstawie art. 5 ust. 4b ustawy z o świadczeniach rodzinnych, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodzinny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego powiększonego o kwotę uzyskanego dochodu z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód ten został osiągnięty, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w dniu ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła E. K., wnosząc o rozpatrzenie jej sprawy i przyznanie jej świadczeń na córkę A. S.. Podniosła, że dochody jej rodziny zostały przekroczone o [...] zł ponieważ nie odliczono alimentów, które jej mąż płaci na swojego syna. Dodała, że w [...] r. mąż był jeszcze kawalerem i nie myślał, że "wpłaty na konto matki dziecka będą mu potrzebne", dlatego nie wskazywał tytułu wpłaty "alimenty" a jedynie "wpłata na konto". Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium stwierdziło, że organ I instancji w sposób właściwy, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, zweryfikował dochody rodziny E. K., mające wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Słusznie organ uwzględnił dochód uzyskany w postaci wynagrodzenia za pracę w związku z podjęciem zatrudnienia przez P. K.. Prawidłowo też ustalił, że miesięczny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie skarżącej wyniósł [...] zł i przekroczył ustawowe kryterium do przyznania świadczeń rodzinnych, tj. kwotę 674 zł. Zdaniem Kolegium, organ I instancji słusznie nie uwzględnił opłacania alimentów przez P. K. na rzecz innego dziecka. Przedłożone kserokopie dowodów wpłat potwierdzają, że wymieniony dokonywał wpłat w kwotach po [...] zł na rzecz A. S., jednak w dowodach wpłat figuruje zapis "wpłata na konto", co w żaden sposób nie może stanowić potwierdzenia, że jest to wpłata tytułem alimentów na dziecko. Organ odwoławczy zaznaczył, że wydanie decyzji na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który pozwala na zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej na niekorzyść strony bez jej zgody, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne, wpływa na dotychczasowy zakres przyznanych świadczeń (zmienia ich wysokość, odmiennie je kształtuje lub wręcz je odbiera). Oznacza to, że uchylenie decyzji pierwotnej przyznającej świadczenie ma charakter konstytutywny i ze względu na ten właśnie charakter może wywierać skutki od momentu jej wydania, tj. od [...] r. Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. (jak również dwóch innych decyzji z dnia [...] r.) E. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie a także o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Burmistrza B.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła m.in. obrazę prawa materialnego polegającą na błędnej wykładni art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez błędne nieodliczenie od dochodu kwoty alimentów świadczonych na rzecz innej osoby i błędne przyjęcie, że skarżąca przekracza kryterium dochodowe, a w konsekwencji nieprawidłowe nieprzyznanie skarżącej zasiłku rodzinnego. W uzasadnieniu skargi, strona wskazała, że niezrozumiałym jest postępowanie organów obu instancji, mając na uwadze zasadę "przyjaznej administracji" oraz fakt, że każdemu organowi administracyjnemu winno zależeć na tym, aby "pomagać swym obywatelom, a nie utrudniać swym obywatelom". Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie trudnym sytuacjom życiowym przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielniania osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wydana przez Burmistrza B. decyzja z dnia [...] r. o uchyleniu decyzji tego organu z dnia [...] r. nr [...], przyznającej E. K. zasiłek rodzinny oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko A. S. została doręczona stronie w dniu [...] r. Wskazać w tym miejscu należy, że administracyjne postępowanie odwoławcze, które oparte jest w pełni na zasadzie skargowości, może być uruchomione tylko w wyniku podjęcia przez uprawniony podmiot czynności procesowej polegającej na wniesieniu odwołania w ustawowo przewidzianym terminie. Zgodnie bowiem z treścią art. 127 § 1 k.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Stosownie zaś do treści art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Termin określony w tym przepisie jest terminem zawitym a więc jego przekroczenie, i to niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, powoduje bezskuteczność odwołania i rodzi po stronie organu administracji obowiązek stwierdzenia, w drodze postanowienia, uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. z ochrony trwałości. Działające w niniejszej sprawie jako organ II instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie dokonało weryfikacji tych okoliczności. Jak wynika z akt postępowania – o czym była już mowa powyżej – skarżącej doręczono odpis decyzji Burmistrza B. z dnia [...] r. – w dniu [...] r. zatem należało przyjąć, że 14-dniowy termin do wniesienia przez nią odwołania, upłynął [...] r. Natomiast (jak wynika z treści pisma Burmistrza B. skierowanego do Kolegium w dniu [...] r. – k. 2 akt administracyjnych) odwołanie skarżącej zostało złożone osobiście w siedzibie Ośrodka w dniu [...] r. Organ II instancji nie dostrzegł powyższej okoliczności i rozpoznał odwołanie wniesione z uchybieniem terminu, co stanowi rażące naruszenie art. 129 k.p.a. i skutkuje stwierdzeniem jej nieważności. Z uwagi na powyższe, Sąd nie mógł odnieść się do zarzutów skargi. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.