II SA/Sz 703/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. na decyzję Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 7 lipca 2025 r. nr 2/WYŁ/2025 w przedmiocie odmowy zwolnienia (w drodze wyłączenia) z obowiązku pełnienia służby wojskowej oddala skargę. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w S., działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a.") oraz art. 541 ust. 5 pkt 2, ust. 9 i ust. 12 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248 ze zm.; dalej "u.o.o.") w zw. z § 8 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2022 r. w sprawie wyłączenia od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (Dz. U. poz. 2559; dalej "rozporządzenie RM z 2022 r.") wydał w dniu 20 maja 2025 r. decyzję nr [...], w której odmówił zwolnienia (w drodze wyłączenia) B. R. (dalej "lekarz weterynarii") z obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Organ I instancji podał, że w dniu 20 lutego 2025 r. wpłynął do niego wniosek Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. (dalej "wnioskodawca") wyłączenia od obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny przez lekarza weterynarii. Wnioskodawca wskazał, że lekarz weterynarii uczestniczy w realizacji zadań obronnych, w tym między innymi zadań operacyjnych w ramach podnoszenia gotowości obronnej państwa w warunkach zewnętrznego zagrożenia bezpieczeństwa państwa i w czasie wojny oraz wykonywaniu zadań z zakresu zarządzania kryzysowego. Ponadto pełni funkcję Kierownika Stałego Dyżuru Powiatowego Lekarza Weterynarii oraz Komendanta Stanowiska Kierowania Powiatowego Lekarza Weterynarii. Z uwagi na niepomyślną sytuację epizootyczną kraju związaną z afrykańskim pomorem świń oraz zagrożenie pryszczycą obecność lekarza weterynarii w Powiatowym Inspektoracie Weterynarii w W. jest niezbędna dla właściwej realizacji zadań. Organ I instancji przywołał treść art. 541 ust. 5 pkt 2 u.o.o. i wskazał, że lekarz weterynarii nie jest jedynym pracownikiem wnioskodawcy i powołanie go do służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny nie groziłoby zaprzestaniem lub poważnym zakłóceniem pracy wnioskodawcy. Skutkowałoby to, w ocenie organu I instancji, jedynie komplikacjami w ciągłości pracy wnioskodawcy. Organ I instancji podał, że spełnienie warunków przewidzianych w art. 541 ust. 5 pkt 2 u.o.o. nie stanowi bezwzględnej podstawy do wyłączenia z obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny (nie skutkuje automatycznie tym wyłączeniem), gdyż art. 541 ust. 12 u.o.o. stanowi, że odmowa dokonania tego wyłączenia - mimo spełnienia ustawowych warunków wyłączenia - może nastąpić, jeżeli istnieje potrzeba uzupełnienia Sił Zbrojnych stanem osobowym, a w ewidencji wojskowej nie występują zasoby osób, którym z racji posiadanego wieku, stopnia wojskowego, wykształcenia, kwalifikacji, stanu zdrowia lub miejsca zamieszkania można nadać przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny. Organ I instancji dokonał analizy zasobów żołnierzy rezerwy i ustalił, że lekarz weterynarii posiada nadany w dniu 21 listopada 2023 r. przydział mobilizacyjny na stanowisko w Grupie Zabezpieczenia Ukompletowania - młodszy oficer w [...] batalionie [...] w W.. Specjalność wojskowa [...] (korpus osobowy [...]), którą posiada lekarz weterynarii jest specjalnością deficytową, a w zasobach Wojskowego Centrum Rekrutacji w S. brak jest żołnierzy o tej samej lub zbliżonej specjalności wojskowej. Okoliczność ta wyklucza wyłączenie lekarza weterynarii z obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zdjęcie lekarza weterynarii z uzupełnieniowego stanu osobowego spowodowałoby niemożliwe do uzupełnienia braki w stanie osobowym Sił Zbrojnych i obniżyłoby zdolność bojową jednostki wojskowej oznaczonej w nadanym temu żołnierzowi przydziale mobilizacyjnym. Organ I instancji wskazał, że nawet gdyby uznać, że wniosek Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. za uzasadniony, to z uwagi na aktualne braki osobowe w specjalności charakteryzującej lekarza weterynarii - wydanie decyzji o wyłączeniu go z pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia RM z 2022 r, nie jest możliwe. Państwowy Lekarz Weterynarii w W. złożył odwołanie od ww. decyzji, w której podał, że ze względu na posiadane doświadczenie i wiedzę oraz zakres realizowanych zadań zastąpienie lekarza weterynarii w czasie wojny i mobilizacji nie będzie możliwe. Brak wykwalifikowanego pracownika uniemożliwi prawidłowe funkcjonowanie wnioskodawcy. Szef Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji wydał w dniu 7 lipca 2025 r. decyzję nr 2/WYŁ/2025, w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i wskazał, że w zasobach osobowych Wojskowego Centrum Rekrutacji w S. brak jest żołnierzy rezerwy posiadających specjalność wojskową [...] (korpus osobowy [...]), która jest wymagana na uzupełnianym stanowisku służbowym. Lekarz weterynarii posiada specjalność wojskową [...] (korpus osobowy [...]), którą uzyskał po przeszkoleniu w Centrum Szkolenia Radioelektronicznego w J. w 2000 r., ale od 2012 r. posiada nadany przydział mobilizacyjny w specjalności wojskowej [...], w której to odbył 52 dni ćwiczeń wojskowych, co czyni go najlepiej przeszkolonym żołnierzem rezerwy w tej specjalności wojskowej w zasobach osobowych Wojskowego Centrum Rekrutacji w S.. Organ odwoławczy przeanalizował również ewidencję pozostałych wojskowych centrów rekrutacji na terenie województwa zachodniopomorskiego. W ich zasobach figuruje siedmiu żołnierzy rezerwy posiadających specjalność wojskową [...], z czego czterech to oficerowie starsi (najwyższy wymagany jest stopień wojskowy - porucznik), jeden posiada nadany przydział mobilizacyjny do innej jednostki wojskowej, jeden jest niezdolny do pełnienia służby wojskowej w czasie pokoju (kat. D) i ostatni z nich zgłosił wyjazd za granicę w celach zarobkowych. Organ odwoławczy przytoczył treść z art. 541 ust. 12 u.o.o. i wskazał, że powołanie lekarza weterynarii do służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny może spowodować komplikacje w zachowaniu ciągłości pracy wnioskodawcy, jednakże ze względu na potrzeby uzupełnienia Sił Zbrojnych zdjęcie lekarza weterynarii z uzupełnieniowego stanu osobowego nie jest możliwe. Państwowy Lekarz Weterynarii w W. złożył skargę na ww. decyzję i wniósł o jej uchylenie oraz jej zmianę poprzez orzeczenie o zwolnieniu (w drodze wyłączenia) z obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny przez lekarza weterynarii, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił organowi naruszenie art. 541 ust. 5 pkt 2 u.o.o., przez jego niezastosowanie mimo istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie dostatecznie uzasadniających udzielenie zwolnienia z obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zarzut został uszczegółowiony w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W piśmie z 19 listopada 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Spór w sprawie dotyczy odmowy zwolnienia (w drodze wyłączenia) lekarza weterynarii z obowiązku pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zgodnie z art. 541 ust. 1 u.o.o., nie powołuje się do służby wojskowej pełnionej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny osób, które zostały wyłączone z obowiązku jej pełnienia. Wyłączenia dokonuje szef wojskowego centrum rekrutacji, a w przypadku żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową dowódca jednostki wojskowej (art. 541 ust. 2 u.o.o.). Wyłączenia dokonuje się również w czasie pokoju (art. 541 ust. 3 u.o.o.). Wyłączenie następuje m. in. na wniosek i dotyczy osób, których powołanie do służby wojskowej, o której mowa w ust. 1, groziłoby zaprzestaniem lub poważnym zakłóceniem pracy urzędu państwowego lub samorządowego albo działalności gospodarczej przedsiębiorcy niezbędnej dla zapewnienia obrony lub bezpieczeństwa państwa (art. 541 ust. 5 pkt 2 u.o.o.). Podstawę wyłączenia na wniosek stanowi pisemny udokumentowany wniosek kierowników urzędów państwowych lub samorządowych albo przedsiębiorców w stosunku do osób, o których mowa w ust. 5 pkt 2 (art. 541 ust. 7 u.o.o.). Odmowa dokonania wyłączenia na wniosek lub jej uchylenie w czasie pokoju stanowi decyzję administracyjną, od której służy wnioskodawcy odwołanie do Szefa Centralnego Wojskowego Centrum Rekrutacji (art. 541 ust. 9 u.o.o.). Odmowa dokonania wyłączenia może nastąpić, jeżeli istnieje potrzeba uzupełnienia Sił Zbrojnych stanem osobowym, a w ewidencji wojskowej nie występują zasoby osób, którym z racji posiadanego wieku, stopnia wojskowego, wykształcenia, kwalifikacji, stanu zdrowia lub miejsca zamieszkania można nadać przydział mobilizacyjny lub pracowniczy przydział mobilizacyjny (art. 541 ust. 12 u.o.o.). Zdaniem Sądu, organ odwoławczy ustalił stan faktyczny w sposób prawidłowy i przeanalizował zebrany materiał dowody, a wydając rozstrzygnięcie uzasadnił je przekonywująco. Organ odwoławczy wskazał, że odmowa wyłączenia lekarza weterynarii nastąpiła na podstawie art. 541 ust. 12 u.o.o. po przeanalizowaniu stosownych ewidencji. W ocenie Sądu, decyzja ta nie narusza prawa. Okoliczność, że lekarz weterynarii wykonuje pracę niezbędną dla prawidłowego działania Powiatowego Lekarza Weterynarii w W. nie oznacza, że wniosek o wyłączenie lekarza weterynarii musi zostać uwzględniony. Wyłączenia dokonuje organ wojskowy i do tego organu należy ocena czy istnieje potrzeba uzupełnienia Sił Zbrojnych stanem osobowym i czy w ewidencji wojskowej występują inne osoby, które mogą otrzymać przydział mobilizacyjny. W ocenie organów wojskowych w sprawie istnieje potrzeba uzupełnienia Sił Zbrojnych stanem osobowym, a w ewidencji wojskowej nie występują osoby, którym można byłoby nadać przydział mobilizacyjny w zamian za lekarza weterynarii. Skarżący polemizuje ze stanowiskiem organu, wskazując na niezbędność pracy lekarza weterynarii dla wnioskodawcy. Jednakże w ocenie Sądu, nie ma powodów do kwestionowania stanowiska organu. Zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne. Podkreślić należy, że zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy, a zatem rolą Sądu było dokonanie oceny, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego i prawidłowo ocenił materiał dowodowy, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, organ, w okolicznościach badanej sprawy, prawidłowo uznał, że priorytetem jest uzupełnienie Sił Zbrojnych stanem osobowym na wypadek mobilizacji i w czasie wojny. Zapewnienie niezakłóconej pracy wnioskodawcy, w tym niezbędnej dla zapewnienia obrony i bezpieczeństwa państwa jest także istotne, lecz nie ma pierwszeństwa przed podstawowym obowiązkiem obrony Ojczyzny (art. 4 ust. 1 ustawy). Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.