II SA/Sz 707/14

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku, złożonym do sądu w dniu 8 sierpnia 2014 r. na urzędowym formularzu PPF, skarżący M. N. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych bez uszczerbku w swoim utrzymaniu, ponieważ jego sytuacja jest dramatyczna. Aktualnie skarżący pozostaje w separacji z żoną, a jedyne źródło jego utrzymania stanowi renta w wysokości [...] zł, z której część jest zajęta przez komornika z tytułu egzekucji na pokrycie zadłużenia. Skarżący posiada zadłużenie w wysokości ok. [...] zł, którego nie może spłacić z uwagi na brak możliwości zbycia posiadanych dóbr, ponieważ objęte są one współwłasnością małżeńską i są zajęte przez komornika. Wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a posiadany majątek stanowi dom o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomości : działka w O. o pow. [...] ha, w Z.o pow. [...] ha, w M. o pow. [...] ha, ziemia rolna o powierzchni 12 ha, ziemia rolna w Z. o pow. [...] ha, ziemia rolna w R. o pow. [...] ha, sześć działek budowlanych po [...] ha. Dalej skarżący podał, że jego miesięczne koszty wynoszą: [...] zł wyżywienie, prąd – ok. [...] zł, gaz [...] zł, alimenty dla żony [...] zł, alimenty na córkę – [...] zł, paliwo – [...] zł, telefon – [...] zł. Posiada zobowiązania komornicze w wysokości [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego zobowiązującego do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący przesłał odcinki wypłaty renty w kwocie [...] zł za czerwiec i sierpień 2014 r. oraz w kwocie [...] zł za maj 2014r., nakaz płatniczy na kwotę [...] zł z tytułu podatku od nieruchomości, decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2014 rok w łącznej kwocie [...] zł, postanowienie Sądu Okręgowego Wydział XII Cywilny z dnia [...] r. zobowiązujące skarżącego do zaspokajania na czas trwania postępowania rozwodowego potrzeb rodziny poprzez łożenie kwoty [...] zł miesięcznie, faktury z potwierdzeniami dokonania płatności : za gaz na kwoty: [....] zł za okres od kwietnia do maja 2014 r., [....] zł za okres od lutego do sierpnia 2014 r., [...] zł za okres od sierpnia do października 2014 r., punkt poboru gazu [...], faktury T-Mobile na kwotę [...] zł w czerwcu 2014 r, [...] zł w lipcu 2014 r. i [...] zł w sierpniu 2014 r., faktury ITI Neovision S.A. na kwoty [...]zł za czerwiec lipiec i sierpień 2014 r., fakturę z tytułu abonamentu za elektroniczną ochronę domu jednorodzinnego w [....] w kwocie [...] zł, fakturę za wodę i ścieki za okres od marca do czerwca 2014 r. na kwotę [...] zł punkt poboru [...], faktury za prąd na kwotę [...] zł za okres od lutego do kwietnia 2014 r., [...] zł za okres od kwietnia do czerwca 2014 r., opłatę składki PZU z tytułu ubezpieczenia samochodu [...], fakturę z apteki na zakup lekarstw na łączną kwotę [...] zł w maju i na kwotę [...] w lipcu 2014 r., decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia [...] r. przyznającą płatność na rok 2013 w wysokości [....] zł, wyciąg z konta w banku pocztowym obejmujący okres od lutego do lipca 2014 r. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 11 września 2014 r. zobowiązał wnioskodawcę do złożenia pełnych wyciągów z posiadanych kont bankowych, rachunków oszczędnościowych, papierów wartościowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy, kserokopii dowodów rejestracyjnych posiadanych pojazdów. Pismem z dnia 23 września 2014 r. skarżący przesłał ponownie dokumenty potwierdzające wysokość otrzymywanej renty, nakaz płatniczy w sprawie podatku od nieruchomości, oraz faktury za prąd na kwotę [...] zł za sierpień 2014 r. miejsce poboru [...], oraz na kwotę [...] zł za okres od czerwca do sierpnia 2014 r. i na kwotę [...] zł za taki sam okres miejsce poboru [...], wezwanie do zapłaty z sierpnia za gaz kwoty [...] zł, wezwanie komornika sądowego do dokonywania potrąceń z renty z tytułu zaległości w płatności alimentów, zawiadomienia komornika sądowego o wszczęciu egzekucji, w tym z wniosku H. N. i A. N. w związku z zaległymi alimentami w łącznie w kwocie [...] zł, protokół z zajęcia nieruchomości - domku [...] oraz obwieszczenie o jego licytacji, protokół zajęcia ruchomości w postaci kolekcji monet w łącznej ilości [...] sztuk oraz samochodu dostawczego [...] r., kserokopię dowodu rejestracyjnego [...] i [...], fakturę zbiorczą wystawioną w dniu [...] r. przez stację paliw na łączną kwotę [...] zł za olej napędowy zakupiony w miesiącu wrześniu 2014 r., zestawienie zaległości z tytułu alimentów i opłat egzekucyjnych, sporządzone przez komornika na dzień [...] r., w łącznej kwocie [...] zł, wyciągi z konta bankowego w Banku Pocztowym i Banku PKO, historię rachunku od kwietnia do września 2014 r. posiadanego w Banku oraz potwierdzenie złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 15 października 2014 r. odmówił skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż w ocenie referendarza, skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł (wpis od skargi). W piśmie z dnia 27 października 2014 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, w którym oświadczył, że od 2011 r. ma trudną sytuację rodzinną i nakładane na niego zobowiązania przekraczają jego możliwości zarobkowe i dochodowe. Jest schorowany i nie ma możliwości zarobkowania. Posiada zajęcia komornicze dóbr, które nie zostały jeszcze sprzedane. Skarżący nie zgodził się z oceną referendarza sądowego, że nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych, gdyż w sposób dostateczny i wyczerpujący przedstawił swoją dramatyczna sytuacje finansową. Ponadto orzekający nie uzasadnił, przyczyn odebrania mocy dowodowej przedstawionym dokumentom. Jedynym źródłem dochodów jest renta w wysokości [....] zł z której dokonywane są potrącenia komornicze. Skarżący wyjaśnił nadto, że kwoty wpłat własnych w wysokości [...] zł są nieporozumieniem, gdyż nie wie co to za kwoty, być może pochodzą ze sprzedaży rzeczy osobistych. Płatność dla rolników w wysokości [...] zł zabrał komornik, dlatego też sam jest zobowiązany pokryć koszty utrzymania gruntów i roślin. Skarżący oświadczył, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego bez uszczerbku dla codziennego utrzymania siebie. Zarządzeniem z dnia 6 listopada 2014 r. sąd zobowiązał skarżącego do wskazania i udokumentowania swoich oświadczeń w zakresie : - czy w dalszym ciągu posiada samochód osobowy marki [...], jeśli tak to czy podlega on zajęciu komorniczemu, jeśli zaś został sprzedany to należy podać kiedy i za jaką kwotę oraz jaka kwota przypadła skarżącemu z tego tytułu, - czy zakończyło się postępowanie o rozwiązanie małżeństwa pomiędzy nim a H. N. i czy został przeprowadzony podział majątku wspólnego pomiędzy stronami, - czy uległa zmianie sytuacja w zakresie obowiązków alimentacyjnych wobec H. N. i A. N., w szczególności w zakresie kwot, które skarżący jest zobowiązany ponosić wobec ww. osób, jeśli tak to należy podać aktualną ich wysokość, - czy posiada konta depozytowe, o których mowa w postanowieniu Sądu Okręgowego Wydział XII Cywilny z dnia [...], jeśli tak to należy udokumentować stan środków zgromadzonych na kontach, jeśli zostały zlikwidowana to należy podać kiedy i jaka kwotę otrzymał skarżący, - czy posiada konta bankowe jeszcze w innych bankach, poza tymi co do których przysłał wyciągi z rachunków, jeśli tak to należy przysłać wyciągi z tych rachunków za ostatnie trzy miesiące, - czy uzyskał już decyzję w sprawie przyznania płatności dla rolników na rok 2014 r., jeśli tak to należy nadesłać kopię decyzji, - czy w dalszym ciągu posiada jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, jeśli nie to należy podać, kiedy zostały zlikwidowane i jaką kwotę uzyskał z tego tytułu, a jeśli tak to należy przedłożyć kopię świadectw uczestnictwa w konkretnym funduszu inwestycyjnym, - czy w roku 2014 r. dokonał sprzedaży jakiekolwiek działki budowlanej, jeśli tak to jaką kwotę uzyskał z tytułu sprzedaży, - czy dalej posiada rachunek bankowy o numerze [...], na który wg. decyzji o płatności dla rolników z dnia [...] r. miała być przekazana kwota przyznanych płatności, jeśli tak to należy przysłać wyciąg z ostatnich trzech miesięcy z tego konta, - w związku z oświadczeniem w sprzeciwie, że uzyskaną płatność w kwocie [...] zł zabrał komornik należy przedstawić dokument potwierdzający zajęcie tej należności, w szczególności, dokument wskazujący na zajęcie konta bankowego przypisanego do ww. rachunku. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że samochód [...] został zlicytowany przez komornika, nadal płaci alimenty, nie posiada kont depozytowych, ani innych kont poza tymi, które podał wcześniej, nie otrzymał decyzji o płatności dla rolników za 2014r., nie posiadał nigdy jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych, nie zbył żadnej działki budowlanej w 2014 r., wszystkie wpływy na konto zajął na początku stycznia 2014 r. komornik łącznie z płatnością w kwocie [...] zł. Skarżący przedłożył wyciąg z konta o numerze [...] z którego wynika wpływ kwoty [...] zł, ponownie kopie protokołów zajęcia ruchomości w postaci kolekcji monet oraz samochodu dostawczego [....] r., zawiadomienie z [...] r. o zajęciu rachunku bankowego w PKO, kopię protokołu zajęcia samochodu marki [...], obwieszczenie o licytacji samochodu [...] r., obwieszczenie o licytacji domku [...], ponownie zawiadomienie z ZUS – u potrąceniach z renty, kopię protokołu sprzedaży domku [...], ponownie kopię zaświadczenia o stanie zdrowia z 2006 r., kopię swojego pisma do Telewizji Polskiej S.A [...] z opisem swojej trudnej sytuacji życiowej związanej z konfliktem z małżonką i z zarzutami wobec sądów powszechnych w przedmiocie prowadzenia spraw rozwodowej i o alimenty, pismo do Prezesa Sądu Rejonowego o interwencję w ww. sprawach, rachunek za sprzedaż domku [...], postanowienia Komornika Sadowego o kosztach egzekucyjnych z 2013 r. i ponownie zawiadomienie w wszczęciu egzekucji na wniosek H. N. z 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Jak wynika z akt sprawy referendarz sądowy postanowieniem z dnia 15 października 2014 r. odmówił skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. Zgodnie z art. 260 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) – zwanej dalej "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając na względzie ww. przepis, sąd ponownie rozpoznał wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, i w związku z tym dokonał na nowo oceny sytuacji materialnej, życiowej, ekonomicznej skarżącego, w oparciu o przedłożone do akt dokumenty i wyjaśnienia skarżącego. Podkreślić należy, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym lub częściowym zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. następuje w określonych ustawą przypadkach. W zakresie częściowym, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Sąd ocenił, że skarżący wykazał w sposób dostateczny, że w chwili obecnej jego sytuacja finansowa i życiowa jest na tyle trudna, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Sąd wziął pod uwagę przede wszystkim udokumentowany fakt zajęcia przez Komornika ruchomości skarżącego o znacznej wartości w postaci kolekcji monet, trzech samochodów i domku holenderskiego, zajęcia też kont bankowych oraz fakt sprzedaży części w drodze licytacji części majątku skarżącego, a także fakt dokonywania potrąceń z renty skarżącego na pokrycie wierzytelności. Zdaniem sądu, okoliczności te świadczą o trudnej sytuacji majątkowej skarżącego spowodowanej posiadanymi zadłużeniami miedzy innymi wobec Urzędu Skarbowego (sprawa komornicza [...]) i wobec małżonki i dziecka z tytułu alimentów. Ponadto sąd wziął pod uwagę oświadczenia skarżącego, że nie posiada kont depozytowych, innych kont poza wcześniej już wskazanymi, jednostek uczestnictwa w Funduszach Inwestycyjnych i nie uzyskał żadnego dochodu w 2014 r. z tytułu sprzedaży działek budowlanych. Jest wysoce prawdopodobne, że aktualna sytuacja na rynku nieruchomości uniemożliwia szybką sprzedaż gruntów, zaś majątek ruchomy skarżącego został zajęty na poczet wierzytelności. Z pism skarżącego złożonych do akt wynika, że jego trudna sytuacja ekonomiczna i finansowa w znacznej części związana jest z niezakończonymi dotąd sprawami o rozwód i o wysokość alimentów. Sąd dostrzegł też pewne nieścisłości w informacjach podanych przez skarżącego w zestawieniu z dokumentami znajdującymi się w aktach, w szczególności dotyczące konta nr [...] z którego wynika wpływ kwoty [...] zł z tytułu decyzji, której numer nie pokrywa się z decyzją o przyznaniu płatności dla rolników za 2013 r., a z wyciągu bankowego, wbrew twierdzeniom strony, nie wynika zajęcie należności w kwocie [...] zł. Poza tym z dokumentów nie wynika też fakt sprzedaży przez Komornika samochodu marki [...], lecz jedynie jego zajęcie. Skarżący, pomimo zobowiązania sądu, nie podał również jaka kwota w przypadku sprzedaży ww. pojazdu, przypadła ewentualnie jemu po potrąceniu na długi. Sąd uznał jednakże, że pomimo wskazanych niejasności w opisie sytuacji ekonomicznej skarżącego, jego sytuacja bytowa, finansowa, rodzinna i tak jest na tyle trudna, iż uzasadnia przyznanie mu pomocy od Państwa. Analiza materiału dowodowego zebranego w rozpoznawanej sprawie wystarczająco potwierdza wskazywane przez niego okoliczności dotyczące aktualnej sytuacji majątkowej. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o przepis art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.