II SA/Sz 712/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich oddala skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. którą pozbawił J.K. uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że strona uprawnienia kombatanckie uzyskała wyłącznie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej. Ponadto, że J.K. w latach 1948-1950 służył w [...] pułku [...], a ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że w czasie służby wojskowej nie brał udziału w walkach z ugrupowaniami określonymi w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42 poz. 371) tj. z oddziałami UPA i grupami Wherwolfu. Prowadzone postępowanie nie potwierdziło też, by w czasie wojny pełnił służbę w polskich podziemnych formacjach i organizacjach, w tym w działających w ramach tych organizacji oddziałach partyzanckich w okresie wojny 1939-1945. Wyrokiem z dnia 7 września 2004 r. sygn. akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] oddalił skargę J.K. na powyższą decyzję. Pismem z dnia [...] r. J.K. zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z wnioskiem o uchylenie decyzji pozbawiającej uprawnień kombatanckich. Wskazał, że nie zgadza się z tą decyzją oraz wyrokiem sądu administracyjnego. Kierownik Urzędu w myśl art. 235 § 1 kpa, pismo to zakwalifikował jako wniosek o uchylenie decyzji podlegający rozpoznaniu w trybie art. 154 § 1 kpa. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] r. o pozbawieniu uprawnień kombatanckich. Wskazał, że zainteresowany uprawnienia kombatanckie uzyskał wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej, co w myśl art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, stanowi samoistną podstawę do pozbawienia tych uprawnień. Jednocześnie w sprawie brak jest dowodów świadczących o tym, aby zainteresowany spełniał przesłanki określone w art. 25 ust. 2 pkt 2 zdanie drugie wyżej powołanej ustawy, warunkujące zachowanie dotychczasowych uprawnień kombatanckich. Okolicznościami takimi są: uczestnictwo w Wojnie Domowej w Hiszpanii w latach 1936-1939, uzyskanie uprawnień z mocy obecnie obowiązującej ustawy, oraz pełnienie z poboru służby w Wojsku Polskim w okresie od 10 maja 1945 r. do 30 czerwca 1947 r. Organ wskazał, że sprawie nie ma zastosowania przesłanka pozytywna przewidziana w treści art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy pozwalająca na przyznanie uprawnień kombatanckich uczestnikom walk z oddziałami UPA i grupami Wherwolfu w ramach struktur Wojska Polskiego i zmilitaryzowanych służb państwowych, bowiem dowody zebrane w sprawie nie potwierdzają udziału wnioskodawcy w takich walkach. Zatem w sprawie nie zachodzą przesłanki uchylenia lub zmiany decyzji określone w art. 154 § 1 kpa, ponieważ decyzja jest wprawdzie ostateczna, ale strona nie wykazała, by za jej uchyleniem przemawiał interes społeczny lub słuszny interes strony. W dniu [...] r. strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że decyzja jest krzywdząca i niesprawiedliwa oraz sprzeczna ze stanem faktycznym sprawy, który nie został należycie udokumentowany. J.K. podniósł, że organ oparł decyzję tylko na aktach ZBoWiD Zarządu Wojewódzkiego w [...], które w zakresie dotyczącym jego służby wojskowej są niekompletne. Wskazał, że nie wie z jakich przyczyn w aktach tych nie są udokumentowane fakty, iż jako żołnierz wcielony do Wojska Polskiego, od listopada 1948 r. brał czynny udział w walkach z grupami Wherwolfu na terenie województwa gorzowskiego, między innymi w takich miejscowościach jak [...] i inne. Ponadto, że organ nie uwzględnił wniosków dowodowych odnośnie przesłuchania żyjących jeszcze świadków, jak W.W. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Wskazał, że powoływanie się przez stronę na jej słuszny interes nie może prowadzić do obchodzenia prawa polegającego na przywróceniu uprawnień kombatanckich z innych tytułów niż wymienione w przepisach ustawy, bądź gdy okoliczności objęte przepisami nie zostały w należyty sposób udokumentowane. Wskazał, że nie można uznać za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania. Dążenie do zmiany decyzji w oparciu o słuszny interes strony lub interes społeczny może być aktualne w przypadku zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych lub zmiany obowiązującego prawa, które nastąpiły po dniu wydania decyzji ostatecznej (tak NSA w wyroku z dnia 20 grudnia 1991 r.; sygn. akt II SA 893/91;ONSA 1993/2/33). Organ wskazał, że w sprawie bezsporne jest, iż J.K. uprawnienia kombatanckie otrzymał wyłącznie z tytułu działalności w charakterze uczestnika walk o utrwalanie władzy ludowej, a analiza zgromadzonej dokumentacji nie wskazuje, aby w stosunku do niego zachodziły przesłanki zachowania uprawnień określone w art. 25 ust.2 pkt 2 zd. 2 ustawy o kombatantach. W dalszej części uzasadnienia decyzji, organ odniósł się do twierdzeń wnioskodawcy, że uprawnienia kombatanckie mu przysługują ponieważ walczył z bandami UPA i działał w organizacji konspiracyjnej, oraz dlaczego twierdzeniom tym odmówił wiarygodności. W dniu [...] r. J.K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na ww. decyzję żądając jej uchylenia. Wskazał, że za uchyleniem decyzji przemawia jego ważny interes osobisty, a nawet interes społeczny gdyż walczył za Polskę niepodległą, co jest wystarczająco udowodnione. Podniósł, że całe postępowanie dowodowe nie było przeprowadzone należycie i obiektywnie, co spowodowało, że nie została zastosowana przesłanka pozytywna z art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy o kombatantach, oraz, że nie wszyscy świadkowie zostali przesłuchani. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Powołał się na zasadę trwałości decyzji administracyjnych wynikającą z art. 16 kpa, zgodnie z którą wzruszenie decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie (kpa lub ustawie szczególnej), a jednym ze sposobów wzruszenia decyzji ostatecznej jest wniosek w trybie art. 154 §1 kpa. Wskazał, że rozpatrując wniosek skarżącego w kontekście tego przepisu, należy stwierdzić, że w sprawie spełniona jest tylko pierwsza przesłanka, mianowicie decyzja o pozbawieniu skarżącego uprawnień kombatanckich jest ostateczna. Pozostałe przesłanki nie zachodzą, bowiem skarżący nie wykazał, by za uchyleniem decyzji przemawiał interes społeczny lub jego słuszny interes. Interes strony przemawiałby za przywróceniem uprawnień kombatanckich, jednak stosownie do art. 6 kpa, organy administracji publicznej zobowiązane są działać na podstawie przepisów prawa. Powoływanie się przez stronę na jej słuszny interes nie może prowadzić do przyznania uprawnień kombatanckich z innych tytułów niż przewidziane w ustawie o kombatantach. Podstawową cechą aktu administracyjnego jest domniemanie jego prawidłowości (trwałości), a dla zastosowania trybu uregulowanego w art. 154 §1 kpa konieczne jest łączne spełnienie trzech przesłanek: 1) decyzja ostateczna nie tworzy prawa dla żadnej ze stron postępowania, 2) za uchyleniem lub zmianą takiej decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, 3) przepisy prawa nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie decyzji ostatecznej. Ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony należy do właściwego organu administracji publicznej, który jest w tym zakresie związany przepisami art. 6 i 7 kpa, które łącznie tworzą zasadę praworządności. Nakazuje ona, aby organy prowadzące postępowanie działały na podstawie przepisów prawa, oraz, aby podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z uwagi na powyższe nie sposób oczekiwać, aby organ administracji związany przepisami powszechnie obowiązującego prawa mógł je naruszać, bagatelizować i omijać, tylko po to, żeby uczynić zadość przekonaniu zainteresowanego, że jego interes jako strony postępowania jest słuszny i w konfrontacji z nim obowiązujący porządek prawny musi ustąpić. Organ wskazał, że akta postępowania nie zawierają dowodów potwierdzających wystąpienie po stronie zainteresowanego pozytywnej przesłanki przyznania uprawnień kombatanckich określonej w art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach. Ubiegając się o przyjęcie do ZBoWID-u skarżący nie wspomniał, że walczył z bandami UPA lub grupami Wherwolfu, podał natomiast, że brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. Na rzekomy udział w walkach z UPA skarżący powołał się dopiero w ostatnim wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uzyskanych przez Kierownika Urzędu informacji archiwalnych jednoznacznie wynika, że żołnierze 10 pułku KBW w okresie służby J.K. nie brali udziału w walkach z Ukraińską Powstańczą Armią, ani grupami Wherwolfu. Skarżący nie udokumentował także, by pełnił służbę w organizacji konspiracyjnej, Także ubiegając się o przyjęcie do ZBoWID-u nie wspomniał o takiej działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badanie pod tym kątem zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, że decyzja nie narusza prawa. Decyzję wydano na podstawie art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie powołanego wyżej przepisu nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Decyzja tego rodzaju ma charakter uznania administracyjnego, tak więc o ile zachowano wszelkie wymogi prawa procesowego, to sąd administracyjny, który zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych sprawuje kontrolę w zakresie zgodności z prawem, nie jest władny jej uchylić. Sąd podziela stanowisko organu, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej. W interesie społecznym leży, aby uprawnienia kombatanckie i związane z tym świadczenia przysługiwały tylko osobom wskazanym w ustawie, a postępowanie administracyjne prowadzone w niniejszej sprawie nie wykazało, by skarżący do osób takich należał. Skarżący podniósł w skardze, że za przyznaniem mu uprawnień kombatanckich przemawia jego słuszny interes. Jednakże, jak trafnie wskazał organ orzekający, słuszny, a więc kwalifikowany interes strony, nie może sprowadzać się do obchodzenia prawa polegającego na przywróceniu uprawnień kombatanckich z innych tytułów niż wymienione w przepisach ustawy, bądź gdy okoliczności objęte przepisami nie zostały w należyty sposób udokumentowane. Słuszny interes strony nie może pozostawać w sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] , na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.