II SA/Sz 714/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Alicja Polańska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 58 i 59 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.- dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku P. B., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej STR S. and T. Sp. z o.o. siedzibą w S. pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...], ul. [...], ul. [...] w S. (działki nr [...] i [...] z obrębu [...]). Z uzasadnienia rozstrzygnięcia, jak i akt sprawy wynika następujący stan fatyczny. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta S. zatwierdził projekt budowlany i udzielił Spółce STR S. and T. pozwolenia na budowę budynku mieszkalno-usługowego przy ul. [...], ul. [...] i ul. [...] w S.. Od decyzji tej odwołanie wniósł M. K.. Decyzją z [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta z dnia [...] Wyrokiem z dnia 24 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 295/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził nieważność decyzji Wojewody z dnia [...] z uwagi na uchybienie formalne (brak własnoręcznego podpisu pod odwołaniem od decyzji). Sąd zobowiązał organ do podjęcia czynności zmierzających do wyeliminowania braków formalnych odwołania wniesionego przez M. K.. Stosownie do wskazań Sądu, pismem z [...] sierpnia 2018 r. organ odwoławczy przesłał M. K. odwołanie do podpisu, jednakże odwołanie nie zostało przez odwołującego się podpisane. Wobec tego Wojewoda postanowieniem z dnia [...] stwierdził na podstawie art. 134 k.p.a. niedopuszczalność odwołania ze względu na nieusunięcie braków formalnych. Pismem z dnia [...] października 2018 r. P. B. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z [...] wskazując, że nie otrzymał decyzji organu I instancji, za co winę ponosi albo organ, albo operator pocztowy. Wnioskodawca stwierdził, że o udzielającej pozwolenia na budowę decyzji organu I instancji dowiedział się z decyzji organu wojewódzkiego, która utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Przy czym decyzję Wojewody otrzymał [...] stycznia 2018 r. i zgodnie z zawartym w niej pouczeniem, zaskarżył tę decyzję do WSA w Szczecinie. Sąd stwierdził nieważność decyzji z uwagi na uchybienia formalne, zobowiązując organ do usunięcia braków formalnych w odwołaniu. Braki jednak nie zostały przez wnoszącego odwołanie usunięte, zatem organ wydał postanowienie o niedopuszczalności odwołania. Tym samym, droga odwoławcza stała się dla niego nieosiągalna za co nie ponosi winy, zaś o powyższym organ poinformował go pismem z dnia [...] września 2018 r. Do wniosku wnioskodawca załączył odwołanie. Postanowieniem z dnia [...] r. Wojewoda odmówił P. B. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] z uwagi na brak dochowania ustawowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Postanowienie zostało przez ww. zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wyrokiem z dnia 7 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 1311/19 WSA w Szczecinie uchylił powyższe postanowienie Wojewody z uwagi na to, że organ nie odniósł się do tych twierdzeń skarżącego, z których wynika, że do doręczenia mu decyzji organu I instancji nie doszło. Zdaniem sądu, ocenie organu powinna podlegać w szczególności prawidłowość opisu przesyłki adresowanej do skarżącego, zawierającej odpis decyzji organu pierwszej instancji, ze szczególnym uwzględnieniem opisu miejsca jej pozostawienia, bowiem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zakreślono, że przesyłka została umieszczona w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata, tymczasem z nadesłanych akt wynika, że skarżący posiada skrzynkę oddawczą. Wojewoda ponownie rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu od wniesienia odwołania uznał, że nie ma podstaw do kwestionowania doręczenia przesyłki listowej zawierającej decyzję organu I instancji, gdyż odpowiada zasadom wynikającym z art. 44 k.p.a. Mianowicie pierwsza próba doręczenia decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] miała miejsce 8 listopada 2017 r., natomiast druga 16 listopada 2017 r., decyzja o zwrocie przesyłki do operatora pocztowego zapadła 23 listopada 2017 r. z adnotacją nie podjęto w terminie. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru listonosz dokonał adnotacji, że przesyłka została umieszczona w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Organ odwoławczy odnosząc się do sposobu doręczania przesyłek listowych do posesji wnioskodawcy wyjaśnił, że rozmowy z listonoszem, który pracuje w tym rejonie od ponad 5 lat ustalono, iż przesyłki listowe dostarczane są m.in. do skrzynki pocztowej oddawczej, która jest trudno dostępna za zamkniętą kratą w bramie budynku. Bramę otwiera najprawdopodobniej tylko P. B. również zdalnie, spoza mieszkania. W przypadku nieobecności adresata i braku jego zdalnej reakcji na sygnał domofonu, listonosz z braku innej możliwości umieszcza zawiadomienie o przesyłce przy domofonie, czyli w widocznym miejscu przy wejściu na posesję. Jak twierdzi doręczyciel, takie dostarczanie przesyłek listowych jest w tym przypadku standardem, a więc poprzez trudno dostępną skrzynkę pocztową umiejscowioną w przejściu bramnym lub poprzez pozostawieniu zawiadomienia o przesyłce listowej przy domofonie. Organ podkreślił, że opisaną przez doręczyciela kwestię możliwości doręczeń przesyłek listowych do adresata, w tym podnoszoną trudność dotarcia do zawieszonej w bramie za zamykaną kratą oddawczej skrzynki pocztowej, potwierdza ogląd budynku wraz z wejściem (bramą) przy ul. [...] w S. za pomocą ogólnie dostępnej aplikacji mapowej (widoczna zamykana kratą brama, domofon z prawej strony wejścia do bramy). Niezależnie od powyższego organ odwoławczy wywiódł, że o braku możliwości przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przesądza również fakt, iż postanowienie o niedopuszczalności odwołania (niezaskarżone przez żadną ze stron do WSA w Szczecinie) zamknęło ostatecznie tok instancji, przesądzając o ostateczności decyzji nr [...] Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r., co w konsekwencji wyłącza dopuszczalność jej skontrolowania w zwyczajnym postępowaniu odwoławczym. Wzgląd na stabilność decyzji powoduje, że w przypadku, gdy strona nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy, tj. nie otrzymała zawiadomienia lub rozstrzygnięcia, przysługuje jej wniosek o wznowienie postępowania. P. B. złożył do WSA w Szczecinie skargę na opisane wyżej postanowienie Wojewody, zarzucając naruszenie art. 58 k.p.a. wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu zostały spełnione, a uchybił terminowi z dwóch niezawianych przez siebie przyczyn. Pierwszym powodem uchybienia terminowi była nieprawidłowo wykonana usługa doręczenia przedmiotowej decyzji przez operatora pocztowego, gdyż nie jest prawdą, że w przypadku próby doręczenia przedmiotowej decyzji, przy braku reakcji na sygnał domofonu, jedyną możliwością (ze względu na trudny dostęp do mojej skrzynki oddawczej) było pozostawienie przez listonosza zawiadomienia o przesyłce przy domofonie. Wyjaśnił, że listonosz doręczenia mógł dokonać sąsiadowi M. K., który prowadzi biuro agencji pośrednictwa ubezpieczeń E. U. (ul. [...] a nadto posiada również klucz do kraty w tunelu bramnym, gdzie znajduje się skrzynka oddawcza, w której awizo mogło być zostawione. Podobną próbę listonosz mógł podjąć poprzez sąsiadującą z drugiej strony restaurację A. P. ul. [...], a przez której wnętrze można bezproblemowo dostać się na dziedziniec kwartału, a następnie do jego skrzynki oddawczej. W ocenie skarżącego, trudno jest w opisywanym przypadku zasłaniać się, jak to czyni organ odwoławczy, brakiem dostępności do skrzynki oddawczej. Natomiast pozostawienie zawiadomienia o przesyłce poprzez wetknięcie jego za kasetę domofonu w ruchliwym i wąskim ciągu pieszych jakim jest ul. [...] jest prawie równoznaczne z jego zaginięciem i w tej sytuacji (gdy były inne skuteczne możliwości) świadczy o nieprawidłowo wykonanej usłudze doręczenia, której skutkiem był fakt nieotrzymania zawiadomienia o przedmiotowej decyzji. Dalej skarżący wskazał, że drugą w kolejności przyczyną uchybienia było błędne pouczenie organu II instancji w decyzji z dnia [...] o możliwości skutecznej drogi odwoławczej w postaci skargi do WSA, do którego się to zastosował się. Skarga taka nie mogła bowiem zostać rozpatrzona przez sąd od strony merytorycznej, ze względu na wadę nieważności skarżonego dokumentu. Dopiero usunięcie błędów formalnych poczynionych przez organ II instancji, dawało taką możliwość, co jednak w rozpatrywanym przypadku okazało się niemożliwe. Skarżący zaznaczył, że gdybym wiedział o takim stanie faktycznym, nie zaniechałby wnioskowania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, uznając zarzuty za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz.2325). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, które jest rozstrzygnięciem kończącym postępowanie administracyjne. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z przywołanego przepisu wynika, że przywrócenie terminu następuje tylko na wniosek strony i w przypadku, gdy terminowi temu uchybiono. Przedmiotem badania organu jest w takim wypadku zachowanie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz to, czy zainteresowany uprawdopodobnił, że niezachowanie terminu do dokonania czynności w postępowaniu było wynikiem jego niezawinionego zachowania (art. 58 § 2 k.p.a.). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia (strona w żaden dostępny sposób nie mogła usunąć przeszkody). Przeszkoda musi istnieć przez cały czas biegu terminu przypisanego do złożenia odwołania. Jeżeli dana okoliczność uniemożliwiająca zainteresowanemu wniesienie odwołania ustała przed upływem terminu, niedopuszczalne jest powoływanie się na nią w składanym wniosku. Składając wniosek o przywrócenie terminu skarżący w istocie przyznaje, że termin ten nie został przez niego zachowany. Instytucja prawna przywrócenia terminu ma zastosowanie w sytuacji uchybienia terminowi, czyli dokonania czynności procesowej już po upływie przewidzianego prawem terminu do jej dokonania. Termin do wniesienia odwołania od decyzji zaczyna swój bieg od momentu jej doręczenia stronie. Ewentualne przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest więc możliwe wtedy, gdy decyzja została prawidłowo (skutecznie) doręczona; jeżeli prawidłowe (skuteczne) jej doręczenie nie nastąpiło, przywrócenie terminu do wniesienia od niej odwołania nie jest możliwe, ponieważ termin ten nie rozpoczął jeszcze biegu. W sprawie, twierdzenia i zarzuty skarżącego sprowadzają się właśnie do tego, że decyzja, od której zamierza się odwołać, nie została mu prawidłowo doręczona przez operatora pocztowego. Takie twierdzenia pozostają w sprzeczności z wnioskiem o przywrócenie terminu, bowiem ich konsekwencją jest wniosek, że termin ten jeszcze nie rozpoczął biegu. Żądanie takie jest więc merytorycznie bezzasadne, postępowanie nim wywołane w istocie bezprzedmiotowe. Jeżeli doręczenie decyzji uznane zostało za skuteczne, strona winna uprawdopodobnić, że nie mogła bez swej winy w terminie ustawowym złożyć odwołania. W rozpoznawanej sprawie analiza akt postępowania wskazuje, że skarżącemu doręczono decyzję na podstawie art. 44 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1/ operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2/ pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). Wniosek skarżącego opatrzony datą [...] października 2018 r. o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem od decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia [...] wpłynął do właściwego organu w dniu 11 października 2018 r. Zanim ten wniosek został złożony, skarżącemu doręczono decyzję Wojewody z dnia [...] której WSA w Szczecinie wyrokiem z dnia 24 maja 2018 r. (II SA/Sz 295/18) stwierdził nieważność ze względu na rozpatrzenie przez organ II instancji niepodpisanego odwołania. Wyrok ten zapadł na skutek skargi wniesionej przez skarżącego również w tej sprawie. Po stwierdzeniu nieważności decyzji Wojewody organ ten bezskutecznie wzywał odwołującego się do uzupełnienia braku formalnego, a następnie postanowieniem z dnia [...] stwierdził niedopuszczalność odwołania. Wobec niezaskarżenia tego postanowienia, decyzja Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. stała się ostateczna. Wniosek skarżącego z dnia [...] października 2018 r. był w tej sytuacji spóźniony. Nie jest dopuszczalne przywracanie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, co do której skarżący kwestionuje skuteczność doręczenia. Jej wzruszenie, jako decyzji już ostatecznej w administracyjnym toku instancji, mogłoby nastąpić tylko poprzez zastosowanie nadzwyczajnych trybów postępowania. W tym stanie rzeczy postanowienie Wojewody sąd uznał za nie naruszające przepisów postępowania administracyjnego i z tego powodu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.