II SA/Sz 717/09
PostanowienieWSA w Szczecinie2010-04-15
Skład orzekający: sędzia NSA Iwona Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoby niebędące stronami postępowania sądowo-administracyjnego, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, mogą ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w celu zaskarżenia postanowienia o umorzeniu postępowania, gdy przedmiot postępowania dotyczy praw ściśle osobistych zmarłego skarżącego?Ratio decidendi
Sąd oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez brata i siostrę zmarłego skarżącego, ponieważ nie byli oni stronami postępowania sądowo-administracyjnego ani administracyjnego. Prawo pomocy przysługuje stronom postępowania, a w przypadku praw ściśle osobistych, śmierć strony powoduje umorzenie postępowania i brak możliwości wstąpienia następców prawnych.Stan faktyczny
Skarżący A. J. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku stałego. Po śmierci skarżącego, Sąd umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na ściśle osobisty charakter praw. Brat zmarłego, S. J., występujący wcześniej jako pełnomocnik, wraz z siostrą, J. J., złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w celu zaskarżenia postanowienia o umorzeniu. Wniosek zawierał dane majątkowe wnioskodawców.Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek S. J. i J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Iwona Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. oraz J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego p o s t a n a w i a oddalić wniosek
A. J., reprezentowany przez pełnomocnika S. J. ([...]), pismem z dnia [...] r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] r. numer [...] przyznającą skarżącemu zasiłek stały
w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] r.
W dniu [...] r. przekazano Sądowi faxem odpis skrócony aktu zgonu A. J. zm. [...] r. Następnie w dniu [...] r. Urząd Stanu Cywilnego w D. przesłał do spraw ze skarg A. J. o sygnaturach II SA/Sz 1269/09, II SA/Sz 1268/09 i II SA/Sz 787/09 oryginalny odpis skrócony aktu zgonu skarżącego .
W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny z uwagi na fakt, że przedmiot postępowania odnosi się do praw ściśle związanych z osobą skarżącego, postanowieniem z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt II SA/Sz 717/09 umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. numer [...] wydaną w przedmiocie zasiłku stałego.
W dniu [...] r. wpłynęło do akt sprawy pismo S. J., brata zmarłego A. J., w którym wnosi on o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata celem sporządzenia skargi kasacyjnej od powyżej wskazanego postanowienia.
W treści pisma S. J., odnosząc się do decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. numer [...] wydanej w przedmiocie przyznania A. J. zasiłku stałego, zarzucił szereg nieprawidłowości w działaniu organów w zakresie udzielania pomocy społecznej.
Do pisma dołączony został wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF podpisany przez J. J. (siostrę A. J.)
z adnotacją "mająca interes prawny" oraz przez S. J. (brata A. J.) z adnotacją "pełnomocnik". We wniosku podane zostały dane majątkowe obu wymienionych osób.
Ponadto, J. J. w piśmie z dnia [...] r. wniosła wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu kosztów poniesionych na utrzymanie A. J., które jej zdaniem winien był wypłacać Ośrodek Pomocy Społecznej. Zarządzeniem z dnia [...] r. Sąd udzielił J. J. stosownych informacji w odniesieniu do powyższego pisma.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Postępowanie w sprawie ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r.
w przedmiocie zasiłku stałego zostało zakończone prawomocnym postanowieniem Sądu o umorzeniu postępowania, albowiem w związku tym, że przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw ściśle związanych z osobą skarżącego, a skarżący zmarł - postępowanie to stało się bezprzedmiotowe.
S. J., który występował w tej sprawie jako pełnomocnik skarżącego oraz J. J., która nie brała udziału w sprawie złożyli na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym - w celu zrealizowania prawa do zaskarżenia postanowienia o umorzeniu postępowania.
Niniejszym Sąd rozpoznał przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy
w zakresie zwolnienia od kosztów i ustanowienia adwokata.
Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.
- zwanej dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.
Uprawnienie do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy przysługuje każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, tj. skarżącemu oraz organowi, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi (art. 32 P.p.s.a.).
Ponadto, ustawa przyznaje przymiot strony także innym uczestnikom postępowania tj. osobom, które nie wniosły skargi, ale brały udział w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego, a także określonym w przepisach osobom i organizacjom społecznym, dopuszczonym do udziału w postępowaniu przez Sąd (art. 33 P.p.s.a.).
Podkreślić należy, że przedmiotem skargi A. J. była decyzja wydana w sprawie zasiłku stałego, przyznawanego na podstawie przepisów ustawy
o pomocy społecznej, osobom, których indywidualna (osobista) sytuacja materialna, finansowa i rodzinna uzasadnia przyznanie im prawa do świadczeń z pomocy społecznej.
J. J. oraz S. J. nie brali udziału jako strony
w postępowaniu administracyjnym w sprawie przyznania zasiłku stałego A. J., ani też nie byli stroną w postępowaniu w sprawie ze skargi A. J., nie występowali również w tym postępowaniu jako uczestnicy postępowania.
Stronami postępowania zarówno administracyjnego jak i sądowego
w przedmiotowej sprawie, dotyczącej zasiłku stałego byli : A. J. i właściwy organ administracji .
S. J. występował jedynie jako pełnomocnik A. J. Pełnomocnictwo udzielone bratu przez A. J. wygasło, z mocy prawa,
z chwilą śmierci skarżącego (mocodawcy). (art. 43 P.p.s.a.).
Pełnomocnik procesowy skarżącego nie ma uprawnienia do zgłoszenia, we własnym imieniu, wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż nie jest stroną postępowania, lecz występuje w imieniu i na rzecz strony.
Wskazać należy również, że w sytuacji gdy przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle osobistych, to prawa te (i obowiązki) nie przechodzą na następców prawnych (spadkobierców). W tym przypadku śmierć strony musi skutkować umorzeniem postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 i § 2 P.p.s.a., a ewentualni następcy prawni (np. członkowie rodziny zmarłego będący spadkobiercami) nie wstępują do udziału w postępowaniu sądowym w miejsce zmarłej strony.
Mając na względzie powyższe Sąd stwierdził, że wniosek J. J.
i S. J. o udzielenie im pomocy prawnej w tej sprawie nie może być uwzględniony i podlega oddaleniu na podstawie art. 243 § 1 P.p.s.a., o czym orzeczono na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło