II SA/Sz 72/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 29 grudnia 2017 r. E. G. (dalej jako "skarżący" lub "strona") wystąpił o przyznanie świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 693 ze zm.). Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej: Szef Urzędu) w W. odmówił wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie wyjaśniając, że stroną postępowania administracyjnego w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego może być tylko osoba, w stosunku do której została wcześniej wydana decyzja Szefa Urzędu o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Osoba nie posiadająca takiego statusu nie może być stroną postępowania administracyjnego o przyznanie świadczenia pieniężnego, ponieważ nie ma interesu prawnego, który zawsze wynika z określonego przepisu prawnego. Postanowienie to zostało doręczone wnioskodawcy w sposób zastępczy zgodnie z art. 44 § 4 K.p.a. i stało się ostateczne. Decyzją wydaną w dniu [...] r. Szef Urzędu, uwzględniając wniosek strony z dnia 23 lipca 2018 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, uchylił decyzję własną z dnia [...] r. nr [...] i potwierdził wnioskodawcy status działacza opozycji antykomunistycznej. W oparciu o powyższe, wnioskiem z dnia 4 września 2018 r., skarżący wystąpił o przyznanie świadczenia pieniężnego. Szef Urzędu decyzją z dnia [...] r., [...], na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako "K.p.a") oraz art. 8 i 9 ust. 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 690), zwanej dalej "ustawa o działaczach opozycji", przyznał E. G. bezterminowo świadczenie pieniężne w pełnej wysokości, tj. [...] zł miesięcznie począwszy od października 2018 r., natomiast za wrzesień 2018 r. kwotę 387,07 zł zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ustawy o działaczach opozycji osoba, której status działacza opozycji został potwierdzony przez Szefa Urzędu ma legitymację do wystąpienia z żądaniem przyznania jej świadczenia pieniężnego. Decyzja administracyjna wchodzi do obrotu prawnego z chwilą doręczenia jej stronie, zatem w niniejszej sprawie data doręczenia decyzji o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych wyznacza termin, od którego strona niniejszego postępowania uzyskała prawo do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego. Z uwagi na fakt, że skarżącemu przedmiotową decyzję doręczono w dniu 3 września 2018 r., to świadczenie pieniężne zostało przyznane za pierwszy niepełny miesiąc, a jego wysokość (387,07 zł) ustalono, dzieląc kwotę świadczenia przez liczbę dni kalendarzowych miesiąca, w którym nastąpiło doręczenie decyzji organu o potwierdzeniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych mnożąc uzyskaną kwotę przez liczbę dni objętych świadczeniem – począwszy od dnia doręczenia do końca miesiąca. Skarżący nie zgadzając się z opisanym rozstrzygnięciem złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzucił brak wskazania podstawy prawnej przyjęcia daty doręczenia decyzji jako daty od której przyznano świadczenie oraz błędne ustalenie daty od której przyznano świadczenie i wniósł o jej właściwe ustalenie, tj. od 2 stycznia 2018 r. Zdaniem skarżącego zarówno wniosek z dnia 29 grudnia 2017 r. jak i pozytywna decyzja Szefa Urzędu z dnia 23 sierpnia 2018 r. dotyczy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, a nie jego przyznania. Skoro ostateczna decyzja jest pozytywna, to powyższe oznacza, że już w chwili składania wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, spełniał on warunki działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, dlatego przyznanie jemu wnioskowanego świadczenia od daty doręczenia pozytywnej decyzji organu jest, w ocenie skarżącego, niesprawiedliwe. Według skarżącego kompromisową datą przyznania świadczenia mogłaby być data doręczenia decyzji z dnia [...] r., czyli 13 lipca 2018 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] r. nr [...] Szef Urzędu, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 127 § 3 K.p.a. i w związku z art. 7 i 8 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. Opisując dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie organ wskazał, że zgodnie z art. 110 K.p.a. organ administracji publicznej, który wydał decyzję jest nią związany od chwili jej doręczenia, tym samym z dniem doręczenia decyzji potwierdzającej status działacza opozycji antykomunistycznej tj. w dniu 3 września 2018 r. strona uzyskała prawo do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pieniężnego i do jego pobierania. Z kolei art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej – w trybie art. 11 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji stosowany odpowiednio do świadczenia pieniężnego – przewiduje, że świadczenie pieniężne przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymagana dokumentacją, a w przypadku, gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Odnosząc się do argumentów skarżącego, Szef Urzędu zaznaczył, że postanowieniem z dnia 18 stycznia 2018 r. odmówił stronie wszczęcia postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego. Postanowienie to stało się ostateczne. Ponadto zarówno w ww. postanowieniu jak i piśmie, skarżący został poinformowany, że w przypadku uzyskania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, będzie mógł ponownie złożyć wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego. Opisaną decyzję E. G. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej obrazę art. 7 K.p.a. w związku z art. 78 § 1 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Z uwagi na powyższe uchybienia strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w części dotyczącej daty przyznania świadczenia. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił organowi, że pominął podnoszone przez niego dotychczasowe argumenty, w szczególności dotyczące zastrzeżeń, co do bezzasadnego przyjęcia jakoby datą wejścia w życie jakiejkolwiek decyzji była data jej doręczenia stronie. W ocenie strony skarżącej data doręczenia decyzji, tj. [...] r. nie może być uznana za datę obowiązywania decyzji z dnia [...] r., która, wydana po uwzględnieniu wniosku, jest decyzją zmieniającą przez Szefa Urzędu decyzję własną z dnia [...] r. Tym samym skarżący nie może być karany, niejako, za przewlekłość postępowania. Data wydania decyzji, tj. [...] r. jest datą, w której po zmianie błędnej decyzji z dnia [...] r. organ I instancji potwierdził skarżącemu status działacza opozycji antykomunistycznej, załatwiając tym samym pozytywnie złożony w dniu 2 stycznia 2018 r. wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej. Zatem brak przeszkód do uznania, że już w momencie składania wniosku skarżący spełniał kryteria ustawowe działacza opozycji antykomunistycznej, a decyzja z dnia [...] r. fakt ten jedynie potwierdziła, dlatego też świadczenie powinno zostać przyznane od dnia złożenia wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, tj. od dnia 2 stycznia 2018 r., a nie od dnia doręczenia decyzji z dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu podtrzymał stanowisko wyrażone w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Wniesiona skarga nie jest zasadna. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie koncentruje się wokół daty, od której Szef Urzędu przyznał skarżącemu- na jego wniosek- świadczenie pieniężne w związku z uzyskaniem statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Materialnoprawną podstawę przyznania skarżącej świadczenia pieniężnego stanowi przepis art. 7 i art. 8 ustawy o działaczach opozycji. Z przepisów tych wynika, że prawo do świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej przysługuje działaczowi opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zwanym dalej "osobą uprawnioną" (art. 7) oraz, że świadczenie pieniężne i pomoc pieniężną przyznaje, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na wniosek osoby uprawnionej (art.8). Z powołanych wyżej przepisów jednoznacznie wynika, że warunkiem koniecznym, wyprzedzającym wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego, jest uzyskanie potwierdzonego statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Tryb uzyskiwania statusu osoby uprawnionej reguluje art. 5 ustawy o działaczach opozycji, zgodnie z którym status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 (ust. 1). Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 2). Z zestawienia treści przepisów ustawy o działaczach opozycji oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych wynika, że prawodawca rozróżnił odrębne tryby postępowań, dotyczących: - potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (art. 5 ust. 1), - przyznania osobie o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych prawa do świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej (art. 7 i 8). Każde z wymienionych wyżej postępowań inicjowane jest w drodze oddzielnego wniosku, o jakim stanowi odpowiednio art. 5 ust. 2 ustawy – w odniesieniu do statusu osoby uprawnionej, jak i art. 8 ustawy – w odniesieniu do wniosku o przyznanie świadczenia pieniężnego. W świetle obowiązujących przepisów nie ulega przy tym wątpliwości, że przyznanie świadczenia pieniężnego możliwe jest dopiero po uzyskaniu statusu uprawnionego i złożeniu kolejnego wniosku, z tym że dotyczącego przyznania przedmiotowego świadczenia (art. 7 w zw. z art. 8 ustawy) (vide: wyrok WSA w Kielcach z dnia 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 430/18- dostępny w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący, w związku z jego wnioskiem z dnia 2 stycznia 2018 r., uzyskał status działacza opozycji antykomunistycznej potwierdzony decyzją Szefa Urzędu z dnia 23 sierpnia 2018 r. Poza sporem jest również i to, że skarżący po uzyskaniu statusu osoby uprawnionej złożył w dniu 4 września 2018 r. (data wpływu do organu - 6 września 2018 r.) wniosek o przyznanie jemu świadczenia pieniężnego. Organ po rozpoznaniu wniosku przyznał skarżącemu świadczenie od dnia 3 września 2018 r. (za niepełny miesiąc, licząc od daty doręczenia decyzji o uzyskaniu statusu działacza opozycji) i w pełnej wysokości od października 2018 r. Tymczasem, w ocenie skarżącego, świadczenie powinno zostać przyznane od daty doręczenia jemu decyzji Szefa Urzędu z dnia [...] r. o przyznaniu statusu działacza opozycji antykomunistycznej, tj. [...] r., którą uważa za kompromis związany z wydaniem błędnej decyzji organu pierwszej instancji. Analiza akt administracyjnych w zestawieniu z przepisami ustawy o działaczach opozycji, w szczególności zaś art. 7, art. 8 i ar. 11 wskazuje, że żądanie strony skarżącej nie ma umocowania w obowiązującym prawie. Przypomnieć w tym miejscu należy przepisy ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) oraz ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", które określają zakres kompetencji wojewódzkich sądów administracyjnych. Sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak już wyżej zostało powiedziane, świadczenie pieniężne przyznawane jest na wniosek osoby uprawnionej. Oznacza to, że organ nie ma możliwości przyznania tego świadczenia, o ile łącznie nie zostaną spełnione dwa wymogi: posiadanie potwierdzonego przez uprawniony organ statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej oraz złożenie wniosku przez osobę uprawnioną do organu legitymowanego do wydawania decyzji w tym zakresie. Powyższe oznacza, że ani organ, ani osoba uprawniona nie mogą ustalać dowolnej daty, od której świadczenie przysługuje. Zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, do którego przepisu odsyła art. 11 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, świadczenia pieniężne przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją, z zastrzeżeniem ust. 7-11. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Powyższe oznacza, że skoro skarżący złożył wniosek inicjujący postępowanie w sprawie przyznania świadczenia pieniężnego, które jest postępowaniem odrębnym od tego, które dotyczy przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej, to świadczenie przysługuje jej od dnia złożenia kompletnego wniosku. Zauważyć przy tym należy, że świadczenie pieniężne nie mogło zostać przyznane skarżącemu z wcześniejszą datą aniżeli ta, w której nastąpiło doręczenie decyzji o przyznaniu statusu działacza opozycji (przed 3 września 2018 r.), albowiem status ten - jak już wyżej Sąd zwrócił uwagę, jest warunkiem koniecznym nabycia prawa do świadczenia. Podsumowując, postępowanie przed organem zostało przeprowadzone prawidłowo, zaś zgromadzony w sprawie materiał był wystarczający do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia. Należy stwierdzić, że mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane i zastosowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł jak w sentencji wyroku.