II SA/Sz 720/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.),, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie uchylenia po wznowieniu postępowania przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę. Dyrektor Z Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 roku o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2004r. Nr 1, poz. 2 ze zm.), art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z sekcji gwarancji EFOiGR (Dz.U. z 2003r., Nr 229 poz. 2273), art. 2 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych (Dz. U. z 2004r. Nr 6, poz. 40), art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 roku o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004r. Nr 10, poz. 76), art. 5 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 roku ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do roku 2004 rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 w zakresie systemu Jednolitej Płatności Obszarowej dla Polski (Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich L 328 z dnia 17 grudnia 2003r.) oraz art. 4, art. 5 i art. 6 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem rady (EWG) nr 3508/92 (Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich L 327 z dnia 12 grudnia 2001r.), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu C Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...], na mocy której organ uchylił dotychczasową decyzję i odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na [...] z tytułu Jednolitej Płatności Obszarowej. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy po szczegółowym przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, wskazał, że kontrola została przeprowadzona w celu potwierdzenia prawdziwości danych wskazanych przez Skarżącego we wniosku z dnia [...] o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok [...]. Organ wyjaśnił, że co do zasady kontrole na miejscu są niezapowiedziane, albowiem powinny być przeprowadzone w taki sposób, aby zapewnić skuteczną weryfikację informacji podanych we wniosku ze stanem faktycznym, w związku z powyższym nie powiadomiono Skarżącego o przeprowadzonej kontroli. Organ podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie nie było ustawowych przesłanek umożliwiających zawiadomienie o kontroli tj. brak zagrożenia dla celu kontroli (celem tym było ustalenie czy powierzchnia działek rolnych we wniosku jest zgodna z powierzchnią działek w terenie), a zatem organ nie musiał powiadomić skarżącego o terminie kontroli. Organ dodał, że strona wiedząc o kontroli mogłaby dokonać zmian na działkach rolnych. Organ odwoławczy zauważył, że Wnioskodawca zadeklarował, iż dane wskazane we wniosku są prawdziwe oraz oświadczył, że zna zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych, wiedział zatem, że może być przeprowadzona kontrola na działkach rolnych, a w razie stwierdzenie nieprawidłowych danych, organ odmówi płatności na dany rok. W wyniku kontroli stwierdzono, że działka rolna zgłoszona w deklaracji przez Skarżącego stanowiła nieużytek i nie kwalifikowała się do objęcia płatnościami bezpośrednimi do gruntów rolnych. Organ nadmienił, iż jako dowód wykonano fotografie, dokumentujące brak deklarowanej uprawy (tj. gorczycy) oraz grunt w złej kulturze rolnej ze śladami wypalania. Dokumentację dotyczącą sposobu wykonania zdjęć oraz szkic pomiaru działki rolnej załączono do protokołu z czynności kontrolnych. Organ drugiej instancji nie zgodził się z twierdzeniem strony, iż płatność przyznawana jest na podstawie powierzchni gruntów rolnych i obszarów zadeklarowanych, albowiem w świetle obowiązujących przepisów, na podstawie państwowego zasobu ewidencji gruntów i budynków jako źródła danych za działkę odniesienia przyjęto działkę ewidencyjną, na której położona jest działka rolna. Organ wskazał, że w deklaracji Skarżący podał, iż rolniczo użytkuje obszar o powierzchni [...] ha, a powierzchnia działki ewidencyjnej, na której położona jest działka rolna [...] wynosi [...] ha. W wyniku porównania szkicu polowego przedstawionego przez stronę z mapą ewidencyjną Agencji, organ stwierdził, że są to dwie różne działki, co świadczy o tym, że dane wskazane we wniosku nie są zgodne z rzeczywistością. Organ podkreślił, że tym samym R. T. nie wywiązał się z obowiązku zadeklarowania powierzchni zgodnej ze stanem faktycznym, dane we wniosku muszą umożliwić identyfikację działek rolnych w celu ich zlokalizowani i dokonania pomiarów, a w niniejszej sprawie działka rolna [...] została prawidłowo zlokalizowana we wniosku z dnia [...] tj. na działce ewidencyjnej nr [...], natomiast w rzeczywistości działka rolna [...] obejmowała swoją powierzchnią kilka innych działek ewidencyjnych tzn. nr [...], [...],[...] oraz [...]. Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia wszystkich dowodów, organ uznał, iż wprawdzie dowodem może być wszystko, co jest zgodne z prawem i może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy to dowodem bezpośrednim i rzetelnie sporządzonym jest protokół z czynności kontrolnych z dnia [...]. Dowód ze zeznań świadków nie jest w pełni wiarygodny z uwagi na to, że fakt, którego istnienie potwierdzili przesłuchani świadkowie tj. uprawianie gorczycy na działce ewidencyjnej nr [...], dotyczył potwierdzenia uprawy na błędnie zlokalizowanej działce [...] w terenie. Odnośnie zarzutu braku rzetelności przeprowadzonej kontroli, organ dowodził, iż została ona przeprowadzona w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi przepisami. Kontrolę przeprowadzili wyspecjalizowani inspektorzy, własnoręcznym podpisem potwierdzili przeprowadzenie kontroli, na każdej stronie złożono podpis, potwierdzając spisane ustalenia, a sposób wykonania zdjęć kontrolowanej działki oraz szkic pomiaru działki rolnej, stanowiący załącznik do protokołu, nie budzą żadnych wątpliwości co do stwierdzonego stanu faktycznego na działce. Organ wskazując podstawę odmówienia płatności na rok [...], wyjaśnił, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2199/2003 z dnia 16 grudnia 2003 roku ustanawiającego środki przejściowe dla stosowania w odniesieniu do Jednolitej Płatności Obszarowej dla Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Dz. Urz. WE Nr L 328 z dnia 17 grudnia 2003 roku) żadna pomoc nie jest przyznawana za dany rok, jeśli w wyniku kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu stwierdza się, że ustalona różnica między zadeklarowanym obszarem a wyznaczonym obszarem w znaczeniu art. 2 lit. r) rozporządzenia (WE) jest większa (...) niż 30% wyznaczonego obszaru. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. R. T. wniósł o jej uchylenie w całości. Skarżący podniósł, że nie powiadomiono go o kontroli, którą przeprowadzono w nieprawidłowy sposób. Zdaniem Skarżącego gdyby mógł uczestniczyć w kontroli, na miejscu mógłby, bezzwłocznie wyjaśnić sprawę, a jego obecność w żaden sposób nie zagroziłaby celowi kontroli. Podkreślił, iż nie obawiał się kontroli, o czym świadczy fakt, iż osobiście żądał jej powtórzenia. Odnosząc się do braku rzetelności i prawidłowości kontroli, podniósł, iż nie wpisano do protokołu, że działka [...] przecina się z działką ewidencyjną nr [...] w ten sposób, że powstał pewien wspólny dla obu działek obszar uprawy, nie podano także wielkości tej powierzchni działek, zarzucił również, iż nie załączono zdjęć działek, na których uwidoczniono, że działka [...] pokrywa się z działką ewidencyjną nr [...]. Skarżący podniósł również, iż nie został wezwany do złożenia wyjaśnień, organ odwoławczy nie odniósł się do opinii wydanej przez biegłego sądowego do spraw rolnictwa oraz "podważono" zeznania świadków. R. T. wskazał, że wniosek został wypełniony zgodnie z dołączoną do niego instrukcją, w której nie określono, że działka rolna ma odpowiadać działce ewidencyjnej. Skarżący dodał, że w protokole z kontroli, w którym podano, że zadeklarowana działka rolna stanowiła nieużytek, przedmiotem rozpoznawania była działka ewidencyjna, a nie rolna - zgłoszona przez stronę. Poddał w wątpliwość możliwość potwierdzenia w [...] tego, czy w [...] na działce uprawiana była gorczyca, skoro w [...] tj. wtedy gdy przeprowadzono kontrolę, na tej działce rolnej rósł jęczmień, zasiany na niej jesienią [...]. Skarżący stwierdził, iż deklarowana działka rolna spełniała wszystkie warunki wymagane dla przyznania dopłat w [...], w tym obowiązek obsiania jej gorczycą. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. w odpowiedzi na skargę, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne i prawne, oraz wniósł o oddalenie skargi. Jednocześnie organ nie zgodził się z zarzutem Skarżącego, iż nie został wezwany do złożenia wyjaśnień po przeprowadzonej kontroli, albowiem z dokumentów załączonych do akt sprawy wynika, iż pismem z dnia [...] (które strona odebrała w dniu [...]) wezwano R. T. do złożenia wyjaśnień. Ponadto w dniu [...] został sporządzony protokół przesłuchania Skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co odnosi się do prawidłowości stosowania prawa materialnego, jak również przepisów postępowania administracyjnego. Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji, sąd uznał, że nie została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, regulujących instytucję płatności z tytułu płatności bezpośrednich do gruntów, ani też z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Przepis art. 17 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) NR 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. U. UE L z dnia 12 grudnia 2001 r.) stanowi, że kontrola na miejscu jest niezapowiedziana. Jednakże pod warunkiem, że cel kontroli nie jest zagrożony dopuszcza się wcześniejsze powiadomienie ograniczone do absolutnie niezbędnego minimum. Powiadomienie takie, poza odpowiednio uzasadnionymi przypadkami, nie przekracza 48 godzin. Przepis ten konstruuje zasadę, że kontrolę na miejscu są niezapowiedziane, nie zawiadamia się o nich producentów rolnych. Można o niej powiadomić tylko wówczas, gdy nie zagraża to celowi kontroli i to z bardzo krótkim wyprzedzeniem – dwudniowym. Należy domniemywać, że wyznaczenie tak krótkiego terminu uprzedzenia ma na celu uniemożliwienie producentowi rolnemu dokonywania zmian w stanie gospodarstwa, który uniemożliwiłby ustalenie stanu faktycznego. Trafne jest zatem stanowisko organu, że taki tryb przeprowadzenia kontroli znajduje uzasadnienie w przepisach prawa. Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. podkreślił, iż celem kontroli było przede wszystkim ustalenie czy powierzchnia działek rolnych we wniosku zgadza się z powierzchnią działek rolnych w terenie, natomiast powiadomiony producent rolny mógłby doprowadzić do zmian na działce, które utrudniłyby rzetelną ocenę stanu faktycznego. W wyniku kontroli ustalono, że działka zadeklarowana przez Skarżącego stanowiła nieużytek i nie kwalifikowała się do objęcia systemem dopłat bezpośrednich. Organ powołał właściwą podstawę prawną w wydanej decyzji, zarówno w sferze prawa krajowego jak i unijnego, szczegółowo wyjaśniając zasady odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w [...] oraz tłumacząc sposób identyfikacji i lokalizacji działki rolnej zgłoszonej we wniosku. Należy zgodzić się z organem, iż kontrolę przeprowadziły osoby z odpowiednim doświadczeniem i wiedzą, rzetelnie i zgodnie z prawem udokumentowały przeprowadzone czynności, sporządzając na tę okoliczność protokół z kontroli. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, jego uprawnienia jako strony postępowania nie zostały w żaden sposób naruszone ponieważ miał możliwość zapoznania się z wynikami kontroli jak i złożenia wyjaśnień, co zresztą uczynił. Wobec ustalonego stanu faktycznego, w tym w oparciu o zapisy wynikające z ewidencji gruntów oraz wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu, stwierdzone różnice między obszarem zadeklarowanym a zatwierdzonym, dawały podstawę, zgodnie z przepisami prawa, przytoczonymi w zaskarżonych decyzjach do odmowy przyznania płatności wraz z wynikającymi konsekwencjami w postaci odmowy przyznania płatności. Obowiązkiem organu jest zebrać i rozpatrzyć istniejące dowody, w tym zgłoszone przez stronę w toku postępowania, pozostające w związku z faktami prawotwórczymi istotnymi w sprawie. Naruszenia w tym zakresie nie sposób zarzucić organom, które przeprowadziły dowody wnioskowane przez stronę m. in. przesłuchanie świadków. Natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów w gestii organu leży uznanie którym dowodom odmówi wiarygodności, jednakże obowiązany jest podać przyczyny, dla której ocena wiarygodności spowodowała odrzucenie dowodu. W świetle powyższego nie można zarzucić organom zaniechania obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej. Organy dokonały oceny wartości dowodowej poszczególnych dowodów i wskazały, które z nich przyjęły za podstawę rozstrzygnięcia, a którym odmówiły mocy dowodowej i dlaczego. Wnioskodawca, który występuje o przyznanie płatności orientuje się na podstawie jakich dokumentów i faktów dokonał kwalifikacji działek rolnych i w razie sporu powinien przedłożyć je organowi. Wskazując jaką powierzchnię działki organ kwestionuje, wezwał Skarżącego do złożenia wyjaśnień i wniosków dowodowych na te okoliczności. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, a skarga z braku podstaw do uwzględnienia, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).