II SA/Sz 721/08

Dnia 18 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia NSA – Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. D. i P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych p o s t a n a w i a oddalić wniosek. A.D i P.T. – wspólnicy Spółki Cywilnej X z siedzibą w W., w dniu 5 sierpnia 2008 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...(, w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Sądu skarżący zostali wezwani do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie (...(. W terminie wyznaczonym do uregulowania wskazanej należności do Sądu wpłynęło pismo skarżących z dnia 22 września 2008 r., zatytułowane "Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie całkowite od kosztów sądowych", w którym wskazali, że nie są w stanie ponieść takich kosztów, gdyż wskutek przedłużającego się postępowania o wydanie koncesji na sprzedaż alkoholu zaprzestali spłacania swoich zobowiązań. W związku z tym, że wniosek ten nie został złożony na urzędowym formularzu PPF, pismem z dnia 2 października 2008 r. Sąd wezwał P.T. do uzupełnienia tego braku formalnego. W zakreślonym terminie wnioskodawca przesłał wypełniony formularz PPF, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swój wniosek, strona powołała się na uzasadnienie zawarte w piśmie z dnia 22 września 2008 r. i podała, że (cyt.) "wnioskodawcy nie spłacają swoich zobowiązań, albowiem brak koncesji na sprzedaż alkoholu sukcesywnie zmniejsza atrakcyjność lokalu wnioskodawców i tym samym zmniejszają się wpływy. Szczególnie jest to odczuwalne w okresie jesiennym, kiedy sprzedaje się już lodów, a sama gastronomia nie wystarcza nawet na pokrycie zobowiązań. Uzyskanie koncesji na sprzedaż alkoholu spowoduje zwiększenie klienteli lokalu i wzrost dochodów firmy". W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że: prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe; nie posiada żadnych nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani zasobów pieniężnych; odnośnie dochodów ze Spółki Cywilnej – (cyt.) "koszty działalności przekraczają zyski". W związku z tym, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu, okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), pismem z dnia 24 października 2008 r. wezwano skarżącego, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, uzupełnił swój wniosek, poprzez nadesłanie: – odpisu zeznania podatkowego za rok 2007 złożonego przez stronę skarżącą we właściwym urzędzie skarbowym; – dokumentów potwierdzających sytuację finansową prowadzonej Spółki Cywilnej X (odpisu ze stosownej ewidencji, zestawienia wierzytelności i zobowiązań Spółki itp.); – wobec podania we wniosku przez A.D. i P.T. tego samego adresu (tj. (...() - oświadczenia, czy oboje skarżący zamieszkują wspólnie pod wskazanym adresem i wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe; – w związku ze wskazaniem, że koszty działalności Spółki Cywilnej przekraczają zyski - oświadczenia, co obecnie stanowi źródło utrzymania strony skarżącej; – wykazu rachunków bankowych posiadanych przez wnioskodawcę oraz wyciągów z tych rachunków (z saldem) za ostatnie trzy miesiące; – wykazu miesięcznych wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie strony skarżącej (np. rachunków i faktur dotyczących opłat z tytułu czynszu, za media); – oświadczenia o korzystaniu w ostatnim roku z pomocy opieki społecznej. W zakreślonym terminie do Sądu wpłynęło pismo z dnia 5 listopada 2008 r., w którym P.T. oświadczył, że: – w 2007 r. nie prowadził działalności gospodarczej, a do Spółki X wstąpił w dniu 1 stycznia 2008 r.; – nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego i nie mieszka razem z A.D., zaś ul. (...( to siedziba firmy i miejsce prowadzenia działalności gospodarczej; – obecnie źródło utrzymania jego oraz A.D. stanowią kredyty bankowe; – on i A.D. nie korzystali w ostatnim roku z pomocy opieki społecznej. Do pisma tego załączono kserokopie: dokumentów potwierdzających sytuację finansową Spółki (tj. deklaracji PIT za październik 2008 r., wezwań do zapłaty skierowanych do wspólników Spółki X), zestawień operacji od dnia 1 lipca 2008 r. oraz wyciągu ze zleceń płatniczych od 1 lipca 2008 r. do 5 listopada 2008 r. na koncie X S.C. ul. (...( w W., dokumentów potwierdzających koszty utrzymania Spółki (m.in. faktur VAT dotyczących opłat za energię elektryczną, gaz, telefon). Z uwagi na treść opisanego powyżej pisma z dnia 5 listopada 2008 r. oraz dołączonych do niego dokumentów, do P.T. przesłano pismo informujące, że w sprawie ze skargi złożonej przez niego i A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego K. z dnia (...(, skarżącymi są A.D. i P.T. jako wspólnicy Spółki Cywilnej X, a nie sama Spółka Cywilna. Wobec tego, przy rozpatrywaniu złożonych przez nich wniosków o przyznanie prawa pomocy, Sąd nie bazuje wyłącznie na informacjach i dokumentach dotyczących sytuacji finansowej Spółki, lecz odrębnie bada sytuację rodzinną, majątkową i finansową każdego z wnioskodawców jako osób fizycznych. Jednocześnie ponownie zobowiązano P.T. do przedłożenia oświadczeń i dokumentów dotyczących jego sytuacji osobistej, rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Pismo Sądu doręczono wnioskodawcy w dniu 24 listopada 2008 r. W dniu 4 grudnia 2008 r. do Sądu wpłynęło pismo z dnia 1 grudnia 2008 r., zawierające oświadczenie P.T., że w czasie trwania procedury dotyczącej rozpatrywanej sprawy na konto Sądu została wpłacona żądana kwota (...(, oraz że prosi on o nadanie sprawie dalszego biegu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, wówczas gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Podnieść należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). Ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Z kolei wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony, Sąd poddaje ocenie zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Kryteria tej oceny stanowią wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie wykazał on, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania swojej osoby. Przedstawione we wniosku dane okazały się być niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej strony oraz jej możliwości płatniczych. Natomiast wnioskodawca, wzywany dwukrotnie do przedstawienia stosownych dokumentów i oświadczeń, nie wywiązał się w pełni z nałożonych na niego zobowiązań. Jak bowiem wynika z akt sprawy, odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 2 listopada 2008 r. skarżący ograniczył się jedynie do przedstawienia informacji dotyczących sytuacji finansowej Spółki Cywilnej X, w której jest wspólnikiem. Następnie, ponownie wezwany do nadesłania dokumentów obrazujących sytuację osobistą i materialną jego jako osoby fizycznej, dokumentów takich nie przedłożył, a tylko poinformował Sąd o uiszczeniu żądanej kwoty (...( i wniósł o nadanie sprawie dalszego biegu. Tymczasem fakt, że skarżący nie przedstawił dostatecznych danych, koniecznych do oceny jego aktualnej sytuacji osobistej i finansowej, wyłącza możliwość uznania, że spełnia on przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.