II SA/Sz 721/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej p o s t a n a w i a odmówić zmiany postanowienia z dnia 31 sierpnia 2017 r. odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2017 r. skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że we wniosku skarżący podał, iż mieszka z konkubiną i dwojgiem dzieci w wieku [...] lat, od kilku miesięcy nie ma stałego zatrudnienia, a jedynym źródłem utrzymania rodziny są prace dorywcze wnioskodawcy w branży budowlanej, z których to środków utrzymuje rodzinę i spłaca dwa kredyty. Skarżący podał, że jego dochód wynosi [...] zł miesięcznie netto, rata kredytu hipotecznego zaciągniętego na kupno domu wynosi [...] zł miesięcznie, natomiast rata kredytu konsumpcyjnego [...] zł miesięcznie. Do wniosku dołączono kopię zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z których wynika, że w 2015 r. skarżący i jego partnerka nie uzyskali żadnego dochodu. W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów źródłowych pełnomocnik skarżącego nadesłał: zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia [...] r. z którego wynika, że konkubina wnioskodawcy nie pobiera świadczeń rodzinnych na dzieci od stycznia 2016 r., ponieważ nie złożyła wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego ani wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, zaświadczenie z Banku [...] w M. potwierdzające, że skarżący spłaca kredyt hipoteczny udzielony w lipcu 2008 r. w wysokości [...] zł którego rata wynosi [...] zł, oraz pożyczkę ekspresową udzieloną 20 czerwca 2016 r., gdzie aktualne zaangażowanie wynosi [...] zł, a wysokość raty miesięcznej [...] zł, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w P. z 3 lipca 2017 r. potwierdzające, że K. J. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna od 12 października 2009 r., bez prawa do zasiłku od 19 października 2010 r., oświadczenie skarżącego, że od kilku lat nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie świadczenia usług transportowych, a także poświadczenie zamieszkania skarżącego i jego rodziny w L. przy u. [...] Pełnomocnik skarżącego nie przedłożył natomiast wyciągów z rachunków bankowych skarżącego ani jego partnerki, dowodów potwierdzających wydatki poniesione na utrzymanie domu, ani kopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości. W tej sytuacji referendarz uznał, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Oświadczenie o sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach nie było wystarczające do rozpoznania wniosku, a skarżący wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych wykonał tylko częściowo, w szczególności nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, nie udokumentował wydatków na utrzymanie domu, nie przedłożył decyzji w sprawie podatku od nieruchomości. Z wniosku i przedłożonych dokumentów wynikało, że czteroosobowa rodzina wnioskodawcy utrzymywała się z kwoty [...]zł miesięcznie netto, z czego [...] zł miesięcznie wynosiły raty spłacanych kredytów bankowych. Jednocześnie rodzina nie korzystała ze wsparcia opieki społecznej, nie pobierała zasiłku rodzinnego ani świadczenia wychowawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 5 października 2017 r. utrzymał w mocy to postanowienie. W dniu 15 października 2017 r. skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł, a w dniu 13 grudnia 2017 r. opłatę kancelaryjną od wniosku za sporządzenie uzasadnienia wyroku, za pośrednictwem rachunku bankowego. Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2017 r. Sąd oddalił skargę. Odpis wyroku z uzasadnieniem złożonym na wniosek skarżącego został doręczony jego pełnomocnikowi w dniu 21 grudnia 2017 r. W dniu 19 stycznia 2018 r. została nadana w urzędzie pocztowym skarga kasacyjna, z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku skarżący podał, że wraz z partnerką i dwojgiem dzieci w wieku szkolnym mieszka w L. w domu o wartości ok. [...] zł, jedynym źródłem utrzymania rodziny jest dochód z prac dorywczych w branży budowlanej, wynoszący [...] zł miesięcznie netto, a zobowiązania i wydatki stałe wynoszą: rata kredytu hipotecznego [...] zł, rata kredytu konsumenckiego [...] zł, energia elektryczna [...] zł miesięcznie, Internet [...] zł, Solid ochrona [...] zł miesięcznie, do tego dochodzą koszty utrzymania trzyosobowej rodziny. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych skarżący przedłożył dowód uiszczenia 7 marca 2017 r. podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w P. z którego wynika, że partnerka wnioskodawcy w dalszym ciągu jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (od 12.10.2010 r.), zaświadczenie z OPS w L. z 21 lutego 2018 r. o nie pobieraniu jakichkolwiek świadczeń, w tym zasiłku wychowawczego, zaświadczenie z banku [...] w M. o kredytach wnioskodawcy z dnia [...] r. Wynika z niego, że kredyt hipoteczny w wys. [...] zł skarżący zaciągnął [...] r., a jego rata wynosi [...] zł (aktualne zaangażowanie [...] zł). Pożyczka ekspresowa została zaciągnięta [...] r., a jej rata wynosi [...] zł miesięcznie (aktualne zaangażowanie [...] zł). Tak jak przy rozpoznaniu poprzedniego wniosku skarżący nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, dowodów potwierdzających wysokość wydatków poniesionych na utrzymanie domu, kopii umowy dotyczącej kredytu konsumpcyjnego ani harmonogramu spłat tego kredytu. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ). Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Oświadczenie to powinno odzwierciedlać rzeczywistą sytuację majątkową i rodzinną wnioskodawcy. W rozpoznawanej wniosek D. P. o zwolnienie od kosztów sądowych został już prawomocnie oddalony postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2017 r. W związku z tym rozpoznawany obecnie wniosek należało potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. W sytuacji złożenia przez stronę wniosku w przedmiocie zmiany wydanego wcześniej postanowienia należy zbadać, czy strona powołała nowe okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska. Warunkiem bezwzględnym weryfikacji prawomocnego orzeczenia w przypadku postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, że jej sytuacja materialna uległa zmianie na tyle, że uzasadnia zmianę orzeczenia prawomocnego. Mogłoby się to stać tylko w przypadku zmiany polegającej na pogorszeniu się sytuacji materialnej strony. Do wnioskodawcy należy wykazanie, że jego sytuacja uległa pogorszeniu, w stosunku do tej, która była brana pod uwagę przy rozpatrywaniu poprzedniego wniosku. Brak wskazania takich okoliczności przy ponownym złożeniu wniosku powoduje, że raz już dokonana ocena możliwości płatniczych strony, pozostaje nadal aktualna. Analiza informacji przedstawionych przez D. P. we wniosku z dnia [...] r. w zestawieniu z przedłożonymi przez niego dokumentami i oświadczeniem złożonym w dniu [...] r. prowadzi do stwierdzenia, że sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa skarżącego, nie uległa pogorszeniu w stosunku do poprzednio prezentowanej we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący, tak jak poprzednio podał, że źródłem utrzymania jego czteroosobowej rodziny są prace dorywcze w branży budowlanej, z których dochód wynosi [...] zł miesięcznie (poprzednio [...] zł miesięcznie), natomiast zobowiązania i wydatki stałe wynoszą [...] zł miesięcznie. Na utrzymanie wnioskodawcy, jego partnerki i dzieci pozostaje więc niewiarygodnie mała kwota [...]zł miesięcznie. Mimo to, rodzina nie pobiera świadczenia wychowawczego i nie korzysta z pomocy opieki społecznej, terminowo reguluje należności, a nawet przeznacza [...] zł miesięcznie na ochronę. Skarżący, tak jak poprzednio, nie przedłożył wyciągów z rachunku bankowego, który posiada, nie udokumentował rzeczywistych kosztów utrzymania domu. Złożone ponownie oświadczenie o sytuacji majątkowej i rodzinnej budziło wątpliwości, a w odpowiedzi na wezwanie skarżący ponownie przedłożył tylko wybrane dokumenty źródłowe, mające potwierdzać trudną sytuację majątkową. Nie przedłożył jednak dokumentów pozwalających na zweryfikowanie rzeczywistych dochodów rodziny, a także ponoszonych wydatków. Natomiast okoliczność, że deklarowany dochód wynosi [...] zł miesięcznie, a ponoszone wydatki stałe [...] zł miesięcznie, w tym [...] zł miesięcznie na ochronę, czyni oświadczenie niewiarygodnym. Ponadto, wnioskodawca we wrześniu 2017 r., a więc już po oddaleniu pierwszego wniosku o zwolnienie od kosztów, kiedy utrzymywał się tylko z prac dorywczych i miał już kredyt hipoteczny, zaciągnął pożyczkę ekspresową, co oznacza, że w ocenie banku posiadał zdolność kredytową. Z przedłożonych dowodów nie wynika, by ocena ta była chybiona. Przeprowadzone postępowanie nie pozwoliło na ustalenie, jak rzeczywiście wygląda sytuacja majątkowa skarżącego i jego rodziny. W tej sytuacji należało stwierdzić, że D. P. nie dołożył starań mających na celu wykazanie, jak rzeczywiście wygląda jego sytuacja finansowa i majątkowa, co pozwoliłoby na ocenę jego możliwości poniesienia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie [...]zł. Ponieważ treść wniosku ani przedłożonych dowodów nie pozwoliła na ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, nie było podstaw do uznania, że sytuacja majątkowa rzeczywiście uległa zmianie. Uniemożliwiło to uwzględnienie wniosku. Z uwagi na powyższe, brak było podstaw do zmiany, bądź uchylenia postanowienia z dnia 31 sierpnia 2017 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 257 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.