II SA/Sz 721/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk – Meder po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 5 marca 2018 r. odmawiającego zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2017 r. odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 31 sierpnia 2017 r. D. P., reprezentowanemu w sprawie przez adwokata, odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na postanowienie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że we wniosku skarżący podał, iż mieszka z konkubiną i [...] dzieci w wieku [...] lat, od kilku miesięcy nie ma stałego zatrudnienia, a jedynym źródłem utrzymania rodziny są prace dorywcze wnioskodawcy w branży [...], z których to środków utrzymuje rodzinę i spłaca dwa kredyty. Skarżący podał, że jego dochód wynosi [...] zł miesięcznie netto, rata [...] zaciągniętego na kupno [...] wynosi [...] zł miesięcznie, natomiast rata kredytu [...] [...] zł miesięcznie. Do wniosku dołączono kopię zaświadczeń Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z których wynika, że w 2015 r. skarżący i jego partnerka nie uzyskali żadnego dochodu. W odpowiedzi na wezwanie starszego referendarza sądowego do przedłożenia dokumentów źródłowych pełnomocnik skarżącego nadesłał: zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z dnia 14 lipca 2017 r. z którego wynika, że konkubina wnioskodawcy nie pobiera świadczeń rodzinnych na dzieci od stycznia 2016 r., ponieważ nie złożyła wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego ani wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego, zaświadczenie z Banku [...] w M. potwierdzające, że skarżący spłaca kredyt hipoteczny udzielony w lipcu 2008 r. w wysokości [...] zł, którego rata wynosi [...] zł, oraz pożyczkę ekspresową, której wysokość raty miesięcznej wynosi [...] zł, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w P. z 3 lipca 2017 r. potwierdzające, że K. J. jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna od 12 października 2009 r., bez prawa do zasiłku od 19 października 2010 r., oświadczenie skarżącego, że od kilku lat nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie świadczenia usług transportowych, a także poświadczenie zamieszkania skarżącego i jego rodziny w L. przy u. [...] W świetle powyższych danych referendarz uznał, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący, iż znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Oświadczenie o sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach nie było wystarczające do rozpoznania wniosku, a skarżący wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych wykonał tylko częściowo, w szczególności nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych, nie udokumentował wydatków na utrzymanie domu, nie przedłożył decyzji w sprawie podatku od nieruchomości. Z wniosku i przedłożonych dokumentów wynikało, że czteroosobowa rodzina wnioskodawcy utrzymywała się z kwoty [...]zł miesięcznie netto, z czego [...] zł miesięcznie wynosiły raty spłacanych kredytów bankowych. Jednocześnie rodzina nie korzystała ze wsparcia opieki społecznej, nie pobierała zasiłku rodzinnego ani świadczenia wychowawczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 5 października 2017 r. utrzymał w mocy to postanowienie. W dniu 15 października 2017 r. skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł z rachunku bankowego. Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2017 r. Sąd oddalił skargę. Dnia 13 grudnia 2017 r. skarżący uiścił z rachunku bankowego opłatę kancelaryjną od wniosku za sporządzenie uzasadnienia wyroku. Odpis wyroku z uzasadnieniem został doręczony jego pełnomocnikowi w dniu 21 grudnia 2017 r. W dniu 19 stycznia 2018 r. została nadana w urzędzie pocztowym skarga kasacyjna od powyższego wyroku wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku złożonym na urzędowym formularzu z dnia 22 lutego 2018 r. skarżący podał, że wraz z partnerką i [...] dzieci w wieku szkolnym mieszka w L. w domu o wartości ok. [...] zł, jedynym źródłem utrzymania rodziny jest dochód uzyskiwany przez skarżącego z prac dorywczych w branży [...], wynoszący [...] zł miesięcznie netto. Z kolei zobowiązania i wydatki miesięczne wynoszą: rata kredytu hipotecznego [...] zł, rata kredytu konsumenckiego [...] zł, energia elektryczna [...] zł, Internet [...] zł, [...] ochrona [...] zł, do tego dochodzą koszty utrzymania rodziny. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych skarżący przedłożył dowód uiszczenia 7 marca 2017 r. podatku od nieruchomości w kwocie [...]zł, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w P. z którego wynika, że partnerka wnioskodawcy w dalszym ciągu jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w L. z 21 lutego 2018 r. potwierdzające, że K. J. nie korzysta ze świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia wychowawczego. Zaświadczenie z banku Pekao [...] w M. o kredytach wnioskodawcy z dnia [...] r., z którego wynika, że kredyt hipoteczny w wys. [...] zł skarżący zaciągnął [...] r., a jego rata wynosi [...] zł (aktualne zaangażowanie wynosi [...] zł), zaś pożyczkę ekspresową [...] r., której rata wynosi [...] zł miesięcznie (aktualne zaangażowanie [...] zł). Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, po rozpoznaniu wniosku D. P. postanowieniem z dnia 5 marca 2018 r. odmówił zmiany postanowienia z dnia 31 sierpnia 2017 r. odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych. Z postanowienia wynika, że skarżący nie powołał się w ponownie złożonym wniosku na nowe okoliczności. Sytuacja rodzinna, majątkowa i finansowa skarżącego, nie uległa pogorszeniu w stosunku do poprzednio prezentowanej we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący, tak jak poprzednio podał, że źródłem utrzymania jego czteroosobowej rodziny są prace dorywcze w branży [...], z których dochód wynosi [...] zł miesięcznie (poprzednio [...] zł miesięcznie), natomiast zobowiązania i wydatki stałe wynoszą [...] zł miesięcznie. Na utrzymanie wnioskodawcy, jego partnerki i dzieci pozostaje więc niewiarygodnie mała kwota [...]zł miesięcznie. Mimo to, rodzina nie pobiera świadczenia wychowawczego i nie korzysta z pomocy opieki społecznej, terminowo reguluje należności, a nawet przeznacza [...] zł miesięcznie na ochronę. Skarżący, tak jak poprzednio, nie przedłożył wyciągów z rachunku bankowego, który posiada, nie udokumentował rzeczywistych kosztów utrzymania domu. W dalszym ciągu uznano, że w sytuacji gdy deklarowany dochód skarżącego wynosi [...] zł miesięcznie, a ponoszone wydatki stałe [...] zł miesięcznie, w tym [...] zł miesięcznie na ochronę, czyni oświadczenie niewiarygodnym. W podsumowaniu postanowienia stwierdzono, że przeprowadzone postępowanie nie pozwoliło na ustalenie, jak rzeczywiście wygląda sytuacja majątkowa skarżącego i jego rodziny, a w rezultacie brak było podstaw do uznania, że sytuacja majątkowa skarżącego rzeczywiście uległa zmianie, co uniemożliwiło uwzględnienie wniosku. W sprzeciwie od tego postanowienia wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 165 w związku z art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne przyjęcie, że Jego sytuacja majątkowa nie uległa pogorszeniu i tym samym jest on w stanie ponieść koszty postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na tej podstawie wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie mu pomocy we wnioskowanym zakresie. Podniósł, że wbrew twierdzeniom referendarza sądowego wykazał w sposób dostateczny i przekonujący, że jego sytuacja finansowa uległa pogorszeniu i nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w tej sprawie. Podkreślił, że przedstawił liczne dokumenty potwierdzające, że jest jedynym żywicielem rodziny, a otrzymywany przez niego dochód w większości przeznaczany jest na raty kredytów zaciągniętych na potrzeby mieszkaniowe. Zakwestionował stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że jego sytuacja nie uległa zmianie, a w konsekwencji jego sytuacja rodzinna, majątkowa oraz finansowa nie uległa pogorszeniu, bowiem w uzasadnieniu wskazano, że miesięczny dochód skarżącego uległ pomniejszeniu o [...] zł, zaś przy tak niskim dochodzie (2 500 zł) przy ilości zobowiązań, w tym kredytów, zmniejszenie dochodu o [...] zł ma duże przełożenie na pogorszenie się sytuacji finansowej rodziny skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Na wstępie podkreślenia wymaga, że w niniejszej sprawie był już rozpoznawany wniosek D. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W tej sytuacji ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie słusznie został potraktowany jako żądanie zmiany postanowienia z dnia 31 sierpnia 2017 r., na mocy którego odmówiono skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie uprawdopodobnił, by okoliczności, które były brane pod uwagę przy ocenie poprzedniego wniosku o prawo pomocy, uległy zmianie. W dalszym ciągu prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z niepracującą żoną oraz dwójką dzieci w wieku szkolnym. Nadal jedynym źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy stanowi uzyskiwany przez niego dochód w wysokości [...] zł miesięcznie netto z tytułu wykonywanych przez niego prac dorywczych w branży [...]. Nadal spłaca [...] kredyty: hipoteczny, którego miesięczna rata wynosi [...] zł oraz z tytułu zaciągniętej pożyczki [...] przy miesięcznej racie wynoszącej [...] zł, w sumie [...] zł. Po odliczeniu wskazanych przez skarżącego wydatków na utrzymanie ([...] zł – energia elektryczna, [...] zł – internet) oraz rat kredytu ([...] zł) pozostaje rodzinie skarżącego miesięcznie [...] zł. Tym bardziej zdziwienie budzi fakt, że z tej niewielkiej kwoty, jaka pozostaje po opłaceniu niezbędnych rachunków skarżący przeznacza kwotę [...]zł na firmę ochroniarską Solid, którego to wydatku nie można jednak uznać za niezbędny koszt ponoszony w związku z utrzymaniem rodziny. Zdaniem Sądu, sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego byłoby przyjęcie, iż z pozostałej kwoty [...]zł ([...] zł – [...] zł) rodzina skarżącego jest w stanie zapewnić sobie minimum przeżycia i dokonać zakupu żywności i środków higieny wystarczających na miesiąc dla czterech osób. Z zestawienia podanych kwot wynika więc, że mimo wykazania nadwyżki dochodu nad wydatkami (dochód – [...] zł, a wydatki łącznie [...] zł), skarżący nie podał kwot wydawanych na żywność, czyli podstawowych wydatków, które bezsprzecznie ponosić musi. Podkreślenia wymaga, że mimo przedstawionej sytuacji materialnej w dalszym ciągu rodzina skarżącego nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, w tym nie pobiera świadczenia wychowawczego na dzieci. Jakkolwiek z żadnego przepisu prawa nie wynika obowiązek korzystania z tych świadczeń, są one przyznawane na wniosek, to jednak przy tak minimalnej kwocie pozostającej rodzinie na wyżywienie i środki higieny, nie skorzystanie z takiej pomocy finansowej jest co najmniej niezrozumiałe. Analiza przedstawionych przez skarżącego dochodów i wydatków wskazuje, że przedstawiona przez skarżącego sytuacja dochodowa oparta jest na informacji niepełnej i wskazuje na dodatkowe, nieznane Sądowi źródło dochodów, pozwalające m.in. na pokrycie kosztów związanych z inicjowaniem przez skarżącego postępowań sądowych oraz regulowania należności, w tym podatku od nieruchomości opłaconego dnia 7 marca 2017 r., w wysokości [...] zł, a zatem już po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 22 lutego 2017 r. czy też na zakup żywności, odzieży, środków czystości. Należy podkreślić, że warunkiem koniecznym do przeprowadzenia oceny zdolności majątkowych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie dokładnych, pełnych i wiarygodnych danych. Tymczasem skarżący, jak prawidłowo na to zwrócił uwagę starszy referendarz sądowy, ponownie złożył tylko wybrane dokumenty źródłowe. Nie przedłożył natomiast wyciągów z rachunku bankowego, który posiada i z którego reguluje należności w niniejszej sprawie, co wynika z potwierdzenia przelewu uiszczenia wpisu od skargi oraz opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem (odpowiednio k. 56 oraz k. 87), a ponadto nie udokumentował rzeczywistych kosztów utrzymania domu. Ocena materiału zgromadzonego w sprawie pozwala wyrazić pogląd, że skarżący w sposób niewiarygodny przestawia swoją sytuacje finansową. Wybiórczo prezentuje dokumenty na potwierdzenie rzeczywiście osiąganych dochodów oraz ponoszonych wydatków. Na ocenę sytuacji majątkowej skarżącego nie ma wpływu podniesiona w sprzeciwie okoliczność dotycząca uzyskiwania mniejszego dochodu w stosunku do tego, który wykazał w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadal - zdaniem Sądu, przedstawione przez skarżącego zestawienie uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków wskazuje na niewiarygodność tych informacji oraz na to, że nie ujawnia wszystkich źródeł dochodu. W rezultacie brak jest podstaw do uznania, że sytuacja finansowa skarżącego rzeczywiście uległa zmianie, co uzasadnia odmowę zmiany postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 165 p.p.s.a. Z tego względu, na podstawie art. 260 § 1 i 3 tej ustawy Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego.