II SA/Sz 723/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej o d d a l a skargę U z a s a d n i e n i e : Po rozpoznaniu wniosku S. S. o przyznanie miejsca w domu pomocy społecznej Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z up. Burmistrza, decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 54, art. 59 i art. 107 ust. 1 w zw. z art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), odmówił skierowania S. S. do domu pomocy społecznej. Organ stwierdził, że obecny stan zdrowia wnioskodawczyni mimo wieku i chorób, nie wymaga całodobowej opieki. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek odwołania od tej decyzji wniesionego przez S. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w oparciu o art. 138 § 2 w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy uznał, że dla oceny rzeczywistego stanu zdrowia strony zasadne byłoby uzyskanie opinii Zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej, powołując się na art. 59 ust. 1 i art. 106 ust 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, decyzją z dnia [...] r., nr [...] ponownie odmówił skierowania S. S. do domu pomocy społecznej. Uzasadniając decyzję organ podał, że z treści dostarczonego w dniu [...] r. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wynika, iż S. S. nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Według ustaleń organu, strona zamieszkuje wraz z mężem w wynajętym mieszkaniu w [...] w związku z czym, w trudnych sytuacjach małżonkowie mogą liczyć na wzajemną pomoc. Ponadto, strona może ubiegać się o pomoc w formie usług opiekuńczych w miejscu swojego pobytu. Podsumowując organ I instancji stwierdził, że S. S. nie spełnia warunków do przyznania miejsca w domu pomocy społecznej określonych w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. S. S. złożyła od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, że organ I instancji powołując się na możliwość uzyskania przez nią pomocy ze strony męża nie wziął pod uwagę, iż mąż jest w gorszym stanie zdrowotnym, posiada [...] lat, od [...] r. choruje na [.....], a od [...] r. został uznany za [...] niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji. S. S. wyjaśniła, że nie stać ją na korzystanie z usług opiekuńczych, ponieważ zmuszona jest wynajmować mieszkania co wiąże się z opłatami wynoszącymi ok. [...] zł. Dodatkowo, ze względu na stan zdrowia wydaje na lekarstwa ok. [...] zł. miesięcznie. Obecnie wynajmowane mieszkanie znajduje się na [...] piętrze i konieczność pokonywania schodów stanowi dlań dużą trudność. W efekcie rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 54 ust. 1 i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przywołało treść art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i ustaliło, że ani z dokumentacji lekarskiej jak i z argumentacji strony nie wynika, by wnioskodawczyni wymagała całodobowej opieki ze względu na stan zdrowia. Strona nie osiągnęła jeszcze wieku [...] lat. S. S. dotychczas samodzielnie funkcjonowała w środowisku i nie korzystała z pomocy w formie usług opiekuńczych. Z dokumentacji nie wynika nagła zmiana stanu zdrowia powodująca konieczność sprawowania nad stroną całodobowej opieki. W takim stanie faktycznym, w ocenie Kolegium, S. S. nie spełnia podstawowej przesłanki określonej w art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto Kolegium zauważyło, że drugim z niezbędnych warunków uprawniających do skierowania osoby wymagającej całodobowej opieki do domu pomocy społecznej jest niemożność zapewniania jej pomocy w formie usług opiekuńczych w zakresie dla niej koniecznym. W sytuacji, gdy S. S. odmawia pomocy w formie usług opiekuńczych, tym samym uniemożliwia ocenę ich efektywności, w związku z czym łączne spełnienie przesłanek cyt. art. 54 ust. 1 stało się niemożliwe. Niezadowolona z takiego rozstrzygnięcia sprawy S. S. zaskarżyła wyżej opisane orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Argumentując wniesienie skargi S. S. wskazała, że z roku na rok jej stan zdrowia pogarsza się. Na dowód tego wymieniła poszczególne okresy pobytów w szpitalach dokumentując je dołączonymi do skargi szpitalnymi kartami informacyjnymi. Skarżąca zwróciła uwagę na stan zdrowia męża, który wymaga całodobowej opieki oraz, podobnie jak w odwołaniu, na fakt wynajmowania mieszkania znajdującego się na [...] piętrze budynku. W piśmie procesowym z dnia [...] r. stanowiącym uzupełnienie skargi S. S. zarzuciła kwestionowanej decyzji naruszenie zasad współżycia społecznego. Zdaniem skarżącej, powinna ona wraz z mężem zostać objęta opieką społeczną polegającą na umieszczeniu w domu pomocy społecznej, co umożliwiłoby im godne przeżycie starości. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wiosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem - stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia skargi, bowiem wydając kwestionowane orzeczenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie naruszyło obowiązującego prawa. Na wstępie należy wyjaśnić, że zarówno organy administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu jak i sądy administracyjne nie dokonują wykładni przepisów prawa w oparciu o zasady współżycia społecznego, które to zasady nie mają zastosowania w prawie publicznym lecz w prawie prywatnym - art. 5 Kodeksu cywilnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2005 r., OSK 1346/04). Normą prawną w oparciu o który została rozstrzygnięta sprawa jest art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Przepis ten stanowi, że osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Jak słusznie wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pozytywne przesłanki umożliwiające skierowanie danej osoby do domu pomocy społecznej muszą obejmować łącznie konieczność zapewnienia takiej osobie całodobowej opieki przy braku możliwości samodzielnego jej funkcjonowania jak i niemożność zapewnienia jej niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Ze gromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika, że skarżąca będąc osobą w podeszłym wieku niewątpliwie jest osobą chorującą przewlekle, w szczególności na dolegliwości związane z [...] – [...]. Świadczą o tym przedłożone przez skarżącą zaświadczenia i wypisy szpitalne. Niemniej jednak, w ocenie Sądu, ogólny stan zdrowia S. S., pomimo, iż nie jest najlepszy nie pozwalał organom na przyjęcie, iż skarżąca jest osobą wymagającą całodobowej opieki i nie może samodzielnie funkcjonować. O trafności tego stanowiska świadczy m.in. orzeczenie Zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] r., w którym wskazano, że S. S. jest osobą o [...] stopniu niepełnosprawności oraz, że poza koniecznością wsparcia w zakresie usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych, nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki innych osób. Zatem za prawidłowe należy uznać dokonane w tym zakresie przez Kolegium ustalenia faktyczne dotyczące stanu zdrowia skarżącej. Niezależnie od podniesionych okoliczności, decyzja o umieszczeniu w domu pomocy społecznej może być podjęta tylko wówczas, gdy okaże się, że nie można danej osobie zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Zasada ta zawarta w przytoczonym wyżej art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej znalazła dodatkowe potwierdzenie w § 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 października 2005 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 217, poz. 1837), zgodnie z którym, do domu pomocy społecznej kieruje się m.in., na podstawie rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez pracownika socjalnego ośrodka pomocy społecznej właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się w dniu jej kierowania, zawierającego w szczególności pisemne stwierdzenie o braku możliwości zapewnienia usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania przez rodzinę i gminę. Z akt sprawy wynika, że do dnia wydania zaskarżonej decyzji S. S. nie wyraziła zgody na objęcie jej taką formą pomocy. W związku z tym, organy nie mogły uznać, że zostały spełnione wszystkie przesłanki uzasadniające podjęcie decyzji o skierowaniu skarżącej do domu pomocy społecznej. Reasumując, Sąd stwierdził, że wydając w dniu [...] r. decyzję otrzymującą w mocy rozstrzygnięcie Kierownika Ośrodka Pomocy Społeczne odmawiające skierowania skarżącej do domu pomocy społecznej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postąpiło zgodnie z prawem. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał obowiązujące przepisy regulujące kwestie kierowania do domów pomocy społecznej i dokonał ich prawidłowej wykładni w niewadliwie ustalonym stanie faktycznym sprawy znajdującym odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny uznając skargę za niezasadną orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Na marginesie należy wyjaśnić, że niniejsze rozstrzygnięcie nie zamyka skarżącej możliwości ponownego zwrócenia się do właściwego ośrodka pomocy społecznej z wnioskiem o skierowania do domu pomocy społecznej jeżeli wykaże, że jej sprawność psychofizyczna ze względu np. na wiek lub postępującą chorobę, uzasadnia umieszczenie jej w takiej placówce.