II SA/Sz 724/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 września 2017 r. sprawy ze skargi R. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty S. z dnia [...] r. nr [...], II. umarza postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia postępowania, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego R. G. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Starosta S., na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r. poz. 627 ze zm.) i art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 1997r., nr 90 poz. 557 ze zm.) -uchylił ostateczną decyzję własną z dnia [...] r., [...] w sprawie cofnięcia R. G. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B od dnia [...] r. i jednocześnie orzekł o cofnięciu tych uprawnień, tj. prawa jazdy kat. B nr [...] od dnia [...] r. R. G. w odwołaniu od powyższej decyzji zarzucił Staroście S. naruszenie przepisów art. 7, art. 76 § 1 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, a zwłaszcza niewłaściwej interpretacji treści wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...]., sygn. akt [...], w którym Sąd ten nie zobowiązał go do zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami. Zdaniem odwołującego się, w tej sytuacji terminem początkowym dla cofnięcia kierowcy uprawnień jest dzień uprawomocnienia się ww. wyroku, tj. dzień 24 kwietnia 2014 r. W związku z powyższym R. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji przy jednoczesnym przeprowadzeniu dowodu z akt zgromadzonych w sprawie przez sąd, a w szczególności ww. wyroku z dnia 16 kwietnia 2014 r. i protokołu z rozprawy z dnia 8 stycznia 2014 r. na okoliczność złożenia oświadczenia o zagubieniu dokumentu prawa jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami i art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zarzuty zawarte w odwołaniu nie mogą zostać uwzględnione z uwagi na brak podstaw prawnych, jak i braku uprawnień organu do kwestionowania orzeczeń sądu w postępowaniu karnym. Organ odwoławczy wyjaśnił, że Starosta S. w dniu [...] r. otrzymał wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt [...], w którym w pkt II Sąd orzekł wobec oskarżonego – R. G. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na 3 lata. W pkt I powyższego wyroku Sąd uznał R. G. za winnego prowadzenia w dniu [...] r. w P. w stanie nietrzeźwości samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...] (będąc uprzednio prawomocnie skazanym za prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości wyrokiem SR w D. z dnia [...] r., sygn. akt [...]). W powyższym orzeczeniu Sąd nie orzekł o zwrocie przez oskarżonego prawa jazdy, jak też nie zatrzymano dokumentu prawa jazdy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Starosta S. pismem z dnia 3 czerwca 2014 r. zwrócił się do Sądu o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Sąd w powyższym zakresie. W odpowiedzi na powyższe pismo Sąd wyjaśnił, że zwrócił się do R. G. o zwrot dokumentu i poinformował, że zakaz orzeczony w powyższym wyroku biegnie od dnia zwrotu dokumentu. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że organ pierwszej instancji dwukrotnie (pismami z dnia 25 czerwca 2014 r. i z dnia 15 lipca 2014 r.) zwracał się do odwołującego się z wezwaniem o zwrot dokumentu, lecz pisma te nie zostały przez zainteresowanego odebrane, a tym samym doręczenie ich nastąpiło w ramach tzw. doręczenia zastępczego (art. 44 K.p.a.). W powyższych okolicznościach Starosta S., będąc zobowiązany do wykonania wyroku Sądu (art.182 K.k.w. i 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami) decyzją z dnia [...] r., nr [...] cofnął R. G. uprawnienia do kierowania pojazdami od dnia uprawomocnienia się wyroku, tj. od dnia 24 kwietnia 2014 r. R. G. dopiero w dniu 6 marca 2017 r. złożył organowi oświadczenie, że dokument prawa jazdy, łącznie z portfelem, został mu skradziony w grudniu 2013 r. Powyższa okoliczność stanowiła nowe okoliczności w sprawie i z tych względów organ I instancji postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] wznowił z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia R. G. posiadanych uprawnień (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.), co pozwoliło na określenie w decyzji o cofnięciu daty początkowej i końcowej orzeczonego przez Sąd środka karnego. Następnie, Starosta S. zaskarżoną decyzją, na podstawie art.151 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił ostateczną decyzję własną z dnia [...] r. (w której za datę rozpoczęcia biegu cofnięcia uprawnień zmuszony był do przyjąć datę uprawomocnienia się wyroku) oraz orzekł o cofnięciu uprawnień od dnia [...] r. Kolegium nie zgodziło się z zarzutem odwołania dotyczącym nie wyjaśnienia wszystkich niezbędnych okoliczności sprawy (naruszenie art. 7 i 77 K.p.a.). W ocenie organu odwoławczego, akta sprawy bezsprzecznie wskazują, że Sąd, który wydał przedmiotowy wyrok, wezwał R. G. do zwrotu dokumentu i poinformował go, że dopiero od tego dnia będzie biegł orzeczony w wyroku zakaz prowadzenia pojazdów. Natomiast wniosek odwołującego o przeprowadzenie dowodu z protokołu z rozprawy przeprowadzonej w dniu 8 stycznia 2014 r. przed Sądem Rejonowym w B., zdaniem Kolegium jest nieuzasadniony, bowiem nie wnosi do przedmiotowego postępowania okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie. Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia przez Sąd zakazu prowadzenia pojazdów. Natomiast w myśl art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami, po otrzymaniu wyroku sądu orzekającego o zakazie prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć kierowcy posiadane uprawnienia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a tym samym zaskarżona decyzja jest uzasadniona i zgodna z prawem. Pismem z dnia 19 czerwca 2017 r. R. G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył skargę na ww. decyzję SKO w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Skarżący zarzucił ww. decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego, mające wpływ na wynik sprawy: - art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę wyrażające się w szczególności poprzez zignorowanie treści orzeczenia Sądu Rejonowego z dnia [...] r., sygn. akt [...], polegające na pominięciu faktu, że Sąd ten w wyroku nie zobowiązał skazanego do zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami, a w związku z tym bieg okresu, na który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów rozpoczął się z dniem uprawomocnienia się wyroku skazującego, tj. 24 kwietnia 2014 r.; - art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami w zw. z art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy poprzez orzeczenie o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, wydanego na dokumencie prawa jazdy nr [...], w dniu [...] r. od dnia 6 marca 2017 r., podczas gdy przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego cofnięcie uprawnień winno być orzeczone od dnia 24 kwietnia 2014 r. Podnosząc powyższe zarzuty R. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie, podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący złożył wniosek o zwrócenie się do Sądu Rejonowego o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy o sygn. akt [...], a w szczególności wyroku z dnia 16 kwietnia 2014 r. i protokołu z rozprawy głównej z dnia 8 stycznia 2014 r. na okoliczność złożenia oświadczenia o zagubieniu dokumentu prawa jazdy. W uzasadnieniu skargi R. G. opisał przebieg postępowania w sprawie i wskazał, że skoro Sąd Rejonowy w sprawie o sygn. akt [...] orzekł w pkt II wyroku wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat i nie orzekł - wbrew obowiązkowi z art. 43 § 3 K.k. – o obowiązku zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu, to oczywistym jest, że bieg okresu, na który orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów rozpoczyna się z dniem uprawomocnienia się wyroku skazującego, tj. z dniem 24 kwietnia 2014 r. Zdaniem skarżącego, w tej sytuacji bezzasadne jest orzeczenie przez organ I instancji w decyzji z dnia [...] r. o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B od dnia 6 marca 2017 r. do dnia 5 marca 2020 r. włącznie. Tym samym organ I instancji błędnie uchylił decyzję nr [...], w której organ ten cofnął ww. uprawnienia od dnia 24 kwietnia 2014 r., a organ II instancji bezzasadnie utrzymał tę decyzję w mocy. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Orzekanie - w myśl art. 135 P.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Art. 134 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe zasady, Sąd uznał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest zasadna. Na wstępie stwierdzić należy, że przedmiotowe decyzje wydane zostały w trybie wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą m.in. w art. 145 § 1 K.p.a. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 K.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. Postępowanie wznawia się w sprawie zakończonej ostateczną decyzją. Granice postępowania wznowieniowego wyznacza zatem zakres sprawy administracyjnej, która została rozstrzygnięta w toku instancji przez wydanie decyzji. O ile w postępowaniu zwykłym głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego, to przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to ma własną, odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją, w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych wyczerpująco w pkt 1-8 art. 145 § 1 K.p.a. nie wpłynęła na treść decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. W rozpoznawanej sprawie zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy, jako podstawę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty S. z dnia [...] r., nr [...] wskazały art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W orzecznictwie wskazuje się, że określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. podstawa wznowienia postępowania zachodzi wówczas, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki. Pierwszą jest to, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Drugą z nich jest istnienie "nowych okoliczności faktycznych", "nowych dowodów" w dniu wydania decyzji ostatecznej, zaś trzecią przesłanką jest, że "nowe okoliczności faktyczne", "nowe dowody" nie były znane organowi, który wydał decyzję. Przyjmuje się jednocześnie, że nie ma znaczenia, czy ujawnione okoliczności lub dowody nie były znane organowi prowadzącemu postępowanie pierwotnie w wyniku zaniedbań, czy z innych powodów. Warunkiem wznowienia postępowania jest w tym przypadku jedynie to, aby nowa okoliczność, czy dowód miały istotne znaczenie dla sprawy i istniały w dniu wydania decyzji, przy czym nie były znane organowi, który wydał decyzję. W wyroku NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt V SA 1885/99, LEX nr 50152 przyjęto, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Podkreślić należy, że skoro wznowienie postępowania jest instytucją szczególną, stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, to tym samym wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła. W niniejszej sprawie organy uznały, że okolicznością, o której stanowi art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. jest oświadczenie skarżącego z dnia 6 marca 2017 r. w sprawie kradzieży dokumentu prawa jazdy łącznie z portfelem w grudniu 2013 r. Na tej podstawie organ I instancji decyzją z dnia [...] r. orzekł o uchyleniu ostatecznej decyzji własnej z dnia [...] r. w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B od dnia 24 kwietnia 2014 r. i jednocześnie orzekł o cofnięciu tych uprawnień od dnia [...] r. (tj. od dnia złożenia oświadczenia) do dnia 5 marca 2020 r. włącznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, podtrzymało to stanowisko. W ocenie Sądu, stanowisko organów w powyższej kwestii jest błędne. Nie można bowiem uznać, że fakt kradzieży ww. dokumentu nie był organom znany. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu rozprawy głównej przed Sądem Rejonowym z dnia [...] r., sygn. akt [...] wynika, że skarżącemu nie odebrano dokumentu prawa jazdy, ponieważ został mu skradziony. Skarżący oświadczył również, że nigdzie tego faktu nie zgłaszał, próbował później wyrobić duplikat, ale nie było to możliwe. W chwili składania oświadczenia nie posiadał prawa jazdy, bo się nie odnalazło. Ponadto, z okoliczności sprawy wynika, że kwestia złożenia ww. oświadczenia została podniesiona przez skarżącego w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia [...] r. Organ odwoławczy w sprawie informacji tej jednak nie zweryfikował. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wskazało natomiast, że wniosek odwołującego o przeprowadzenie dowodu z protokołu z rozprawy w dniu 8 stycznia 2014 r. przed Sądem Rejonowym w B. jest nieuzasadniony, bowiem nie wnosi do przedmiotowego postępowania administracyjnego okoliczności mających wpływ na rozstrzygnięcie. Stanowisko to stoi w oczywistej sprzeczności z faktem, iż organy obu instancji fakt ten uznały za podstawę wznowienia postępowania i uchylenia decyzji ostatecznej (i to po upływie określonego w niej okresu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych). Podzielić należy pogląd, że fakt, że np. urzędnik nie dostrzegł określonej okoliczności wcześniej i jej nie uwzględnił, nie może uzasadnić wznowienia postępowania (zob. wyrok NSA z 10 lutego 1999 r., sygn. akt III SA 5019/98 – ONSA 2000, nr 2 poz.62, wyrok WSA w Łodzi, sygn. akt III SA/Łd 222/16 ). W tym stanie rzeczy, tak poczynione po wznowieniu postępowania ustalenia, zdaniem Sądu, nie pozwalały na przyjęcie, że w sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania, tzn. wyszła na jaw nowa okoliczność, istniejąca w dniu wydania decyzji, ale nieznana organowi. Powyższe uzasadniało uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 P.p.s.a., jako wydanych z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. O umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wznowienia postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do treści art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej wyżej ustawy, uwzględniając poniesiony przez skarżącego wpis od skargi ([...] zł), wynagrodzenie reprezentującego skarżącego adwokata - ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm. ) - w wysokości [...] zł oraz uiszczoną opłatę od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, tj. łącznie [...] zł.