II SA/Sz 729/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. sprawy ze skargi K. K. i W. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na rzecz radcy prawnego J. Ż. kwotę [...] złotych obejmującą należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania K. i W. K., od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r., znak: [...] nakazującej K. K., W. K., J. H., Z. H., A. C. i R. C. usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości zagrażających życiu i zdrowiu ludzi oraz bezpieczeństwu ludzi i mienia w budynku mieszkalnym nr [...], przy ul. [...] w miejscowo W., przez wykonanie stałego dopływu powietrza zewnętrznego zgodnie z Polską Normą [...] (wentylacja nawiewna) do mieszkania nr [...] należącego do K. i W. K. oraz uszczelnienie przewodów kominowych nr [...] przynależnych do lokalu mieszkalnego nr [...], w części strychu, nad dachem i pomiędzy przewodami poprzez wyszlamowanie masą SKD lub wmontowanie wkładu żaroodpornego wraz z otynkowaniem komina na zewnątrz oraz zamurowanie drzwiczek wyczystnych na strychu, w terminie do dnia [...] r. w celu doprowadzenia przewodów kominowych w przedmiotowym budynku do stanu zgodnego z przepisami techniczno–budowlanymi, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego , po stwierdzeniu, iż budynek mieszkalny nr [...] przy ul. [...] jest w nieodpowiednim stanie technicznym i może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia, wydał decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego. Odwołanie od tej decyzji złożyli współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości K. i W. K., którzy przyznali, że kominy i przewody kominowe stanowią część wspólną budynku i podnieśli, że do dnia [...] r. przedmiotowy komin pracował bez zarzutu, dopiero po podłączeniu do niego pieca c.o. pojawiły się problemy. Stwierdzili nadto, że nieprawidłowości powinien usunąć ten, kto rozpoczął prace przy kominie, podłączając piec c.o., a mianowicie A. i R. C. Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji stwierdził, że rozpatrując zgłoszenie W. K. w sprawie nielegalnego podłączenia pieca c.o. w piwnicy budynku mieszkalnego znajdującego się przy ul. [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadził w dniu [...] r. oględziny tego budynku. Właściciele lokali mieszkalnych przedłożyli protokoły z okresowej kontroli przewodów kominowych, sporządzone przez mistrza kominiarskiego M. Ż. W protokole nr [...] z dnia [...] r. stwierdzono m.in., że w lokalu mieszkalnym nr [...] należy wykonać stały dopływ powietrza zewnętrznego do mieszkania - wentylację nawiewną zgodnie z [...] . W protokole nr [...] z dnia [...]r. stwierdzono m.in., że w lokalu mieszkalnym nr [...] należy wykonać stały dopływ powietrza zewnętrznego do mieszkania - wentylację nawiewną zgodnie z [...] , natomiast nieszczelne przewody nr [...] w części strychu i nad dachem oraz pomiędzy przewodami należy uszczelnić: wyszlamować masą SKD lub wmontować wkłady żaroodporne i otynkować z zewnątrz, należy także zamurować drzwiczki wyczystne na strychu. W protokole z oględzin organ I instancji przytoczył treść protokołów kominiarskich oraz uzgodnił z przedstawicielami wspólnoty mieszkaniowej, iż usunięcie stwierdzonych usterek nastąpi do dnia [...] r. Uznając, iż stwierdzone nieprawidłowości mogą stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia mieszkańców, organ I instancji decyzją z dnia [...] r., znak [...] , nakazał wspólnocie mieszkaniowej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Po rozpoznaniu odwołania K. i W. K. od tej decyzji organ II instancji decyzją z dnia 7 kwietnia 2011 r., znak: [...] , uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia ponieważ decyzję skierowano do wspólnoty mieszkaniowej, a nie imiennie do wszystkich współwłaścicieli budynku. Poza tym organ I instancji nie uzasadnił, dlaczego w jego ocenie wystąpiły przesłanki określone w art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego. W toku ponownego postępowania, wyjaśnienia złożyli mistrz kominiarski M. Ż. oraz technik budowlany L. R. M. Ż. stwierdził, że uchybienia wykazane w sporządzonych przez niego protokołach kominiarskich z dnia [...] r. i z dnia [...] r., mogą powodować zagrożenie pożarowe i zagrażają bezpieczeństwu użytkowania. Przewody nie spełniają warunków higienicznych i zdrowotnych oraz zagrażają bezpieczeństwu życia lub zdrowia ludzi i bezpieczeństwu mienia. Również L. R. wskazał, że stwierdzone nieprawidłowości mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i mienia oraz elementów budynku. Natomiast właściciele mieszkania nr [...], J. i Z. H. oświadczyli, że wykonali wentylację nawiewną w pomieszczeniu kuchni i w łazience oraz przedstawili protokół nr [...] z dokonanej w dniu [...] r., przez mistrza kominiarskiego M. Ż., okresowej kontroli przewodów kominowych w lokalu mieszkalnym nr [...], w wyniku której stwierdzono, iż przewody kominowe oraz inne elementy urządzeń kominowych odpowiadają przepisom. W związku z tymi ustaleniami organ I instancji wydał decyzję na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego wskazując, że przedmiotowy budynek znajduje się w nieodpowiednim stanie technicznym. Stwierdzone przez organ nieprawidłowości w przewodach kominowych budynku mogą stać się przyczyną pogorszenia jego parametrów użytkowych i spowodować zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Dla wyeliminowania zagrożeń należy zatem usunąć stwierdzone nieprawidłowości. Zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym oraz może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia, właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. Poza tym organ II instancji poinformował skarżących, iż wydane przez organy nadzoru budowlanego decyzje nie rozstrzygają o sposobie finansowania wykonania nałożonych obowiązków. Utrzymanie części wspólnych nieruchomości należy do współwłaścicieli, niezależnie od tego, który z nich przyczynił się do powstania nieprawidłowości. Dlatego nałożone przez organ nadzoru budowlanego obowiązki spoczywają solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, a podział kosztów wykonania nałożonych obowiązków jest sprawą cywilną, którą w przypadku sporu rozstrzyga sąd powszechny. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyli K. i W. K. zarzucając, że w sprawie brak opinii dotyczącej pracy całego komina, nie wyjaśniono też jaki wpływ miało podłączenie pieca c.o. do przewodu nr [...] na pozostałe dwa przewody [...]. Odnosząc się do treści protokołu z dnia [...] r., nr [...] skarżący przyznali, że zakrycie wylotu przewodu nr [...] ujawniło nieszczelność pomiędzy częścią strychu i nad dachem i tylko tam wydobywał się dym. Niżej w piwnicy nie było. W takiej sytuacji konieczne było zastosowanie kamery i wpuszczenie jej w przewody kominowe. Poza tym inne instytucje, m.in. straż pożarna nie stwierdziły zagrożenia dla życia i zdrowia. Skarżący wskazali, że w aktach sprawy znajduje się "wzorcowa" opinia bez danych osobowych, technologia budowy R. komina c.o. oraz protokoły nr i [...], dla oceny całości sprawy, a nie osobno. Skarżący stwierdzili, że skoro "wszystko jest dobrze" od jakiegoś czasu, wątpliwości w formie "mogą stać się" stają się prawie nie pisaną pewnością, to niezbędny jest niezależny kominiarz, o którego proszą skarżący, a który ocenił by pracę całego komina. Skarżący wskazali nadto, że dokument stwierdzający nieodpowiedni stan techniczny pochodzi sprzed kilkunastu lat i nie odzwierciedla aktualnego stanu budynku w którym przeprowadzono kilkanaście remontów. W piśmie z dnia [...] r. skarżący uzupełnili treść skargi zarzucając naruszenie art. 7, 77 i 84 k.p.a. przez zaniechanie przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego i nie wyczerpujące sprawdzenie okoliczności zadymiana mieszkania skarżących oraz 104 k.p.a. poprzez wydanie trzech decyzji zamiast dwóch, a także art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie, że usunięcie zagrożenia wymaga czynności określonych w decyzji, podczas gdy wynika ono z braku podstaw do zalegalizowania instalacji c.o. w lokalu A. i R. C. i powinno być usunięte przez rozbiórkę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Na rozprawie w dniu 8 marca 2012 r. pełnomocnik skarżących poparł w całości skargę i wniósł o objęcie postępowaniem i uchylenie decyzji z dnia [...] r. o odmowie nałożenia na A. i R. C. obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem i uchylenia tej decyzji na podstawie art. 135 P.p.s.a. Natomiast skarżący W. K. wskazał, że organ powołuje się na art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego, a nie zastosował art. 71a. Należy również wyjaśnić kwestię zastosowania art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej dokonywanej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim stwierdzić, że materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 Prawa budowlanego. Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia, bądź środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku. Odnosząc to ogólne sformułowanie do ustaleń dokonanych w toku postępowania należy wskazać, że ocena dotycząca stanu technicznego przedmiotowego budynku zainicjowana została pismem W. K. z dnia [...] r. (data wpływu) w sprawie nielegalnego podłączenia przez A. i R. C. pieca c.o. w budynku mieszkalnym przy ul.[...] . Potrzebę kontroli W K. uzasadnił zadymianiem i obecnością szkodliwych substancji w jego mieszkaniu nr [...]. Organ I instancji dokonał w dniu [...] r. oględzin przedmiotowego budynku. W tym samym dniu przedłożono książkę obiektu budowlanego z aktualnymi protokołami. Z kontroli obiektu sporządzono protokół. Współwłaściciele lokali mieszkalnych przedstawili protokoły kominiarskie w których nakazano usunięcie istniejących nieprawidłowości. W protokole z dnia [...] r., nr [...] stwierdzono m.in. potrzebę wykonania w lokalu nr [...], należącym do skarżących, stałego dopływu powietrza zewnętrznego do mieszkania, a mianowicie wentylację nawiewną zgodnie z [...]. Również w protokole z dnia [...] r., nr [...] stwierdzono m.in., potrzebę wykonania stałego dopływu powietrza zewnętrznego do mieszkania nr [...], tj. wentylację nawiewną zgodnie z [...]. Natomiast nieszczelne przewody nr [...] w części strychu i nad dachem oraz pomiędzy przewodami należało uszczelnić wyszlamowaniem masą SKD lub wmontowaniem wkładów żaroodpornych i otynkować z zewnątrz oraz zamurować drzwiczki wyczystne na strychu. W czasie oględzin A. i R. C. wyjaśnili, że instalację c.o. wykonali w [...] r. bez uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie z treścią protokołu kominiarskiego z dnia [...], oraz orzeczenia technicznego sporządzonego przez osobę posiadającą uprawnienia instalacyjno-inżynieryjne wykonana przez A. i R. C. instalacja c.o. jest zgodna z obowiązującymi przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, zasadami wiedzy technicznej oraz wymogami określonymi w Prawie budowlanym. W konsekwencji dokonanych ustaleń organy nadzoru budowlanego wszczęły trzy odrębne postępowania. Pierwsze, dotyczące zadymiania lokalu mieszkalnego nr [...], należącego do skarżących, spowodowane jak stwierdzili podłączeniem do przewodu kominowego pieca c.o. przez A. i R. C. Drugie postępowanie w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji c.o. przez A. i R. C. i trzecie postępowanie, dotyczące wykonania przez nich robót budowlanych polegających na wykonaniu otworu w stropie między kondygnacjami i montażem schodów drewnianych. Przeprowadzone postępowanie nie potwierdziło wydobywania się w lokalu mieszkalnym należącym do skarżących wydobywania oparów/gazu z instalacji c.o. zainstalowanej przez A. i R. C. Natomiast w trakcie postępowania prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego stwierdzono niewłaściwy stan techniczny przewodów kominowych, które nie odpowiadają warunkom technicznym, higienicznym i zdrowotnym oraz stwarzają zagrożenie bezpieczeństwa życia lub zdrowia ludzi i bezpieczeństwu mienia. Wbrew zarzutom skarżących ustaleń w tym zakresie dokonał organ w sposób wyczerpujący i obiektywny, co znajduje odzwierciedlenie w protokołach oględzin i zebranych dokumentach. Osoby dokonujące oceny stanu technicznego instalacji kominowych posiadały wymagane kwalifikacje (kominiarskie, budowlane). Oceny te nie zostały zakwestionowane. Twierdzenia przeciwne skarżących są tylko wyrazem ich subiektywnego przekonania i nie podważają wartości dowodowej dokonanych ocen. Nie jest więc zasadne stanowisko skarżących, którzy wskazują na potrzebę przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Należy podkreślić, że w przepisach Prawa budowlanego ustawodawca przyjął dopuszczalność zobowiązania przez organ stron postępowania do przedstawienia określonych ocen, opinii, zastrzegając jedynie, by te czynności wykonały osoby posiadające odpowiednie, przewidziane przepisami uprawnienia. Skoro tak, to nie ma podstaw do dyskwalifikowania wartości dowodowej zebranych w sprawie opinii, protokołów z dokonanych kontroli. Wiarygodność tych dowodów ocenił organ, a wyniki tej oceny zawarte są w uzasadnianiu wydanych orzeczeń i nie budzą zastrzeżeń. W myśl art. 61 pkt 1 Prawa budowlanego właściciel lub zarządca obiektu budowlanego ma obowiązek utrzymać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego. Jeżeli zostanie stwierdzone, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym oraz może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi i bezpieczeństwu mienia, to na właściwym organie spoczywa obowiązek wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w wyznaczonym terminie - art. 66 Prawa budowlanego. Takie też rozstrzygnięcie zostało wydane w rozpoznawanej sprawie. Kominy i przewody kominowe są częścią wspólną budynku i obowiązek ich utrzymania w należytym stanie technicznym spoczywa na współwłaścicielach budynku. Odnosząc się do pozostałych zarzutów, a mianowicie do wniosku o objęcie na podstawie art. 135 P.p.s.a. niniejszym postępowaniem innego postępowania, zakończonego decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. o odmowie nałożenia na A. i R. C. obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Artykuł 135 P.p.s.a. stanowi, iż sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sformułowanie ustawy "w granicach sprawy, której dotyczy skarga" stanowi ograniczenie możliwości stosowania art. 135 P.p.s.a. do zakresu przedmiotowego sprawy. We wcześniejszych wywodach wskazano, że nadzór budowlany prowadzi odrębne postępowanie dotyczące samowoli budowlanej dokonanej przez A. i R. C. Natomiast niniejsze postępowanie dotyczy usuwania zagrożenia wywołanego niewłaściwym stanem technicznym obiektu budowlanego. Nie ma więc postaw prawnych do połączenia tych spraw, w tym aspekcie o którym mowa w art. 135 P.p.s.a. W kwestii natomiast podniesionej przez skarżących, a dotyczącej powołania przez organ art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego, a nie zastosowania art. 71a, należy wyjaśnić, że art. 83 ust. 1 Prawa budowlanego, to przepis kompetencyjny określający właściwość powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. Zawiera on wskazanie jakie sprawy rozpoznaje ten organ jako I instancja. Artykuł 71a Prawa budowlanego reguluje zaś postępowanie właściwego organu w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Przepis ten nie ma nic wspólnego z przedmiotem rozpoznawanej sprawy. Nie można więc twierdzić, że organ naruszył wskazane przepisy. To samo trzeba odnieść do przepisu wskazanego przez skarżących, a mianowicie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego. Reguluje on procedurę usuwania skutków samowoli budowlanej i nie ma związku z wydawaniem orzeczeń na podstawie art. 66 Prawa budowlanego. Odnośnie wniosku pełnomocnika skarżących o uchylenie decyzji organu II instancji "której numeru i daty nie zna", to wniosek taki należy traktować jako nieporozumienie i próbę przerzucenia na sąd obowiązków spoczywających na stronach postępowania i ich pełnomocnikach. W związku z tym, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.