II SA/Sz 731/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 marca 2006 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku I u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. Nr [...], II orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III z a s ą d z a od Wojewody [...] na rzecz skarżącej I.M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Starosta [...] decyzją Nr [...] z dnia [...]r., wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ) i art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych ( Dz. U. Nr 120, poz. 1252 ze zm.) w zw. z art. 28 ust. 1, ust. 2 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ( Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514; ze zm.) - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2004 r. zobowiązał I. M. do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w wysokości [...] zł, za okres od [...]r. do [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że strona od dnia [...]r. nabyła prawo do zasiłku przedemerytalnego w wysokości 160 % zasiłku podstawowego, jak wynikało bowiem z przedstawionych przez wnioskodawcę dokumentów legitymowała się ona co najmniej 30-letnim okresem uprawniającym do zasiłku, a także spełniała inne wymogi przewidziane do uzyskania tego świadczenia. Decyzją z dnia [...]r. organ I instancji, po wznowieniu postępowania administracyjnego stwierdził, że I. M. nie spełnia wymogów określonych w art. 37 j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu i bezrobociu - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2004r., ponieważ nie posiadała co najmniej 30-letniego okresu uprawniającego do zasiłku. Organ powołał się w tym miejscu na decyzję Inspektoratu ZUS w [...] z dnia [...]r. Nr [...] o odmowie przyznania I.M. prawa do emerytury, z powodu braku wymaganego 30-letniego okresu uprawniającego do emerytury, co było jednym z warunków przyznania stronie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Na podstawie zebranego materiału organ ustalił istnienie nowej okoliczności faktycznej w postaci korzystania przez stronę w okresie od dnia [...]r. do dnia [...] r. z urlopu udzielonego w związku z opieką nad dzieckiem. Okoliczność ta nie była znana organowi w chwili wydawania decyzji ostatecznych o przyznaniu stronie prawa do zasiłku przedemerytalnego. Korzystanie przez stronę z urlopu udzielonego z tytułu opieki nad dzieckiem w w/w okresie było okolicznością istotną dla sprawy ustalenia jej prawa do zasiłku przedemerytalnego, albowiem miało wpływ na ustalenie długości okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych, co z kolei stanowiło jeden z warunków nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego. Nowe ustalenia dotyczące długości tego okresu, w porównaniu do poprzednich ustaleń, wiążą się z okresem zatrudnienia strony w ZZOZ Szpital Powiatowy w [...] od [...]r. do [...]r. Na podstawie treści świadectwa pracy, wystawionego przez SP ZOZ Szpital Powiatowy w [...] w dniu [...]r. oraz zaświadczenia tego pracodawcy z dnia [...] r. i jego wyjaśnień z dnia [...] r. organ ustalił, iż w okresie pracy w ZOZ B. I. M. korzystała z urlopów na wychowanie dzieci w okresach: od [...]r. do [...]r., od [...] r. do [...]r. i od [...] r. do [...] r. Łączny okres tych urlopów wyniósł 6 lat 8 miesięcy i 11 dni. W porównaniu z danymi wynikającymi ze świadectwa pracy, wystawionego przez ZZOZ w [...] w dniu [...]r. okresy urlopów na wychowanie dzieci są dłuższe o 2 lata i 4 dni, ponieważ w świadectwie tym nie wykazano urlopu wychowawczego za okres od [...] r. do [...] r. Dane dotyczące okresów urlopów na dzieci wykazane w świadectwie z dnia [...]r. organ uznał za niewiarygodne, a samo świadectwo za wystawione nieprawidłowo. Za prawidłowo wystawiony dokument organ uznał świadectwo pracy z dnia [...]r., a dane w nim wykazane, w tym dotyczące urlopów wychowawczych, uznał za prawidłowe. Organ ustalił zatem, że I. M. legitymuje się okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym 28 lat 11 miesięcy i 29 dni, a nie jak pierwotnie ustalono 30 lat 8 miesięcy i 12 dni. Organ powołał się na treść art. 30 ust. 4 ustawy z dnia [...]r. o świadczeniach przedemerytalnych, z którego wynika, iż dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych za okres przypadający przed dniem przejęcia przez ZUS przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych dokonują powiatowe urzędy pracy według zasad określonych w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, oraz na art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2004r., który stanowi, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast za nienależnie pobrane świadczenie uważa się m.in. świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (art. 28 ust. 2 pkt 2 w/w ustawy). Sfałszowanym dokumentem w przedmiotowej sprawie jest zdaniem organu świadectwo wystawione przez ZZOZ w [...] w dniu [...]r. Postępowanie, o którym wyżej mowa zakończone zostało wydaniem przez Starostę [...] decyzji z dnia [...]r., którą uchylono decyzje ostateczne przyznające stronie zasiłek przedemerytalny i jednocześnie odmówiono jej prawa do zasiłku przedemerytalnego począwszy od dnia [...]r. Strona odwołała się od tej decyzji. Organ II instancji decyzją ostateczną w administracyjnym toku instancji z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja ta nie stała się prawomocna, albowiem strona wniosła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Organ potwierdził, iż dopiero po ostatecznym, a w zasadzie prawomocnym zakończeniu postępowania administracyjnego dotyczącego odmowy przyznania stronie prawa do zasiłku przedemerytalnego, możliwe było wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Jednakże organ wszczął postępowanie z urzędu w dniu [...] r., pomimo wniesienia przez I. M. skargi na ostateczną decyzję organu II instancji z dnia [...]r. do tutejszego Sądu, a przed prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy, ponieważ uznał, iż jest to podyktowane ostrożnością procesową, ze względu na ewentualny upływ w sprawie terminu przedawnienia. W tym stanie rzeczy, organ uznał, że uzasadnione jest żądanie zwrotu od strony nienależnie pobranego świadczenia w kwocie [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji I. M. wniosła o uchylenie jej w całości i umorzenie postępowania w sprawie, a nadto podniosła, iż decyzja ta wydana została bez podstawy prawnej i przedwcześnie, skoro toczy się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w [...] w sprawie ustalenia zgodności z prawem decyzji Wojewody [...] z dnia [...]r. Nadto I. M. wskazała, iż dane zawarte w świadectwie pracy zostały wystawione przez ZOZ w [...], wobec powyższego strona nie wprowadziła w błąd Powiatowy Urząd Pracy. Wojewoda decyzją z dnia [...]r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów strony wyrażonych w treści odwołania, a uzasadniając tę decyzję powołał się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i uznał, iż zasiłek przedemerytalny wypłacony I. M. jest świadczeniem nienależnie pobranym w rozumieniu art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Organ II instancji podkreślił, iż organy zatrudnienia nie zarzucają stronie, iż to ona sfałszowała dokument, jednakże w jego ocenie bezspornym jest, że świadectwo pracy wystawione przez ZOZ w [...], którym strona legitymowała się w dniu rejestracji, zawiera nieprawdziwe dane. Ponadto organ wskazał, iż decyzja organu odwoławczego z dnia [...]r., utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...]r. jest decyzją ostateczną w administracyjnym toku instancji, bowiem skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia. W dniu [...]r. I. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] . W skardze podniosła argumenty zaprezentowane w odwołaniu od decyzji. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, iż skarga jest zasadna. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego oświadczenia emerytalnego pobranego przez stronę przewiduje art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu - w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 maja 2004r. Zgodnie z treścią tego przepisu osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Stosownie do art. 30 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych- dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych za okres przypadający przed dniem przejęcia przez ZUS przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych dokonują powiatowe urzędy pracy według zasad określonych w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W niniejszej sprawie zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji ustaliły, na podstawie treści świadectwa pracy, wystawionego przez SP ZOZ Szpital Powiatowy w [...] w dniu [...]r. oraz zaświadczenia tego pracodawcy z dnia [...] r. i jego wyjaśnień z dnia [...] r., iż w okresie pracy w ZOZ [...] I. M. korzystała z urlopów na wychowanie dzieci w następujących okresach: od 1 stycznia 1980r. do 4 stycznia 1982r., od 5 stycznia 1982 r. do 31 stycznia 1984r. i od 5 czerwca 1987r. do 15 stycznia 1990 r. Łączny okres tych urlopów wyniósł 6 lat 8 miesięcy i 11 dni. W porównaniu z danymi wynikającymi ze świadectwa pracy, wystawionego przez ZZOZ w [...] w dniu [...]r. okresy urlopów na wychowanie dzieci są dłuższe o 2 lata i 4 dni, ponieważ w świadectwie tym nie wykazano urlopu wychowawczego za okres od 1 stycznia 1980r. do 4 stycznia 1982r. Organy podniosły także, iż dla wydania decyzji o zwrocie nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego nie ma znaczenia, iż decyzja organu odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...]r. Nr [...] jest decyzją ostateczną w administracyjnym toku instancji, bowiem skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia. Jednakże w ocenie Sądu nie można się zgodzić z powołaną wyżej argumentacją. Niewątpliwie dla wydania przez Starostę [...] decyzji z dnia [...]r. o nakazie zwrotu przez skarżącą I. M. nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego miały ustalenia i wynik postępowania administracyjnego prowadzonego na skutek wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie o uchylenie decyzji przyznającej skarżącej zasiłek przedemerytalny, a zakończonego wydaniem przez organ I instancji decyzji z dnia [...]r. Wynik tego postępowania stanowił w istocie podstawę dla organu do żądania od I. M. zwrotu nienależnie pobranego zasiłku przedemerytalnego. Zgodnie z art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego "uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz art. 145a , jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Wyrokiem z dnia [...]r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], sygn. akt [...] uchylił decyzję Wojewody z dnia [...]r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, ponieważ nastąpił upływ pięcioletniego terminu, jaki przewidziany został w art. 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego dla doręczenia skarżącej I. M. decyzji o której mowa w art. 145 § 1 Kpa. Jak wynika z ustaleń Sądu na podstawie akt o sygn. akt II [...] decyzja o przyznaniu świadczenia przedemerytalnego została doręczona skarżącej w dniu [...]r. Postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie zostało wydane przez Starostę [...] w dniu [...]r., natomiast decyzja Starosty [...] z dnia [...]r. została doręczona skarżącej I. M. w dniu [...]r., a zatem doręczenie tej decyzji nastąpiło po upływie okresu przewidzianego w art. 146 § 1 Kpa. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji stwierdzającej uchylenie decyzji o przyznaniu I. M. zasiłku przedemerytalnego oraz stwierdzającej odmowę przyznania tego świadczenia wywołuje taki skutek, że od tego momentu przestała istnieć podstawa do żądania od strony zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Tylko prawomocna decyzja stwierdzająca brak podstaw do przyznania stronie świadczenia pieniężnego mogłaby być w niniejszej sprawie podstawą do zażądania od strony zwrotu nienależnie pobranego świadczenia emerytalnego. Trafny okazał się zatem zarzut skargi, iż orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie dotyczącej rozstrzygnięcia o wzruszeniu decyzji przyznającej świadczenie przedemerytalne będzie miało wpływ na ważność orzeczenia o zwrocie tego świadczenia jako nienależnie pobranego. Z powyższych względów, skarga podlega uwzględnieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. C oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku wynika z regulacji zawartej w art. 152 tej ustawy. Nadto Sąd orzekł o kosztach sądowych w pkt III wyroku na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.