II SA/Sz 734/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Asesor WSA Krzysztof Szydłowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia 28 kwietnia 2022 r. Burmistrz Miasta S. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 24 marca 2022 r. odmówił E. Z. (stronie, wnioskodawcy, skarżącemu) przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, wynoszącego 776,00 zł. Z ustalenia organ pierwszej instancji wynika, że dochód wnioskodawcy wynosi [...] zł. E. Z. wniósł odwołanie od powyższej decyzji kwestionując prawidłowość postępowania prowadzonego przez organ oraz zarzucił organowi działanie sprzeczne z prawem, a także naruszenie jego interesu prawnego jak i dobrego imienia. Po rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie decyzją z dnia 18 lipca 2020 r.(powinno być 2022 r.) na podstawie: - art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm.), - art. 8 ust. 3, ust. 9, ust.10, art. 38 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz. 2268 z późn. zm.), - art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2018 r., poz. 570) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej zostało określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy i wynosi 776,00 zł. Organ II instancji wskazał, co uważa się za dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 cyt. ustawy i co nie zostaje do niego wliczone zgodnie z art. 8 ust.4, a także powołując się na art. 8 ust. 9 i 10 ustawy wskazał, że przyjmuje się, iż z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 345 zł oraz to że dochody z poza rolniczej działalności gospodarczej i z ha przeliczeniowych i innych źródeł sumuje się. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy organ wyjaśnił, że w toku prowadzonego postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia 24 marca 2022 r. została ustalona wysokość dochodu strony z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. lutego 2022 r. Z zaświadczenia z dnia 7 kwietnia 2022 r. z KRUS Oddział Regionalny w K. wynika, że wnioskodawca pobiera okresową rentę rolnicza, której wysokość w lutym 2022 r. wynosiła [...] zł., składki NFZ [...] zł., potrącenia komornicze [...] zł. Z zaświadczeń Urzędu Gminy S. z dnia 28 marca 2022 r. i 12 maja 2022 r. wynika, że od 5 listopada 2015 r. strona posiada gospodarstwo rolne w miejscowości K. o pow. [...] ha, co stanowi [...] ha przeliczeniowych. Z zaświadczenia z dnia 24 marca 202 r. Komornika Sądowego wynika, że w lutym 2022 r. nie zostały wyegzekwowane na rzecz wierzyciela jakiekolwiek kwoty. Wobec powyższych ustaleń organy wyliczyły dochód wnioskodawcy w ten sposób, że [...] zł - [...] zł.= [...] zł. Dochód ha przeliczeniowego wynosi [...] ha x 345 zł. = [...] zł. Dochody te należało zsumować co dało kwotę [...]zł. ([...] zł. + [...] zł. = [...] zł). Kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł. Organy uznały, że dochód strony z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku przekroczyło to kryterium, a zatem nie uprawnia go do otrzymania zasiłku okresowego. Organ odwoławczy rozpatrując sprawę dostrzegł, że w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 28 lutego 2022 r. wnioskodawca otrzymywał zasiłek okresowy w wysokości [...] zł. miesięcznie, którą to informację Kolegium uzyskało z kwestionariusza wywiadu rodzinnego i pomimo tego, że organ I instancji tego nie uwzględnił, to i tak uzyskiwany przez wnioskodawcę dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł., przekracza kryterium dochodowe uprawniające do otrzymywania zasiłku okresowego. Organ II instancji ponownie przeanalizował sytuacje materialną strony i uznał, że z zaświadczenia Komornika Sądowego wynika, że również w marcu 2022 r. nie została wyegzekwowana jakakolwiek kwota na rzecz wierzyciela z tytułu zaległych alimentów, a więc brak jest podstaw do dokonania i w tym miesiącu pomniejszenia dochodu o kwotę alimentów (art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy). Z zaświadczenia z KRUS z dnia 7 kwietnia 2022 r. wynika, że strona pobiera rentę okresową, a więc otrzymuje z tego tytułu dochód co najmniej od lutego 2022 r. do kwietnia 2022 r., stąd okres ten obejmuje również miesiąc złożenia wniosku. Kolegium uznało, że świadczenie rentowe ma cechy stałości jeżeli chodzi o wysokość, przez co można uznać, że dochód z tego tytułu nie był niższy w marcu 2022 r. w stosunku do dochodu z renty uzyskanego w lutym 2022 r. a nawet mógł być wyższy z powodu jej waloryzacji od 1 maca 2022 r. Kolegium dostrzegło i to, że choć organ pierwszej instancji przyjął za podstawę obliczeń dochód z tytułu renty z miesiąca lutego 2022 r., to jednak nie uwzględnił w wysokości ustalonego przez siebie dochodu, dochodu utraconego z tytułu uprzednio pobieranego zasiłku okresowego. Wziął zatem pod uwagę okoliczność, że odpadło w przedmiotowej sprawie źródło przychodu z tytułu zasiłku okresowego, które istniało w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, a nie istnieje w miesiącu, w którym E. Z. wnioskuje o pomoc. Ponadto rozpatrując przedmiotową sprawę Kolegium przeanalizowało również wyjaśnienia odwołującego z dnia 12 maja 2022 r., co do ilości ha przeliczeniowych posiadanego gospodarstwa rolnego, przedłożone organowi pierwszej instancji i uznało, wskazana przez stronę wielkość [...] ha przeliczeniowych nie została potwierdzona przez Urząd Gminy S.. Zaświadczenie z dnia 12 maja 2022 r., mające walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 k.p.a., wyraźnie wskazuje, że wnioskodawca posiada na dzień wydania zaświadczenia gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha fizycznych, co stanowi [...] ha przeliczeniowych i to zaświadczenie organ odwoławczy uznał za wiarygodny dowód w sprawie. Hipotetycznie organ wskazał, że nawet gdyby przyjąć, że wnioskodawca osiąga dochód miesięczny z [...] ha przeliczeniowych, co stanowiłoby kwotę [...]zł miesięcznie ([...] ha x [...] zł = [...] zł, po zaokrągleniu [...] zł), to łączna suma dochodu z tytułu renty i z ha przeliczeniowych gospodarstwa rolnego wskazanych przez stronę i tak przekroczyłaby kwotę uprawniającą do zasiłku okresowego ([...] zł + [...] zł = [...] zł). Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł E. Z. zarzucając naruszenie przepisów oraz nie wyjaśnienie stanu faktycznego w szczególności stanu zdrowia skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sądu Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Przedmiotem skargi uczyniono decyzję odmawiającą skarżącemu przyznania zasiłku okresowego, z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej, uzależnione jest, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie, od spełnienia kryterium dochodowego, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł (art. 8 ust. 1 u.p.s.). Zatem nie ulega wątpliwości, że jednym z warunków przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego. Na gruncie badanej sprawy nie jest sporne, iż skarżący osiąga dochód, który wspomniane kryterium przekracza, co oznacza, że świadczenie w takiej formie nie mogło mu zostać przyznane. W niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r., poz.2268 z późn. zm.). Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłek okresowy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej określone zostało w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776,00 zł. Za dochód, stosownie do art. 8 ust. 3 ustawy, uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W myśl art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1255), i pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1858), w art. 7a ust. 2 ustawy z dnia 2 września 1994 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących żołnierzom zastępczej służby wojskowej przymusowo zatrudnianym w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach md uranu i batalionach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1774), w art. 5a ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2021 r. poz. 1818), w art. 10a ust. 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o świadczeniu pieniężnym i uprawnieniach przysługujących cywilnym niewidomym ofiarom działań wojennych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1820) oraz w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych; 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r. poz. 2407 oraz z 2021 r. poz. 1162 i 1981); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz. U. z 2019 r. poz. 1598); 9) świadczenia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski (Dz. U. poz. 2529); 10) nagrody specjalnej Prezesa Rady Ministrów przyznawanej na podstawie art. 31a ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2021 r. poz. 178, 1192 i 1535); 11) pomocy finansowej przyznawanej repatriantom, o której mowa w ustawie z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1472); 12) środków finansowych przyznawanych w ramach działań podejmowanych przez organy publiczne, mających na celu poprawę jakości powietrza lub ochronę środowiska naturalnego; 13) zwrotu kosztów, o których mowa w art. 39a ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082); 14) rodzinnego kapitału opiekuńczego, o którym mowa w ustawie z dnia 17 listopada 2021 r. o rodzinnym kapitale opiekuńczym (Dz. U. poz. 2270); 15) dofinansowania obniżenia opłaty rodzica za pobyt dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, o którym mowa w art. 64c ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. z 2021 r. poz. 75, 952,1901 i 2270); 16) kwotę dodatku energetycznego, o którym mowa w art. 5c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, z późn. zm.); 17) kwotę dodatku osłonowego, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o dodatku osłonowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1). Na uwagę zasługuje również art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej, w myśl którego (przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 345,00 zł. Stosownie natomiast do art. 8 ust. 10 tej ustawy dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej i z ha przeliczeniowych oraz z innych źródeł sumuje się. Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wziął pod uwagę materiał dowodowy zebrany w sprawie w oparciu, o który obliczył dochód uzyskiwany przez skarżącego. Kolegium prawidłowo uznało, że skarżący otrzymywał w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 28 lutego 2022 r. zasiłek okresowy w wysokości [...] zł miesięcznie przyznany mocą decyzji organu pierwszej instancji (informacja z wywiadu środowiskowego). Ponieważ zasiłek okresowy wchodzi w skład dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, jego utrata stanowi utratę dochodu, o której mowa w tym przepisie, a zatem w związku z utratą przez wnioskodawcę dochodu w miesiącu lutym 2022 r., należało uwzględnić na potrzeby rozpatrzenia wniosku z dnia 24 marca 2022 r. dochód z miesiąca złożenia wniosku, a więc z marca 2022 r., co wynika z powołanego art. 8 ust. 3 ustawy. W ocenie Sądu SKO prawidłowo przyjęło, że nawet gdyby uznać, że organ bezzasadnie nie ustalił informacji o dochodzie wnioskodawcy z tytułu renty okresowej uzyskanej w miesiącu marcu 2022 r. to i tak sam dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł miesięcznie, przekracza kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku okresowego. Organ przenalizował ponownie zaświadczenie Komornika Sądowego pod kątem potraceń na rzecz wierzyciela z tytułu alimentów w miesiącu marcu 2022 r. i uznał, że skoro takich potraceń nie było to i w tym miesiącu nie dokonuje się pomniejszenia dochodu o kwotę alimentów na rzecz osób o których mowa w art. 8 ust. 3 pkt. 3 ustawy. Dodatkowo, z zaświadczenia z KRUS z dnia 7 kwietnia 2022 r. wynika, że wnioskodawca pobiera rentę okresową, a więc otrzymuje z tego tytułu dochód co najmniej od miesiąca lutego 2022 r. do kwietnia 2022 r., stąd okres ten obejmuje również miesiąc złożenia wniosku. Za prawidłowe należało uznać przyjęte przez Kolegium jako udowodnione w oparciu o dokument w rozumieniu art. 76 k.p.a. zaświadczenie z dnia 12 maja 2022 r., z Urzędu Gminy S., dotyczące ilości hektarów rzeczywistych a co za tym idzie przeliczeniowych posiadanych przez stronę skarżącą. Twierdzenia skarżącego, iż posiada [...] ha jest nie poparte kontr dowodem. Jednakże i tę okoliczność organ odwoławczy przeanalizował pod kątem przysługującemu skarżącemu dodatku i z analizy tej również nie wynika aby strona taki dodatek mogła otrzymać. Jak wynika z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej przyznanie świadczenia w postaci zasiłku okresowego ma charakter obligatoryjny, o ile tylko wnioskodawca ubiegający się o tego rodzaju pomoc spełnia przesłanki określone w tym artykule. Do pierwszej z przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku okresowego należą okoliczności takie jak długotrwała choroba, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Drugą przesłanką jest dochód wnioskodawcy, który nie może przekraczać kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Jak wynika z akt administracyjnych i na ich podstawie prawidłowych ustaleń organów skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niepełnosprawną w stopniu lekkim, pozostającą z uwagi na schorzenia pod stałą kontrolą lekarza, wymaga stałego przyjmowania leków, a także konieczności uczestniczenia w zabiegach fizjoterapeutycznych. Z uwagi na stan zdrowia jest również osobą bezrobotną. Poza wszelką wątpliwością wnioskodawca znajduje się więc w trudnej zdrowotnej i życiowej sytuacji, a więc przesłanka sytuacyjna została w przedmiotowej sprawie spełniona. Jednakże z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, wnioskowana pomoc w formie tego zasiłku mu nie przysługuje, bowiem wnioskodawca nie spełnia drugiej z przesłanek uzasadniających przyznanie zasiłku okresowego, tj. dochodowej. W tym stanie rzeczy wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało orzec jak w wyroku.