II SA/Sz 734/24

WyrokWSA w Szczecinie2025-05-22

Skład orzekający: Wiesław Drabik, Marzena Iwankiewicz, Joanna Wojciechowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dla planowanego przedsięwzięcia polegającego na budowie instalacji termicznego przekształcania odpadów komunalnych może zostać wydana, jeśli inwestycja nie jest ujęta w wojewódzkim planie gospodarki odpadami?
Ratio decidendi
Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach jest pierwszym etapem procesu inwestycyjnego i ocenia jedynie wpływ inwestycji na środowisko, a nie jej zgodność z ogółem przepisów. Brak ujęcia instalacji w wojewódzkim planie gospodarki odpadami nie stanowi przeszkody do wydania decyzji środowiskowej, zwłaszcza że przepisy Prawa ochrony środowiska i ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku nie nakładają takiego wymogu na tym etapie postępowania. Zarzuty dotyczące niezgodności z planami gospodarki odpadami mogą być rozpatrywane na późniejszych etapach postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla planowanej budowy Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych. Skarżące Towarzystwo podnosiło zarzuty dotyczące m.in. niewłaściwości organu, niekompletności materiału dowodowego, braku ujęcia inwestycji w wojewódzkim planie gospodarki odpadami oraz naruszenia prawa do czynnego udziału w postępowaniu. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Sekretarz sądowy Emilia Szeliga-Rydzewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r. sprawy ze skargi T. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia oddala skargę. Prezydent Miasta K. (dalej jako: "organ I instancji") decyzją z dnia 13 grudnia 2023 r. znak: [...], po rozpoznaniu wniosku P. Sp. z o.o. w K. orzekł o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia pn. "Budowa Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych w K. - planowanego do realizacji na terenie działki ewidencyjnej nr [...], obręb ewidencyjny [...] oraz na terenie działki ewidencyjnej nr [...] obręb ewidencyjny [...] m. K.. W punkcie I.1.2 organ I instancji ustalił istotne warunki korzystania ze środowiska w fazie realizacji i eksploatacji, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia dla terenów sąsiednich, w pkt I.1.3 określono wymagania dotyczące ochrony środowiska konieczne do uwzględnienia w dokumentacji wymaganej do wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 ustawy o.o.ś. Kolejno w pkt I. 1.4-6 odstąpiono od określenia wymogów: z uwagi na okoliczności, iż przedmiotowe przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do przedsięwzięć zaliczanych do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpieniem poważnych awarii w rozumieniu ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r.- Prawo ochrony środowiska, nie stwierdzono transgranicznego oddziaływania inwestycji na środowisko oraz z uwagi na okoliczność, iż przedmiotowe przedsięwzięcie nie stanowi instalacji do spalania paliw w celu wytwarzania energii elektrycznej o mocy znamionowej nie mniejszej niż 300 MW. Następnie w pkt II nie stwierdzono konieczności wykonania kompensacji przyrodniczej, w pkt III stwierdzono konieczność unikania, zapobiegania, ograniczania oraz monitorowania oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, w pkt IV nie stwierdzono konieczności utworzenia obszaru ograniczonego użytkowania, o którym mowa w art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, w pkt V stwierdzono konieczność przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust.1, w pkt VI odstąpiono od postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o której mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 o.o.ś. Dalej w pkt VII nałożono obowiązek przeprowadzenia analizy porealizacyjnej w zakresie emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do powietrza z projektowanej instalacji (z uwzględnieniem konieczności przeprowadzenia rozpowszechniania się zanieczyszczeń) wraz z oceną skuteczności technik i urządzeń ochrony środowiska). Charakterystykę planowanego przedsięwzięcia stanowi załącznik nr 1 do decyzji stanowiący integralną część rozstrzygnięcia. Jednocześnie na podstawie art. 108 § 1 k.p.a. nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, uzasadniając nałożenie powyższego ważnym interesem strony oraz innym interesem społecznym wyrażającym się w przeciwdziałaniu realnej i poważnej stracie finansowej inwestora oraz faktem, że realizacja powyższego przedsięwzięcia będzie służyć urzeczywistnieniu interesu publicznego, istotnego dla zbiorowości na poziomie lokalnym i ponadlokalnym, bowiem skala działalności wnioskodawcy stanowi ważny element systemu zagospodarowania odpadami w całym regionie. Odwołanie od powyższej decyzji wniosło między innymi Towarzystwo [...] w O. , wskazując że decyzja została wydana przez niewłaściwy organ, podlegający wyłączeniu, przedwcześnie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego. W kolejnych pismach z dnia: 24 stycznia 2024 r., 19 lutego 2024 r., 12 marca 2024 r. oraz z dnia 2 kwietnia 2024 r. (stanowiących uzupełnienie odwołania) Towarzystwo wniosło o zobowiązanie Inwestora do dokonania uzupełnień do raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w zakresie emisji wodoru i jego potencjalnego wpływu na środowisko, w szczególności na klimat, a także możliwości wyeliminowania ww. zagrożenia poprzez wyposażenie spalarni w węzeł do produkcji wodoru (w technologii H2ash lub alternatywnej), w przypadku zaś rezygnacji z wyposażania spalarni w węzeł do produkcji wodoru, wnosząc o wpisanie do decyzji obowiązku przekazywania ze spalania do instalacji wykorzystującej żużle do produkcji wodoru (w technologii H2 ash lub alternatywnej). W piśmie z dnia 19 lutego 2024 r. Towarzystwo zwróciło się do Kolegium, aby organ ten wezwał Inwestora do złożenia wyjaśnień w zakresie rodzaju (charakteru) odpadów, jakie będą przekształcane w ww. instalacji, bowiem z nazwy przedsięwzięcia a także z informacji zawartych w raporcie o oddziaływaniu na środowisko wynika, iż przetwarzaniu mają podlegać w szczególności odpady komunalne stanowiące pozostałość po mechaniczno- biologicznym przetwarzaniu odpadów podczas, gdy z informacji prasowych dotyczących innych spalarni dofinansowanych z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej wynika, iż dofinansowaniem w ramach Programu Priorytetowego "Wykorzystanie paliw alternatywnych na cele energetyczne" objęte są inwestycje przetwarzające odpady niebędące odpadami komunalnymi. Z kolei, pismem z dnia 12 marca 2024 r. zwrócono się do Kolegium o uzupełnienie raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko o informacje nt. postępowania ze znajdującymi się w tzw. żużlu niedopałami, w szczególności niedopałami tworzyw sztucznych i glinu (aluminium), a także przeciwdziałania zagrożeniom związanym z występowaniem niedopałów w pozostałościach ze spalania odpadów oraz o uzupełnienie raportu o aktualne informacje dotyczące stężeń benzo(a)piranu w powietrzu i przedstawienie przez inwestora wyliczeń symulacji, z których będzie wynikać, że przewidywana emisja benzo(a)piranu nie spowoduje przekroczenia jego dopuszczalnych stężeń w powietrzu. Nadto odwołujące się Towarzystwo podało, iż w dołączonej do raportu informacji z dnia 23 grudnia 2022 r. (załącznik nr 8 Aktualny stan jakości powietrza) nie zawiera benzo(a)piranu, co może świadczyć o tym - jak podaje Towarzystwo, iż Inwestor stara się ukryć fakt przekroczenia dopuszczalnych stężeń tej substancji w powietrzu (pismo z dnia 2 kwietnia 2024 r.). Kolegium wezwało Inwestora, za pośrednictwem pełnomocnika, do odniesienia się do powyżej wskazanych wniosków i dokumentacji prasowej. W konsekwencji powyższego wezwania pełnomocnik Inwestora pismem z dnia 29 maja 2024 r. ustosunkował się do dokumentów przedkładanych przez Towarzystwo [...] na etapie postępowania odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572), art. 71 ust. 1 i 2 pkt 1, art. 80 ust. 2, art. 85 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm.), zwanej dalej ustawą "o.o.ś." w związku z § 2 ust. 1 pkt 47 oraz § 3 ust. 1 pkt 35 lit. b i § 3 ust. 1 pkt 54 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1839), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że planowane do realizacji przedsięwzięcie polega na budowie Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych (dalej ITPOK), stanowiących pozostałość po mechaniczno-biologicznym przetwarzaniu zmieszanych odpadów komunalnych oraz mechanicznym przekształcaniu odpadów z selektywnej zbiorki odpadów o wydajności do 30 000 Mg/rok odpadów dla wartości opałowej odpadów wynoszącej do 12,9 MJ/kg. Przedsięwzięcie zaplanowano w granicach nieruchomości gruntowych nr [...], nr [...], obrębie ewidencyjnym [...]m. K.. Łącznie powierzchnia działek inwestycyjnych wynosi 2,1771 ha. Przedmiotowe nieruchomości gruntowe, ewidencyjnie sklasyfikowane jako grunty orne RH lb, RIVa oraz grunty zadrzewione i zakrzewione Lz, aktualnie są niezagospodarowane i nie podlegają użytkowaniu. Przedmiotowa inwestycja zaprojektowana została w granicach obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Strefy Zorganizowanej Działalności Inwestycyjnej, przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 24 września 2008 r., a następnie zmienionego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 24 marca 2011 r., na terenie jednostki elementarnej oznaczonej w planie symbolem: 7a P, IT/O, przeznaczonej pod obiekty produkcyjne, składy i magazyny, obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej, w szczególności zakład termicznego przekształcania odpadów z odzyskiem energii. Projektowane przedsięwzięcie wypełnia ustalenia ogólne planu miejscowego w zakresie przeznaczenia terenu realizacji przedsięwzięcia, jak również ustalenia szczegółowe. Organ II instancji, po przytoczeniu przepisów mających zastosowanie w sprawie, wskazał, że wnioskodawca zaliczył zamierzenie inwestycyjne w myśl § 2 ust. 1 pkt 47 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r., poz. 1839 ze zm.) jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko - "instalacje do przetwarzania w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach odpadów inne niż wymienione w pkt 41 i 46, w tym składowiska odpadów inne niż wymienione w pkt 41, mogące przyjmować odpady w ilości nie mniejszej niż 10 t na dobę lub o całkowitej pojemności nie mniejszej niż 25 000 t, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2018 r. poz. 2389, z późn. zm.)". Tym samym przedsięwzięcie to wymaga dokonania oceny oddziaływania na środowisko w myśl art. 71 ust. 2 pkt 1 ustawy o.o.ś. W związku z powyższym zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 4 ustawy o.o.ś., organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w przedmiotowej sprawie jest Prezydent Miasta K.. Z uwagi na okoliczność konstruowania zarzutów odwoławczych mających na celu podważenie właściwości Prezydenta Miasta K. - jako zarzutów najdalej idących Kolegium wyjaśniło, że zarzuty te nie są zasadne, a kwestia ta została szczegółowa uzasadniona przez organ I instancji w zapadłym rozstrzygnięciu, z którym Kolegium się zgadza. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja środowiskowa jest dopiero pierwszym rozstrzygnięciem na etapie szeroko rozumianego procesu inwestycyjno- budowlanego i jako taka nie może przekraczać ram materialnoprawnych właściwych temu postępowaniu. Wbrew niezwykle ogólnikowo sformułowanym zarzutom odwoławczym wpływ inwestycji na środowisko został szeroko rozważony w rozstrzygnięciu organu I instancji o czym świadczy, zdaniem Kolegium, fakt nałożenia w pkt V decyzji obowiązku przeprowadzenia ponownej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 (co wynika m. in. z zapisów postanowienia RDOŚ o uzgodnieniu z dnia 9 października 2023 r. WST-K.4221.35.2023.BM.4), w pkt VII nałożono obowiązek przeprowadzenia analizy porealizacyjnej w zakresie emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do powietrza z projektowanej instalacji (z uwzględnieniem konieczności przeprowadzenia rozpowszechniania się zanieczyszczeń) wraz z oceną skuteczności technik i urządzeń ochrony środowiska) z projektowanej instalacji (z uwzględnieniem konieczności przeprowadzenia rozpowszechniania się zanieczyszczeń) wraz z oceną skuteczności technik i urządzeń ochrony środowiska. Kolegium wskazało, że organ nie może odmówić realizacji przedsięwzięcia tak, jak chcą tego odwołujące organizacje w oparciu o informacje prasowe dotyczące innych postępowań administracyjnych, niejako działając na podstawie przypuszczeń i tym samym odmówić wydania decyzji w oparciu twierdzenia o rzekomym działaniu w złej wierze Inwestora, np. w oparciu o twierdzenie Towarzystwa zawarte w stanowisku z dnia 2 kwietnia 2024 r. w zakresie przypisywanych inwestorowi działań w kontekście rzekomego przekroczenia dopuszczalnych stężeń benzo(a)pirenu w powietrzu. Dopuszczenie do postępowań administracyjnych Stowarzyszeń działających w celu ochrony środowiska jest zamierzenie trafnym, mającym na celu ochronę wartości przyrodniczych i środowiskowych, jednakże organizacje te jako posiadające wiedzę fachową winny kreować swój udział w procesie wydawania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w odniesieniu do dokumentów przedłożonych w sprawie, nie zaś w oparciu o dane prasowe niedotyczące toczącego się postępowania administracyjnego. Tym samym Kolegium nie uznało za trafne zarzuty odwołującej się organizacji, która podała, że wydana przez Prezydenta K. decyzja została wydana przedwcześnie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, przy czym zdaniem organu odwoławczego, zarzuty te stanowią jedynie polemikę z rozstrzygnięciem organu administracji, skoro nie wskazują w sposób wymagany przepisami prawa, w jakim zakresie ten materiał jest niekompletny. W szczególności za nietrafne Kolegium uznało te zarzuty odwoławcze, które wskazują, iż materiał dowodowy był uzupełniany po wydanych uzgodnieniach. Przeciwnie uważna lektura akt postępowania przed organem I instancji pozwala na przyjęcie, iż każdy z organów uzgodnieniowych, czy opiniodawczych procedował sprawę z uwzględnieniem przynależnych mu kompetencji ustawowych, zaś organ I instancji - Prezydent Miasta K. przekazywał każdorazowo uzupełnienia raportu dokonywane na żądanie jednego z organów innym organom wyspecjalizowanym, np. stanowisko Państwowej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej z dnia 5 września 2023 r., znak [...]. W następstwie powyższego zarzuty postulowane przez organizacje środowiskowe dopuszczone do udziału w niniejszym postępowaniu jako oparte na twierdzeniach niepopartych wiadomościami specjalnymi zawartymi w kontrraporcie, a kwestionującymi przedłożony raport w sprawie nie mogły zyskać akceptacji Kolegium i pozostały bez wpływu na wynik postępowania. Organ odwoławczy podał dalej, że przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia Prezydent Miasta K., spełnił wymóg art. 10 § 1 i 49 § 1 k.p.a. w związku z art. 74 ust.3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm.) i zawiadomił strony o zakończeniu postępowania dowodowego oraz o możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Szczegółowa analiza sprawy przeprowadzona w oparciu o bogaty i wyczerpujący materiał dowodowy pozwoliła organowi I instancji, w ocenie Kolegium, na dokonanie rzetelnej oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Istotne jest także to, że stanowiska organów wyspecjalizowanych były spójne i kompleksowe. W ocenie organu odwoławczego, raport oddziaływania na środowisko wraz z jego uzupełnieniami spełnia wszystkie wymogi formalne wynikające z art. 66 ustawy w zakresie jego treści, jak i formy, w tym wymienione w art. 66 ust. 1 pkt 18-20, a także w myśl art. 66 ust. 5 ustawy zawiera opisy wariantów realizacji przedsięwzięcia przy czym jako najkorzystniejszy dla środowiska wybrano wariant realizacji instalacji zaproponowany przez wnioskodawcę oparty o technologię kotła z rusztem schodkowym (lub kotła obrotowo- wahliwego). W ramach postępowania dopuszczono społeczeństwo do udziału w postępowaniu, uzasadnienie decyzji administracyjnej wydanej przez organ I instancji szczegółowo odnosi się do treści podniesionych przez społeczeństwo uwag i wniosków, m.in. konstruowanych w piśmie z dnia 20 listopada 2023 r. do raportu o oddziaływaniu na środowisko oraz opinii Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K.. Towarzystwo [...] w O. zaskarżyło powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżące Towarzystwo wskazało, że warunkiem uzyskania pozwolenia zintegrowanego dla przedmiotowej instalacji jest zgodność zamierzonego sposobu gospodarowania odpadami z planami gospodarki odpadami, o których mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1587 ze zm.), na podstawie art. 186 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo ochrony środowiska. Zatem przedmiotowa instalacja powinna być określona w wojewódzkim planie gospodarki odpadami. Tymczasem w załączniku nr 1 do Planu Gospodarki Odpadami dla Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2020-2026, z uwzględnieniem perspektywy na lata 2027-2032, na stronie 107 w tabeli 28: "Planowane nowe instalacje do termicznego przekształcania odpadów komunalnych i odpadów pochodzących z przetworzenia odpadów komunalnych" nie wskazano żadnych nowych instalacji, w szczególności Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych w K.. Skoro inwestycja nie może uzyskać pozwolenia zintegrowanego, to postępowanie w sprawie wydania decyzji środowiskowej było bezprzedmiotowe i powinno podlegać umorzeniu. Towarzystwo zarzuciło, że nie zostało poinformowane o zakończeniu postępowania i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w związku z art. 10 k.p.a. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 20 listopada 2024 r. uczestnik postępowania – P. Spółka z o.o. w K., zastępowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło o odrzucenie skargi, ponieważ nie spełnia warunków formalnych, ewentualnie o jej oddalenie, przychylając się tym samym do stanowiska Kolegium. Spółka nie zgodziła się z zarzutami przedstawionymi przez stronę skarżącą i zwróciła uwagę, że niniejsza sprawa dotyczy decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie pozwolenia zintegrowanego. Zdaniem Spółki strona skarżąca myli te pojęcia i podstawy prawne. Tym samym argumentacja skarżącego Towarzystwa nie dotyczy niniejszej sprawy. Z kolei, w piśmie procesowym z dnia 2 stycznia 2024 r. Spółka przedstawiła najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące tzw. decyzji środowiskowych dla Instalacji Termicznego Przekształcania Odpadów Komunalnych potwierdzające prezentowaną przez Spółkę argumentację. W piśmie procesowym z dnia 1 kwietnia 2024 r. Spółka rozszerzyła swoje stanowisko. Na rozprawie w dniu 22 maja 2025 r. pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a zarzuty podniesione w skardze nie podważyły jej legalności. Przedmiotem kontroli sądu w sprawie niniejszej jest decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na budowie Instalacji Termicznego Przekształcenia Wstępnie Przetworzonych Odpadów Komunalnych tzw. spalarni odpadów. Wskazać należy, że decyzja środowiskowa służy ocenie następstw realizacji inwestycji dla środowiska, zwłaszcza zidentyfikowaniu negatywnych skutków wykonywania i późniejszej eksploatacji inwestycji oraz wskazaniu działań, które mają im zapobiec lub je zminimalizować do poziomu zgodnego z prawem. Sąd podkreśla, w szczególności mając na uwadze zarzuty podniesione w skardze, że decyzja środowiskowa nie stanowi jeszcze zgody na realizację zamierzenia inwestycyjnego, a określa jedynie uwarunkowania środowiskowe, których uwzględnienie jest konieczne, aby zgoda na realizację przedsięwzięcia mogła nastąpić. Postępowanie środowiskowe nie jest więc postępowaniem, które ma na celu zbadanie zgodności realizacji inwestycji z ogółem regulujących te kwestie przepisów, ale w tym jej zakresie, który dotyczy jedynie wpływu inwestycji na środowisko. Decyzja taka stanowi zatem jeden z wielu etapów postępowania realizacyjnego. Wymagania stawiane przez ustawodawcę, zmierzające do zapobieżenia zanieczyszczeniom środowiska przez działające instalacje, ujęte są bowiem w logicznym ciągu działań podejmowanych przez różne organy, na różnych etapach realizacji i funkcjonowania przedsięwzięcia. Wspomniany ciąg działań obejmuje po pierwsze, ocenę uwarunkowań wiążących się z określoną lokalizacją projektowanej inwestycji, która to ocena wynika z aktualnego stanu środowiska na danym terenie i oceną zakresu i kierunków oddziaływania instalacji na ten stan. Po drugie, określenie wymagań, jakie przyszła instalacja powinna spełniać po jej oddaniu do użytkowania, zapewniających należyte wykonywanie obowiązków związanych z ochroną środowiska. Po trzecie, zbadanie czy wybudowania instalacja spełnia ustawowe wymagania w tym zakresie. Po czwarte, wiążące określenie zakresu dopuszczalnych emisji i ewentualnie innych oddziaływań na środowisko. W tych czterech etapach w odniesieniu do instalacji uciążliwych dla środowiska wymagane są różne decyzje administracyjne, w prawem określony sposób ze sobą powiązane: decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, decyzja o pozwoleniu na budowę, decyzja o pozwoleniu na użytkowanie, decyzje związane z określeniem dopuszczalnych oddziaływań na środowisko funkcjonującej instalacji (w szczególności pozwolenia emisyjne, decyzje związane z wytwarzaniem odpadów i gospodarowaniem nimi, pozwolenie wodnoprawne na pobór wody, ewentualnie decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2010 r., sygn. akt II OSK 1848/10; powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć też należy, że mimo iż to na organie wydającym decyzję środowiskową spoczywa główny ciężar oceny dopuszczalności realizacji inwestycji z punktu widzenia ochrony środowiska, to jednak ustawodawca umożliwił mu wykorzystanie szeregu elementów pomocniczych tak, by jego ocena była wszechstronna i wieloaspektowa. Wskazanymi elementami są m.in. raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, który powinien spełniać wymagania określone w art. 66 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm., dalej jako u.i.o.ś.); postępowanie wpadkowe uzgodnieniowe, w którym uzyskuje się opinie wyspecjalizowanych organów uzgadniających, także wydane po analizie przedłożonego przez inwestora raportu; zapewnienie udziału społeczeństwa na etapie przygotowywania i wydawania decyzji środowiskowej. Nadto, jeśli zdaniem organu w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko nie jest możliwe zidentyfikowanie wszystkich następstw funkcjonowania przedsięwzięcia, to istnieje możliwość nałożenia obowiązku ponownej oceny oddziaływania na środowisko oraz wykonania analizy porealizacyjnej. W przedmiotowej sprawie było to o tyle istotne, że planowane przedsięwzięcie wymienione jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 26 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839) - dalej też jako "rozporządzenie". W § 3 ust. 1 pkt 54 lit. b - instalacje związane z przetwarzaniem w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 21 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach odpadów, inne niż wymienione w § 2 ust. 1 pkt 41-47, z wyłączeniem instalacji do wytwarzania biogazu rolniczego w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, o zainstalowanej mocy elektrycznej nie większej niż 0,5 MW lub wytwarzających ekwiwalentną ilość biogazu rolniczego wykorzystywanego do innych celów niż produkcja energii elektrycznej, a także miejsca retencji powierzchniowej odpadów oraz rekultywacja składowisk odpadów, zostały wskazane jako przedsięwzięcie mogące potencjalnie oddziaływać na środowisko. Wskazać trzeba, że zgodnie z art. 80 u.i.o.ś. jeżeli była przeprowadzona ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, właściwy organ wydaje decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, biorąc pod uwagę: 1. wyniki uzgodnień i opinii, o których mowa w art. 77 ust. 1 u.i.o.ś.; 2. ustalenia zawarte w raporcie o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko; 3. wyniki postępowania z udziałem społeczeństwa; 4. wyniki postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli zostało przeprowadzone. Zaakcentować przy tym należy, że decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie jest decyzją uznaniową - co oznacza, że właściwy organ jest zobligowany wydać tą decyzję, jeżeli inwestor spełni wymagania określone przepisami ustawy. Tym bardziej więc organ nie bierze pod uwagę jakichkolwiek czynników czy kryteriów pozaustawowych, które mogłyby wpłynąć na kształt rozstrzygnięcia. Z przepisów ustawy wynika, że odmowa wydania decyzji środowiskowej następuje tylko w ściśle określonych przypadkach wskazanych przez ustawodawcę (art. 80 ust. 2, art. 77 ust. 1, art. 81 ust. 1, 2 i 3 u.i.o.ś.), tj.: (-) niezgodności lokalizacji z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (co w niniejszej sprawie nie występuje, bowiem jest zgodność z m.p.z.p., a w tym zakresie nie podniesiono żadnych zrzutów); (-) odmowy uzgodnienia warunków realizacji, bądź wydania negatywnej opinii przez organy wymienione w art. 77 ust. 1 ustawy (co nie miało miejsca w tym postępowaniu i zostały wydane pozytywne opinie (uzgodnienia); (-) braku zgody wnioskodawcy na realizację przedsięwzięcia w innym wariancie (co też nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie, albowiem kwestionowana decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla przedmiotowego przedsięwzięcia została wydana na skutek zgody inwestora na realizację inwestycji w wariancie najkorzystniejszym środowiskowo spośród innych wariantów alternatywnych); (-) gdy z oceny oddziaływania na środowisko wynika znacząco negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000 (taka sytuacja nie zaistniała w sprawie niniejszej, por. str. 16-17 decyzji organu pierwszej instancji); (-) jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika, że przedsięwzięcie może spowodować nieosiągnięcie celów środowiskowych zawartych w planie gospodarowania wodami powierzchniowymi lub podziemnymi (sytuacja taka nie zaistniała na gruncie tej sprawy); (-) jeżeli z przeprowadzonego postępowania wynikać będzie niemożliwe do zlikwidowania czy zminimalizowania do poziomu dopuszczalnych emisji, negatywne oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko (nie zaistniała w sprawie). Odnosząc powyższe do sprawy niniejszej wskazać trzeba, że zaskarżona decyzja środowiskowa nie budzi zastrzeżeń z punktu widzenia jej zgodności z przepisami prawa, zwłaszcza z przepisami o postępowaniu wyjaśniającym. Decyzja określa środowiskowe uwarunkowania dla inwestycji zaliczającej się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko (§ 3 ust. 1 pkt 82 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. z 2019 r. poz. 1839), co już wyżej zostało omówione. W realiach niniejszej sprawy Inwestor przedstawiał raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zaś wymagane w sprawie organy, uzgodniły pozytywnie realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. Zdaniem Sądu, obszerność raportu oraz pozostały zgromadzony materiał dowodowy, przeanalizowany przez organy uzgadniające, a następnie przez organy wydające decyzję środowiskową w obydwu instancjach, przełożyła się na rodzaj, liczbę oraz szczegółowość i zindywidualizowanie wymagań środowiskowych. Prawidłowo też wyniki uzgodnienia RDOŚ oraz opinii PPIS (która milcząco zaakceptowała raport) zostały przez organy orzekające w sprawie niniejszej uwzględnione zgodnie z wymogami art. 80 ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś. Niewątpliwie przedmiotowa inwestycja, dotycząca budowy spalarni odpadów, jest okolicznością mająca wpływ na środowisko i rodzącą konflikty społeczne, o czym świadczy choćby wstąpienie do postępowania administracyjnego m.in. skarżącego Towarzystwa. Niemniej jednak, należy przyznać rację organom, że nie zachodziły żadne przeszkody prawne, by odmówić Inwestorowi wydania decyzji środowiskowej w zakresie przedmiotowej inwestycji, tym bardziej, iż wykazano w decyzji organu odwoławczego, że będzie to prowadziło do ograniczenia w wyniku realizacji planowanej instalacji, opalanej paliwem z odpadów, zużycia energii pierwotnej w instalacjach opalanych paliwem konwencjonalnym (w tym wypadku węglem), a co za tym idzie - ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, w tym CO2. Na skutek zastosowaniu w planowanej instalacji nowoczesnych, wysokosprawnych instalacji oczyszczania spalin (wielostopniowego systemu oczyszczania spalin), stężenia emitowanych zanieczyszczeń z tej instalacji będą niższe niż byłyby w instalacjach opalanych paliwem konwencjonalnym (węglem kamiennym), gdyby ITPOK nie została wybudowana. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut niezgodności instalacji z Wojewódzkim Planem Gospodarki Odpadami, czy też nieprzestrzegania hierarchii sposobów postępowania z odpadami. W ustawie stanowiącej podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji nie określono takowych warunków zgodności z wskazanymi wyżej planami i programami, jak również nie ma podstaw do oceny zasadności realizacji inwestycji w zakresie sposobów postępowania z odpadami na terenie danej jednostki samorządu terytorialnego. W świetle regulacji u.i.o.ś. nie ma podstaw do odmowy ustalenia środowiskowych uwarunkowań z powodu niezgodności z powołanymi planami i programami wojewódzkimi i gminnymi. Przedmiotowa decyzja jest pierwszą z wymaganych w procesie inwestycyjnym decyzji administracyjnych, stanowiącą ocenę wpływu przedsięwzięcia na środowisko, czyli jak stanowi art. 3 ust. 1 pkt 15 u.i.o.ś w zw. z art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 54) wpływu na ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnię ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne oddziaływania pomiędzy tymi elementami. Zatem podnoszone zarzuty dotyczące wskazanych artykułów ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 2029 ze zm.) nie mają wpływu na zaskarżoną decyzję. Ponadto, na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie obowiązywał przepis art. 38 a ustawy o odpadach, na podstawie którego organ byłby zobowiązany do odmowy wydania decyzji środowiskowej, w przypadku gdy instalacja do przetwarzania odpadów nie została ujęta w wojewódzkim planie gospodarki odpadami. Z dniem 6 września 2019 r. uchylony został bowiem art. 38a ustawy o odpadach, zgodnie z którym "Jeżeli instalacja, przeznaczona do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz przeznaczonych do składowania pozostałości z sortowania odpadów komunalnych i pozostałości z procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, nie została ujęta w wojewódzkim planie gospodarki odpadami, odmawia się wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, pozwolenia na budowę, pozwolenia zintegrowanego lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów w tej instalacji." Wskazane przez stronę skarżącą zastrzeżenia mogą być ewentualnie wykorzystane w innych postępowaniach dotyczących gospodarki odpadami, czy też przy ocenie zasadności realizacji inwestycji związanej z gospodarką odpadami. Jak przy tym podkreślił organ odwoławczy, planowana instalacja będzie ekologicznym źródłem energii wytworzonej z paliwa powstałego z pozostałości z sortowania odpadów komunalnych i stanowić będzie swego rodzaju domknięcie łańcucha egzystencji odpadów, które nie mogą być poddane recyklingowi. Zatem przy obowiązujących ograniczeniach prawnych dotyczących składowania frakcji wydzielonych z odpadów komunalnych, brak wystarczających mocy już istniejących instalacji termicznego przekształcenia odpadów będzie prowadził nie tylko do ponoszenia nadmiernych kosztów z tym związanych, ale nawet może spowodować konieczność niezgodnego z prawem ich zagospodarowywania. Wobec tego argumentacja skargi nie ma wpływu na decyzję o ustaleniu środowiskowych uwarunkowań dla planowanego przedsięwzięcia. Podsumowując należy wskazać, że w ramach oceny dokumentacji tej inwestycji w zakresie oddziaływania na środowisko, przedstawiony przez wnioskodawcę wariant planowanego przedsięwzięcia, po uwzględnieniu wymogów prawnych związanych z ochroną środowiska oraz po zastosowaniu przedstawionych przez wnioskodawcę technologii nie będzie miał negatywnego wpływu na środowisko. Informacje dostępne w raporcie były wystarczająco szczegółowe, aby w pełni ocenić oddziaływanie planowanego przedsięwzięcia na środowisko. W sprawie uzyskano wszystkie wymagane prawem opinie i uzgodnienia, zaś inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który przeznacza ten teren na infrastrukturę techniczną elektroenergetyki i ciepłownictwa oraz dopuszcza realizację urządzeń oraz instalacji służących przetwarzaniu odpadów, w tym spalarni. W ocenie Sądu dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. To do strony stawiającej zarzut należy więc wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania, a wynikiem sprawy. Strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej. Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. ocenić należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Skarżący nie wykazał wpływu tego uchybienia na naruszenie prawa procesowego lub materialnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego ( por. wyrok NSA sygn. akt I OSK 119/24 ). Zdaniem Sądu, zarzuty skargi nie podważyły legalności zaskarżonej decyzji, w tym nie doszło do naruszenia art. 186 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska poprzez niezgodność instalacji z Wojewódzkim Planem Gospodarki Odpadami, a także niezgodność z obowiązkiem posiadacza odpadów do postępowania zgodnie z hierarchią postępowania z opadami - art. 33 ust. 1 ustawy o odpadach. Wskazane w skardze przepisy nie miały zastosowania w sprawie, gdyż organy nie orzekały w przedmiocie przesłanek do odmowy wydania pozwolenia emisyjnego (art. 186 ust. 1 pkt 1 Prawa ochrony środowiska). Na dzień wydania zaskarżonej decyzji nie obowiązywał także przepis, na podstawie którego organy byłby zobowiązane do odmowy wydania decyzji środowiskowej, w przypadku gdy instalacja do przetwarzania odpadów nie została ujęta w wojewódzkim planie gospodarki odpadami, czy też nie odnosi się do programów ochrony środowiska (art. 38 a ustawy o odpadach). Sąd nie dopatrzył się również naruszenia wskazanych przepisów postępowania, stan faktyczny sprawy został wnikliwie wyjaśniony na podstawie kompletnego materiału dowodowego, a organy wyciągnęły na tej podstawie prawidłowe wnioski. W związku z tym, że zaskarżona decyzja została wydana w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, a zarzuty skargi okazały się bezzasadne, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło