II SA/Sz 735/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2021 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie czasowego wycofania pojazdu z ruchu oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.- dalej "k.p.a."), art.78a ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020 r., poz.110 ze zm.- dalej "p.r.d.") i § 2 ust. 2, § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie czasowego wycofania pojazdów z ruchu (Dz.U poz. 2856 ze zm.- dalej "rozporządzenie"), po rozpatrzeniu odwołania D. P. (dalej "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] wydaną w sprawie odmowy czasowego wycofania z ruchu pojazdu marki [...] Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] kwietnia 2020 r. wpłynął do organu wniosek pełnomocnika Skarżącego o czasowe wycofanie z ruchu ww. pojazdu. We wniosku poinformowano, że skarżący nie posiada dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych tego pojazdu, gdyż pojazd ten został zabezpieczony na terytorium [...] do sprawy prowadzonej przez Narodową Agencję ds. Przestępczości. Do wniosku załączono m.in. kartę pojazdu oraz kopię pisma wydanego przez ww. Agencję zawierające informację, że przedmiotowy pojazd został zatrzymany jako dowód popełnienia przestępstwa. W wyniku rozpoznania złożonego wniosku, Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] maja 2020 r., w oparciu o art. 104 ustawy k.p.a. w zw. z art. 78a ust. 3 p.r.d. oraz § 2 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz § 4 pkt 2 rozporządzenia, odmówił czasowego wycofania z ruchu przedmiotowego pojazdu z uwagi na nieprzedłożenie przez Skarżącego do depozytu organu dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wyjaśnił, że powodem niezłożenia wraz z wnioskiem dowodu rejestracyjnego oraz tablic rejestracyjnych pojazdu jest okoliczność, że pojazd został zatrzymywany przez Narodową Agencję do Spraw Przestępczości w [...] w związku z prowadzonym przez tę Agencję śledztwem. W toku tego postępowania zabezpieczono pojazd, tablice rejestracyjne i dowód rejestracyjny. Skarżący nie jest we władaniu rzeczy stanowiącej jego własność od blisko dwóch lat, pomimo, iż nie miał z przestępczym procederem nic wspólnego. Podniósł także, że wydana decyzja jest sprzeczna z zasadami sprawiedliwości i słuszności społecznej, podważa zaufanie obywatela do organów państwowych i powoduje po jego stronie straty finansowe. Nadto powinna "konwalidować przepisy prawa, które nie nadążają za rzeczywistością, a uchwalane były blisko 40 lat temu tj. w czasie, kiedy Polska nie należała do struktur Unii Europejskiej". W uzasadnieniu wymienionej na wstępie decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji co do tego, że do czasowego wycofania z ruchu pojazdu koniecznym jest, zgodnie z art. 78a ust. 3 p.r.d., złożenie do depozytu organu dowodu rejestracyjnego oraz tablic rejestracyjnych. Brak dowodu rejestracyjnego oraz tablic rejestracyjnych stanowi przeszkodę do czasowego wycofania pojazdu z ruchu. Przepis art. 78a p.r.d. nie zawiera w tym względzie żadnego odstępstwa. Odstępstwa od tej zasady nie zawierają również przepisy Dyrektywy Rady 1999/37/WE z dnia 29 kwietnia 1999 r. w sprawie dokumentów rejestracyjnych pojazdów (Dz.U. L 339 z 01.06.1999 r., str. 57) lub rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie czasowego wycofania pojazdów z ruchu. Organ odwoławczy zaznaczył, że z przedstawionego przez stronę pisma Narodowej Agencji ds. Przestępczości z dn. [...] listopada 2019 r. - prócz tego, że samochód ciężarowy [...] zarejestrowany na nazwisko skarżącego został zatrzymany jako dowód popełnienia przestępstwa - nie wynika, aby właściciel pojazdu ubiegał się o wydanie dowodu rejestracyjnego oraz tablic rejestracyjnych pojazdu, oraz że Agencja odmówiła wydania dokumentu lub tablic rejestracyjnych. Odnosząc się do pozostałych twierdzeń zawartych w odwołaniu Kolegium zwróciło uwagę, że przepisy prawa administracyjnego nie przewidują możliwości kierowania się przez organy przy wydawaniu decyzji w sprawie wycofania pojazdu z ruchu zasadami słuszności, celowości czy zasadami współżycia społecznego. Skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Szczecinie zarzucając jej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 78a ust 3 p.r.d. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie do ustalonego w toku postępowania stanu faktycznego sprawy poprzez odmowę wydania przez organ I i II instancji decyzji uwagi na fakt, iż skarżący nie zdał tablic rejestracyjnych i dowodu rejestracyjnego, podczas gdy ich zdanie nie było (i nadal nie jest) możliwe z przyczyn obiektywnych i niezależnych od skarżącego. W motywach skargi powtórzył argumentację odwołania, powołując się na okoliczność zatrzymania pojazdu przez Narodową Agencję do Spraw Przestępczości w [...]. Ponownie podniósł, że wydana decyzja jest sprzeczna z zasadami sprawiedliwości i słuszności społecznej, podważa zaufanie obywatela do organów państwowych, a nadto powoduje po stronie obywatela wymierne straty finansowe. W jego ocenie, zabezpieczenie pojazdu do trwającego postępowania karnego na terytorium [...] (Narodowa Agencja do Spraw Przestępczości posiada zabezpieczony pojazd, dowód rejestracyjny, tablice rejestracyjne) spełnia oczekiwania, jakie ustawodawca stawiał dla właściciela pojazdu, który zamierza czasowo wycofać go z ruchu. Pojazd ten siłą rzeczy nie może być przez niego użytkowany albowiem od niespełna dwóch lat stoi na parkingu policyjnym, a nadto organy ścigania zabezpieczyły dokumenty do niego. Z tych też względów organ powinien wydawać decyzję po rozpoznaniu całokształtu materiału dowodowego, w tym w szczególności pisma Narodowej Agencji do spraw Przestępczości z dnia [...] listopada 2019 r., i uwzględnić okoliczności przemawiające na korzyć obywatela. Tymczasem organ całkowicie pominął kontekst sytuacyjny i okoliczności sprawy, literalnie opierając się na normie prawnej, która jest nieadekwatna do zmieniającej się rzeczywistości. Zdaniem Skarżącego, choć przepisy nie przewidują możliwości wyrejestrowania pojazdu w przypadku gdy jego właściciel nie posiada tablic rejestracyjnych i dowodu rejestracyjnego z powodu ich zatrzymania przez wymiar sprawiedliwości obcego państwa, tym niemniej decyzja organu powinna w takim przypadku konwalidować przepisy prawa, które nie nadążają za rzeczywistością, a uchwalane były blisko 40 lat w temu tj. w czasie, kiedy Polska nie należała do struktur Unii Europejskiej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Pomimo doręczenia przez Sąd pełnomocnikowi Skarżącemu odpisu odpowiedzi na skargę zawierającej wskazany wniosek, nie zażądano przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonana przez Sąd, według kryterium zgodności z prawem, ocena zarówno zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż akty te odpowiadają prawu. Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., którą to utrzymano w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. odmawiającą wycofania z ruchu pojazdu marki [...], o co Skarżący wystąpił wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2020 r. Materialnoprawną podstawę podjętych rozstrzygnięć stanowił przepis art. 78a ust. 1 i 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stosownie do jego treści, czasowego wycofania pojazdu z ruchu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu lub podmiotu, o którym mowa w art. 73 ust. 2 i 5, organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, wydając decyzję o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu (ust. 1). Decyzję o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu wydaje za opłatą organ, o którym mowa w ust. 1, po złożeniu przez właściciela pojazdu lub podmiot, o którym mowa w art. 73 ust. 2 i 5, do depozytu w tym organie dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych (ust.3). W niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia faktyczne organów z których wynika, że Skarżący wnosząc o czasowe wycofanie z ruchu pojazdu, będącego przedmiotem jego własności, nie złożył do depozytu organu dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych tego pojazdu. Jako powód nieprzedłożenia dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych Skarżący wskazał na fakt ich nieposiadania z uwagi na to, że pojazd został zabezpieczony na terytorium [...] jako dowód przestępstwa, na potwierdzenie czego przedłożył pismo wystosowane przez Narodową Agencję ds. Przestępczości w [...]. Natomiast spór sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy w okolicznościach niniejszej sprawy organy prawidłowo zastosowały art. 78a ust. 3 p.r.d. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że ustawodawca w przywołanym wyżej unormowaniu ścisłe określił warunki, od których uzależnił wydanie decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu. Z brzmienia tego przepisu wynika jednoznacznie, że podjęcie decyzji uzależnione jest od uprzedniego złożenia przez wnioskodawcę do depozytu organu dowodu rejestracyjnego wraz z tablicami rejestracyjnymi pojazdu. Wymóg ten znajduje potwierdzenie również w - przywołanych w podstawie prawnej rozstrzygnięć organów obu instancji - przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 grudnia 2004 r. w sprawie czasowego wycofania pojazdów z ruchu. W myśl bowiem § 3 pkt 2 rozporządzenia organ rejestrujący czasowo wycofuje pojazd z ruchu pod warunkiem, że do wniosku o czasowe wycofanie pojazdu z ruchu właściciel pojazdu dołączył wszystkie wymagane dokumenty, o których mowa w § 2 ust. 2. Z kolei § 2 ust. 2 rozporządzenia stanowi, że do wniosku o czasowe wycofanie z ruchu pojazdu właściciel pojazdu dołącza m.in. dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjne. Według § 4 pkt 2 rozporządzenia organ rejestrujący dokonując czasowego wycofania pojazdu z ruchu zatrzymuje w depozycie dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjne. Analiza art. 78a ust. 3 p.r.d. w kontekście ww. przepisów rozporządzenia dowodzi, że przedłożenie organowi dowodu rejestracyjnego wraz z tablicą rejestracyjną stanowi wymóg konieczny czasowego wycofania pojazdu z ruchu. A contrario, nieprzedłożenie tych dokumentów świadczy więc o braku podstaw do wydania pozytywnej decyzji w sprawie zgłoszonego żądania. Przepis ten formułuje bowiem w sposób kategoryczny wymagania czasowego wycofania pojazdu z ruchu i musi być rozumiany restrykcyjnie co oznacza, że niespełnienie określonych w nim wymogów stanowi bezwzględną przeszkodę skutkującą odmową czasowego wycofania pojazdu z ruchu, zwłaszcza, że - jak trafnie zwrócił na to uwagę organ odwoławczy - żaden przepis prawa krajowego oraz unijnego nie przewidział jakichkolwiek odstępstw od zasad unormowanych w art. 78a ust. 3 p.r.d. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że dla rozstrzygnięcia w sprawie wniosku Skarżącego o czasowe wycofanie pojazdu z ruchu, istotne znaczenie miało wyłącznie ustalenie, czy Skarżący złożył do depozytu organu dowód rejestracyjny wraz z tablicą rejestracyjną tego pojazdu, a nie to, czy taką możliwość obiektywnie posiadał. Zakres okoliczności wymagających ustalenia wyznacza przepis prawa materialnego mający zastosowanie w sprawie, gdyż to on determinuje kierunek i granice prowadzenia ustaleń faktycznych, mających znaczenie dla rozpoznania sprawy. Tymczasem ustawodawca w art. 78a ust. 3 p.r.d. nie uzależnił wyniku sprawy od konieczności badania przyczyn niedopełnienia wymogów warunkujących czasowe wycofanie pojazdu z ruchu, dlatego też organ nie był uprawiony do uwzględnienia okoliczności, które legły u podstaw wniosku, a które - w ocenie Skarżącego - dowodzą, że wypełnienie wymogów stawianych prawem było niemożliwe do wykonania z przyczyn obiektywnych i niezależnych od niego, tj. wobec zatrzymania pojazdu na terenie innego państwa jako dowodu popełnienia przestępstwa. Nie sposób także przyjąć, aby przytaczane przez Skarżącego okoliczności wynikające z faktu zabezpieczenia ww. pojazdu przez Agencję do Spraw Przestępczości [...] (tj. posiadanie przez ww. agencję pojazdu, dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych) stanowiły o ziszczeniu się wymogów, jakie ustawodawca przewidział dla właściciela pojazdu, który zamierza czasowo wycofać go z ruchu. Redakcja przepisu art. 73a p.r.d. nie nasuwa żadnych wątpliwości, że intencją ustawodawcy było to, aby dokument potwierdzający dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego (tj. dowód rejestracyjny) jak i tablica identyfikująca pojazd (tj. tablicą tablica rejestracyjną) zostały złożone w depozycie konkretnego organu, tj. uprawnionego do wydania decyzji. W rezultacie zatem Skarżący dowód rejestracyjny wraz z tablicą rejestracyjną powinien zdać do polskiego organu ostatniej rejestracji pojazdu, tj. Prezydenta Miasta S.. Zabezpieczenie przez agencję obcego państwa pojazdu wraz z dokumentami stwierdzającymi dopuszczenie tego pojazdu do ruchu nie może być uznane za spełnienie ww. warunku tym bardziej, że Skarżący nie wykazał, aby podjął starania o wydanie przez organ zabezpieczający dowodu rejestracyjnego i tablicy rejestracyjnej, które okazałby się nieskuteczne. Jak już wyżej wskazano, art. 78a ust. 3 p.r.d. w sposób jednoznaczny i kategoryczny reguluje zasady czasowego wycofania z ruchu pojazdu, nie dopuszczając żadnych wyjątków. Sygnalizowana przez skarżącego kwestia słuszności takiego rozwiązania nie podlega ocenie organów administracji publicznej, ani sądu. To rolą ustawodawcy jest tworzenie przepisów prawa. Natomiast organy jak i sądy zobowiązane są stosować obowiązujące prawo, a nie je kreować poprzez tworzenie nowych norm czy uzupełnienie już istniejących. Nie mogą więc wchodzić w kompetencje zastrzeżone dla ustawodawcy. Z tych też przyczyn argumentacja skargi wskazująca na możliwość i zasadność "konwalidowana" przepisów ustawy nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Dodatkowo w odniesieniu do twierdzenia jakoby przepisy ustawy nie nadążały za rzeczywistością, gdyż były uchwalone blisko 40 lat temu wyjaśnienia wymaga, że wprawdzie ustawa p.r.d. została uchwalona w 1997 r., ale była niejednokrotnie nowelizowana, zaś omawiany art. 78a p.r.d. został dodany ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz o zmianie ustawy podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 92, poz. 884) i wszedł w życie z dniem 1 stycznia 2005 r. Również postawiony w skardze zarzut, że kwestionowana decyzja jest sprzeczna z zasadami sprawiedliwości i słuszności społecznej, podważa zaufanie obywatela do organów państwowych a nadto powoduje po stronie obywatela wymierne straty finansowe nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 6 k.p.a. organy zobowiązane są do działania na podstawie przepisów prawa. Na tle badanej sprawy obowiązek ten sprowadzał się wyłącznie do zbadania, czy Skarżący spełnił warunki przewidziane art. 78 ust. 3 p.r.d. Obowiązkowi temu organy sprostały zasadnie przyjmując, że brak przedłożenia do depozytu organu dowodu rejestracyjnego wraz z tablicą rejestracyjną obligował do wydania decyzji odmawiającej czasowego wycofania pojazdu w ruchu. Stąd też takie działanie organu, będącego działaniem w granicach prawa, nie może być traktowane jako podważające zaufanie obywatela do organów państwa. Decyzja wydana w przedmiocie czasowego wycofanie pojazdu z ruchu jest decyzją związaną co oznacza, że sposób rozstrzygnięcia nie zależy od uznania organu, lecz jest ściśle determinowany przepisami prawa. Uwzględniając zatem kategoryczne brzmienie art. 78 ust. 3 p.r.d. jak i wynikający art. 6 k.p.a. wymóg praworządności stwierdzić należy, że organy przy orzekaniu nie mogły kierować się zasadami sprawiedliwości i słuszności społecznej. Takiej możliwości nie ma również sąd administracyjny, dokonujący kontroli decyzji, skoro kontrola ta dokonywana jest tylko pod kątem zgodności z prawem. Z tych samych powodów również względy natury ekonomicznej nie mogły zostać wzięte pod uwagę. Podsumowując, powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że w realiach niniejszej sprawy organy w prawidłowy sposób zastosowały art. 78 ust. 3 p.r.d., zasadnie odmawiając czasowego wycofania pojazdu Skarżącego z ruchu. Sąd nie dostrzegł zarzucanych skargą naruszeń, jak również działając z urzędu, poza granicami skargi, jakichkolwiek innych uchybień, które uzasadniały wyeliminowanie z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.