II SA/Sz 736/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki Sędzia NSA Stefan Kłosowski Protokolant Michał Iwanowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi D. i T. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...], II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących D. i T. W. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 K.p.a., po stwierdzeniu nieprawidłowości przy urządzeniu budowlanym służącym do gromadzenia i unieszkodliwienia ścieków bytowych w m. G. gm. M., nałożył na D. i T. W. obowiązek wykonania robót budowlanych związanych z doprowadzeniem ww. urządzenia do stanu zgodnego z prawem przez: - likwidację istniejącego urządzenia wraz z odłączeniem zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej od kanalizacji deszczowej usytuowanej w drodze powiatowej, - wykonanie oczyszczalni ścieków bądź zbiornika bezodpływowego zgodnie z wymaganiami rozporządzenia w zakresie warunków technicznych oraz przepisami dotyczącymi ochrony gruntu, wód i powietrza w terminie do 30 czerwca 2008 r. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji podał, że po wpłynięciu informacji, iż w budynku mieszkalnym dwurodzinnym w G. [...], działka nr [...] w wyniku nieprawidłowego odprowadzania wód opadowych i ścieków bytowych następuje podmywanie fundamentów i zawilgocenie ścian ww. budynku, ustalono, że część wschodnią ww. budynku użytkują U. i L. L., natomiast część zachodnią na działkach nr [...] i [...] D i T. W.. Na podstawie przeprowadzonej kontroli ustalono, że T. W. w latach dziewięćdziesiątych wykonał roboty budowlane polegające m.in. na wykonaniu: instalacji odprowadzającej wody opadowe oraz urządzeń związanych z odprowadzeniem i rozsączkowaniem ścieków bytowych. W czasie kontroli użytkownicy i właściciele nie przedstawili żadnej dokumentacji dotyczącej wykonanych robót budowlanych, ani też protokołów z kontroli okresowej rocznej i pięcioletniej. W związku z powyższym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzjami z dnia [...]r., Nr [...], i z dnia [...]r., nr [...], nałożył na współużytkowników ww. budynku mieszkalnego obowiązek przeprowadzenia okresowej kontroli w terminie do [...] r. Z rocznego protokołu przeglądu technicznego części budynku Państwa L. wynika, że stan techniczny budynku oraz instalacji technicznych służących do gromadzenia i unieszkodliwiania ścieków bytowych jest dobry. Natomiast zakwestionowany został sposób wykonania zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej należącej do Państwa W.. W opinii technicznej dołączonej do protokołu m.in. stwierdzono wycieki z rur PCV średnicy 75 mm, rura ta nie odprowadza ścieków lecz rozprowadza je w grunt i ma swój początek na działce T. W., zakopana na głębokości od 30 do 40 cm w całości przebiega przez działkę Państwa L. i wprowadzona jest do studzienki kanalizacji deszczowej w ulicy. Ścieki te oraz woda opadowa napływająca z działek Państwa W. powodują nadmierne nawodnienie gruntów przy budynku mieszkalnym, co ma znaczący wpływ na wilgotność jego ścian zewnętrznych. Na działce Państwa W. widoczne są też rowki mające na celu skierowanie wód opadowych na działkę Państwa L., co ma wpływ na wysokie nawodnienie terenu wokół budynku mieszkalnego. Natomiast mgr inż. M. I. sporządzający protokół kontroli części budynku zajmowanej przez D. i T. W. odniósł się tylko do sposobu odprowadzenia wód opadowych, które wg niego wykonane są zgodnie ze sztuką budowlaną i nie mają negatywnego oddziaływania na zagrzybienie i zawilgocenie ścian zewnętrznych obiektu. Mając na uwadze, że oceniający nie odnieśli się w pełni do konfliktowego zagadnienia organ wezwał strony do uzupełnienia dostarczonej dokumentacji o sprawdzenie stanu technicznego wszystkich urządzeń. T. W. pismem z dnia [...] r. zwrócił się o przedłużenie terminu uzupełnienia protokołu okresowego w związku z zamiarem zgłoszenia wykonania przydomowej oczyszczalni ścieków do Starostwa Powiatowego K.. W uzupełnieniu opinii dot. stanu technicznego urządzeń Państwa L. stwierdzono, że instalacja kanalizacji sanitarnej i deszczowej wykonana jest właściwie a jej stan techniczny jest dobry. W odwołaniu od ww. decyzji D. i T. W. wskazali, że do kanalizacji deszczowej odprowadzane są z ich posesji wyłącznie wody opadowe. Podłączenie ww. odprowadzenia wód opadowych wykonane zostało w 1997 r. za zgodą właścicielki posesji K. N. i jej syna E. Do czasu gdy L. L. nie uszkodził ww. podłączenia, przez zablokowanie odpływu wody, spełniało ono swoją rolę bez żadnych zastrzeżeń, nadto skarżący wskazali, że przedmiotowe odprowadzenie wykonane zostało z perforowanej rury PCV, która osuszała nie tylko ich posesję ale też sąsiednią przez którą przechodziła. Skarżący nie zgadzają się też z opinią dot. stanu technicznego instalacji do gromadzenia i unieszkodliwiania ścieków Państwa L., Ich zdaniem L. L. wykonał przydomową oczyszczalnię ścieków bez wiedzy i zgody Urzędu Gminy i nie ma żadnej dokumentacji dot. tej inwestycji, a podczas jej realizacji nie zostały zachowane podstawowe warunki budowy oczyszczalni ekologicznej takie jak: przepuszczalność i rodzaj gleby, głębokość wód gruntowych na terenie wykonania inwestycji. Jednocześnie skarżący stwierdzili, że nieprawdą jest jakoby na ich posesji były rowki odprowadzające wodę na posesję sąsiada, a będąca na ich posesji instalacja odprowadzająca wody opadowe, wbrew dokonanym ustaleniom nie służy do odprowadzania ścieków. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...]r., nr [...], na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie, następnie ponownie opisał opinie przeprowadzonych kontroli technicznych, wskazując, że z opinii dotyczącej stanu technicznego części budynku użytkowanego przez Państwa L. wynika, że jego stan techniczny jest dobry, a użytkowana instalacja kanalizacji sanitarnej i deszczowej wykonana jest właściwie i jest w dobrym stanie technicznym. W opinii tej stwierdzono także, że instalację techniczną służącą do gromadzenia i unieszkodliwiania ścieków bytowych wykonali samowolnie Państwo W. Protokół przedłożony przez skarżących obejmował wyłącznie sposób odprowadzenia wód opadowych, które wg oceniającego wykonane są zgodnie ze sztuką budowlaną i nie mają negatywnego oddziaływania na zagrzybienie i zawilgocenie ścian zewnętrznych obiektu. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że należące do skarżących urządzenie służące do gromadzenia i unieszkodliwiania ich ścieków bytowych wykonane jest niezgodnie z przepisami i stanowi przyczynę złego stanu technicznego przedmiotowego budynku, tj. zawilgocenia ścian. W przypadku usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości przez likwidację istniejącego urządzenia oraz wykonanie oczyszczalni ścieków bądź zbiornika bezodpływowego, nadal będzie ono powodować zagrożenie dla środowiska i negatywnie wpływać na stan techniczny budynku. Jednak mimo to, w niniejszej sprawie niedopuszczalne jest zastosowanie art. 66 ustawy Prawo budowlane, gdyż przepisy tego artykułu mają zastosowanie w sprawach dotyczących utrzymania obiektów budowlanych. Natomiast przedmiotowa instalacja techniczna służąca do gromadzenia i unieszkodliwiania ścieków bytowych skarżących wykonana została w warunkach samowoli budowlanej, tym samym należało uchylić decyzję i przekazać sprawę do organu I instancji, celem przeprowadzenia postępowania administracyjnego trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. Odpowiadając na zarzuty skarżących, organ wskazał, że nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości nakłada się na właścicieli lub zarządców budynków niezależnie od tego kto i kiedy przyczynił się do ich powstania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. i T. W. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie: - art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane przez błędne zastosowanie, - art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. – przez ustalenie istotnych okoliczności stanu faktycznego, zwłaszcza, że skarżący wykonali instalację techniczną służącą do gromadzenia i unieszkodliwiania ścieków bytowych w warunkach samowoli budowlanej, wyłącznie w oparciu o prywatną opinię J. P. , - art. 28 K.p.a. – przez uznanie, że T. W. jest stroną niniejszego postępowania, - art. 107 § 3 K.p.a. przez niewskazanie dowodów na podstawie których oparł się organ administracji wydając skarżoną decyzję, - art. 139 K.p.a. – przez wydanie zaskarżonej decyzji na niekorzyść odwołującej się strony. W odpowiedzi na skargę Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze dotyczących uczynienia T. W. adresatem decyzji, wskazał, że faktycznie błędnie określono T. W. jako właściciela przedmiotowej nieruchomości, to jednak okoliczność ta nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, bowiem z poczynionych ustaleń wynika, że T. W. wraz z D. W. był sprawcą samowolnie wykonanych robót budowlanych, co potwierdza sam T. W. Odnośnie zarzutu, że kwestionowana decyzja wydana została w oparciu o ekspertyzę stanu technicznego sporządzoną na zlecenie Państwa L. i tym samym nie mogącą być dowodem w sprawie, organ wskazał, ze wykonana ona została przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia jako wykonanie obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., natomiast skarżący mimo zarzucania jej nieprawidłowości nie przedstawili żadnego dowodu podważającego jej rzetelność. Wobec powyższego organ podtrzymał swoje rozstrzygnięcie w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona bowiem decyzje organów obu instancji wydane zostały z naruszeniem prawa. Decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem przepisów art. 7 i 77 K.p.a. Organ ten stwierdzając, że instalacja techniczna służąca do gromadzenia i unieszkodliwiania ścieków bytowych Państwa W. wykonana została w warunkach samowoli budowlanej, nie dysponował wystarczającym materiałem dowodowym. W szczególności wystarczającego dowodu nie stanowi sporządzona przez J. P. opinia techniczna dotycząca stanu technicznego elementów konstrukcyjnych budynku mieszkalnego w m. G. na działkach nr [...] i [...] obręb G. Zawarte w tej opinii stwierdzenie: "Cała ta instalacja wykonana nielegalnie przez P. W.", nie może być uznane jako dowód na popełnienie przez skarżących samowoli budowlanej. Stwierdzenie to nie zostało poparte żadnymi dokumentami czy innymi dowodami potwierdzającymi popełnienie samowoli, a zatem traktować je należy jako dowolne. Fakt samowolnego wybudowania przez skarżących zbiornika na nieczystości płynne nie wynika również z odwołania, jaki złożyli skarżący od decyzji organu I instancji. Z odwołania tego wynika co najwyżej, że skarżący samowolnie naprawili rurę kanalizacyjną przebiegającą przez działkę U. i L. L. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organ odwoławczy, nie mając oparcia w materiale dowodowym sprawy, nie miał podstawy do wydania decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na zastosowanie niewłaściwego trybu w prowadzonym postępowaniu. Niezależnie od powyższego decyzja organu I instancji również narusza prawo, a mianowicie przepis art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), który uprawnia właściwy organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany narusza wymagania określone w tym przepisie. Jednak nie stanowi on podstawy prawnej do wydania decyzji nakazującej właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego likwidację istniejącego urządzenia wraz z odłączeniem zewnętrznej instalacji kanalizacji sanitarnej od kanalizacji deszczowej usytuowanej w drodze powiatowej oraz nakazującej wykonanie oczyszczalni ścieków bądź zbiornika bezodpływowego. Wydanie bowiem takiej decyzji nie jest rozstrzygnięciem nakazującym usunięcie nieprawidłowości w użytkowanym obiekcie budowlanym. Usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości nie może polegać na likwidacji istniejącego urządzenia budowlanego związanego z obiektem budowlanym i wybudowaniu w to miejsce innego urządzenia budowlanego. Wydany na podstawie tego przepisu nakaz wykonania określonych robót budowlanych winien obejmować prace zmierzające do utrzymania istniejącej substancji w odpowiednim stanie technicznym, a nie powstanie nowej. Przy tym należy wskazać, że zgodnie z przepisem art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane wykonanie przydomowej oczyszczalni ścieków jest budową. W związku z brakiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i naruszeniem tym samym art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszeniem art. 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane przez jego niewłaściwe zastosowanie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c), art. 135, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.