II SA/Sz 736/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 października 2012 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...]r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...] Starosta skierował A.P. na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podał, że uzyskał informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Od powyższej decyzji odwołał się A.P. wnosząc o przesunięcie wyznaczonego terminu. Podał, iż musi wyjechać do pracy we [...] i dopiero po powrocie, około [...], stawi się na badania lekarskie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przedstawiło dotychczasowy przebieg sprawy i stwierdziło, że podstawą prawną rozstrzygnięcia kierującego A.P. na badania lekarskie jest art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), stanowiący, że badaniu lekarskiemu, przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Co prawda, zdaniem Kolegium, powołana ustawa nie określa i nie definiuje bliżej, o jakie zastrzeżenia co do stanu zdrowia chodzi, jednakże przepis § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania (Dz. U. Nr 2, poz. 15) stanowi, że starosta może skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w jej stanie zdrowia, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zezwalający staroście na wydanie decyzji w przedmiocie skierowania na badania, został tak zredagowany, że musi wystąpić przesłanka materialno-prawna w postaci "nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia", potwierdzona w wyniku przeprowadzonego postępowania. Kolegium podkreśliło, iż podstawą do wydania decyzji jest już wiarygodna (przynajmniej uprawdopodobniona) informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia, nie jest natomiast wymagane ustalenie, czy w istocie rozpoznane zmiany stanowią o niezdolności do prowadzenia pojazdów. Stwierdzenie braku lub istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami należy, stosownie do powołanej ustawy i rozporządzenia, do uprawnionego lekarza, który na podstawie badania lekarskiego (na które skarżący został skierowany) wydaje stosowne orzeczenie. Wobec powyższego, w ocenie Kolegium, słuszne jest stanowisko organu I instancji, że zebrany w sprawie materiał dowodowy posiada przymiot wiarygodnej informacji, uzasadniającej przeprowadzenie u skarżącego badania na okoliczność istnienia bądź braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W rozpoznawanej sprawie podstawę wszczęcia postępowania w sprawie skierowania A.P. na badania lekarskie stanowił wniosek Poradni Neurologicznej. Organ odwoławczy zauważył, iż w każdym przypadku, kiedy właściwy w sprawie organ administracji publicznej uzyska informację mogącą nasuwać zastrzeżenia co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem, może tę osobę skierować na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Rolą organów uprawnionych do zapewnienia bezpieczeństwa na drogach, a także starostów, jest bowiem zapewnienie możliwie największego bezpieczeństwa użytkowników dróg i zapobieganie wypadkom poprzez staranną i wnikliwą weryfikację uprawnień osób, które mogą w każdej chwili zasiąść za kierownicą pojazdu mechanicznego i być zagrożeniem nie tylko dla innych, ale także dla siebie (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2008 r. I OSK 1467/07, dostępny w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Powyższa decyzja została zaskarżona przez A.P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący podniósł, że obecnie jest osobą bezrobotną i nie stać go na przeprowadzenie badań. Lecząc się u neurologa starał się o rentę, mówiąc nieprawdę. Wyjaśnił, że mówił lekarzowi: "że ma częste ataki padaczki diżawi", co nie było prawdą, ponieważ za wszelką cenę starał się o uzyskanie renty. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270). Przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 ze zm.), zwanej dalej ustawą, stanowi, że badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Skierowanie na badania lekarskie ma na celu wyjaśnienie nie tylko wpływu choroby na możliwość kierowania pojazdami silnikowymi, ale także wpływu leków czy innych substancji psychoaktywnych, które ewentualnie kierowca przyjmuje, na sprawność w prowadzeniu samochodu, rozpoznaniu sytuacji na drodze i prawidłowej jej oceny dla wykonywanych manewrów. Badanie to, zgodnie z art. 122 ust. 6 ustawy jest wykonywane na koszt osoby badanej, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Nie poddanie się badaniu - także z uwagi na brak możliwości pokrycia jego kosztów - powoduje konsekwencje w postaci cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w trybie art. 140 ust. 1 pkt 4 ustawy. Mając na względzie zarówno interes publiczny polegający na zapewnieniu maksymalnego możliwego poziomu bezpieczeństwa w ruchu drogowym, jak i konieczność zagwarantowania ochrony praw jednostek, należy przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy interpretować w ten sposób, że podstawą skierowania na badania lekarskie mogą być jedynie konkretne zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego, związane z jego określonymi zachowaniami lub diagnozą lekarską wskazującą bezpośrednio na możliwość istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Nie wystarczą same wątpliwości, że kierujący może być w takim stanie i tym samym nie gwarantuje on bezpiecznego prowadzenia pojazdem. W tym kontekście należy wskazać, że organy administracji nie są wyłączone od badania, czy uzyskana informacja o zastrzeżeniach w stanie zdrowia osoby kierującej pojazdem wystarczająco motywuje powzięcie takich wątpliwości. Oparcie się przez organy administracji wyłącznie na dokonanym przez lekarza (neurologa) zgłoszeniu, że u A.P. stwierdzono przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, z pominięciem ustaleń wskazujących jakie objawy chorobowe u skarżącego prowadzić mogą do takiego uznania bądź jaką chorobę zdiagnozowano u skarżącego, czy skarżący pozostaje pod stałą opieką lekarza bądź wymaga takiej opieki, czy ma przepisane leki wpływające na zdolność kierowania pojazdami oraz oceny przez organ dokonanych ustaleń, zdaniem sądu, było niewystarczające do wydania decyzji o skierowaniu na badania. Sąd podkreśla, że dopiero ostateczne orzeczenia lekarskie, wydane w trybie rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15 ze zm.), nie podlegają weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach. Zatem organy są związane takimi orzeczeniami lekarskimi i nie mają podstaw formalnoprawnych do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Natomiast na etapie kierowania na badania lekarskie, obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, spoczywa na organie orzekającym. W ocenie sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Starosty zostały wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę organy winny uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę sądu i przed ponownym rozpatrzeniem sprawy, uzupełnić postępowanie dowodowe. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty Choszczeńskiego. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 152 ww. ustawy.