II SA/Sz 736/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej zwanej "K.p.a."), art. 4, art. 5, art. 6 i art. 8 oraz art. 3 pkt. 11 w związku z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze. zm., dalej zwanej u.ś.r.) oraz §1 i § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959, dalej zwanego "rozp"), Prezydent Miasta rozstrzygnął w przedmiocie wniosku M. S. z dnia [...] r. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz: N. B. j oraz J. K., jednorazowego dodatku z tytułu urodzenia dziecka na rzecz: J. K. oraz jednorazowego dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na rok szkolny [...] na rzecz: N. B. W ww. decyzji Prezydent Miasta przyznał na rzecz dzieci wnioskodawczyni: N. B. oraz J. K. w okresie od [..] r. do [...] r. zasiłek rodzinny odpowiednio w wysokości [...] zł i [...] zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...] na rzecz N. B. jednorazowy dodatek w wysokości [...] zł. Organ odmówił natomiast przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka: J. K.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia negatywnego organ wyjaśnił, że do wniosku o przyznanie świadczeń M. S. dołączyła m.in. zaświadczenie lekarskie potwierdzające pozostawanie kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, uprawniającą do dodatku z tytułu urodzenia dziecka. Z treści ww. zaświadczenia wynika, iż wnioskodawczyni pozostawała pod opieką medyczną od [...] tygodnia ciąży. Z tych przyczyn, w świetle art. 9 ust. 6 i 7 u.ś.r. należało odmówić przedmiotowego świadczenia. Na powyższą decyzję M. S. złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W treści pisma wskazała, że złożone odwołanie motywuje przyczynami fizjonomicznymi. Zaznaczyła, że ma już 14 letnią córkę, przez długi okres zażywała tabletki antykoncepcyjne i że zbyt późno zorientowała się, że jest w ciąży. Podniosła również, że kolejka do lekarza specjalisty była długa i gdy się do niego dostała, lekarz ginekolog przez badanie USG stwierdził 17/18 tydzień ciąży. Od tamtej pory regularnie stawiała się na wyznaczone wizyty kontrolne. Decyzją z dnia [...] r. Nr[...] , wydaną na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 9 ust. 1 i 6, art. 20, ust. 3 u.ś.r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. Nr[...]. W uzasadnieniu decyzji, odwołując się do treści art. 9 u.ś.r. organ odwoławczy wskazał, iż przez obowiązek potwierdzenia opieki medycznej należy rozumieć obowiązek lekarzy do wydawania zaświadczeń, uprawnienie zainteresowanych do składania żądań o wydanie zaświadczenia oraz obowiązek organów do wymagania stosownych zaświadczeń. Organ zaznaczył, że odwołująca się urodziła córkę w dniu [...] r., więc to na stronie ciążył obowiązek przedstawienia stosownego zaświadczenia o pozostawaniu pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy Kolegium ustaliło, iż strona do wniosku o dodatek z tytułu urodzenia dziecka załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r., potwierdzające pozostawanie pod opieką medyczną od 17/18 tygodnia ciąży do porodu. Tym samym, w ocenie Kolegium nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do przyznania wnioskowanego przez stronę dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Odnosząc się do treści odwołania Kolegium wyjaśniło, iż przepis art. 9 ust 1 u.ś.r. jest dla organów wiążący i nie przewiduje uznaniowego charakteru rozstrzygnięcia w sprawie przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia się dziecka, w związku z czym organ nie może przyznać tego świadczenia w sytuacji gdy nie zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie tego dodatku. Na decyzję organu II instancji M. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W treści skargi skarżącą powtórzyła argumentację przedstawioną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 i art. 135 powołanej ustawy, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kontrola zaskarżonych decyzji dokonana według wskazanego wyżej kryterium oraz w granicach rozstrzygania sądu zakreślonych w art. 134 i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi doprowadziła do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta wydane zostały w sposób niezgodny z prawem, uzasadniający ich uchylenie. Przedmiotem rozpoznawanej skargi stała się decyzja organu odwoławczego utrzymująca decyzję organu I instancji w zakresie odmowy przyznania jednorazowego dodatku z tytułu urodzenia dziecka. Przesłanki warunkujące przyznanie przedmiotowego świadczenia normuje art. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.). W myśl art. 9 ust 1 i 3 u.ś.r. jednorazowy dodatek w wysokości [...] zł z tytułu urodzenia dziecka przysługuje matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka. Dodatek ten przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (art. 9 ust. 6 u.ś.r.). Okoliczność pozostawania pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną (art. 9 ust 7 u.ś.r.). Ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez M. G. - specjalistę ginekologa-położnika w Indywidualnej Specjalistycznej Praktyce Lekarskiej z dnia [...] r., które stało się podstawą ustaleń faktycznych poczynionych przez organy obu instancji wynika, że M. S. pozostawała pod opieką medyczną od dnia [..] r., tj. od [...] tygodnia ciąży. W złożonym odwołaniu skarżąca podniosła, że kolejka do lekarza specjalisty była długa i gdy się do niego dostała, lekarz ginekolog przez badanie USG stwierdził 17/18 tydzień ciąży. W kontekście przywołanych regulacji art. 9 u.ś.r. nie budzi wątpliwości oraz zastrzeżeń Sądu przyjęty przez ustawodawcę sposób dokumentowania przez osobę zainteresowaną okresu pozostawania pod opieką medyczną poprzez zaświadczenie, którego wzór opublikowano w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką. Zaświadczenie takie, o treści potwierdzającej pozostawanie przez kobietę w ciąży pod opieką medyczną od 10 tygodnia ciąży, jest dla organu dowodem pozwalającym uznać spełnienie przesłanek umożliwiających przyznanie wnioskowanego świadczenia. Powyższe nie oznacza jednak, że treść takiego zaświadczenia nie może podlegać ocenie organu, w szczególności jeśli informacje w nim podane są kwestionowane lub mogą budzić wątpliwości. W świetle przytoczonego wyżej oświadczenia skarżącej zamieszczonego w treści odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w toku postępowania odwoławczego, przy prawidłowej wykładni art. 9 ust. 6 u.ś.r., powinno poddać wskazane przez skarżącą okoliczności zbadaniu w kontekście prawdziwości treści przedłożonego zaświadczenia, stosownie do zasady ogólnej postępowania sformułowanej w treści art. 7 K.p.a. Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym tutejszego Sądu, że zasadniczym celem wprowadzenia przyjętego przez prawodawcę rozwiązania w art. 9 ust. 6 u.ś.r., była chęć zmotywowania kobiet zachodzących w ciążę do jak najwcześniejszego zgłoszenia się do lekarza lub położnej, a w następnej kolejności – systematycznego zgłaszania się na kolejne badania kontrolne. Realizacja tego celu następuje od momentu zgłoszenia się przez kobietę będącą w ciąży do lekarza lub położnej w ramach podstawowej, bezpłatnej opieki zdrowotnej, ambulatoryjnych świadczeń specjalistycznych, czy leczenia szpitalnego, za który w ocenie Sądu uznać należy rejestrację takiej kobiety we właściwej placówce medycznej, nie zaś dzień, w którym faktycznie przeprowadzone zostało pierwsze badanie medyczne. Niedoskonałość funkcjonowania systemu służby zdrowia, a zwłaszcza długotrwałe terminy oczekiwania na wizyty w ramach bezpłatnej opieki zdrowotnej, na którą to okoliczność kobieta ciężarna nie ma jakiegokolwiek wpływu, nie może stać na przeszkodzie do uzyskania prawa do świadczeń rodzinnych (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. II SA/Po 564/12 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. II SA/Sz 1066/12, źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie zaniechanie przez organ odwoławczy weryfikacji podniesionej w odwołaniu okoliczności długiego oczekiwania na wizytę u lekarza specjalisty nie daje pewności ustalenia stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy w sposób pozwalający na przyjęcie braku ziszczenia się materialnoprawnej przesłanki określonej w art. 9 ust. 6 u.ś.r. W związku z tym, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, Sąd za celowe uznał także uchylenie wydanej w I instancji decyzji Prezydenta Miasta [..] z dnia [...] r. Nr [...] , wydanej w postępowaniu w ramach którego wskazana okoliczność daty rejestracji w placówce medycznej także nie była poddana badaniu. Rzeczą organów orzekających przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie wyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia daty oddania się skarżącej pod opiekę medyczną w związku ze stanem ciąży, przy uwzględnieniu wykładni art. 9 ust. 6 u.ś.r. dokonanej przez Sąd, a następnie, zależnie od poczynionych ustaleń rozstrzygnięcie w przedmiocie istnienia bądź braku podstaw do przyznania przedmiotowego dodatku w świetle regulacji art. 9 u.ś.r. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w pkt I w sentencji.