II SA/Sz 739/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym w dniu 8 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 31 lipca 2025 r. nr WOA.7721.61.2024.RK w przedmiocie uchylenia postanowienia nakładającego obowiązek przedłożenia oceny technicznej uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 lipca 2025 r., WOA.7721.61.2024.RK, Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "ZWINB", "organ odwoławczy"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 725, dalej: "u.p.b."), po rozpatrzeniu zażalenia A. N. oraz R. G. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej: "PINB", "organ I instancji") z dnia 9 lipca 2025 r., PINB.5160.80.2022.ASZ, nakładającego na B. P. oraz D. P. obowiązek przedłożenia oceny technicznej odnoszącej się do zgodności montażu urządzenia technicznego w postaci kominka z płaszczem wodnym z obowiązującymi przepisami, uchylił w całości zaskarżone postanowienie organu I instancji. Postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia 15 grudnia 2022 r. A. N. i R. G., jako właściciele nieruchomości położonej w D. przy ul. [...] (działka nr [...]) zwrócili się do PINB o podjęcie interwencji w związku z przyjętym sposobem ogrzewania nieruchomości położonej w D. przy ul. [...] (działka nr [...]) i podjęcie działań zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego z prawem, bowiem właściciele tej nieruchomości jako podstawowy sposób ogrzewania swojego domu przyjęli opalanie go drewnem poprzez wykorzystanie kominka z płaszczem wodnym, zaś taki sposób zaopatrywania domu w ciepło jest sprzeczny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Organ I instancji po przeprowadzonej kontroli nieruchomości, analizie zgromadzonych materiałów oraz zapisów planu miejscowego, pismem z dnia 1 marca 2023 r., poinformował A. N. i R. G., że nie znalazł podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie. W kolejnych pismach A. N. i R. G. przedstawiali dodatkowe argumenty i informacje, które ich zdaniem powinny prowadzić do dalszego procedowania. Pismem z dnia 26 kwietnia 2023 r. organ I instancji wszczął, a następnie decyzją z dnia 18 marca 2024 r. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie użytkowania kominka na paliwo stałe jako podstawowego źródła zaopatrzenia w ciepło budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wolnostojącego, zlokalizowanego na terenie działki nr [...], obręb D.. Wskutek odwołania A. N. i R. G., decyzją z dnia 8 listopada 2024 r., ZWINB uchylił ww. decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W motywach rozstrzygnięcia ZWINB wskazał, że pozwolenie na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego zatwierdzone decyzją Starosty [...] z dnia 2 grudnia 2005 r. nie zatwierdziło montażu urządzenia budowlanego - kominka, bowiem zatwierdzony ww. decyzją projekt budowlany nie zawiera projektu takiego urządzenia, w szczególności nie zawiera projektu montażu kominka z płaszczem wodnym, jako alternatywy dla zaopatrzenia ww. budynku w ciepło. Należy zatem przeprowadzić w sprawie postępowanie naprawcze. Organ odwoławczy wskazał aby prowadząc ponownie postępowanie, PINB ocenił zgodność wykonanego kominka z płaszczem wodnym z przepisami, m. in. uchwałą nr V/67/02 Rady Gminy w D. z dnia 14 sierpnia 2002 r. w sprawie zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy D. oraz uchwały Nr XXX/540/18 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 26 września 2018 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa zachodniopomorskiego ograniczeń i zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2025 r., nr PINB.5160.80.2022.ASZ, wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.b., PINB nałożył na B. P. oraz D. P. obowiązek przedłożenia, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, oceny technicznej odnoszącej się do zgodności montażu urządzenia technicznego w postaci kominka z płaszczem wodnym w budynku mieszkalnym jednorodzinnym na terenie nieruchomości położonej w D. (działka nr [...]) z obowiązującymi przepisami, w tym : - techniczno - budowlanymi, zasadami wiedzy technicznej oraz wymaganiami określonymi w art. 5 u.p.b., - zapisami uchwały nr V/67/02 Rady Gminy w D. z dnia 14 sierpnia 2002 r., w sprawie zmiany miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy D., - zapisami uchwały nr XXX/540/18 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 26 września 2018 r. w sprawie wprowadzenia na obszarze województwa zachodniopomorskiego ograniczeń i zakazów w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw. Zażalenie na ww. postanowienie PINB wnieśli A. N. i R. G.. Wskazanym na wstępie postanowieniem ZWINB uchylił w całości postanowienie PINB z dnia 9 lipca 2025 r., nr PINB.5160.80.2022.ASZ. W uzasadnieniu ZWINB, odwołując się do treści art. 50 ust. 1 i ust. 3, art. 51 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz ust. 7 u.p.b. wskazał, że przepis art. 50 ust. 3 u.p.b. nie daje podstawy do nałożenia wyłącznie obowiązku przedłożenia oceny technicznej bez jednoczesnego wstrzymania robót budowlanych oraz że w przypadku gdy roboty budowlane zostały zakończone – a tak jest w niniejszej sprawie – nie wydaje się postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Dodał, że podstawę nałożenia na właściciela nieruchomości oceny technicznej czy ekspertyzy może stanowić art. 81c ust. 2 u.p.b., jednak muszą zostać spełnione warunki przewidziane w tym przepisie. Dalej odwołując się do art. 28 oraz 29-31 u.p.b. organ odwoławczy wskazał, że montaż kominka jako urządzenia instalacyjnego, związanego z obiektem budowlanym wymaga pozwolenia na budowę, zaś inwestorzy takiego pozwolenia na budowę nie uzyskali. Zatem w tym zakresie zastosowanie mają przepisy art. 51 w zw. z ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 1 u.p.b. Natomiast montaż instalacji centralnego ogrzewania tzw. płaszcza wodnego nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, jednak instalacja taka powinna być zgodna z przepisami. Organ I instancji uchylił się zaś od oceny zgodności wykonanego kominka z płaszczem wodnym z przepisami planu miejscowego oraz uchwały antysmogowej, cedując powyższe na autora żądanej oceny technicznej, pomimo, iż zagadnienia te nie wchodzą w zakres takiej oceny. Jednocześnie ZWINB stwierdził niezgodność zainstalowania kominka z płaszczem wodnym z § 8 ust. 3 pkt 21 lit. e planu miejscowego, bowiem przepis ten jednoznacznie wskazuje, że do ogrzewania budynku mieszkalnego na terenie obejmującym ul. [...] dopuszczone są jedynie źródła wykorzystujące gaz, paliwa ciekłe oraz energię elektryczną. Nie może zatem funkcjonować w ww. budynku instalacja kominka, zarówno z płaszczem wodnym, jak i bez płaszcza wodnego, który służy do ogrzewania budynku paliwem stałym, niezależnie od tego, ile w tym samym czasie zużywa się gazu. W zakresie zastosowania instalacji kominka oraz płaszcza wodnego niezgodnie z przepisami planu zagospodarowania przestrzennego zastosowanie mają więc przepisy art. 51 w zw. z ust. 7 i art. 50 ust. 1 pkt 4 u.p.b. Konkludując, organ odwoławczy stwierdził, że opracowanie w niniejszej sprawie oceny technicznej jest zbędne i narażające inwestorów na nieuzasadnione koszty, bowiem wykonanych robót nie można zalegalizować. Z powyższych względów ZWINB uchylił postanowienie PINB, wskazując, że PINB prowadząc dalej postępowanie, z uwagi na zebranie w sprawie kompletnego materiału dowodowego, powinien niezwłocznie zakończyć postępowanie stosowną decyzją administracyjną. Na powyższe postanowienie ZWINB D. P. (dalej: "skarżący") złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając mu: 1. naruszenie art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 108 k.p.a. poprzez brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego i jego wszechstronnego rozpatrzenia, przeprowadzenie postępowania w sposób stronniczy, a także nieprawidłowe i niewystarczające uzasadnienie faktyczne wydanego postanowienia; 2. naruszenie art. 40 § 1 i 3 k.p.a. poprzez potraktowanie skarżącego i B. P. jako jedną stronę postępowania w sytuacji gdy stroną postępowania nie jest małżeństwo, lecz każdy z małżonków oddzielnie i nie zostało udzielone pełnomocnictwo do działania w imieniu współmałżonka,; 3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że kominek znajdujący się w domu skarżącego i B. P. służy do stałego ogrzewania budynku w sytuacji gdy z materiału dowodowego sprawy wynika, że do ogrzewania budynku służy wyłącznie instalacja gazowa, 4. naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez uznanie A. N. i R. G. za strony postępowania w sytuacji, gdy nie dotyczyło ono ich interesu prawnego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji nie zostało skutecznie doręczone skarżącemu, bowiem organy doręczały postanowienia w jednej kopercie, adresowanej do skarżącego i B. P., a orzeczenia odbierane były przez B. P., co stanowi naruszenie art. 40 § 1 i 3 k.p.a., z którego wprost wynika, że pisma doręcza się odrębnie każdej stronie, chyba że strony wskazały jedną z nich jako upoważnioną do odbioru pism, co w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło. Skarżący dodał, że on i B. P. nie są już małżeństwem. Ponadto, początkowe postępowanie dotyczyło przyjętego sposobu ogrzewania domu przy ul. [...], podczas którego ustalono, że budynek wyposażony jest w instalację gazową, która zasila grzejniki rozmieszczone w różnych pomieszczeniach domu i stanowi główne źródło ogrzewania. Niezrozumiałe zatem jest dlaczego w toku tego postępowania dokonano oceny co do niezgodności zainstalowania kominka w przedmiotowym budynku. W ocenie skarżącego powinno to zostać ewentualnie rozpoznane w odrębnym postępowaniu, w którym A. N. i R. G. nie mieliby statusu stron. Niezrozumiałe są twierdzenia organu odwoławczego, jakoby w domu skarżącego nie mogła funkcjonować instalacja kominka zarówno z płaszczem wodnym jak i bez niego, który służy do ogrzewania budynku paliwem stałym, niezależnie od ilości zużytego gazu w tym samym czasie. Organy pominęły zupełnie, że kominek w domu jednorodzinnym może pełnić także inne funkcje aniżeli źródło ogrzewania, chociażby stanowić element ozdobny zapewniający przytulną atmosferę, co ma miejsce w niniejszym przypadku. Informacje uzyskane w toku postępowania od skarżącego i B. P. wskazywały, że palenie w kominku odbywało się jedynie w okresie jesienno-zimowym, dwa, trzy razy w tygodniu, nie wcześniej niż od godziny 17.00-18.00. Informacje te, potwierdzone fakturami za zużyty gaz, przeczą twierdzeniom, by kominek był głównym źródłem ogrzewania domu, skoro palenie w kominku miało miejsce stosunkowo rzadko i tylko w okresie jesienno-zimowym. Istotne jest, że instalacja kominka, zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym w dacie budowy domu, nie wymagała odrębnego pozwolenia na budowę. Także plan miejscowy nie zakazuje posiadania kominka. Zgodnie z § 8 ust. 3 pkt 21 lit e planu miejscowego na terenie oznaczonym symbolem [...] ustalono obsługę inżynieryjną poprzez zaopatrzenie w ciepło poprzez system ogrzewania indywidualnego opalanego paliwem gazowym, płynnym lub energią elektryczną. Nie można więc uznać, że samo wyposażenie domu w kominek jest niezgodne z prawem, plan miejscowy nie zakazuje posiadania kominka. Czym innym jest posiadanie kominka, a czym innym dokonywanie ogrzewania domu określonym rodzajem paliwa. Tym samym wskazania organu odwoławczego, by organ I instancji ocenił zgodność wykonanego kominka z przepisami planu miejscowego oraz uchwały antysmogowej, jest niezasadne. Postępowanie administracyjne, w którym wydano zaskarżone postanowienie jest prowadzone w sprawie używania kominka na paliwo stałe jako podstawowego źródła zaopatrzenia budynku w ciepło. W trakcie tego postępowania zaś wykazano, że podstawowym źródłem zaopatrzenia domu w ciepło jest gaz, stąd dalsze prowadzenie tego postępowania jest niezasadne, postępowanie powinno zostać umorzone. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego doręczenia zaskarżonego postanowienia wyjaśnił, że sposób doręczenia postanowienia w jednej przesyłce pocztowej dla współwłaścicieli domu powtórzył za organem I instancji, czego skarżący ani B. P. dotychczas nie kwestionowali. Ponadto, ewentualne uchybienie w tym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy, bowiem skarżący kwestionuje jedynie sposób doręczenia, nie podniósł natomiast, by nie otrzymał postanowienia. W piśmie procesowym z dnia 12 grudnia 2025 r. A. N. i R. G. (dalej: "uczestnicy postępowania") wnieśli o oddalenie skargi. W ich ocenie zarzuty podniesione w skardze nie korespondują z zaskarżonym postanowieniem ani postanowieniem organu I instancji nakładającym na właścicieli domu obowiązek przedłożenia oceny technicznej instalacji kominkowej. Zdaniem uczestników postępowania zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Wbrew twierdzeniom skarżącego przedmiotem postępowania, w którym wydano zaskarżone postanowienie od początku była ocena legalności kominka z płaszczem wodnym w domu skarżącego. Kominek ten, co nie jest kwestionowane, jest podłączony do instalacji centralnego ogrzewania istniejącej w budynku, a zatem stanowi element ogrzewania tego budynku, co skarżący pomija. Taki sposób ogrzewania budynku jest wprost sprzeczny z planem miejscowym. Ponadto, istniejąca instalacja jest opisana w § 2 pkt 1 uchwały Nr XXX/540/18 Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 26 września 2018 roku (uchwały antysmogowej) jako instalacja która dostarcza ciepło do centralnego ogrzewania. Instalacja taka, żeby mogła być eksploatowana, od 1 stycznia 2024 r. musi spełniać wymogi określone w § 5 uchwały, przy czym to podmiot eksploatujący taką instalację jest zobowiązany do wykazania, iż spełnia ona wymagania, przedstawiając dokumenty opisane w uchwale. Jak wynika z oświadczenia skarżącego, kominek zainstalowany w 2006 r. w budynku, nie był modyfikowany, co potwierdza, że jest to urządzenie tzw. bezklasowe, niespełniające żadnych wymagań, zatem od dnia 1 stycznia 2024 r. nie może być w ogóle eksploatowane. Uczestnicy postępowania domagają się przywrócenia stanu zgodnego z prawem, bowiem sprzeczne z przepisami korzystanie z nieruchomości sąsiedniej wprost narusza ich prawo i uniemożliwia korzystanie z własnej nieruchomości, co stanowi naruszenie chociażby art. 5 ust. 1 pkt 9 u.p.b. Wyposażenie kominka w instalację płaszcza wodnego podłączonego do instalacji centralnego ogrzewania przesądza o pozbawieniu kominka charakteru rekreacyjnego. Powoduje to, że kominek jest częścią instalacji ogrzewania domu na paliwo stałe. Oznacza to, że budynek mieszkalny skarżącego został wyposażony w instalację centralnego ogrzewania na paliwo stałe, nie ujętą w projekcie budowlanym. Sprawy nie można sprowadzać do legalności samego kominka, bowiem jej istota dotyczy nielegalnej zmiany instalacji centralnego ogrzewania domu, umożliwiając ogrzewanie paliwem stałym. Sama konstrukcja tego typu instalacji wskazuje, że służy ona do zaopatrywania domu w ciepło w systemie centralnego ogrzewania. Tym różni się od kominka bez płaszcza wodnego który wykorzystywany jest jedynie jako miejscowe źródło ciepła, pełniąc funkcję rekreacyjną. Kominek który jest wyposażony w płaszcz wodny może być użytkowany wyłącznie w ten sposób, że zawsze dostarcza ciepło do instalacji centralnego ogrzewania. Kominek wyposażony w tzw. płaszcz wodny traktowany jest jako instalacja zaopatrująca dom w ciepło także przez inne organy administracji publicznej, o czym świadczy chociażby przedłożone w toku sprawy stanowisko Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego, zgodnie z którym taki rodzaj instalacji jest traktowany jako instalacja opisana w § 2 pkt 1 uchwały antysmogowej. W toku postępowania zostało dowiedzione, że instalacja kominkowa jest używana codziennie, często przez wiele godzin i kominek ten służy do ogrzewania domu. Potwierdzają to przedłożone faktury za gaz z których wynika, że zużycie gazu w miesiącach zimowych było podobne lub niższe niż w okresie wiosennym (kwiecień, maj). Ponadto skarżący potwierdził w oświadczeniu, zawartym w wiadomości SMS, dołączonym do sprawy, że ogrzewa dom kominkiem i nie zamierza tego zmieniać. Forsowanie stanowiska, że kominek jest używany okazjonalnie i rekreacyjnie odbywa się tylko na potrzeby postępowania przed organami nadzoru budowlanego i pozostaje oderwane od stanu faktycznego. To częstotliwość korzystania z kominka zmusiła uczestników postępowania do poszukiwania ochrony prawnej, bowiem używanie kominka do celów grzewczych, gdzie praktycznie codziennie wydobywa się dym, stała się sytuacją nie do zniesienia. Bez znaczenia pozostaje natomiast okoliczność wyposażenia domu w grzewczą instalację gazową, a także to, czy instalacja kominkowa jest głównym czy dodatkowym sposobem ogrzewania domu. Istotne jest to, że narusza przepisy planu miejscowego i została wykonana bez pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 167) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. kontrolę działalności administracji publicznej sądy administracyjne sprawują pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla je jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli jest postanowienie ZWINB, który uchylił postanowienie PINB nakładające, na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.b., na B. P. oraz D. P. obowiązek przedłożenia oceny technicznej odnoszącej się do zgodności montażu urządzenia technicznego w postaci kominka z płaszczem wodnym z obowiązującymi przepisami. Postanowienie ZWINB zostało wydane wskutek zażalenia A. N. i R. G.. Wskazać zatem należy, że w pierwszej kolejności, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, organ odwoławczy zobowiązany jest zbadać wniesiony środek zaskarżenia (odwołanie, zażalenie) pod względem formalnym, m.in. czy został wniesiony przez legitymowany do tego podmiot, stronę postępowania. Podkreślić również należy, że nawet w przypadku uznania danej osoby za stronę postępowania przez organ I instancji, organ II instancji rozpatrując sprawę na nowo, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania wynikającą z art. 15 k.p.a., obowiązany jest przeanalizować ustalony krąg stron postępowania. Jeżeli z odwołania (zażalenia) wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że wnoszący je nie ma w sprawie interesu prawnego, organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania (zażalenia). W przypadku, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia postępowania wyjaśniającego, organ po przeprowadzeniu tego postępowania i ustalenia, że wnoszący odwołanie (zażalenie) nie ma interesu prawnego, umarza postępowanie odwoławcze (zażaleniowe). Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy podkreślić należy, że postępowanie w zakresie legalności obiektów i robót budowlanych organy nadzoru budowlanego prowadzą z urzędu (art. 53a ust. 1 u.p.b.), choć często inicjowane są one zawiadomieniem właścicieli działek sąsiednich. Wobec braku przepisu szczególnego określającego podmioty, którym przysługuje przymiot strony w tego typu postępowaniach, prowadzonych tak jak w rozpoznawanej sprawie w oparciu o art. 50 i dalej art. 51 u.p.b., strony ustala się na podstawie art. 28 k.p.a. Przepis ten normuje pojęcie strony postępowania, stanowiąc, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Kluczową kwestią dla posiadania statusu strony jest zatem istnienie po jej stronie interesu prawnego, jako kwalifikowanego tzw. interesu faktycznego. O interesie faktycznym mowa, gdy podmiot administrowany w jakiejś sytuacji, obecnej lub przyszłej, odniesie bezpośrednią korzyść na skutek działań lub zaniechań organu administracji. Podmiot mający interes faktyczny może żądać od administracji podjęcia stosownych działań, jednakże żądanie to nie jest oparte na przepisach prawa chroniących sferę interesów tego podmiotu. Interes faktyczny nie jest prawnie chroniony i jego nieuwzględnienie jest prawnie dopuszczalne. Interes prawny wynika natomiast z określonego przepisu prawnego, odnoszącego się wprost do sytuacji danego podmiotu. Pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego (zob. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer 2022 r., komentarz do art. 28). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że posiadanie interesu prawnego oznacza de facto ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r., sygn. akt II SA 2503/01, LEX 81964). Źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zatem norma prawna kształtująca sytuację prawną wnoszącego skargę. Cechami interesu prawnego jest to, że ma on charakter indywidualny, konkretny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisów prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1996, s. 194). Interes prawny musi więc wynikać bezpośrednio z konkretnej normy prawnej, a przy tym mieć realny charakter. W świetle powyższego należy stwierdzić, że okoliczność, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z inicjatywy A. N. i R. G. nie czyni ich automatycznie stroną tego postępowania. W ocenie Sądu nie wykazali oni, aby w rozpatrywanej sprawie mieli interes prawny. Nie wynika on ze wskazywanego przez nich w skardze art. 5 ust. 1 pkt 9 u.p.b., który co do zasady dotyczy sfery projektowania obiektu budowlanego i postępowania w przedmiocie pozwolenia na budowę, zaś sama ochrona interesów osób trzecich również musi mieć swoje źródło w określonej, konkretnej normie prawnej. Podkreślić należy, że występowanie interesów osób trzecich, o których mowa art. 5 ust. 1 pkt 9 u.p.b., powiązane jest z obszarem oddziaływania obiektu, przez który – stosownie do art. 3 pkt 20 u.p.b. – należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Z treści rozstrzygnięć organów obu instancji nie wynika na jakiej podstawie uznały A. N. i R. G. za stronę przedmiotowego postępowania. W zaskarżonym postanowieniu ZWINB nie poddał analizie kwestii posiadania przez A. N. i R. G. (właścicieli nieruchomości sąsiedniej) interesu prawnego do udziału w przedmiotowym postępowaniu w charakterze strony obok B. P. i D. P., co ma wpływ na skuteczność wniesienia przez nich zażalenia na postanowienie organu I instancji. Z tego względu Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, odstępując jednocześnie od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego. W pierwszej kolejności wyjaśnić bowiem należy czy wniesione przez A. N. i R. G. zażalenie jest dopuszczalne. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy uwzględni powyższe uwagi.