II SA/Sz 742/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski (spr.),, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 lutego 2016 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie sprawy ze skargi A. R. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do stypendium stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. W dniu [...] r. A. R. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. (dalej: PUP) jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W dniu rejestracji został pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej oraz otrzymał "Informację dla osób rejestrujących się w PUP". W dniu [...] r. A. R. został skierowany do odbycia stażu w Przedszkolu Nr [...] im. [...], na stanowisku konserwatora, a decyzją z dnia [...] r. Starosta G. orzekł o przyznaniu mu od dnia [..] r. stypendium w okresie odbywania stażu w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. W dniu 20 października 2014 r. organ I instancji po przeprowadzeniu rozmowy telefonicznej z dyrektorem Przedszkola ustalił, że od dnia 10 października 2014 r. A. R. nie zgłasza się do odbywania stażu, w związku z czym pismem z dnia 20 października 2014 r. wezwał go do złożenia wyjaśnień dotyczących przerwania stażu u pracodawcy. W dniu 27 października 2014 r. do PUP wpłynęło pismo od dyrektora z Przedszkola stwierdzające, że A. R. od dnia 11 października 2014 r. nie pojawił się w pracy oraz nie podał przyczyny swojej nieobecności. W tym samym dniu, tj. 27 października 2014 r. A. R. złożył oświadczenie o rezygnacji ze stażu w Przedszkolu Nr [...] im. [...], w którym podnosił, że "doszło do fałszywego (nieprawdziwego) określenia stanowiska konserwatora", albowiem codziennie, bez niczyjej pomocy, wykonywał w przedszkolu remont piwnicy (kompleksowe malowanie ścian i sufitów, szpachlowanie), który to remont winna wykonywać wykwalifikowana ekipa remontowo-budowlana, a nie konserwator.. Decyzją z dnia [...] r. Starosta G. orzekł o utracie przez A. R. z dniem 11 października 2014 r. statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium. Od powyższej decyzji A. R. wniósł odwołanie, w którym podniósł, że przerwanie przez niego stażu było niezawinione. Organizator stażu nie potrzebował bowiem konserwatora (bo już takiego posiada), lecz malarza, on zaś "dzień w dzień" bez niczyjej pomocy wykonywał remont piwnicy przedszkola (tj. kompleksowe malowanie ścian, sufitów, szpachlowanie itp.), a opiekun stażu dostarczał jedynie materiały. Nie zgadza się z treścią pisma dyrektora Przedszkola z dnia 9 lutego 2015 r. Stwierdza, że opiekun stażu był w stosunku do niego źle nastawiony, "utrzymywał w pracy chorobliwą dyscyplinę jak w wojsku", o czym kilkakrotnie informował zarówno organizatora stażu, jak i PUP w G. Stwierdza też, że prace malarskie w pomieszczeniach piwniczych nie mieszczą się w zakresie czynności służbowych konserwatora odbywającego staż. Wskazuje nadto, że badania lekarskie określiły jego zdolność do wykonywania pracy tylko na stanowisku konserwatora, a nie jakąkolwiek inną. Odnośnie nieobecności wyjaśnił, iż zmuszony był wyjechać do S. na pogrzeb przyjaciela. To było zdarzenie losowe, przez co nie mógł wcześniej złożyć oświadczenia o rezygnacji ze stażu. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewoda wydał [...] r. decyzję znak [...], w której uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, zalecając m. in. przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z udziałem organizatora stażu. W ramach tego postępowania w dniu 9 lutego 2015 r. A. R. złożył wyjaśnienie, w którym wskazał, że w nocy z dnia [..] r. wyjechał razem z trzema kolegami na pogrzeb przyjaciela do S. i przebywał tam do dnia [...] r. Informował, że sam pogrzeb odbył się w dniu [...] r. i następnego dnia mieli wrócić do domu, jednakże z powodu choroby jednego z kolegów musieli przełożyć powrót do Polski na inny dzień. W związku z ww. sytuacją, dopiero w dniu 27 października 2014 r. mógł powiadomić PUP o rezygnacji ze stażu. Dyrektor Przedszkola Nr [...] im. [...] – J. K. w piśmie z dnia 9 lutego 2015 r., wskazała, że A. R. został zapoznany z programem stażu, swoimi obowiązkami oraz uprawnieniami oraz, że w czasie odbywania stażu nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń. Przedłożył zaświadczenie lekarskie o braku przeciwskazań zdrowotnych na stanowisku konserwatora, nadto odbył szkolenie wstępne z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, a także otrzymał ubranie ochronne i deputat za obuwie. A. R. miał przydzielonego opiekuna stażu - konserwatora S. S., zaś zakres prac, które miał wykonać w danym dniu, był przekazywany przez dyrektora Przedszkola osobiście. Nie było sytuacji, by stażysta miał wykonywać nieustannie prace w piwnicy, gdyż odbywał staż zarówno w przedszkolu przy ul. [...], jak i w przedszkolu przy ul. [...] jako konserwator i wspomagał pracę S. S. Aby zapewnić prawidłowy przebieg stażu i możliwość nabywania umiejętności dyrektor Przedszkola postanowiła udostępnić A. R. pomieszczenie piwniczne do odnowienia. Po rozpatrzeniu tych materiałów Starosta G. decyzją, w dniu [...] r. nr [...] ponownie orzekł o utracie przez A. R. statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium z dnia [...] r. na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Od powyższej decyzji A. R. również wniósł odwołanie, w którym przytoczył te same zarzuty i argumenty jak poprzednio. Po rozpatrzeniu tego odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) oraz art. 10 ust. 7 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 149 ze zm.), orzekł: 1. o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części dotyczącej daty utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium, 2. o utracie przez A. R. statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium z dniem 13 października 2014 r. z powodu przerwania z własnej winy stażu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji pozbawił stronę statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium z nieprawidłową datą. Z akt sprawy wynika, że A. R. był na stażu w Przedszkolu Nr [...] im. [...] w G. do dnia 10 października 2014 r. (piątek), a od dnia 13 października 2014 r. (poniedziałek) nie pojawiał się w miejscu wykonywania stażu. Organ I instancji pozbawił stronę statusu bezrobotnego i prawa do stypendium z dniem 11 października 2014 r. (sobota), pomimo, że w tym dniu strona nie była zobowiązana do wykonywania stażu. Strona miała się zgłosić do wykonywania prac dopiero w dniu 13 października 2014 r. zatem dopiero z tym dniem winna utracić status osoby bezrobotnej i prawa do stypendium. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z brzmieniem art. 33 ust. 4 pkt 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pozbawienie statusu bezrobotnego może nastąpić w sytuacji, gdy bezrobotny z własnej winy przerwał szkolenie, staż, realizację indywidualnego planu działania lub inną formę pomocy określoną w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Powyższy przepis wskazuje, że organy zatrudnienia przed wydaniem decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego winny ustalić, czy miało miejsce przerwanie stażu i czy było zawinione. Określenie "z własnej winy" oznacza nieuzasadnioną, a więc nie znajdującą usprawiedliwienia w obiektywnych, niezależnych od woli bezrobotnego przyczynach, rezygnację z proponowanych przez organ zatrudnienia form przeciwdziałania bezrobociu. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że A. R. zapoznał się z programem stażu, gdzie wskazany był zakres jego zadań. Zakres prac, które miał wykonywać w danym dniu przekazywany mu był przez dyrektora Przedszkola osobiście. Strona nie miała żadnych uwag co do zakresu bieżących prac. Zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków odbywania stażu przez bezrobotnych (Dz. U. 2009 r. Nr 142, poz. 1160), starosta na wniosek bezrobotnego odbywającego staż lub z urzędu może rozwiązać z organizatorem stażu umowę o odbycie stażu w przypadku nierealizowania przez organizatora programu stażu lub niedotrzymywania warunków jego odbywania, po wysłuchaniu organizatora stażu. Z powyższego przepisu wynika, że bezrobotnemu przysługuje jedynie uprawnienie do składania staroście wniosku wskazującego na niezrealizowanie przez organizatora stażu warunków odbycia stażu. Starosta dokonuje oceny, czy rzeczywiście doszło do naruszeń warunków umowy stażowej. W przypadku potwierdzenia się zarzutów bezrobotnego - starosta rozwiązuje umowę o odbycie stażu z organizatorem stażu. Nie ma więc możliwości samodzielnej rezygnacji ze stażu przez bezrobotnego. Dokonana przez stronę samodzielna rezygnacja ze stażu w Przedszkolu im. [...] w G. jest zatem nieuzasadniona i skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium. Podnoszony przez stronę argument nie może zostać uwzględniony. Jak bowiem strona wskazała w swoich pismach, wyjazd nastąpił w nocy z dnia 13 na 14 października 2014 r. (tj. noc z poniedziałku na wtorek). A. R. miał zatem możliwość powiadomienia w dniu 13 października 2014 r. organizatora stażu, jak również PUP o przyczynie nieobecności w pracy. Powyższą decyzję A. R. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której powtórzył argumenty podnoszone wcześniej w odwołaniach, w szczególności, iż to organizator stażu nie wywiązał się ze swych zadań i z umowy, na podstawie której miał wykonywać czynności konserwatora zaś był wykorzystywany do prac budowlano-remontowych, do których nie miał przygotowania zawodowego jak i warunków zdrowotnych. Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W postępowaniu przed sądem do sprawy przystąpiła Prokurator Prokuratury Apelacyjnej w S., która wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody z powodu naruszenia art. 138 1 pkt 2 K.p.a. spowodowanego niewłaściwie sformułowanym rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Organ ten bowiem orzekł o uchyleniu decyzji I instancji w części dotyczącej daty utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium i nie orzekając o uchyleniu decyzji organu I instancji w pozostałej części w pkt II rozstrzygnięcia ponownie orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z powyższym– zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c i pkt 2 P.p.s.a. – wyeliminowaniu z obrotu prawnego podlegał będzie taki akt wydany przez organ administracji publicznej, który narusza przepis prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepis postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też poprzez naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania, jak również gdy obarczony jest wadą nieważności. Zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana wg wskazanego wyżej kryterium sądowa kontrola zaskarżonego aktu wskazuje na konieczność uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu naruszającej art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. decyzji organu II instancji. Wprawdzie, w ocenie Sądu, organ odwoławczy trafnie uznał, iż brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów odwołania, a decyzja organu I instancji o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium jest uzasadniona i odpowiada prawu, w szczególności powołanym w niej przepisom ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jednakże – jak trafnie zauważyła Prokurator Prokuratury Apelacyjnej, która przystąpiła do sprawy na podstawie art. 8 P.p.s.a. – dążąc do trafnego określenia dnia, z którym należało stwierdzić utratę przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium, naruszył art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy wydaje decyzję w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym tylko zakresie orzeka co do istoty sprawy albo, uchylając tę decyzję, umarza postępowanie I instancji w całości albo w części. Z powyższego przepisu wynika zatem jednoznacznie, iż organ odwoławczy orzeka co do istoty sprawy tylko w zakresie, w którym uchylił decyzją organu I instancji. W niniejszej sprawie organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji jedynie w części dotyczącej określenia daty utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, (a nie samej utraty statusu i prawa do stypendium) jednakże w pkt II rozstrzygnięcia ponownie orzekł o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium, wskazując, że następuje to z dniem 13 października 2014 r. Stanowiło to rażące naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez ponowne orzeczenie w kwestii już rozstrzygniętej przez organ I instancji, tj. utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do stypendium, którego to rozstrzygnięcia organ odwoławczy nie uchylił, a zatem w świetle ww. przepisu nie mógł w tym zakresie orzekać, Skoro to uczynił, to w tym zakresie zachodzi nieważności decyzji, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Należy dodać, iż w świetle art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd zobowiązany jest stwierdzić nieważność decyzji lub postanowienia jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a., niezależnie od realnego wpływu tej wady kontrolowanego rozstrzygnięcia na wynik sprawy.