II SA/Sz 742/25
WyrokWSA w Szczecinie2026-02-12
Skład orzekający: Arkadiusz Windak, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Marzena Iwankiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może nałożyć karę pieniężną za nieosiągnięcie wymaganego poziomu recyklingu odpadów komunalnych, opierając się na danych zawartych w rocznym sprawozdaniu złożonym przez przedsiębiorcę odbierającego odpady, nawet jeśli przedsiębiorca kwestionuje rzetelność tych danych i twierdzi, że pochodzą one od zewnętrznej instalacji przetwarzającej odpady?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji miał prawo oprzeć się na danych zawartych w rocznym sprawozdaniu złożonym przez przedsiębiorcę odbierającego odpady komunalne, nawet jeśli przedsiębiorca kwestionował ich rzetelność i twierdził, że pochodzą one od zewnętrznej instalacji. Przedsiębiorca jest zobowiązany do złożenia rzetelnego sprawozdania odzwierciedlającego rzeczywiste ilości odpadów i osiągnięte poziomy recyklingu. Kwestionowanie danych wymaga wykazania innych, prawidłowych wartości. Odpowiedzialność za nieosiągnięcie poziomu recyklingu ma charakter obiektywny, a przedsiębiorca powinien podjąć wszelkie rozsądne działania, aby spełnić wymogi prawne.Stan faktyczny
Spółka R. Sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną w wysokości 159 888,00 zł za nieosiągnięcie w 2022 r. wymaganego poziomu 25% przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (uzyskała 4,19%). Spółka kwestionowała prawidłowość danych dotyczących poziomu recyklingu, twierdząc, że opierają się one na informacjach od zewnętrznej instalacji przetwarzającej odpady i nie są zindywidualizowane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję Burmistrza D. o nałożeniu kary. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę spółki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 lutego 2026 r. sprawy ze skargi R. Spółki z o.o. w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 24 lipca 2025 r. nr SKO.4177.685.2025 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej z tytułu nieosiągnięcia wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych oddala skargę.
Decyzją z 19 lutego 2025 r., nr ROŚ.0640.5.2.2024.AG, wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a.") oraz art. 9g, art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 9zb ust. 1, art. 9zd ust. 1 i art. 9zf ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r., poz. 399 ze zm., dalej: "u.c.p.g.") oraz załącznika nr 2 dział II wiersz nr 1051 obwieszczenia Ministra Klimatu z 9 września 2020 r. w sprawie wysokości stawek opłat za korzystanie ze środowiska na rok 2020 (M.P. z 2020 r. poz. 961 ze zm.), Burmistrz D. nałożył na przedsiębiorstwo R. Spółka z o.o. z siedzibą w P. (dalej: "skarżąca" bądź "spółka") karę pieniężną w łącznej wysokości 159 888,00 zł za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w 2022 r. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych.
Wyjaśniono, że spółka w 2022 r. zdołała uzyskać poziom 4,19 % (zamiast wymaganych 25 %) przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Strona bowiem odebrała od właścicieli nieruchomości z terenu gminy D. 2690,3000 Mg odpadów komunalnych, z czego przekazane do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu zostało 112,7431 MG odpadów, natomiast do osiągnięcia wymaganego poziomu 25 % konieczne było przekazane 672,5750 MG odpadów. W efekcie brakująca do przekazania do recyklingu masa odpadów wyniosła 559,8319 Mg. Wysokość zatem nałożonej kary - jako stanowiąca iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku (285,60 zł/Mg w 2022 r.) i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w MG (559,8319 Mg) wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania - wyniosła 159 887,99 zł, a po zaokrągleniu 159 888,00 zł.
Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzi możliwość odstąpienia od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu, o którym mowa w art. 189f k.p.a., gdyż nie mamy do czynienia ze znikomością naruszenia prawa czy zaprzestaniem jego naruszenia. Nie ma również podstaw do zastosowania art. 189d k.p.a., skoro zgodnie z art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, przepisów niniejszego działu w tym zakresie nie stosuje się, a art. 9x ust.3 u.c.p.g. reguluje wymiar kary za nieosiągnięcie poziomu recyklingu.
W odwołaniu od powyższej decyzji spółka zarzuciła organowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz, do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, jakie poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych z frakcji papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła ("poziomy recyklingu") skarżąca faktycznie uzyskała,
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez przyjęcie poziomów recyklingu dla skarżącej na podstawie wartości wskazywanych przez instalację dla każdego podmiotu dostarczającego odpady komunalne, podczas gdy poziomy recyklingu powinny zostać ustalone indywidualnie dla skarżącej i dopiero one powinny być podstawą do ustalenia, czy skarżąca poziomy recyklingu uzyskała i czy należy na nią nałożyć karę za ich nieosiągnięcie,
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, czy skarżąca uczyniła wszystko, czego można od niej rozsądnie wymagać, aby do naruszenia art. 9g u.c.p.g. nie doszło.
Z kolei w piśmie z dnia 11 kwietnia 2025 r. stanowiącym uzupełnienie odwołania spółka wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci informacji z instalacji w przedmiocie dostarczenia ilości odpadów w I oraz II półroczu 2021 r. (powinno być 2022 r. – uwaga Sądu) oraz informacji z instancji dla innych podmiotów dostarczających odpady do tej instalacji w I oraz II półroczu 2022 r.), celem wykazania: niezasadności i braku podstaw nałożenia kary, okoliczności ustalenia osiągniętych poziomów recyklingu przez skarżącą oraz innych podmiotów dostarczających odpady do instalacji, sposobu ustalenia osiągniętego poziomu recyklingu przez instalację oraz braku indywidualizmu osiągniętych poziomów recyklingu przez skarżącą.
Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 24 lipca 2025 r. nr SKO.4177.685.2025, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył treść art. 9g pkt 1, art. 3b ust.1 pkt 1 i art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g. i wywiódł, że przesłanki do nałożenia kary muszą być spełnione kumulatywnie. Po pierwsze konieczne jest by przedsiębiorca odbierał odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości. Drugim niezbędnym warunkiem jest to, by przedsiębiorca nie osiągnął w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu (w 2022 r. - co najmniej 25 %). Przy czym przesłanką wymierzenia kar na podstawie art. 9x u.c.p.g. jest obiektywnie pojęta bezprawność administracyjna, więc organy nie są władne badać przyczyn takiego stanu a tym bardziej zawinienia przez zobowiązanego.
Wskazano, że bezspornie spółka odbierała odpady komunalne na podstawie umów z właścicielem nieruchomości w 2022 r. Natomiast kwestią sporną jest okoliczność nieosiągnięcia w 2021 r. w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu na poziomie co najmniej 25 %, a tylko na poziomie 4,19 %. A także, czy Burmistrz dokonał niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie z uwagi na normę wynikającą z art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g.
Odnosząc się do tych kwestii organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że przyjęta przez organ I instancji wielkość osiągniętego przez odwołującą w 2022 r. poziomu osiągniętego recyklingu w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych wynika wprost ze sporządzonego sprawozdania rocznego za 2022 r. w dniu 20 marca 2022 r. Kwestionując tę wielkość, spółka w istocie podważa więc rzetelność sprawozdania złożonego przez siebie, jako przez podmiot odbierający odpady komunalne. W sprawozdaniu, zgodnie z art. 9n ust. 4 u.c.p.g., powinna znaleźć się m.in. informacja o osiągniętym przez podmiot odbierający odpady komunalne poziomie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych, a nie o poziomie podanym przez podmiot prowadzący instalację komunalną, tj. RIPOK. Podkreślono, że w niniejszej sprawie spółka nie wskazała innej - jej zdaniem "faktycznej" - wartości osiągniętego poziomu recyklingu, ograniczając się do kwestionowania zasadności sięgania w tej mierze przez organ (I instancji) po dane z ww. sprawozdania oraz oczekując od organu (I jak i II instancji), że ten we własnym zakresie ustali, jakie poziomy recyklingu spółka rzeczywiście uzyskała w 2022 r. W orzecznictwie przyjmuje się, że "do zadań instalacji nie należy ustalanie poziomów recyklingu, jest to obowiązkiem strony, z którego musi ona wywiązać się w złożonym sprawozdaniu rocznym. Instalacja komunalna ma obowiązek dostarczenia podmiotom odbierającym odpady informacji o masie odpadów komunalnych poddanych recyklingowi, przygotowanych do ponownego użycia oraz poddanych odzyskowi. Obowiązek sprawozdawczy spółki, o którym mowa w art. 9n u.c.p.g. dotyczy jej danych, które zobligowana była gromadzić" (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt IV SA/Po 249/23). Ponadto art. 9g u.c.p.g. potwierdza, że to podmiot odbierający odpady komunalne jest obowiązany do osiągnięcia określonych poziomów recyklingu "w odniesieniu do masy odebranych przez siebie opadów" i to w kontekście tego przepisu, zgodnie z wymogami wykładni systemowej, należy także odczytywać przedmiot obowiązku sprawozdawczego ustanowionego w art. 9n ust. 4 u.c.p.g. - jako dotyczący poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych osiągniętego przez dany podmiot odbierający odpady (a nie średnio przez instalację). Nieużycie przez ustawodawcę w art. 9n ust. 4 u.c.p.g. zwrotu "przez siebie", nie podważa zasadności takiej interpretacji, zaś regulacja art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. zasadność tę tylko potwierdza. Skoro bowiem z art. 9n ust. 4 u.c.p.g. wynika wprost, iż spółka ma umieścić dane o osiągniętym poziomie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych w sprawozdaniu rocznym, o którym mowa w art. 9n ust. 1 u.c.p.g., to organy administracji publicznej są zwolnione z ustalania tej kwestii i nie przeprowadzają w tym kontekście postępowania dowodowego. Stąd też wniosek dowodowy zgłoszony przez skarżącą nie zasługiwał na uwzględnienie. Również przyjęcie niczym nieuwiarygodnionych twierdzeń spółki, że opierała się w swoich sprawozdaniach na danych z instalacji nie odpowiada systemowej konstrukcji sprawozdań składanych przez poszczególnych uczestników "obrotu" odpadami komunalnymi zawartej w rozdziale 4b u.c.p.g. Spółka nie wskazała, jaki finalnie osiągnęła poziom recyklingu i jak go obliczyła, zatem zarzuty w tym kontekście są chybione.
Dalej Kolegium przypominało, że stanowisko spółki było już analizowane przez NSA i nie znalazło jego aprobaty. NSA stwierdził bowiem, iż kwestia wywiązywania się przez podmiot prowadzący instalację do przetwarzania odpadów komunalnych ze swoich obowiązków wobec przedsiębiorców odbierających odpady komunalne jest poza przedmiotem tej sprawy, zaś prowadzący regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych jedynie fakultatywnie może przekazywać informacje o masie odpadów komunalnych poddanych recyklingowi lub innym formom przekształcenia, przy czym w każdym przypadku dotyczy to odpadów komunalnych przekazanych przez gminę, a nie przedsiębiorcę. Tak bowiem należy interpretować art. 9oa ust. 3 u.c.p.g., ponieważ w każdym z opisanych w nim przypadków mowa jest o recyklingu (i innych formach przetwarzania) odpadów komunalnych wraz z łączną masą odpadów komunalnych przekazanych przez gminę. To nie organy administracji publicznej, ale właśnie spółka jako przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości ma obowiązek podania rzetelnych danych w sprawozdaniu, w tym informacji o osiągniętych poziomach recyklingu.
Mając na uwadze powyższe Kolegium podniosło, że nie dostrzegło w ustaleniu poziomu recyklingu żadnych uchybień. Działania matematyczne w zakresie wyliczenia kary zawarte w uzasadnieniu zostały wykonane przez organ I instancji w sposób jasny i należyty, a organy nie były zobligowane do czynienia ustaleń w kontekście przekazanych odpadów do recyklingu w RIPOK przez stronę ale także do weryfikowania danych uzyskanych przez spółkę od RIPOK. Twierdzenia spółki, iż każdy podmiot przekazujący odpady będzie wykazywał ten sam poziom recyklingu, co spółka, są nieuzasadnione. Poziom recyklingu wynika z masy odebranych odpadów komunalnych przez spółkę (czyli danych indywidulanych i odrębnych dla każdego podmiotu), a nie podmiotów (czyli innych spółek trudniących się tą działalnością), które dostarczają odpady do RIPOK.
W ocenie organu odwoławczego, nie zasługują także na uwzględnienie zarzuty dotyczące "rozsądnych działań" w przedmiocie osiągnięcia przez spółkę wymaganego poziomu recyklingu, podnoszone w kontekście absolutnego charakteru odpowiedzialności nałożonej na przedsiębiorców odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Z treści przepisów u.c.p.g. wynika wprost, iż przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu. A za nieracjonalne należałoby uznać działanie prawodawcy gdyby przyjąć, że w świetle obowiązujących przepisów skarżąca nie ma obiektywnych możliwości wpływania na uzyskanie obowiązujących poziomów recyklingu. Takie przekonanie niewątpliwie przekładałoby się na praktykę biznesową przedsiębiorców zajmujących się gospodarowaniem odpadami, bowiem wówczas nie byliby oni skłonni podejmować i wykonywać działalności gospodarczej skazanej na brak powodzenia ekonomicznego. W konsekwencji takiego rozumowania przepis art. 9x ust. 2 pkt 1 u.c.p.g. mógłby się okazać w praktyce "martwy", ponieważ przedsiębiorca zawsze mógłby się powołać na brak możliwości osiągnięcia wymaganych poziomów recyklingu, uzasadniając to nieskutecznym podejmowaniem różnych dostępnych mu działań, ukierunkowanych na realizację tego celu.
Zdaniem Kolegium, spółka zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów komunalnych miała możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych i wymagań prawnych, w tym dotyczących poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów, wymagany poziom recyklingu zwłaszcza, że istnieje na rynku gospodarki odpadami komunalnymi od ponad dwóch dekad. Spółka podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności musi liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów. Chcąc zatem uniknąć kary, powinna w taki sposób zorganizować swoje przedsiębiorstwo, aby uzyskać wymagany poziom recyklingu. Zauważono, iż odebrane odpady z nieruchomości niezamieszkałych są objęte obowiązkiem selektywnej zbiórki (art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., czy też art. 6 ust. 1c u.c.p.g.), a spółka ma prawo sprawdzić, czy właściciel nieruchomości niezamieszkałej dokonał selekcji odpadów i zastosować rygory np. cenowy (art. 6 ust. 4 u.c.p.g., a także § 1 pkt 1 uchwały Nr LIX/440/2018 Rady Miejskiej w D. P. z dnia 28 czerwca 2018 r. w sprawie określenia górnych stawek opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości na terenie gminy D. za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych oraz opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych), by mieć potem środki na potencjalne kary administracyjne, a także wymóc na właścicielach nieruchomości selektywną zbiórkę odpadów komunalnych. Oznacza to, że spółka posiada instrumenty prawne egzekwujące segregację odpadów od właścicieli nieruchomości i stosowanie sankcji za naruszenie tego obowiązku.
Według organu odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie ziściły się przesłanki odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej unormowane w art. 189f § 1 k.p.a., albowiem brakującego poziomu recyklingu, wynoszącego 20,81 % nie można uznać za znikome naruszenie prawa skoro stanowi to około 3/4 wymaganego poziomu recyklingu. Odnosząc się zaś do oceny poszanowania prawa Kolegium zwróciło uwagę, że odstąpienie od wymierzenia kary w przedmiotowym przypadku byłoby nie do pogodzenia z zasadami równości wobec prawa, a w szczególności wobec tych przedsiębiorców, którzy uzyskują wymagany prawem poziom recyklingu i odzysku. Nadmieniono, iż organowi i stronie jest wiadomym, iż w 2021 r. i w 2023 r. spółka również nie osiągnęła wymaganego poziomu recyklingu, a powtarzające się cykliczne naruszanie tej samej zasady nie zasługuje na aprobatę. Poza tym zaprzestanie tego naruszenia prawa w 2022 r. jest obiektywnie już niemożliwe, a zatem w rachubę nie wchodziło też wdrożenie rozwiązań z § 2 art. 189f k.p.a., z uwagi na brak spełnienia warunków z tego uregulowania.
Podkreślono, że wprowadzone ustawą poziomy recyklingu w ramach gospodarowania odpadami komunalnymi ukierunkowane są na ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko zbędnych wytworów działalności ludzkiej, a przedmiotowa kara ma także charakter prewencyjny. Skarżąca była świadoma w jakim reżimie prawnym funkcjonuje oraz, że powodzenie w osiągnięciu wymaganego poziomu recyklingu jest obligatoryjne.
Podsumowując Kolegium wywiodło, że organ I instancji nie naruszył procedury administracyjnej, a zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o prawidłowo zinterpretowane przepisy art. 9g pkt 1 w zw. z art. 3b ust. 1 pkt 1 u.c.p.g. w związku z art. 9x ust. 2 pkt 1 i ust. 3 u.c.p.g.
Pismem z 3 września 2025 r. spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ww. decyzję organu II instancji wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W skardze decyzji tej zarzucono:
- naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 9g w zw. z art. 9x ust. 2 w zw. z art. 9oa ust. 1 i 3 u.c.p.g., poprzez przyjęcie, że skarżąca nie wykonała obowiązku określonego w art. 9g u.c.p.g. z uwagi na przekazane przez nią informacje o osiągniętym poziomie recyklingu, podczas gdy informacje podane przez skarżącą stanowią wartości podane jej przez instalację, która nie ma obowiązku podawania przedsiębiorcom zindywidualizowanych poziomów osiągniętego recyklingu i podaje wartości jako iloczyn średniego procentowego wskaźnika osiągniętego w danej instalacji,
- błędną wykładnię przepisów prawa materialnego - art. 9oa ust. 1 w zw. z art. 9g u.c.p.g., poprzez przyjęcie, że na podstawie przedłożonej informacji, skarżąca nie osiągnęła w roku kalendarzowym 2022 odpowiedniego poziomu recyklingu, podczas gdy z treści art. 9oa ust. 1 u.c.p.g. nie wynika w jaki sposób instalacja wylicza osiągnięte przez przedsiębiorcę poziomy recyklingu, które przekazywane są następnie przez skarżącą do organu, wobec tego nie sposób uznać czy przekazane wyliczenia stanowią informację zindywidualizowaną dla danego przedsiębiorcy i czy dopuścił się on naruszenia art. 9g u.c.p.g.,
- błędną wykładnię przepisów prawa materialnego - art. 9oa w zw. z art. 9n ust. 4 u.c.p.g. poprzez przyjęcie, że w przedłożonym sprawozdaniu skarżąca przedstawia zindywidualizowane dla niej informacje o osiągniętych poziomach recyklingu, podczas gdy przedłożone przez nią wartości to informacje przekazane jej przez instalację, która podaje je jako iloczyn średniego procentowego wskaźnika osiągniętego w danej instalacji,
- błędną wykładnię przepisów prawa materialnego - art. 9g w zw. z art. 9x ust. 2 u.c.p.g. poprzez przyjęcie, że odpowiedzialność administracyjna wynikająca z tych przepisów ma charakter absolutny, podczas gdy odpowiedzialność administracyjna nie ma charakteru absolutnego i można się od niej uwolnić wykazując okoliczności przemawiające za uznaniem, że podmiot naruszający przepisy uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, aby do naruszenia nie doszło,
- naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, jakie poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych skarżąca faktycznie uzyskała,
- naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie poziomów recyklingu dla skarżącej na podstawie wartości wskazywanych przez instalację dla każdego podmiotu dostarczającego odpady komunalne, podczas gdy poziomy recyklingu powinny zostać ustalone indywidualnie dla skarżącej i dopiero one powinny być podstawą do ustalenia, czy skarżąca poziomy recyklingu uzyskała i czy należy na nią nałożyć karę za ich nieosiągnięcie,
- naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy polegających na ustaleniu, czy skarżąca uczyniła wszystko, czego można od niej rozsądnie wymagać, aby do naruszenia art. 9g u.c.p.g. nie doszło,
- naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy - art. 189d k.p.a. i art. 189f k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i brak zbadania przez organ przesłanek do nakładania kary administracyjnej i przesłanek do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej, podczas gdy w niniejszej sprawie zachodziły przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji orangu I instancji oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania.
Dodatkowo skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci wydruku wiadomości email z 2 września 2025 r. od instalacji - Celowego Związku Gminnego - odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, celem wykazania następujących faktów: sposobu ustalania przez instalację osiągniętego przez skarżącą poziomu recyklingu, braku zindywidualizowania danych przekazanych przez instalację skarżącej, niezasadności nałożenia na nią kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną lub postanowienie następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go
z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Mając na uwadze wskazany wyżej zakres kompetencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że poddana kontroli Sądu decyzja organu II instancji nie narusza prawa.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Stosownie do dyspozycji art. 9g u.c.p.g., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości jest obowiązany do osiągnięcia w danym roku kalendarzowym w odniesieniu do masy odebranych przez siebie odpadów komunalnych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 3b ust. 2 i art. 3c ust. 2.
Natomiast zgodnie z art. 9x ust. 2 u.c.p.g. przedsiębiorca odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, który nie wykonuje obowiązku określonego w art. 9g - podlega karze pieniężnej, obliczonej odrębnie dla wymaganego poziomu:
1) recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami;
2) ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
Art. 9x ust. 3 u.c.p.g. stanowi, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 2, oblicza się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty za umieszczenie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych na składowisku, określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 290 ust. 2 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska, i brakującej masy odpadów komunalnych wyrażonej w Mg, wymaganej do osiągnięcia odpowiedniego poziomu recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami lub ograniczenia masy odpadów komunalnych ulegających biodegradacji przekazywanych do składowania.
Z kolei poziom osiągniętego recyklingu w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych ustalany jest na podstawie sprawozdań składanych przez podmiot odbierający odpady komunalne na podstawie umowy z właścicielem nieruchomości, stosownie do art. 9n ust. 4 u.c.p.g.
W badanej sprawie nie jest sporne, że w 2022 r. wymagany poziom przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych wynosił 25% a spółka wykazywała w sprawozdaniu, iż odebrała od właścicieli nieruchomości z terenu gminy D. 2690,3000 Mg odpadów komunalnych, z czego przekazane do przygotowania do ponownego użycia i recyklingu zostało 112,7431 MG odpadów. Powyższe odpowiada uzyskaniu 4,19 % poziomu recyklingu.
Podstawą faktyczną wydania zaskarżonej decyzji było ustalenie, że skarżąca nie uzyskała w 2022 r. wymaganego poziomu recyklingu.
Istota sporu, który zaistniał w rozpatrywanej sprawie pomiędzy organem i skarżącą spółką sprowadza się do tego, czy organ przy orzekaniu mógł przyjąć wartości ze złożonego przez spółkę sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne i czy takie wartości mogły być postawą wyliczenia kary pieniężnej za niewykonanie obowiązku osiągnięcia w 2022 r. poziomu przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych. Druga grupa zarzutów opiera się na twierdzeniu, że organy nieprawidłowo stwierdziły, że w sprawie nie zaistniały okoliczności uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary administracyjnej.
W swoich stanowiskach, zarówno w odwołaniu jak i w skardze, spółka wskazywała iż jej zdaniem dane ujęte w sprawozdaniu, które zostały podane przez spółkę, nie miały charakteru zindywidualizowanego bowiem instalacja do przetwarzania odpadków komunalnych do której spółka przekazywała odpady, nie ma obowiązku podawania przedsiębiorcom zindywidualizowanych poziomów osiągniętego recyklingu i podaje wartości jako iloczyn średniego procentowego wskaźnika osiągniętego w danej instalacji. Spółka stoi na stanowisku, że informacje na podstawie których organ stwierdził, że skarżąca nie osiągnęła wymaganych poziomów recyklingu, nie wskazują faktycznie jaki poziom recyklingu został uzyskany z odpadów przekazanych tylko przez tego przedsiębiorcę, albowiem informacje te są przez instalację wyliczane jako średnia w danej instalacji. Jednocześnie, skarżąca twierdziła, że nie ma żadnej możliwości samodzielnego ustalenia jaki poziom recyklingu został osiągnięty tylko z przekazanych przez nią odpadów. Spółka nadmieniła wreszcie, że w ramach wykonywania obowiązku, o którym mowa w art. 9n ust. 4 u.c.p.g., skarżąca podała organowi dane, które przedstawiła jej instalacja, albowiem tylko ona ma faktyczne możliwości ustalenia poziomów osiągniętego recyklingu.
Rozpatrując zasadność powyższego stanowiska nie można nie dostrzegać, iż przyjęta przez organ I instancji wielkość osiągniętego przez skarżącą w 2022 r. poziomu osiągniętego recyklingu w odniesieniu do masy odebranych odpadów komunalnych wynika, wprost ze sporządzonego przez spółkę sprawozdania rocznego za 2022 r. Trafnie w tym zakresie dostrzegł organ administracji, iż kwestionując wartości przyjęte w toku orzekania, spółka w istocie podważa rzetelność złożonego przez siebie sprawozdania. Przy czym spółka nie podaje ani żadnych innych - jej zdaniem prawidłowych wartości ani dowodów na poparcie takiej wartości – i oczekuje ich ustalenia przez organ w postępowaniu administracyjnym dotyczącym kary.
Nie sposób jednak uznać za przekonujące stanowiska spółki, która z jednej strony wywodzi, że nie ma możliwości samodzielnego ustalenia wysokości podawanych w sprawozdaniu wartości - a więc w istocie podaje, że nie wie jakie one były faktycznie, z drugiej zaś autorytatywnie stwierdza, że podane przez nią w sprawozdaniu dane, opracowane na podstawie danych z instalacji przetwarzającej odpady nie są prawidłowe z uwagi na przyjętą metodologię obliczeń.
W ocenie Sądu, skoro spółka w sprawozdaniu rocznym za 2022 r. podała konkretną wielkość recyklingu osiągniętego w 2022 r., dla potwierdzenia stanowiska zawartego w skardze, że wartość ta nie była prawidłowa, to skarżąca winna wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, iż owa wartość odbiega od wartości faktycznej oraz odpowiednio skorygować swoje sprawozdanie. W szczególności podważanie konkretnej wartości liczbowej powinno nastąpić przez wykazanie innej (mniejszej lub większej) wartości liczbowej. Oceny stanowiska spółki nie można dokonywać w szczególności w oderwaniu od charakteru danych podanych przez nią w sprawozdaniu. Zgodnie z art. 9n ust. 4 u.c.p.g. w przedmiotowym sprawozdaniu powinna zostać ujęta informacja o poziomie przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych osiągniętym przez podmiot odbierający odpady komunalne nie zaś o poziomie podanym przez podmiot prowadzący instalację komunalną. Prowadzi to do wniosku, że w realiach badanej sprawy organ administracji był uprawniony, a nawet zobowiązany do poczynienia ustaleń dotyczących poziomu recyklingu na podstawie danych zawartych w sprawozdaniu, co też uczynił prawidłowo.
Powyższe stanowisko potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 września 2023 r. sygn. akt III OSK 143/23, dotyczący nałożenia na skarżącą kary pieniężnej za nieosiągnięcie w 2019 r. wymaganych poziomów recyklingu. Stwierdzono w nim przekonująco, że to na przedsiębiorcy odbierającym odpady komunalne od właścicieli nieruchomości ciąży obowiązek podania w sprawozdaniu danych, które odzwierciedlałyby rzeczywiste ilości odpadów dostarczanych do instalacji przetwarzającej takie odpady i poddanych przetworzeniu. Natomiast eksponowana przez skarżącą spółkę kwestia wywiązywania się przez podmiot prowadzący taką instalację ze swoich obowiązków wobec przedsiębiorców odbierających odpady komunalne jest poza przedmiotem sprawy dotyczącej nałożenia kary.
Jeśli chodzi o stanowisko, iż wobec wykładni art. 9oa ust. 1 oraz ust. 3 ustawy przedstawionej przez NSA istnieje luka prawna co do sposobu przekazywania przez instalację przedsiębiorcom informacji o odpadach poddanych procesowi recyklingu a instalacje mają dowolność co do tego w jaki sposób podawana jest informacja przedsiębiorcom nie można nie dostrzegać, że podejmując się konkretnej działalności gospodarczej spółka powinna mieć świadomość obowiązujących w tym zakresie regulacji oraz zasad oraz podejmować stosowne działania zabezpieczające jej interes w szczególności jeśli – jak twierdzi strona skarżąca - instalacja ze swoich obowiązków wywiązuje się nieprawidłowo.
W zakresie stanowiska skarżącej, iż mogła przekazać organowi w sprawozdaniu wyłącznie dane przekazane jej przez instalację a jakakolwiek ingerencja w te dane naraziłaby spółkę na dodatkową odpowiedzialność z uwagi na poświadczenie nieprawdy, jawi się ono jako chybione. Przedmiotowe sprawozdanie jest sprawozdaniem podmiotu odbierającego odpady a zatem w jego treści podmiot odbierający odpady powinien zawrzeć dane zgodne ze stanem faktycznym. Nie sposób stwierdzić aby podanie danych zgodnych ze stanem faktycznym mogło skutkować odpowiedzialnością z uwagi na poświadczenie nieprawdy. Wręcz przeciwnie, to podanie danych, co do których podmiot składający sprawozdanie ma wiedzę, iż są niezgodne z prawdą lub nierzetelne, powinno skutkować taką odpowiedzialnością.
Nie sposób też uznać za uzasadnione twierdzenia, iż strona uczyniła wszystko czego można było od niej rozsądnie wymagać, aby do naruszenia przepisów art. 9g u.c.p.g. nie dopuścić, a w konsekwencji nie można przypisać stronie odpowiedzialności za popełnienie deliktu administracyjnego dotyczącego niedotrzymania poziomów recyklingu. Kolegium trafnie wskazało, że spółka zawierając umowy w zakresie odbioru odpadów komunalnych miała możliwość oszacowania, w kontekście własnych możliwości technicznych i wymagań prawnych, w tym dotyczących poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu, czy osiągnie w danym roku, przy określonej ilości podmiotów, wymagany poziom recyklingu. Spółka podejmując się jako przedsiębiorca konkretnego rodzaju działalności powinna liczyć się z wymaganiami wynikającymi z obowiązujących przepisów, w tym brać m.in. pod uwagę rodzaj odbieranych odpadów. W szczególności spółka ma prawo sprawdzić, czy właściciel nieruchomości niezamieszkałej dokonał selekcji odpadów i zastosować np. rygor cenowy by wymóc na właścicielach nieruchomości selektywną zbiórkę odpadów komunalnych lub mieć potem środki na potencjalne kary administracyjne.
Nie znajdują uzasadnienia także zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy i naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. Działania podejmowane przez organy były adekwatne do okoliczności sprawy a decyzje zostały należycie uzasadnione. Rolą organu było ustalenie jaki był wykazywany przez spółkę oraz wymagany przez ustawodawcę poziom recyklingu oraz w razie rozbieżności ustalenie stosownej kary, co też uczyniono prawidłowo. Organy administracji, nie miały obowiązku poszukiwania powodów niewykonania ustawowego obowiązku przez skarżącą i ustalania okoliczności przemawiających za odstąpieniem od wymierzenia przedmiotowej kary.
Wbrew twierdzeniom skargi organy nie naruszyły też art. 189d k.p.a. i art. 189f k.p.a. bowiem skarżąca nie wykazała żadnych okoliczności, które uzasadniałyby uwolnienie jej od odpowiedzialności pieniężnej z tytułu kary za nieuzyskanie właściwego poziomu recyklingu.
W ocenie Sądu organy administracji należycie wnikliwe zbadały przesłanki ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej a uzasadnienie decyzji organu odwoławczego w powyższym zakresie należy uznać za wyczerpujące i przekonujące. W szczególności zgodzić należy się z tezą, iż brakujący poziom recyklingu wynoszący 20,81 punktów procentowych jest znaczny a powtarzalność naruszania zasad recyklingu w kolejnych latach też nie może pozostać niedostrzeżona. Trafnie wreszcie dostrzeżono, iż wartość, jaką jest ochrona środowiska realizowana poprzez selektywną zbiórkę odpadów wymaga szczególnej opieki ze strony gmin, a kara powinna mieć charakter prewencyjny, skłaniający spółkę do podjęcia takich działań w kolejnych latach, aby wymagany poziom recyklingu był uzyskiwany.
Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że wydając zaskarżoną decyzję organ ustalił w sposób niewadliwy wszystkie okoliczności stanu faktycznego istotne dla podjęcia rozstrzygnięcia, dokonał prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego i nie naruszył przepisów postępowania w stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie skargi.
Z powyżej wskazanych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło