II SA/Sz 750/22

WyrokWSA w Szczecinie2022-11-09

Skład orzekający: Arkadiusz Windak, Katarzyna Sokołowska, Patrycja Joanna Suwaj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, jeśli niepełnosprawność matki powstała po ukończeniu przez nią 25. roku życia, a opieka nie jest na tyle absorbująca, aby uniemożliwiać podjęcie pracy zarobkowej?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało niewłaściwej oceny zebranego materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 i 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd stwierdził, że rezygnacja z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad matką jest uzasadniona, a potencjalna możliwość współdzielenia opieki przez rodzeństwo nie może stanowić argumentu przy ocenie rzeczywistego stanu faktycznego. Opieka sprawowana przez skarżącą została uznana za całodobową i długotrwałą, co uzasadnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca K. N. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem 18. roku życia lub do 25. roku życia w trakcie nauki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, jednakże z innego powodu – uznało, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją skarżącej z zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad matką, gdyż opieka ta nie była na tyle absorbująca, by uniemożliwiać podjęcie pracy zarobkowej. Skarżąca zaskarżyła decyzję do WSA, kwestionując ocenę organu odwoławczego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza B. z dnia [...] maja 2022 r., nr [...]. Burmistrz B., powołując się na przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111), w wyniku rozpatrzenia wniosku z dnia 29 kwietnia 2022 r. decyzją z dnia [...] maja 2022 r., odmówił K. N. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką J. S.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przepis art.17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wyłącznie wtedy, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała przed ukończeniem 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Niepełnosprawność matki wnioskodawczyni powstała gdy miała ona powyżej 21 lat, wobec czego przesłanka art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest spełniona. K. N. odwołała się od powyższej decyzji uznając, że jest ona dla niej krzywdząca i wydana w oparciu o przepis, który jest niezgodny z Konstytucją. Jednocześnie wskazała, że z uwagi na sprawowanie opieki zrezygnowała z pracy i w związku z tym potrzebuje środków finansowych na utrzymanie. W wyniku rozpoznania sprawy na skutek złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) w związku z art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615), decyzją z dnia [...] lipca 2022 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Następnie wskazało, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy został poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną, po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji RP, mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne, wchodząc w życie z dniem ogłoszenia, przy czym Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Powołane wyżej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i w tym samym dniu weszło w życie. Od dnia wejścia w życie omawianego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie. Należy zatem uwzględnić niekonstytucyjność przedmiotowego przepisu i rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej. W tym stanie prawnym organ pierwszej instancji błędnie zastosował art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Następnie Kolegium ustaliło, że K. N., która ma obecnie 55 lat, jest zamężna, nie mieszka z matką, jej miejscem zamieszkania jest miejscowość B. oddalona o 3,8 km od K. , gdzie mieszka matka. Jest bierna zawodowo od 2021 r. (ostatnie zatrudnienie zakończyło się [...] grudnia 2021 r.) Matka wnioskodawczyni jest osobą z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji i wymaga pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, co wynika z treści orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] kwietnia 2022 r. W dalszej części uzasadnienia Kolegium przytoczyło ustalenia pracownika socjalnego, który w dniu 13 maja 2022 r. przeprowadził wywiad środowiskowy. Z wywiadu tego wynika, że córka przyjeżdża do matki rano i wyjeżdża późnym wieczorem. Jej opieka nad matką polega na pomocy w utrzymaniu higieny, prowadzeniu gospodarstwa domowego, robieniu zakupów, załatwianiu spraw urzędowych, podawaniu leków, towarzyszeniu matce podczas wizyt lekarskich. Zakres tej opieki, w ocenie Kolegium, nie jest jednak na tyle absorbujący, żeby wymusił rezygnację opiekunki z zatrudnienia lub uniemożliwiał jej podjęcie pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze. Zdaniem Kolegium, nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotycząca związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez wnioskodawczynię z zatrudnienia lub niepodejmowania przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną. W niniejszej sprawie brak bowiem podstaw by uznać, że skarżąca, która zrezygnowała z pracy zarobkowej w grudniu 2021 r., a więc przed złożeniem wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności matki, co miało miejsce 13 stycznia 2022 r., obecnie nie podejmuje zatrudnienia ze względu na konieczność sprawowania długotrwałej opieki nad niepełnosprawną. Opieka ta bowiem polega na wykonywaniu powszechnych czynności dnia codziennego, które mieszczą się w ramach zwykłej rodzinnej pomocy i nie wymagają rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, mogą bowiem być wykonywane po pracy. W tej sytuacji Kolegium uznało, że nie istnieje bezpośredni związek pomiędzy rezygnacją bądź niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. W konsekwencji za prawidłowe Kolegium uznało rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji o odmowie przyznania stronie prawa do przedmiotowego świadczenia, jednak nie ze względu na wiek powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, ale z uwagi na niespełnienie przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodatkowo Kolegium podkreśliło, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sam fakt opieki nad osobą najbliższą, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku dzieci względem starszych rodziców. Jest ono natomiast swoistym ekwiwalentem wynagrodzenia, związanym z niepodejmowaniem zatrudnienia, bądź rezygnacją z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania stałej, permanentnej i regularnej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Opieka ta jednak musi mieć charakter trwały lub długotrwały i musi być wykonywana osobiście, a jej zakres musi być na tyle szeroki, że uniemożliwia opiekunowi aktywność zawodową. W sytuacji skarżącej nie można zatem mówić o zrezygnowaniu z zatrudnienia w 2021 r. (umowa o pracę w Spółce z o.o. [...] została rozwiązana za porozumieniem stron z dniem [...] grudnia 2021 r. ze względu na konieczność zapewnienia opieki matce, która orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] lutego 2022 r. zaliczona została do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a następnie, na skutek odwołania, orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] kwietnia 2022 r., do osób o znacznym stopniu niepełnosprawność, na stałe. Brak podstaw do przyjęcia, że niepodejmowanie obecnie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą jest spowodowane wyłącznie koniecznością zapewnienia długotrwałej opieki niepełnosprawnej matce, zwłaszcza że wnioskodawczyni nie jest jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji wobec matki, w tym także do zapewnienia jej opieki. Jak bowiem wynika z akt sprawy J. S. ma jeszcze trzech synów zamieszkałych w K. (dwóch niepracujących i jednego pracującego) oraz jednego syna zam. w B. , który pracuje zawodowo. Skoro zatem opieka sprawowana przez skarżącą ogranicza się do typowych czynności życia codziennego, które wykonywane są przez większość dzieci wobec starszych rodziców, to zdaniem Kolegium, wątpliwym jest, by była na tyle absorbująca, żeby móc uznać, iż w przedmiotowej sprawie istnieje związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, która musi być długotrwała, bezpośrednia i osobista. Unormowania zawarte w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy bowiem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, nawet w niepełnym wymiarze. K. N. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie uznając ją za krzywdzącą. Skarżąca podała, że opiekuje się mamą, która wymaga stałej opieki i pomocy. Polega ona na przygotowywaniu posiłków, sprzątaniu, robieniu zakupów, pilnowaniu terminów wizyt lekarskich, podawaniu leków, pomocy w utrzymaniu higieny osobistej, ubieraniu się oraz pomocy przy wszystkich czynnościach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że fakt konieczności opieki nad J. S. nie był kwestionowany lecz wyłącznie to, że brak jest związku przyczynowego między rezygnacją (niepodejmowaniem) z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej określanej jako "p.p.s.a."). Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do uznania, że decyzja ta nie odpowiada prawu. Niniejsza sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym na wniosek organu, któremu nie sprzeciwiła się skarżąca (stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli w sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza B. z dnia [...] maja 2022 r., odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudniania lub innej pracy zarobkowej z tytułu opieki nad matką. Podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615). Zgodnie z art. 17 ust. 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl zaś art. 17 ust. 1b cytowanej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Jak wynika z akt administracyjnych skarżąca, jak trafnie ocenił to organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, należy do kręgu osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Matka skarżącej, nad którą sprawuje ona opiekę, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] kwietnia 2022 r. Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S., w którym podano m.in., że J. S. wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, wymaga zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze, oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie, wymaga korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług specjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki. Według orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie da się ustalić daty, od której powstała niepełnosprawność, natomiast niepełnosprawność w stopniu znacznym datuje się od [...] stycznia 2022 r. Pomimo że organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na fakt, że nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż niepełnosprawność matki skarżącej nie powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, to Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo zinterpretowało i uwzględniło skutki wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13. Wyrokiem tym Trybunał orzekł o niekonstytucyjności części normy wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Przepis ten nie mógł zatem stanowić podstawy do odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia na przesłance wieku powstania niepełnosprawności, tj. na przesłance uznanej za niezgodną z Konstytucją, jeżeli spełnione zostałyby inne przesłanki niezbędne do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Uznając jako niezasadną przesłankę wskazaną przez organ I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdziło jednak, że podstawą do odmowy przyznania świadczenia jest brak związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki przez skarżącą nad niepełnosprawną matką, a rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Jak już wcześniej wspomniano, w myśl art. 17 ust. 1 tej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom wymienionym w tym przepisie - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy zgodzić się z Kolegium, że rezygnacja z aktywności zawodowej musi być wymuszona przez konieczność sprawowania opieki nad chorym, zaś rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. Za chybione Sąd uznał jednak stanowisko organu odwoławczego, wyprowadzone z niewłaściwej oceny zdarzeń faktycznych i oceny zakresu sprawowanej przez skarżącą opieki. Zdaniem Kolegium, jedną z okoliczności mających świadczyć o braku związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą, a koniecznością sprawowania opieki jest to, że skarżąca przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie pracowała od [...] grudnia 2021 r., kiedy to rozwiązała umowę o pracę w [...] Spółka z o.o., a więc przed złożeniem wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności matki, co miało miejsce [...] stycznia 2022 r. W ocenie Sądu, okoliczność, czy osoba wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego pracowała bezpośrednio przed złożeniem wniosku o to świadczenie lub przed złożeniem wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności nie stanowi przesłanki uniemożliwiającej przyznanie wnioskowanego świadczenia. Nie sposób również uznać skarżącej jako osobę bierną zawodowo, skoro do [...] grudnia 2021 r. była osobą pracującą i jak wyjaśniła w trakcie postępowania, przyczyną rezygnacji z zatrudnienia była konieczność sprawowania opieki nad matką. Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że matka skarżącej z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności wystąpiła dopiero [...] stycznia 2022 r. Przedstawione przez skarżącą wyjaśnienia w pełni korespondują ze zdarzeniami faktycznymi, które znajdują potwierdzenie w aktach sprawy i stanowią logicznie spójne wyjaśnienie okoliczności, które skłoniły stronę do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przekonujące są twierdzenia skarżącej, która wskazując na konieczność przyjęcia na siebie długotrwałej opieki nad matką, decyzję o rezygnacji z zatrudnienia mogła podjąć już w grudniu 2021 r., z czym mogło się wiązać wystąpienie przez matkę w styczniu 2022 r. z wnioskiem o ustalenie stopnia niepełnosprawności. Dopiero uzyskanie ostatecznego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w wymaganym zakresie pozwoliło złożyć przez skarżącą wniosku o świadczenie pielęgnacyjne. Nie można również przypisać istotnego znaczenia uwadze organu o teoretycznej możliwości współdzielenia opieki nad matką przez rodzeństwo skarżącej. Potencjalna możliwość, czy też nawet powinność sprawowania opieki przez wszystkie dzieci nad niepełnosprawnym rodzicem nie może stanowić argumentu przy ocenie rzeczywistego stanu faktycznego, tj. czy i kto taką opiekę realnie sprawuje, w szczególności, czy zapewnia ją strona wnioskująca o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium stwierdziło, że według opisu czynności, które wykonuje skarżąca względem matki w ramach sprawowanej opieki "(...) wątpliwym jest, by była na tyle absorbująca, żeby móc uznać, iż w przedmiotowej sprawie istnieje związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, która musi być długotrwała, bezpośrednia i osobista". Po pierwsze, ewentualne wątpliwości organu co do stanu faktycznego powinny być eliminowane poprzez przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego. Po drugie, organ odwoławczy, tak jak i organ I instancji, w najmniejszym stopniu nie podważył długotrwałości, bezpośredniości i rzetelności sprawowania przez skarżącą osobistej opieki nad matką. Przy tym z akt sprawy nie wynika, aby inni członkowie rodziny, inne osoby lub instytucje świadczyły względem matki skarżącej opiekę, która, jak wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jest jej niezbędna ze względu na znaczny stopnień niepełnosprawności. Co więcej, z wniosków pracownika socjalnego przeprowadzającego wywiad środowiskowy w dniu 13 maja 2022 r., wynika, że matka skarżącej "(...) wymaga stałej opieki. Jest osobą chodzącą, potrzebującą pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (kule i wózek inwalidzki)". Pracownik socjalny przedstawił sytuację pięciorga dzieci niepełnosprawnej i wyjaśnił, że "Córka K. N. jest jedyną osobą, która sprawuje opiekę nad matką J. S.. Opieka wykonywania odpowiednio i należycie. Córka codziennie rano przyjeżdża do matki, wyjeżdża późnym wieczorem. P. J. potrzebuje pomocy w utrzymaniu higieny i prowadzeniu gospodarstwa domowego, załatwianiu spraw urzędowych, robi zakupy, podawanie laków, wizyty u lekarzy. Stan zdrowia Pani J. S. pogarsza się ze względu na wiek. Potrzebuje osoby drugiej do opieki nad nią. Opieka sprawowana przez córkę jest wykonana należycie, bez zastrzeżeń. Pani J. S. nie korzystała z usług opiekuńczych i pomocy instytucjonalnej". W kontekście przedstawionych przez pracownika socjalnego wniosków oraz ocenionych przez Sąd wyżej argumentów Kolegium, stanowisko organu odwoławczego odnośnie wymaganej, sprawowanej i przy tym niezbędnej opieki nad niepełnosprawną matką skarżącej należy uznać jako niezasadne, bowiem nie znajduje należytego oparcia w materiale dowodowym. Zdaniem Sądu, na podstawie akt sprawy oraz wyjaśnień strony uzasadnione wydaje się stwierdzenie, że skarżąca sprawuje całodobową i długotrwałą opiekę nad niepełnosprawną matką. W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało niewłaściwej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w świetle nieprawidłowo interpretowanych przepisów art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wydając decyzję naruszającą w konsekwencji zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania administracyjnego. Uchybienie organu polegające na wadliwej ocenie związku przyczynowo skutkowego pomiędzy zatrudnieniem, a opieką sprawowaną przez skarżącą i jej zakresem skutkować musiało uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nieprawidłowe zastosowanie art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych przez organ I instancji skutkowało również uchyleniem decyzji organu I instancji (art. 145 § 1 pkt 1 a) w zw. z art. 135 p.p.s.a.) Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organ zobowiązany będzie uwzględnić powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną co do interpretacji i zastosowania art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych i dokonać merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło