II SA/Sz 751/20
WyrokWSA w Szczecinie2021-04-01
Skład orzekający: Grzegorz Jankowski, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, odmawiając przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych (SUO) z konkretnym terapeutą, narusza obowiązek uwzględnienia indywidualnych potrzeb beneficjenta i zasady prawdy obiektywnej, jeśli wcześniej sąd uchylił decyzję w tej sprawie, wskazując na konieczność dogłębnego uwzględnienia sytuacji beneficjenta?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej prawidłowo postąpiły, odmawiając przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych z konkretnym terapeutą, mimo wcześniejszego uchylenia decyzji w tej sprawie przez sąd. Organy wykazały, że zapewnienie usług z wskazanym terapeutą nie było prawnie i organizacyjnie możliwe, a przyznanie usług przez wybranego w przetargu wykonawcę, choć nieakceptowanego przez stronę, było zgodne z przepisami prawa i możliwościami finansowymi. Sąd podkreślił, że choć potrzeby beneficjenta są ważne, nie zawsze można je zaspokoić w oczekiwanej formie ze względu na ograniczenia organizacyjne i finansowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych (SUO) dla P. P. z konkretnym terapeutą, J. P., bez pośrednictwa wyznaczonego przez MOPR wykonawcy. Po wcześniejszym uchyleniu decyzji przez WSA w Szczecinie, organy administracji ponownie odmówiły realizacji usług z wskazanym terapeutą, wskazując na brak możliwości prawnych i organizacyjnych. Skarżący zarzucił naruszenie art. 153 p.p.s.a. i nieuwzględnienie indywidualnych potrzeb beneficjenta.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lipca 2020r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), art. 50 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1507 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania P. P., reprezentowanego przez opiekuna prawnego G. P. oraz odwołania Prokuratora Prokuratury Okręgowej w K. od decyzji Prezydenta Miasta K. nr [...] z dnia [...] maja 2020 r. w sprawie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższa decyzja została podjęta w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2018 r. G. P. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych (dalej zwanych: "SUO") dla syna P. P. w wymiarze zaleconym przez lekarza psychiatrę. Jednocześnie wnioskodawczyni zwróciła się z prośbą, aby usługi te były świadczone przez konkretnego terapeutę - J. P., bez pośrednictwa wyznaczonego przez MOPR wykonawcy, czyli [...] Stowarzyszenia Pomocy Osobom Autystycznym (skrót: "[...]SPOA").
Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...], wydaną w oparciu o art. 7 pkt 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 18 ust. 1 pkt 3, art. 50 ust. 2, art. 106 ust. 4, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm.), Prezydent Miasta K. odmówił G. P. przyznania pomocy w formie specjalistycznych usług opiekuńczych dla syna P. P..
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w czerwcu 2017 r. J. P. rozwiązała umowę z wykonawcą SUO oraz, że orzekając o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia nie wskazuje się terapeuty z imienia i nazwiska. Od powyższej decyzji G. P. złożyła odwołanie. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. G. P. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zdaniem skarżącej, zlecenie przez MOPR wykonawstwa SUO organizacji pozarządowej nie ma charakteru obligatoryjnego i nie może stanowić bezwzględnej przesłanki do odmowy przyznania SUO, gdy taki sposób realizacji zadania stoi w sprzeczności z ważnym, uzasadnionym i udokumentowanym interesem jej syna.
Wyrokiem z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt II SA/Sz 448/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił ww. decyzję SKO w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] lutego 2018 r.
Uzasadniając wyrok Sąd wskazał, że decyzje w sprawie przedmiotowych usług mają charakter uznaniowy w części odnoszącej się do ich zakresu, okresu i miejsca świadczenia. Zatem zarówno z decyzji przyznającej świadczenia jak i odmawiającej ich przyznania musi precyzyjnie wynikać dlaczego zapadło takie a nie inne rozstrzygnięcie oraz jakimi przesłankami organ się kierował przy jego wydawaniu. Tymczasem - w ocenie Sądu - w obu decyzjach nie przedstawiono argumentów uzasadniających odmowę przyznania skarżącej specjalistycznych usług opiekuńczych dla jej syna. Organy poprzestały na konstatacji, że usługi w tym zakresie świadczy wybrany w przetargu podmiot a z jego pomocy skarżąca nie chce korzystać i wskazuje terapeutę, który takie usługi mógłby wykonywać. Sąd uznał, że takiego stanowiska zaaprobować nie może, ponieważ w przypadku wydawania decyzji o charakterze uznaniowym na organie administracji ciąży obowiązek szczególnie starannego sporządzenia jej uzasadnienia, zwłaszcza gdy decyzja ta jest dla strony negatywna. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno być na tyle wyczerpujące i zindywidualizowane, aby Sąd był w stanie ocenić, czy zawarte w decyzji rozstrzygnięcie nie zapadło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego. W takim zakresie zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie poddają się kontroli Sądu.
Sąd stwierdził również, że organy pomocy społecznej skoncentrowały się wyłącznie na zagadnieniu dotyczącym finansowania specjalistycznych usług opiekuńczych oraz ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z naruszenia ustawy o finansach publicznych. Nie dość jednak wystarczająco skupiły się na beneficjencie pomocy i jego indywidualnych potrzebach, które mogłyby być - przy odpowiednim zaangażowaniu organu - zapewniane na warunkach dotychczasowych, przy dogłębnym i wnikliwym uwzględnieniu jego szczególnej, jednostkowej sytuacji, uwarunkowań psychofizycznych płynących z niepełnosprawności oraz, co najistotniejsze - możliwości kontynuowania bez uszczerbku dla dotychczasowych osiągnięć beneficjenta i pracy jaka została dokonana przez jego nauczycieli i opiekunów. Specjalistyczne usługi opiekuńcze u osób m.in. z autyzmem muszą być zorganizowane w taki sposób, by zapewniały stałość miejsca, czasu i osób pracujących z uczniem, co daje dziecku poczucie bezpieczeństwa, wyzwala jego aktywność i pozwala osiągać rezultaty w pracy terapeutycznej.
Po wyroku, w ramach przedmiotowego postępowania, wydano następujące decyzje w tej sprawie: decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. przyznającą pomoc społeczną w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych dla P. P. od [...] grudnia 2018 r. do [...] grudnia 2018 r., jednocześnie odmawiającą realizacji specjalistycznych usług opiekuńczych z J. P. bez pośrednictwa [...]SPOA. Decyzja ta została uchylona decyzją SKO w K. z dnia [...] stycznia 2019r. Decyzję z dnia [...] stycznia 2019 r., którą umorzono przedmiotowe postępowanie, decyzja ta została uchylona decyzją SKO w K. z dnia [...] marca 2019 r. Decyzję z dnia [...] marca 2019 r. o odmowie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych dla P. P. od lutego 2018 r. do [...] marca 2019 r., przyznającą specjalistyczne usługi opiekuńcze od [...] marca do [...] grudnia 2019 r., jednocześnie odmawiając realizacji specjalistycznych usług opiekuńczych z J. P. bez pośrednictwa Stowarzyszenia. Decyzja ta została uchylona decyzją SKO z dnia [...] listopada 2019 r. Decyzję z dnia [...] grudnia 2019 r., którą odmówiono realizacji specjalistycznych usług opiekuńczych z J. P. bez pośrednictwa [...]SPOA. Decyzja została uchylona decyzją Kolegium z dnia [...] stycznia 2020 r. Kolejną decyzję z dnia [...] lutego 2020r. umarzono postępowanie, i decyzja ta została również uchylona decyzją SKO w K. z dnia [...] kwietnia 2020 r.
Następnie, Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] na podstawie art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 7 pkt 5, 6, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 9, art. 50 ust. 2, 4, 5, 7, art. 106 ust. 1, 4, art. 107, art. 109 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1358), § 2 pkt 1 a, 3b, § 4 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189, poz. 1598 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] lutego 2018 r.:
1. odmówił przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych dla P. P. w okresie od miesiąca lutego 2018 r. do [...] czerwca 2020 r.,
2. przyznał specjalistyczne usługi opiekuńcze dla P. P. w wymiarze 4 godzin tygodniowo tj. 2 godzin terapii pedagogicznej i 2 godzin terapii logopedycznej (łącznie 16 godzin miesięcznie) w okresie od dnia [...] czerwca 2020 r. do dnia [...] grudnia 2020 r. z miesięczną opłatą w wysokości [...] zł oraz ustalił, że specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone będą w miejscu zamieszkania Świadczeniobiorcy lub w miejscu wyznaczonym przez wykonawcę[...] Stowarzyszenie Pomocy Osobom Autystycznym z siedzibą w K.,
3. odmówił realizacji specjalistycznych usług opiekuńczych z mgr J. P. bez pośrednictwa [...] Stowarzyszenia Pomocy Osobom Autystycznym.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że realizując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (m.in.) wystąpił do Urzędu Zamówień Publicznych o opinię w tej sprawie, przeanalizował możliwości podziału zamówienia na części lub też oferty wariantowe oraz możliwość uznania żądanych usług jako usługi medyczne lub pielęgniarskie, zmodyfikował warunki realizacji zadania, negocjował z wykonawcą usług w sprawie zatrudnienia J. P., ogłosił postępowanie na świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych w ramach usług społecznych, wystąpił do Naczelnej Izby Lekarskiej z prośbą o wyjaśnienie możliwości wskazania przez lekarza w zaświadczeniu lekarskim konkretnego terapeuty z imienia i nazwiska, wystąpił do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o opinię w tej sprawie, zaproponował współpracę J. P. na podstawie umowy o pracę, na część etatu. Ponadto organ przeanalizował rozwiązania stosowane przy wyborze wykonawcy SUO w innych gminach. Ustalono także, że z dniem [...] grudnia 2019 r. J. P. zaprzestała prowadzenia działalność gospodarczej, w związku z czym nawiązanie współpracy możliwe byłoby tylko w oparciu o stosunek pracy, który to wariant został wcześniej już odrzucony przez terapeutę lub umowę cywilno-prawną, co stanowiłoby naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz prawa zamówień publicznych.
Zdaniem organu I instancji wyczerpał on prawne możliwości nawiązania współpracy ze konkretnym terapeutą, co zostało wykazane w postępowaniu zakończonym decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r., zaś stan prawny na dzień wydania niniejszej decyzji nie uległ zmianie.
Organ uwzględnił ustalenia rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] lutego 2018 r. oraz dochód na osobę w rodzinie z miesiąca stycznia 2018 r.
Opiekun prawny G. P. złożyła odwołanie d powyższej decyzji, w którym zarzuciła organowi naruszenie:
1. art. 153 p.p.s.a., art. 170 p.p.s.a. i uchybienie zasadzie powagi rzeczy osądzonej,
2. prawa materialnego - art. 2, art. 3, art. 50 ust. 2 i 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez odmowę realizacji wsparcia terapeutycznego zgodnie z potrzebami osoby niepełnosprawnej wskazanymi w uzasadnieniu wniosku z dnia [...] lutego 2018 r. oraz w uzasadnieniu wyroku WSA w Szczecinie
3. art. 7, art. 11, art. 77, art. 107 k.p.a. poprzez niewykazanie w sposób wyczerpujący braku możliwości prawnych realizacji świadczenia zgodnie z wnioskiem strony i wyrokiem Sądu oraz przekroczenie uprawnień uznania administracyjnego z naruszeniem ważnego interesu beneficjenta
4. art. 8 § 1 k.p.a. w związku z ww. naruszeniami oraz naruszeniem prawa stwierdzonym w wyroku WSA w Szczecinie, sygn. akt SA/Sz 448/18.
Odwołanie złożył również Prokurator Prokuratury Okręgowej w K., w zakresie punktu 3 decyzji. Decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 153 p.p.s.a. i art. 170 ust. 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej zawartej w wyroku WSA w Szczecinie,
- art. 6, art. 8 w zw. z art. 11 w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. a art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez odstąpienie od uzyskania stanowiska strony w aspekcie dokonanych ustaleń o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej przez wnioskowanego terapeutę i jego zbadania pod kątem materialno-prawnych podstaw oraz dokonanie dowolnej oceny w oparciu o ten materiał o braku zmiany od ubiegłego roku okoliczności w zakresie nawiązania przez tego terapeutę współpracy ze [...]SPOA, co wpływa na sytuację beneficjenta, na jego interes prawny w żądaniu przyznania tych usług z wybranym terapeutą, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego wniosku o braku możliwości prawnych uwzględnienia żądania beneficjenta o indywidualnie sformułowanych potrzebach w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych, z pominięciem zindywidualizowanych świadczeń i słusznego interesu beneficjenta (rodzaj schorzenia, dotychczasowe wyniki oddziaływań terapeutycznych),
- art. 2, art. 3 ust. 1 i 3, art. 50 ust. 2 i 4 ustawy o pomocy społecznej, poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak jest podstaw do realizacji specjalistycznych usług opiekuńczych w oparciu o zasadę stałości osób pracujących z uczniem o zdiagnozowanym schorzeniu, bez uwzględnienia potrzeby dostosowania pomocy do konkretnej sytuacji i indywidualnego beneficjenta pomocy społecznej oraz jego potrzeb poprzez indywidualizację i proporcjonalność rodzaju i form świadczeń w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych na rzecz osób dotkniętych konkretną jednostką chorobową oraz współpracy z beneficjentami i w ten sposób poszukiwania elastycznych, odpowiednich i proporcjonalnych rozwiązań i środków na realizację celów pomocy społecznej, bez uwzględnienia niewykonalności przyznanych świadczeń przy jednoznacznie określonym czasookresie wnioskowanych świadczeń, niezmienności sytuacji faktycznej, akcentowanym wyniku dotychczasowej terapii, ciągłości prowadzonych postępowań administracyjnych i braku merytorycznego rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2018 r.
W wyniku rozpoznania ww. odwołań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu [...] lipca 2020 r. wydało opisaną na wstępie decyzję, która stanowi przedmiot skargi.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji przedstawił treść art. 50 ust. 1, ust. 2, ust. 4 i 5 ustawy o pomocy społecznej oraz przedstawił stan faktyczny w sprawie, w tym odniósł się do treści wskazań z uzasadnienia wyroku II SA/Sz 448/18 oraz opisał wydawane kolejno w sprawie decyzje organu I instancji i Kolegium wraz z ich uzasadnieniem, podał treść odwołań i wniosków strony oraz opisał działania jakie podejmował organ I instancji w toku tego postępowania.
Kolegium podało miedzy innymi, że organ pomocy społecznej wykorzystuje zasoby własne (pracownicy terapeuci zatrudnieni na umowy o pracę), ale może też zlecić realizację organizacji pozarządowej w trybie przewidzianym w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie lub w trybie przetargu. Z uwagi na brak własnych specjalistów MOPR w K. wybrał formę, którą jest przetarg nieograniczony. W dniu [...] grudnia 2018 r. J. P. złożyła w MOPR w K. wniosek o umożliwienie jej jako osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą "[...]" [...], udziału w realizacji zamówienia publicznego specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi i upośledzeniem umysłowym w roku 2019, poprzez podział zamówienia na części, bądź w innej dopuszczalnej formie. Organ I instancji rozważał podzielenie zamówienia na części analizując możliwe do przyjęcia warianty, jednakże ocenił, że żadne z rozważanych rozwiązań nie mogłoby zagwarantować, że konkretną część, czy konkretne zamówienie spełniłoby oczekiwania strony, czyli przyporządkowanie terapeuty J. P. do prowadzenia terapii P. P.. Ponadto organ I instancji rozważał również czy specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi mogą być sklasyfikowane w ramach usług pozyskiwania personelu pielęgniarskiego lub medycznego, określonych w załączniku XIV do dyrektywy 2014/24/UE. Ustalił jednak, że brak jest możliwości sklasyfikowania specjalistycznych usług opiekuńczych w formie terapii pedagogicznej i logopedycznej jako usług pozyskiwania personelu pielęgniarskiego i medycznego. Ostatecznie, przy organizacji specjalistycznych usług opiekuńczych na rok 2019 organ I instancji ogłosił postępowanie, wskazywane zarówno przez stronę, jak i sugerowane w wyroku WSA w oparciu o art. 138o ustawy Prawo zamówień publicznych - tzw. usługi społeczne, bez podziału zamówienia na części, do którego może przystąpić każdy podmiot, w tym również osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą. Organ zmodyfikował warunki udziału w postępowaniu, a kryteria dostępu potencjalnych oferentów zostały określone w taki sposób, by mogły je spełnić również osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą. W realizowanym postępowaniu na świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi na 2019 rok w trybie 138o ustawy Prawo zamówień publicznych - usługi społeczne - wpłynęła jedna oferta. Była to oferta KSPOA, z którym zawarto umowę. Po zawarciu umowy zwrócono się do Stowarzyszenia, czy istnieje możliwość nawiązania współpracy z J. P.. Z odpowiedzi wynika, iż Zarząd Stowarzyszenia podjął jednogłośną decyzję o braku możliwości ponownej współpracy z J. P.. Jednocześnie wykonawca zadania wskazał w swoim piśmie, iż posiada kadrę terapeutyczną posiadającą doświadczenie oraz znającą mechanizmy nauki i pracy z osobami, dla których przeznaczone są specjalistyczne usługi opiekuńcze. Ponadto organ I instancji uzyskał opinię Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wydana w tej sprawie, z której wynika, że jego działania były prawidłowe i zgodne z prawem.
Zdaniem Kolegium, w ramach przedmiotowego, ponownie prowadzonego postępowania, obowiązki jakie spoczywają na organie działającym w ramach uznania administracyjnego zostały przez organ wypełnione. Organ I instancji, zgodnie z wytycznymi WSA w Szczecinie, poszukiwał rozwiązań w celu zrealizowania żądań strony, a motywy podjętych rozstrzygnięć, w tym rozstrzygnięcia aktualnie zaskarżonego, szczegółowo uzasadniał. Wniosek strony o przyznanie tego rodzaju usług mógł zostać uwzględniony jedynie w oparciu o art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, z którego wynika, że organ nie ma obowiązku przyznania tych usług, w tym z konkretną osobą. Dokonując rozstrzygnięć w powyższym przedmiocie organy administracji oczywiście zobowiązane są wziąć pod uwagę potrzeby wnioskodawcy, ale też muszą się kierować się zasadą pomocniczości (subsydiarności), wyrażoną w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Co więcej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Kolegium podkreśliło, że wnioskowane usługi zostały stronie przyznane, choć nie podjęła ona próby ich realizacji ze wskazanym przez organ wykonawcą.
W ocenie Kolegium, organ I instancji wyjaśnił w wystarczający sposób dlaczego nie może zadośćuczynić w pełni żądaniu strony i dostosować pomocy do oczekiwań beneficjenta. Ponadto, nie budzi wątpliwości, iż P. P. potrzebuje wnioskowanej pomocy w ramach SUO, lecz potrzeby te mogą być zaspokojone zarówno w ramach wydanej w pierwszej instancji decyzji, jak również poza systemem pomocy społecznej, która ma jedynie charakter subsydiarny. Nie można również ponad wszelką wątpliwość założyć, że praca terapeutyczna z wykonawcą SUO wskazanym przez organ nie przyniosłaby rezultatów porównywalnych do tych osiągniętych przez Panią P. , co jednak nie zostało dotychczas zweryfikowane, z uwagi na niepodjęcie przez stronę choćby próby realizacji decyzji organu. Zaświadczenie lekarskie, w którym poparta została potrzeba przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych, a której organ nie kwestionuje, zostało przez organ uwzględnione przy ustaleniu w decyzji zakresu, okresu i miejsca świadczenia. Zaświadczenie natomiast nie wskazywało, aby wykonalność, celowość i skuteczność SUO była możliwa jedynie z określonym terapeutą.
Organ odwoławczy zaznaczył także, że zapewnienie specjalistycznych usług opiekuńczych - zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej - jest zadaniem zleconym z zakresu administracji rządowej realizowanym przez gminę, stąd organ musiał kierować się zasadą gospodarności wydatkowanych środków finansowych oraz mieć na uwadze dyscyplinę budżetową. Dokonał zatem wyboru instytucji spełniających wymagania określone przepisami prawa, zapewniając stronie specjalistyczne usługi opiekuńcze, zgodnie z ostatnim przedłożonym, przez stronę zaleceniem lekarskim. Jak wynika z dotychczasowych ustaleń organu wykonawca usług - KSPOA jest w stanie zapewnić świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych dostosowanych do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym, a więc jest w stanie zaspokoić potrzeby osób niepełnosprawnych dotkniętych autyzmem, w tym również Pana P.
Zdaniem Kolegium, sam fakt spełniania kryteriów do udzielenia pomocy nie oznacza, że zawsze stronie musi być przyznane świadczenie w takim rozmiarze i formie, o jakie wnioskuje. Argumentacja obu odwołań sprowadza się w istocie do zarzutu niewypełnienia przez organ wskazówek WSA w Szczecinie zawartych w wydanym w sprawie wyroku, jednakże - w ocenie Kolegium - wytyczne Sądu zostały przez organ spełnione.
P. P., reprezentowany przez opiekuna prawnego G. P. (dalej jako "strona"), zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając w skardze naruszenie:
1. art. 153 i art. 170 ust. 2 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie formułującego ocenę prawną prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sygn. akt II SA/Sz 448/18, co powoduje brak prawomocnej i wykonalnej decyzji po stronie beneficjenta przy jego niezmienionej sytuacji rzeczywistej - schorzenie jest stałe, zaś zakres możliwej do osiągnięcia poprawy objawowej uzależniony jest od objęcia odpowiednim wsparciem terapeutycznym,
2. art. 6 k.p.a. ,art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. , art. 78 §1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § i 3 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, niewyjaśnienie w wyniku ponownego rozpoznania sprawy w sposób wyczerpujący i wszechstronny materiału dowodowego sprawy oraz dokonanie dowolnej oceny w oparciu o ten materiał i naruszenie zasady wyjaśnienia zasadności przesłanek rozstrzygnięcia, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego wniosku o braku możliwości prawnych uwzględnienia żądania beneficjenta o indywidualnie sformułowanych potrzebach w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych, z pominięciem zindywidualizowanych świadczeń i słusznego interesu beneficjenta (rodzaj schorzenia, dotychczasowe wyniki oddziaływań terapeutycznych),
3. art. 2, art. 3 ust. 1 i 3 , art. 50 ust. 2 i 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak jest podstaw do realizacji specjalistycznych usług opiekuńczych w oparciu o zasadę stałości osób pracujących z uczniem o zdiagnozowanym schorzeniu, bez uwzględnienia potrzeby dostosowania pomocy do konkretnej sytuacji i indywidualnego beneficjenta pomocy społecznej oraz jego potrzeb poprzez indywidualizację i proporcjonalność rodzaju i form świadczeń w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych na rzecz osób dotkniętych konkretną jednostką chorobową oraz współpracy z beneficjentem i w ten sposób poszukiwania elastycznych, odpowiednich i proporcjonalnych rozwiązań i środków na realizację celów pomocy społecznej, bez uwzględnienia niewykonalności przyznanych świadczeń przy jednoznacznie określonym czasookresie wnioskowanych świadczeń, niezmienności sytuacji faktycznej, akcentowanym wyniku dotychczasowej terapii, ciągłości prowadzonych postępowań administracyjnych i braku merytorycznego rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2018 r. (przy uwzględnieniu jego modyfikacji),
4. art. 8 § 1 k.p.a. w związku z ww. naruszeniami oraz uprzednim naruszeniem prawa stwierdzonym w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: sygn. akt II SA/Sz 448/18 i sygn. akt II SAB/Sz 40/19,
5. art. 7, art. 32 i art. 69 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w związku z naruszeniami wskazanymi w pkt 1 - 4.
W uzasadnieniu skargi, w znacznej jego części, strona odniosła się do wcześniejszych decyzji organu I instancji oraz SKO w K., wydawanych w tej sprawie, po wyroku II SA/Sz 448/18, powtarzając zarzuty wcześniej już podnoszone w kolejnych odwołaniach od tych decyzji i wyrażając niezadowolenie z działań organów w tej sprawie.
W zakresie zarzutów względem zaskarżonej obecnie decyzji strona podniosła, że nie jest ona rozstrzygnięciem adekwatnym do wniosku z dnia [...] lutego 2018 r. i zgodnym z oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym wyroku WSA w Szczecinie. Przedmiotem postępowania, stosownie do wytycznych wyroku WSA w Szczecinie, miało być uwzględnienie specyfiki i celu specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych na rzecz osób dotkniętych autyzmem. Tymczasem, procedowanie w przedmiotowej sprawie nie skutkuje realną i pożądaną pomocą we wsparciu stanu zdrowia P. P. oraz czyni niewykonalną decyzję o przyznaniu specjalistycznych usług opiekuńczych. W decyzji organu I instancji orzeczono o przyznaniu SUO, ale zarazem postawiono warunek niewykonalności tej decyzji, tj. odmówiono ich realizacji z J. P. bez pośrednictwa [...]SPOA. Przyznanie usług w tym kształcie nie pozwala na osiągnięcie celów i zasad pomocy społecznej, z uwagi na rodzaj stwierdzonego schorzenia i dotychczasowy proces terapeutyczny beneficjenta.
Zdaniem strony, organ I instancji miał znaleźć rozwiązanie przy uwzględnieniu oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym orzeczeniu, a nie opinii Urzędów, do których zwracał się i przytaczał ich opinie w uzasadnieniach decyzji, pomijając okoliczność, iż nie stanowią one wykładni powszechnie obowiązujących przepisów prawa i nie są wiążące dla organów w tej indywidualnej sprawie, w przeciwieństwie do wytycznych zawartych w prawomocnym wyroku sądowym. Charakter usług, okoliczności sprawy, a przede wszystkim wzgląd na rzeczywiste potrzeby konkretnego beneficjenta w sprawie oraz cel przyznania SUO wymagał wypełnienia normy z art.50 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast organ, nie wyjaśniając w sposób wyczerpujący, na podstawie własnej, dowolnej oceny uznał, że nie zachodzi po stronie beneficjenta sytuacja nietypowa, a przy realizacji wsparcia dla osób z autyzmem nie zachował indywidualnej oceny, niestandardowego podejścia i elastyczności.
Strona zaznaczyła dalej, że praca z konkretnym terapeutą jest niezbędna dla ochrony zdrowia psychicznego syna. Wymaga on stałej rehabilitacji logopedycznej i pedagogicznej, a kilkuletnia praca terapeutyczna z terapeutą J. P. z konkretnym, stałym terapeutą przynosi wymierne rezultaty oraz duży wkład w rozwój P. .
Ponadto, zdaniem strony, organ ograniczył się ponownie do kwestii finansowania specjalistycznych usług opiekuńczych oraz ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z naruszenia ustawy o finansach publicznych, pomijając poszukiwanie możliwości prawnych pozwalających na skierowanie indywidualnej oferty lub zawarcia umowy o świadczenie usługi, względnie umowy zlecenia z J. P.. Tymczasem z poprzednich ustaleń w sprawie (decyzja z dnia [...] marca 2019 r.) wynika, że [...] grudnia 2018 r. J. P. złożyła wniosek o umożliwienie jej jako osobie fizycznej prowadzącej jednoosobową działalność gospodarczą [...] wzięcie udziału w realizacji zamówienia publicznego w roku 2019, poprzez podział zamówienia na części lub w innej dopuszczalnej formie. Jednakże organ nie uwzględnił wspomnianego wniosku.
W ocenie strony obecna zmiana sytuacji J. P., wynikająca z zaprzestania prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, winna skłonić organ do poszukiwania możliwości prawnych nawiązania współpracy z tym terapeutą jako osobą fizyczną oraz do uzyskania aktualnego stanowiska terapeuty, a nie do subiektywnej oceny, że nawiązanie współpracy w oparciu o stosunek pracy nie może mieć miejsca. Ponadto, istotnie wybór wykonawcy poprzedzony musi być właściwym postępowaniem, a podmiot winien zgłosić się do uczestnictwa w postępowaniu, ale zadaniem organu jest najpierw zaproponować takie postępowanie, aby każdy podmiot mógł zgłosić się do uczestnictwa w postępowaniu, a takiego postępowania organ nie zaproponował w przedmiotowej sprawie, bo w postępowaniu mógł wziąć udział tylko podmiot spełniający określone przez MORR warunki. Modyfikacja zamówień polegała na ustaleniu warunków uniemożliwiających Pani P. przystąpienie do postępowania, która z oczywistych względów nie złożyła swojej oferty. Organ pomocy decydując po raz kolejny o udzieleniu zamówienia w całości (zastrzeżenia do wykonawcy były zgłaszane przez rodziców do MOPR już od 2017r), nie znalazł podstaw do zlecenia realizacji tych usług w innej, zindywidualizowanej i wykonalnej formie i wskazał na przyjęte kryterium zabezpieczenia płynności usług. Tymczasem odpowiedź Dyrektora Departamentu Prawnego Urzędu Zamówień Publicznych z 2018 r., do którego o opinię zwracał się MOPR, nie wykluczała udzielenia zamówienia dla indywidualnego terapeuty, lecz zakreślała ogólne ramy takich postępowań. Organ nie przedstawił w przedmiotowej sprawie takiej procedury.
Strona wskazała również, że powoływanie się przez Kolegium na fakt, iż zaświadczenie lekarskie nie wskazywało, aby wykonalność, celowość i skuteczność specjalistycznych usług opiekuńczych była możliwa jedynie z określonym terapeutą podważa, jej zdaniem, uprawnienia wyboru terapeuty, rodzicowi, który najlepiej zna swoje dziecko i jego potrzeby.
W rezultacie organ nie wziął pod uwagę indywidualizacji świadczenia, nie pochylił się nad specyfiką specjalistycznych usług opiekuńczych świadczonych na rzecz osób dotkniętych autyzmem - środki na SUO przeznaczył wyłącznie dla jednego podmiotu, który przy specyfice tej choroby nie jest w stanie usług wykonywać w sposób akceptowalny przez niektóre osoby chore. Nie uwzględnił stałości osób pracujących z beneficjentem, które daje mu poczucie bezpieczeństwa, wyzwala aktywność i pozwala osiągać rezultaty w pracy terapeutycznej oraz nie wypełnił postulatu godnego traktowania człowieka - beneficjenta pomocy społecznej, pomimo, że w przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie ma takie świadczenie usług, które będzie jak najlepiej efektywne z punktu widzenia postępów beneficjenta i jak najbardziej dostosowane do jego indywidualnych potrzeb.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Niniejszą sprawę Sąd rozpoznał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm.).
Przedmiot rozpoznania stanowi decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta K., przyznającą skarżącemu usługi opiekuńcze SKO w oznaczonym w decyzji terminie i zakresie oraz wskazanie, że wykonawcą usług będzie [...] Stowarzyszenie Pomocy Osobom Autystycznym. Organ odmówił natomiast świadczenia usług przez terapeutę J. P. bez pośrednictwa Stowarzyszenia.
Przystępując do rozpoznania niniejszej sprawy wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekał już w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych dla skarżącego i wyrokiem z dnia sygn. akt II SA/Sz 448/18 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K.. Decyzje te dotyczyły odmowy przyznania SUO.
W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku i może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu. Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12, dostępny w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), "Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania".
Rolą obecnie kontrolującego zaskarżone decyzje Sądu jest zatem ocena, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie sygn. akt II SA/Sz 448/18.
Przypomnieć należy, że Sąd w powołanym wyżej wyroku stwierdził, iż organy pomocy społecznej skoncentrowały się wyłącznie na zagadnieniu dotyczącym finansowania specjalistycznych usług opiekuńczych oraz ewentualnej odpowiedzialności wynikającej z naruszenia ustawy o finansach publicznych. Nie dość jednak wystarczająco skupiły się na beneficjencie pomocy i jego indywidualnych potrzebach, które mogłyby być - przy odpowiednim zaangażowaniu organu - zapewniane na warunkach dotychczasowych, przy dogłębnym i wnikliwym uwzględnieniu jego szczególnej, jednostkowej sytuacji, uwarunkowań psychofizycznych płynących z niepełnosprawności oraz, co najistotniejsze - możliwości kontynuowania bez uszczerbku dla dotychczasowych osiągnięć beneficjenta i pracy jaka została dokonana przez jego nauczycieli i opiekunów. Specjalistyczne usługi opiekuńcze u osób m.in. z autyzmem muszą być zorganizowane w taki sposób, by zapewniały stałość miejsca, czasu i osób pracujących z uczniem, co daje dziecku poczucie bezpieczeństwa, wyzwala jego aktywność i pozwala osiągać rezultaty w pracy terapeutycznej.
Przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji Sąd nie mógł pominąć tego, że przyznanie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych ma charakter obligatoryjny i organ ma obowiązek ich przyznania w razie spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek ustawowych. Z kolei decyzja o przyznaniu usług opiekuńczych w części odnoszącej się do ich zakresu, okresu, na który zostały przyznane oraz miejsca świadczenia ma charakter uznaniowy.
Organ przyznał na rzecz skarżącego specjalne usługi opiekuńcze w wymiarze 4 godzin tygodniowo, tj. 2 godzin terapii pedagogicznej, i 2 godzin terapii logopedycznej w okresie od [...] czerwca 2020 r. do dnia [...] grudnia 2020 r., określił odpłatność za usługi, wskazał, że będą świadczone w miejscu zamieszkania świadczeniobiorcy lub w miejscu wyznaczonym przez wykonawcę, tj. [...] Stowarzyszenie Pomocy Osobom Autystycznym. Odmówił równocześnie realizacji usług przez J. P. bez pośrednictwa Stowarzyszenia. W tej samej decyzji organ odmówił przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych w okresie od lutego 2018 r. do [...] czerwca 2020 r.
Dokonywana przez Sąd kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz, czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów.
Z akt administracyjnych sprawy załączonych do skargi oraz treści wydanych w sprawie decyzji przez organy obu instancji wynika, że P. P. korzystał ze specjalistycznych usług opiekuńczych, które realizowała terapeutka J. P..
W ocenie matki świadczeniobiorcy, która jest jego opiekunem prawnym, usługi świadczone przez tę terapeutkę przyniosły bardzo dobre efekty a przede wszystkim zapewniały kontynuację terapii przez tę samą osobę, co ma istotne znaczenie w kontaktach z osobą cierpiącą na autyzm.
Obowiązkiem organów, w świetle wytycznych Sądu wynikających z wyroku z dnia 5 lipca 2018 r., było podjęcie takich działań, które umożliwią przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych z jednej strony dostosowanych do rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności (art. 50 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej) z drugiej zaś uwzględniających indywidualne potrzeby beneficjenta usług, co w przypadku osób z autyzmem ma szczególnie istotne znaczenie.
Jakkolwiek Sąd w powyższym wyroku stwierdził, że organy pomocy społecznej nadmiernie skoncentrowały się na zagadnieniu dotyczącym finansowania specjalistycznych usług opiekuńczych, natomiast nie dość wystarczająco skupiły się na beneficjencie pomocy, to jednak przy rozpatrywaniu sprawy kwestia finansowania usług jest nieodłącznym elementem rozstrzygnięć podejmowanych w tej sprawie.
Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie, kwestia finasowania jak i potrzeby beneficjenta usług są równie ważne. Oznacza to, że organ w ramach możliwości finansowych i organizacyjnych przyznaje osobie, która spełnia wymogi ustawowe, specjalistyczne usługi opiekuńcze dostosowując ich zakres, okres oraz miejsce świadczenia do potrzeb terapeutycznych beneficjenta. Rozumiejąc szczególne potrzeby terapeutyczne osób z autyzmem, nie zawsze możliwe jest, właśnie z przyczyn organizacyjnych czy finansowych, przyznanie takich usług, świadczonych dodatkowo przez wybrany podmiot, jakich oczekiwałaby osoba o takie usługi występująca.
W tej sprawie, najlepszym z punktu widzenia matki skarżącego, jego opiekunki prawnej, byłoby kontynuowanie usług terapeutycznych przez J. P.. Z ustaleń organów wynika jednak, że zapewnienie kontynuowania terapii w formie akceptowanej przez świadczeniobiorcę nie jest prawnie i organizacyjnie możliwe.
Stowarzyszenie, które wygrało przetarg na świadczenie SUO nie jest akceptowane przez opiekuna prawnego skarżącego, natomiast podmiot ten, który uprzednio zatrudniał wskazaną terapeutkę, nie wyraził zgody na ponowne nawiązanie z nią współpracy. J. P. nie zaakceptowała z kolei propozycji organu umożliwiających podjęcie z nią współpracy i ostatecznie jako przedsiębiorca zrezygnowała z prowadzenia działalności gospodarczej.
Organ mógł zatem, przyznając SUO skarżącemu, wskazać jako wykonawcę usług tylko ten podmiot, z którym w zakresie usług specjalistycznych formalnie współdziała.
Nie jest zatem zasadny zarzut, że w sferze SUO świadczonych osobom m.in. ze spektrum autyzmu narzucana jest beneficjentom usług współpraca z [...] Stowarzyszeniem Pomocy Osobom Autystycznym. W dacie rozpatrywania sprawy był to jedyny podmiot świadczący SUO dla osób ze spektrum autyzmu. Stowarzyszenie wygrało przetarg na świadczenie SUO, którego wyniki nie zostały podważone przez legitymowane do tego podmioty.
Należy zgodzić się z twierdzeniem Kolegium, iż na etapie tego postępowania nie jest możliwe weryfikowanie prawidłowości wyłonienia wykonawcy SUO, albowiem nie jest to przedmiotem postępowania.
Jak już wyżej Sąd wskazał, do oceny prawidłowości wyłonienia podmiotu świadczącego SUO upoważnione są właściwe w tych sprawach instytucje, natomiast rzeczą organów jest ustalenie, czy przyznany zakres usług jest odpowiedni dla świadczeniobiorcy ze względu na jego stan zdrowia, czy orzeczoną niepełnosprawność. Przepisy ustawy o pomocy społecznej nie nakładają przy tym na organ obowiązku wskazania takiego podmiotu świadczącego usługi, którego oczekuje wnioskodawca, chyba że podmiot ten świadczy SUO w ramach umowy z organem a zlecenie mu wykonywania usług na rzecz wskazanej osoby jest pożądane z punktu widzenia jej potrzeb terapeutycznych. W tej sprawie organ takiej możliwości nie miał i z tego powodu do realizacji usług mógł wskazać tylko ten podmiot, który świadczy specjalistyczne usługi na rzecz osób z autyzmem.
W ocenie Sądu, organy sprostały obowiązkom nałożonych na nie przepisami prawa i zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej jak i przepisami postępowania.
Końcowo zauważyć należy, że beneficjentami SUO jest wiele osób z różnymi schorzeniami i niepełnosprawnościami i jakkolwiek sytuacją pożądaną byłoby zapewnienie im pełnego zakresu usług, zgodnie ze zgłoszonymi potrzebami, o bardzo wysokim standardzie, to jednak w realiach finansowych, prawnych i organizacyjnych nie zawsze jest to możliwe do wykonania ( art. 2 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej).
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło