II SA/Sz 752/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty z dnia [...] odmawiającą rejestracji pojazdu – [...]. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniósł R. S.. Skarżący w zakreślonym terminie uiścił wpis od skargi. Po otrzymaniu zawiadomienia w przedmiocie wyznaczenia terminu rozprawy R. S. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że sytuacja materialna jego rodziny jest trudna. Źródło utrzymania stanowi pensja żony oraz dochód z prowadzonego przez wnioskodawcę gospodarstwa rolnego. Na utrzymaniu małżeństwa pozostaje dwójka dzieci w wieku szkolnym. Jedno z dzieci ma orzeczony stopień niepełnosprawności. Posiadany majątek stanowi [...]. Miesięczny dochód [...] rodziny stanowi [...]. Do formularza R. S. dołączył zaświadczenie z zakładu pracy żony, z którego wynika, że średnie miesięczne wynagrodzenie netto z okresu ostatnich trzech miesięcy wyniosło [...] zł. W ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego prowadzonego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarżący złożył oświadczenie, że w ramach prowadzonej działalności rolniczej nie korzysta z dotacji oraz, że nie uzyskał dochodu z gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca przedłożył również kserokopię decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2011, pismo KRUS informujące o wysokości składek, dowody opłat rachunków za prąd, ratę dzierżawy gruntów ornych za I półrocze, kserokopię decyzji GOPS przyznającej zasiłki rodzinne oraz dodatki do zasiłku rodzinnego, kserokopię decyzji Burmistrza Miasta i Gminy przyznającej zasiłek pielęgnacyjny dla D. S. oraz wyciąg z konta bankowego żony. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W tym miejscu należy zauważyć, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy wywiera skutki prawne jedynie od momentu skutecznego złożenia wniosku, zatem nie ma wpływu na zasadność wezwania skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego, który został już uiszczony. Oceniając sytuację materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej skarżącego, zarówno uiszczenie dalszych kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie. Z przesłanych dokumentów wynika, iż miesięczny dochód [...] rodziny wynosi ok. [...] zł, natomiast miesięczne wydatki na bieżące potrzeby to kwota rzędu ok. [...] zł. W świetle powyższego na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a, należało orzec jak w sentencji.