II SA/Sz 752/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz adwokata A. D.-P. kwotę [...] zł. ([...]) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne udzielone skarżącemu na zasadzie prawa pomocy. R. S. pismem z dnia [...] r. zwrócił się do Starosty o rejestrację ciągnika rolniczego marki [...] z [...]r. Do wniosku przedłożył umowę sprzedaży ciągnika zawartą w dniu [...]r. z J. Ż. oraz protokół zdawczo-odbiorczy sporządzony w dniu [...] r. w związku z nabyciem powyższego ciągnika przez J. Ż., w drodze przetargu nieograniczonego od firmy [...]. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Starosta działając na podstawie art. 104 § 1, art. 107, art. 268 a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił R. S. rejestracji ciągnika rolniczego marki [...]. Organ I instancji, w uzasadnieniu powyższej decyzji, wskazał, że w sprawie z wniosku R. S. decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta odmówił rejestracji ciągnika rolniczego [...], z uwagi na brak dowodu rejestracyjnego, bądź zaświadczenia potwierdzającego fakt rejestracji lub świadectwa homologacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpoznaniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...] r. organ I instancji, ramach ponownego rozpoznania sprawy, wystosował do Centralnego Ośrodka Informatyki (błędnie oznaczonego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji jako Ośrodka Informatyki Urzędu Wojewódzkiego) wniosek o udostępnienie informacji, czy przedmiotowy pojazd był zarejestrowany i w jakim urzędzie oraz zwrócił się o podanie daty i numeru wydanego dowodu rejestracyjnego i daty pierwszej rejestracji. Przedmiotowy wniosek, z uwagi na niewystarczającą ilość zawartych w nim danych, niezbędnych do rozpatrzenia podania, pozostawiono bez rozpoznania. W dniu [...] r. R. S. złożył wyjaśnienia w sprawie oświadczając, że nie wie czy pojazd był rejestrowany. Według pracowników firmy [...] z siedzibą we [...] wszystkie pojazdy były rejestrowane, ale nie wie czy wszystkie pojazdy we [...]. Na pytanie, dlaczego J. Ż. nie przekazał mu kompletu dokumentów i dlaczego nie zarejestrował ciągnika, R. S. odpowiedział, że sprzedający posiadał tylko protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] r. i nie wie dlaczego pojazd nie został zarejestrowany. Starosta, w oparciu o art. 64 § 2 Kpa, powołując się na art. 72 ust 1 pkt 5 i art.72 ust 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wezwał stronę do uzupełnienia braków wniosku z dnia [...] r. o rejestrację ciągnika [...] i dostarczenie dowodu rejestracyjnego lub zaświadczenia potwierdzającego fakt rejestracji tego pojazdu. W dniu [...] r. wnioskodawca złożył do sprawy pismo Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego , z którego wynika, że firma [...] rejestrowała różnego rodzaju pojazdy w tym ciągniki rolnicze, ale brak jest danych potwierdzających rejestrację ciągnika rolniczego [...] o nr identyfikacyjnym [...]. Dalej, organ I instancji wskazał w uzasadnieniu, że ostatnim etapem postępowania było wezwanie na podstawie art. 50 § 1 Kpa w dniu [...] r. J. Ż., poprzedniego właściciela przedmiotowego ciągnika do złożenia wyjaśnień. J. Ż. oświadczył, że ciągnik na pewno był zarejestrowany, jak wszystkie inne w firmie [...], która już nie istnieje. Ponadto, nie pamięta gdzie ten ciągnik był rejestrowany, ponieważ część była rejestrowana we [...], część w [...], gdzie znajdowała się baza zaplecza. W momencie kiedy kupował przedmiotowy ciągnik, posiadał on numery rejestracyjne. Organ podał, że zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu jest dowód rejestracyjny. Rejestracji pojazdu dokonuje się na podstawie dowodu własności pojazdu oraz dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany - art. 72 ust. 1 pkt 1 i 5. Z uwagi na to, że rejestracja pojazdu odbywa się wyłącznie na podstawie dokumentów, organ administracyjny nie ma możliwości zarejestrowania pojazdu jeśli brak jest dowodu rejestracyjnego lub zaświadczenia potwierdzającego fakt rejestracji. Organ I instancji powołał się w uzasadnieniu na wyrok WSA w Łodzi z dnia 5 listopada 2009 r., sygn. akt III SA/Łd 321/09, w którym Sąd orzekł, że w sytuacji, gdy wymogiem ustawowym jest między innymi przedłożenie dowodu rejestracyjnego dla uzyskania kolejnej rejestracji, to organy orzekające w sprawie nie mają obowiązku ustalania przyczyn nie złożenia tego dokumentu przez stronę. Obowiązek załączenia do wniosku o rejestrację dokumentów wymaganych przepisami prawa spoczywa na osobie, na rzecz której dokonuje się rejestracji. Organ I instancji, w oparciu o zeznania świadków stwierdził, że ciągnik był rejestrowany, a skoro R. S. nie przedstawił, pomimo wezwania, dowodu rejestracyjnego, ani zaświadczenia potwierdzającego fakt rejestracji, należało uznać brak podstaw do zarejestrowania ciągnika rolniczego [...]. R. S. odwołał się od decyzji Starosty z dnia [...] r. W odwołaniu skarżący podał, że od początku niniejszej sprawy twierdził, że ciągnik był zarejestrowany i informował, że nie posiada więcej dokumentów, niż dołączył do wniosku, a pomimo tego był wzywany nadal do przedstawienia dowodu rejestracyjnego lub zaświadczenia potwierdzającego fakt rejestracji. W związku z tym, że wszystkie środki jakie powziął w sprawie rejestracji ciągnika okazały się niewystarczające zwraca się do organu II instancji o pomoc w rejestracji ciągnika, gdyż jest mu on niezbędny w gospodarstwie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w związku z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. S., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że sprawa była już przedmiotem rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze , które decyzją z dnia [...] r., Nr [...] uchyliło decyzję Starosty z dnia [...] r., Nr [...] odmawiającą rejestracji przedmiotowego pojazdu. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynikało bowiem jednoznacznie, czy organ I instancji uznał przedmiotowy pojazd za pojazd uprzednio zarejestrowany, czy też jako zgłoszony do pierwszej rejestracji nowy pojazd zakupiony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a tym samym nie wskazał jakie dokumenty należało przedłożyć do rejestracji. Ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji ustalił, iż pojazd był wcześniej zarejestrowany. Zgodnie z art. 73 ustawy Prawo o ruchu drogowym rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, a do zarejestrowania pojazdu niezbędne jest przedstawienie odpowiednich dokumentów (art. 72 ust. 1 ustawy). Takimi dokumentami są nie tylko dowód własności pojazdu, ale także m.in. dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany. W przypadku zagubienia dowodu rejestracyjnego lub karty pojazdu, zamiast tych dokumentów należy przedstawić zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji - art. 72 ust. 4 tejże ustawy. Ponadto, jak wynika z § 2 ust. 1 i ust. 11 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2007 r., Nr 186, poz. 1322 ze zm.) w celu rejestracji pojazdu właściciel obowiązany jest dołączyć do wniosku: 1. dowód własności; 2. kartę pojazdu, jeżeli była wydana; 3. dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany; a w przypadku zagubienia dowodu rejestracyjnego - zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji; 4. tablice (tablicę) rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany. R. S. nie przedłożył żadnego z powyższych dokumentów, pomimo wezwania organu I instancji z dnia [...] r. Wobec tego brak było podstaw do zarejestrowania przedmiotowego pojazdu na rzecz R. S. Odnosząc się do treści odwołania Kolegium wyjaśniło, że decyzja w sprawie rejestracji pojazdu nie jest wydawana w oparciu o uznanie administracyjne, co oznacza, że organ rejestrujący obowiązany jest bezwzględnie stosować przytoczone na wstępie przepisy prawa. W świetle tych przepisów, w sytuacji gdy wnioskodawca nie przedstawi niezbędnych dokumentów, organ rejestrujący obowiązany jest odmówić zarejestrowania zgłoszonego pojazdu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. R. S. wskazał, że według jego informacji ciągnik był zarejestrowany na firmę [...], gdyż w tamtych latach była taka możliwość bez numerów identyfikacyjnych pojazdu. Wydział Komunikacji Starostwa Powiatowego nie jest w stanie ustalić, czy takowy pojazd był rejestrowany, ponieważ na firmę było rejestrowanych więcej ciągników bez numerów identyfikacyjnych. Ponadto, skarżący oświadczył, że nie jest w stanie dowieść faktu rejestracji ciągnika. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego poparł skargę oraz podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje : Sądy administracyjne, stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwanej P.p.s.a., dokonują kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Skarga okazała się zasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia [...] r. w sprawie odmowy rejestracji ciągnika rolniczego Ursus C 4011 stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.). Zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, dokumentem stwierdzającym dopuszczenie do ruchu pojazdu samochodowego, ciągnika rolniczego, pojazdu wolnobieżnego wchodzącego w skład kolejki turystycznej, motoroweru lub przyczepy jest dowód rejestracyjny albo pozwolenie czasowe. Stosownie do art. 73 powoływanej ustawy, rejestracji pojazdu dokonuje się na wniosek właściciela, na podstawie dokumentów wymienionych w art. 72 ust. 1 ustawy. Takimi dokumentami są między innymi dowód własności pojazdu i dowód rejestracyjny. W przypadku zagubienia dowodu rejestracyjnego lub karty pojazdu, zamiast tych dokumentów należy przedstawić zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji (art. 72 ust. 4). Artykuł 72 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym wymienia sytuacje, w przypadku których do rejestrowanego pojazdu nie mają zastosowania wymagania wskazane w art. 72 ust. 1 ustawy. Nadto, co również podkreślił w uzasadnieniu decyzji organ II instancji, że § 2 ust. 1 i ust. 11 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2007 r., Nr 186, poz. 1322 ze zm.) określa obowiązki właściciela pojazdu w zakresie wniosku o rejestrację pojazdu. Zgodnie z tym przepisem, w celu rejestracji pojazdu właściciel obowiązany jest dołączyć do wniosku: 1. dowód własności, 2. kartę pojazdu, jeżeli była wydana, 3. dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany; a w przypadku zagubienia dowodu rejestracyjnego - zaświadczenie wystawione przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzające dane zawarte w zagubionym dokumencie, niezbędne do rejestracji, 4. tablice (tablicę) rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany. W świetle powyższych przepisów, zgodzić należy się ze stanowiskiem organów orzekających w sprawie, że przepisy te ustanowiły dla właścicieli nowo nabytych pojazdów bezwzględny obowiązek przedłożenia, w momencie rejestracji pojazdu, dokumentu jakim jest dowód rejestracyjny, z wyjątkiem pojazdów konkretnie określonych w art. 72 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Brak takowego dokumentu, w myśl prawa, uniemożliwia rejestrację danego pojazdu. Jednakże, obciążenie właściciela pojazdu konkretnymi obowiązkami w związku z jego rejestracją nie zwalnia organu prowadzącego postępowanie administracyjne w sprawie rejestracji z obowiązku podjęcia, w jego toku, wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Działanie organu winno mieć na celu wnikliwe i wszechstronne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. Ustalając stan faktyczny sprawy organ administracyjny jest zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona ma w tym zakresie ograniczone możliwości działania, a następnie rozpatrzenia całości zgromadzonego materiału dowodowego. Wynik analizy materiału dowodowego, łącznie z oceną dowodów, organ winien przedstawić w uzasadnieniu decyzji kończącej postępowanie. W ocenie Sądu, organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania administracyjnego w zakresie powyżej przedstawionych obowiązków wynikających z zasady ogólnej postępowania administracyjnego określonej w art. 7 Kpa, realizowanej poprzez stosowanie w toku postępowania art. 77 i 107 § 1 Kpa. Jak wynika z akt, Starosta wnioskiem z dnia [...] r. zwrócił się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o udostępnienie danych lub informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów dotyczących ciągnika [...]. Jednakże wniosek ten pozostawiono bez rozpoznania z uwagi na braki formalne tegoż wniosku w zakresie danych pojazdu .Wezwanie o uzupełnienie danych, wystosowane do Starosty z Centralnego Ośrodka Informatyki Biura Udostępniania Danych w Krakowie, organ I instancji pozostawił bez odpowiedzi, stwierdzając, że nie posiada żadnych dodatkowych informacji na temat pojazdu. Zdaniem Sądu, przedmiotowy wniosek mógł być uzupełniony choćby o dane wynikające ze znajdującej się w aktach sprawy oceny technicznej ciągnika Nr [...], która zawierała np. informacje o numerze silnika. Organ odwoławczy natomiast całkowicie pominął kwestię nierozpoznanego wniosku o dane pojazdu. Ponadto, w uzasadnieniu decyzji, organ i instancji powołał się na treść odpowiedzi Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego o braku danych w sprawie rejestracji spornego ciągnika przez firmę [...]. Jednakże organ nie zwrócił uwagi, iż w piśmie tym znajduję się błąd w oznaczeniu pojazdu [...]. Dlatego też nie można jednoznacznie uznać, że odpowiedź ta dotyczy ciągnika rolniczego [...], a zatem kwestia ta pozostała niewyjaśniona. Poza przedstawionymi czynnościami, organ I instancji rozpytał także R. S. w sprawie rejestracji ciągnika. W swoich wyjaśnieniach skarżący podał, że nie wie, czy ciągnik, który nabył od J. Ż., był wcześniej rejestrowany. Organ przesłuchał jako świadka J. Ż., który zeznał, że ciągnik był rejestrowany i posiadał numery rejestracyjne, ale nie pamięta gdzie ciągnik ten był rejestrowany. Należy zwrócić uwagę, że w trakcie przesłuchania świadka nie padło jakiekolwiek pytanie o główną kwestię w tej sprawie tj. o dokument dowodu rejestracyjnego przedmiotowego ciągnika. W szczególności organ nie zwrócił się do świadka z pytaniem o fakt wcześniejszego posiadania tego dokumentu, o okoliczności zakupu ciągnika w drodze przetargu od firmy [...], czy też o okoliczności utraty dowodu. Organ II instancji, w ramach postępowania odwoławczego, nie zważył tego faktu, jak też nie podjął żadnych działań w celu ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego, w tym zakresie. Ponadto, zgodnie z art. 79 Kpa, strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni przed terminem (§ 1). Strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia (§ 2). Tymczasem na podstawie akt, można stwierdzić, że R. S. nie był zawiadomiony o czynności przesłuchania J. Ż., co stanowi naruszenie zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 w związku z art. 79 Kpa). W tym stanie postępowania wyjaśniającego, skoro z uzasadnienia decyzji Starosty wynika, że organ rejestrujący, w zasadzie, wyłącznie na podstawie zeznań świadka J. Ż. i wyjaśnień skarżącego przyjął, że ciągnik był zarejestrowany, a w konsekwencji uznał, że skarżący miał obowiązek przedłożyć dowód potwierdzający fakt tej rejestracji, stwierdzić należy, że tak zgromadzony materiał dowodowy jest niewystarczający do niekontrowersyjnego ustalenia stanu faktycznego. Nie sposób uznać zeznań świadka w niniejszej sprawie za wystarczający materiał dowodowy do dokonania ustaleń, jakie miały miejsce w tej sprawie. Obowiązkiem organu orzekającego jest zebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, tj. taki, w którym można uznać, że wszelkie możliwości dowodowe zostały już wykorzystane. W niniejszej sprawie, jak już wskazano, organy uchybiły temu obowiązkowi. Podkreślić należy, że w art. 72 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, ustawodawca przewidział katalog wyłączeń od obowiązku przedłożenia wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu dowodu rejestracyjnego. Organ I instancji w ogóle nie zbadał sprawy pod kątem możliwości wystąpienia w tej sprawie przesłanki uzasadniającej odstąpienie od żądania przedstawienia dowodu rejestracyjnego tego ciągnika. Z powyższych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego należało decyzje te uchylić. Wymienione uchybienia organów administracji należy, w toku ponownego postępowania administracyjnego w sprawie rejestracji ciągnika rolniczego [...], wyeliminować poprzez uzupełnienie postępowania wyjaśniającego i dowodowego we wskazanym powyżej zakresie. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II oparte jest na podstawie art. 152 P.p.s.a., zaś w przedmiocie wynagrodzenia na rzecz pełnomocnika z urzędu (pkt III) orzeczono na podstawie art. 250 P.p.s.a.