II SA/Sz 757/09

referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 7 września 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jego skargi na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stypendium naukowego p o s t a n a w i a: odmówić zwolnienia od kosztów sądowych S. K. wniósł skargę na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu Technologicznego z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania stypendium za wyniki w nauce. W dniu [...] r. skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 200 zł. W dniu [...] r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazał, że mieszka z rodzicami i siostrą która jest uczennicą [...] klasy liceum ogólnokształcącego, a dochód miesięczny brutto rodziny wynosi [...] zł, co nie jest wysoką kwotą na utrzymanie czterech osób. Skarżący wskazał, że jest studentem studiów dziennych, co uniemożliwia mu podjęcie pracy zarobkowej, a Jego miesięczne dochody wynoszą ok. [...] zł i związane są z działalnością na rzecz Osiedlowego Klubu Sportowego [...] i nie wystarczają na samodzielną egzystencję. Wnioskodawca wskazał, że ciężka sytuacja na rynku pracy spowodowała, iż nie udało mu się znaleźć pracy także na okres wakacji letnich. Oświadczył, że jedynym przedmiotem wartościowym posiadanym przez członków rodziny jest samochód [...] r. należący do ojca o szacunkowej wartości [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] r. skarżący przedłożył dowody potwierdzające dochody wnioskodawcy i Jego rodziców, wyciąg z rachunku bankowego skarżącego za ostatnie trzy miesiące, oraz kserokopię dowodów wpłat za kurs prawa jazdy kategorii A w łącznej kwocie [...] zł. Ponadto przedłożył oświadczenie matki o posiadanym wspólnie z mężem rachunku bankowym w PKO BP obciążonym kredytem odnawialnym w wysokości [...] zł, oraz o posiadanym koncie dewizowym w tym samym banku i środkach na rachunku wynoszących [...] dolarów USA. Skarżący oświadczył, że dom w którym mieszka wraz z rodzicami i siostrą należy do Jego dziadków, a koszty utrzymania domu są ponoszone po połowie z dziadkami. Pomimo wezwania, skarżący nie przedłożył dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na utrzymanie domu ani wyciągów z rachunków bankowych rodziców. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 ww. ustawy). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 cytowanej ustawy). Oznacza to, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wniosek o przyznanie prawa pomocy wywiera skutki prawne od dnia jego złożenia. W rozpoznawanej sprawie skarżący uiścił wpis sądowy w dniu [...] r., a wniosek o przyznanie prawa pomocy złożył w dniu [...] r., wniosek ten nie może więc obejmować wpisu od skargi uiszczonej przed złożeniem wniosku. Dotyczy dalszych ewentualnych kosztów sądowych w sprawie (tj. opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku w kwocie 100 zł w przypadku oddalenia skargi i wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł). Z oświadczenia skarżącego i przedłożonych dowodów wynika, że comiesięczne dochody Jego rodziny wynoszą ok. [...] brutto. Nie są to wygórowane dochody na utrzymanie czteroosobowej rodziny, jednakże skarżący nie udokumentował jakichkolwiek wydatków związanych z koniecznymi kosztami utrzymania. Za wydatek taki nie może być uznana kwota [...] zł na kurs prawa jazdy kategorii A. Ponadto, na obecnym etapie postępowania, skarżącego nie obciążają żadne koszty sądowe, a ewentualne dalsze koszty w sprawie, wnioskodawca będzie w stanie ponieść z posiadanych środków finansowych. Należy zauważyć, że ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie wynikające z art. 199 p.p.s.a. jest zasadą, a zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów jest wyjątkiem od tej zasady i może mieć miejsce jedynie w sytuacji gdy strona wykaże, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do skorzystania z pomocy. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Ponadto, w razie gdy skarga okaże się uzasadniona, skarżący będzie mógł domagać się od Odwoławczej Komisji Stypendialnej zwrotu poniesionych kosztów postępowania w całości. Wniosek w tej sprawie należy złożyć do Sądu najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku (art. 200 i art. 210 § 1 p.p.s.a.). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.